3გ-ად-525-კ-02 11 ივნისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

გ. ქაჯაია

სარჩელის საგანი: პრივატიზების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 16 ოქტომბერს ნ. და ლ. ა.-ეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხე ვ. ა.-ის მიმართ, მესამე პირად მიუთითეს ნოტარიუს პ. შ.-ზე.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ 1981 წელს მოსარჩელე ნ. ა.-ის მამამ, დ. ა.-ემ, თბილისში, ...-ის შესახვევის II კორპუსში ცოლ-შვილთან, ვ. და ნ. ა.-ეებთან ერთად მიიღო 44 კვ.მ სამოთახიანი ბინა. აღნიშნული ბინა იყო კოოპერატიული, რომლის მეპაიესაც წარმოადგენდა დ. ა.-ე.

1980 წელს მოსარჩელე ნ. ა.-ე დაქორწინდა ლ. ა.-ეზე, რომლის წინააღმდეგიც იყვნენ მოსარჩელის მშობლები.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ თბილისის საქარხნო რაიონის სასამართლოს 1983წ. 12 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ა.-ე შესახლდა ზემოთ აღნიშნულ ბინაში. იმავე სასამართლოს 1983წ. 12 აპრილის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა დ. და ვ. ა.-ეების სარჩელი და მათ ბინიდან გამოეყოთ ორი ოთახი. დამხმარე სათავსები დარჩა საერთო სარგებლობაში. სასამართლოს ამ გადაწყვეტილებით სადავო ფართი გაიყო სარგებლობის უფლებით. პაი არ გაყოფილა და არც შეიძლებოდა გაყოფილიყო მშობლებსა და ნ. ა.-ს შორის. აღნიშნულ სამოთახიან ბინას ჰყავდა ერთი დამქირავებელი და კომუნალურ გადასახადებს იხდიდნენ ერთად.

მოსარჩელეებს შეეძინათ ორი შვილი და მათი ოთხსულიანი ოჯახი ამჟამადაც ცხოვრობს სასამართლოს მიერ გამოყოფილ ერთ, 12 კვ.მ ოთახში და სარგებლობს დამხმარე სათავსებით.

2000წ. 15 იანვარს გარდაიცვალა დ. ა.-ე. მოპასუხემ ისე გაუკეთა პრივატიზება ორ ოთახს, რომლითაც თვითონ სარგებლობდა, რომ არ გაითვალისწინა მოსარჩელეთა უფლებები აღნიშნულ ბინაზე.

მოსარჩელეთა განმარტებით, მოპასუხემ შეცდომაში შეიყვანა გამგეობა და ნოტარიუსი, წარუდგინა მათ ცნობა, რომ თითქოს ბინა იყო ოროთახიანი, რითაც დაირღვა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება და 1993წ. 5 ივლისის ¹ 519 დადგენილება.

მოსარჩელეებმა სარჩელით ითხოვეს 2000წ. 15 ივლისს რეგისტრირებული პრივატიზების ხელშეკრულების გაუქმება ქ. თბილისში, სამოთახიანი ბინის ორ ოთახზე.

ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 8 დეკემბრის განჩინებით აღნიშნული საქმის წარმოება შეჩერდა ამავე სასამართლოში ვ. ა.-ის სარჩელის განხილვამდე მოპასუხე ნოტარიუს პ. შ.-ს მიმართ.

ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 25 იანვრის გადაწყვეტილებით ვ. ა.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ნოტარიუს პ. შ.-ს დაევალა მის მიერ 2000წ. 15 ივლისს დამოწმებული პრივატიზების ხელშეკრულების მე-2 პუნქტში ტექსტის “გასაჩივრებული ბინა ოროთახიანია” – ნაცვლად ცვლილებების შეტანა: “სხვისდება სამოთახიანი ბინის ორი ოთახი ქ. თბილისის საქარხნო რაიონის სახალხო სასამართლოს 1983წ. გადაწყვეტილების საფუძველზე” და შემდეგ როგორც ტექსტშია.

ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 6 მარტის განჩინებით შეჩერებული საქმის წარმოება განახლდა.

ისანი-სამგორის რაიონულმა სასამართლომ 2001წ. 4 აპრილს განიხილა აღნიშნული საქმე და გამოიტანა გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა. 2000წ. 15 ივლისის პრივატიზების ხელშეკრულება გაუქმდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ა.-მ, რომელმაც სააპელაციო საჩივრით ითხოვა ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 4 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 13 ნოემბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაება ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობა.

სააპელაციო პალატამ 2002წ. 19 სექტემბერს განიხილა ვ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი და დააკმაყოფილა იგი. გაუქმდა ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 4 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნ. და ლ. ა.-ეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება დაამყარა შემდეგ გარემოებებზე:

გარდაცვალების დროს დ. ა.-ე ითვლებოდა სადავო ბინის მოსარგებლედ და არა მესაკუთრედ, რადგანაც ბინა ჯერ არ იყო პრივატიზებული.

სააპელაციო პალატა დაეყრდნო საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1985წ. 30 აგვისტოს დადგენილებით დამტკიცებული საქართველოს სსრ საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის სანიმუშო წესდების 39-ე, მე-40 პუნქტებს, რის საფუძველზეც ჩათვალა, რომ, ფაქტობრივად, პაი გაიყო ორ ნაწილად და სადავო ბინის ოთახები გახდა საბინაო-სამართლებრივი ურთიერთობის დამოუკიდებელი ობიექტები. თბილისის საქარხნო რაიონის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, სადავო ბინის ¹1 და ¹2 ოთახებს გაუჩნდა ორი მოსარგებლე: დ. და ვ. ა.-ეები, ხოლო ¹3 ოთახს – აგრეთვე, ორი მოსარგებლე: ნ. და ლ. ა.-ეები.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანისას დაემყარა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 5 აგვისტოს ¹520 დადგენილების პირველი ნაწილის “ბ” პუნქტს, რომელიც ხელშეკრულების გაფორმებას ითვალისწინებს მოქალაქეებთან მათ მიერ დაკავებული ბინების შესაბამისად.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. და ლ. ა.-ეებმა.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ პრივატიზების ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე,@¹435 საბინაო კოოპერატივის თავმჯდომარე რ. კ.-ე, არ იყო უფლებამოსილი დაედო ხელშეკრულება, რადგანაც იმ დროისათვის საბინაო კოოპერატივები აღარ არსებობდნენ და სკ-ს 223-ე მუხლის საფუძველზე უნდა შექმნილიყო ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა, ხოლო მის თავმჯდომარეს, ამავე კოდექსის 229-ე, 230-ე, 231-ე მუხლების თანახმად, შეეძლო მოქალაქეებთან დაედო ხელშეკრულება, რომელიც უნდა დამოწმებულიყო სანოტარო წესით.

კასატორის განმარტებით, აღნიშნული გარემოება ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველია.

გარდა ამისა, კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ნ. და ლ. ა.-ეების წარმომადგენელ ვ. გ.-ის სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღებისას, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა იმ გარემოებებზე, რომ ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოში 2001წ. 4 აპრილის სხდომაზე მოსამართლემ გამოაცხადა გადაწყვეტილების არა მხოლოდ სარეზოლუციო ნაწილი, არამედ მთლიანი გადაწყვეტილება, რომლის სარეზოლუციო ნაწილში სსკ-ს 249-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, აღინიშნა გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადა და წესი. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა მისი გამოცხადებიდან ერთი თვის ვადაში, კერძოდ, 2001წ. 4 მაისს, ხოლო 8 მაისს ისანი-სამგორის რაიონულმა სასამართლომ გასცა სააღსრულებო ფურცელი. სააპელაციო საჩივარი კი სასამართლოში შევიდა 2001წ. 10 მაისს.

ამდენად, კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო საჩივარი დაუშვებელი იყო, სააპელაციო პალატამ კი არ იმსჯელა სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა საკასაციო საჩივრით ითხოვა: სააპელაციო საჩივრის მიღების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს 2001წ. 23 მაისის განჩინების და ამავე სასამართლოს 2002წ. 19 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა, რომლითაც დაკმაყოფილდება სარჩელი.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორებმა დააზუსტეს მოთხოვნა და ითხოვეს მხოლოდ სააპელაციო პალატის 2002წ. 19 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა განმარტებებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და განჩინების საფუძვლიანობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ აღნიშნული საქმე უნდა განხილულიყო სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, რადგანაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქმეში არსებულ მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა დაკავშირებულია იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან, რომლებიც არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ 2000წ. 15 ივლისს ბინის პრივატიზების ხელშეკრულება დაიდო ვ. ა.-ესა და საბინაო მომსახურების ცენტრის წარმომადგენელს შორის.

ვინაიდან საბინაო მომსახურების ცენტრი არ არის ადმინისტრაციული ორგანო, ამდენად, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის “ზ” პუნქტის თანახმად, აღნიშნული ხელშეკრულება არ შეიძლება ჩაითვალოს ადმინისტრაციულ გარიგებად, რადგანაც სახეზე არა გვაქვს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ფიზიკურ პირთან დადებული სამოქალაქო-სამართლებრივი გარიგება.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი არ შეიძლება იყოს სამოქალაქო გარიგების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ დაარღვია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რადგან სააპელაციო საჩივარი განსახილველად არ გადაუგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას, როგორც უფლებამოსილ სასამართლოს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე განიხილა არაუფლებამოსილმა სასამართლომ, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია. იგი უნდა გაუქმდეს და განსახილველად დაუბრუნდეს უფლებამოსილ სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. და ლ. ა.-ეების საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატას;

3. სახელმწიფო ბაჟის მხარეთათვის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.