3გ-ად-539კ-02 10 ივლისი 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: კონტროლის პალატის თავმჯდომარის 2000წ. 11 აგვისტოს ¹53 ბრძანების, კონტროლის პალატის პრეზიდიუმის 2000წ. 11 აგვისტოს ¹6/2 დადგენილებისა და შემოწმების აქტის კანონიერება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1991წ. 1 იანვრიდან “მ-სა” და კომბინატ “ჩ-ს” შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით “ჩ-ის” მოიჯარეთა საბჭოს იჯარით გადაეცა კომბინატის უძრავ-მოძრავი ქონება, შემდგომი გამოსყიდვის უფლებით. საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში მოიჯარე კომბინატმა შესთავაზა მეიჯარე შპს “მ-ს” იჯარით აღებული ქონების გამოსყიდვა. ამ მიზნით 1999წ. 1 აპრილს მოწვეული იქნა კომპოზიტორთა კავშირის წევრთა საერთო კრება, მაგრამ ქვორუმის არარსებობის გამო იგი ვერ შედგა. კრება განმეორებით იქნა მოწვეული იმავეწ. 16 აპრილს. ხელმეორედ მოწვეულ კრებას 134 წევრიდან დაესწრო მხოლოდ 45 წევრი, ამიტომ კრების სხდომა დაფიქსირდა როგორც გამგეობის გაფართოებული სხდომა. კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის გაფართოებული სხდომის 1999წ. 16 აპრილის ¹5 (29) ოქმით გადაწყდა შპს “მ-ის” ბალანსზე რიცხული ქაღალდის კომბინატ “ჩ-ის” გაყიდვის საკითხი. 1999წ. 26 ნოემბერს ჩატარდა შპს “მ-ის” სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომა, რომელმაც უფლება მისცა “მ-ის” გამგეობას კომპოზიტორთა კავშირის ინტერესებისათვის მოეხდინა კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისება. 1999წ. 2 დეკემბერს შედგა კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის სხდომა, რომელიც დაეთანხმა კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისებას.

1999წ. 4 დეკემბერს ერთი მხრივ კომპოზიტორთა კავშირსა და “მ-ს”, ხოლო მეორე მხრივ შპს “ჩ-ს” შორის დაიდო ხელშეკრულება კომბინატ “ჩ-ის” მოძრავი ქონების გასხვისების თაობაზე, რაც დამოწმებული იქნა სანოტარო წესით.

2000წ. 27 აპრილს კონტროლის პალატის სარევიზიო დეპარტამენტმა ჩაატარა კომპოზიტორთა კავშირისა და შპს “მ-ის” 1996-1999 წლების საქმიანობის თემატური შემოწმება. შემოწმების დროს კონტროლის პალატამ იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 27-ე, მე-80 მუხლებით, ეკონომიკის სამინისტროს 1997წ. 18 სექტემბრის ¹71 ბრძანებით “საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საბაზრო ფასის განსაზღვრის წესის დადგენის შესახებ” და მიიჩნია, რომ შპს “ჩ-ზე” ქონების გასხვისების დროს არასწორად იქნა გაანგარიშებული ქონების ნარჩენი ღირებულება. რის გამოც კონტროლის პალატამ დღგ-ს შემცირებისათვის შპს “მ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დააკისრა 120700 ლარის, ხოლო მოგების გადასახადის დამალვისათვის ფინანსური სანქციის სახით დააკისრა 13217 ლარის გადახდა.

შემოწმების ზემოაღნიშნულ აქტთან დაკავშირებით, კონტროლის პალატის პრეზიდიუმმა 2000წ. 11 აგვისტოს მიიღო ¹6/2 სადავო დადგენილება, რომლითაც კომპოზიტორთა კავშირის საქმიანობა ჩაითვალა არადამაკმაყოფილებლად. კონტროლის პალატა დაეყრდნო “შემოქმედებით მუშაკთა და შემოქმედებითი კავშირების შესახებ” 1999წ. 8 ივნისის კანონს და მიიჩნია, რომ კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისება მოხდა კანონის დარღვევით, ვინაიდან მითითებული კანონის მე-20 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, კავშირის ქონებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე გადაწყვეტილებას იღებს საერთო კრება და არა გამგეობის გაფართოებული სხდომა. ამასთან, სკ-ს 41-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და კომპოზიტორთა კავშირის წესდების 4.3 პუნქტის დარღვევით კავშირის კრება ისე იყო მოწვეული, რომ ორი კვირით ადრე ამის შესახებ წერილობით არ იყვნენ გაფრთხილებულნი კავშირის წევრები. კონტროლის პალატის პრეზიდიუმის 2000წ. 11 აგვისტოს ¹6/2 დადგენილება ძალაში შევიდა კონტროლის პალატის თავმჯდომარის 2000წ. 11 აგვისტოს ¹53 ბრძანებით.

2000წ. 14 სექტემბერს კომპოზიტორთა კავშირმა და შპს “მ-მა” სარჩელით მიმართეს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვეს კონტროლის პალატის პრეზიდიუმის 2000წ. 11 აგვისტოს ¹6/2 დადგენილებისა და შემოწმების აქტის ძალადაკარგულად ცნობა. მოსარჩელეებმა მიიჩნიევს, რომ კონტროლის პალატამ შპს “მ-ის” მიერ რეალიზებული ძირითადი საშუალებების მიმართ არასწორად გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლი, ვინაიდან ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, ამ მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები არ გამოიყენება იმ აქტივების მიმართ, რომლებიც ექვემდებარება ამორტიზაციას ჯგუფური მეთოდით. შპს “ჩ-ზე” რეალიზებული ყველა ძირითადი საშუალება, საგადასახადო კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით, ექვემდებარება ჯგუფურ ამორტიზაციას, რის გამოც მათზე დარიცხული 13217 ლარის ფინანსური სანქცია უსაფუძვლოა. მოსარჩელეები არ დაეთანხმნენ მათზე დღგ-ს ნაწილში 120700 ლარის დაკისრებას და მიუთითეს, რომ საგადასახადო კოდექსის 98.1 მუხლის მიხედვით, დასაბეგრი ოპერაციის თანხა განისაზღვრება დღგ-ის გადამხდელის მიერ, მიმღებისაგან მიღებული ან მისაღები კომპენსაციის თანხის მიხედვით და არა გადაცემული ქონების საბაზრო ფასით. მოსარჩელეებმა მიიჩნიეს, რომ კონტროლის პალატის რევიზორებმა საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლისა და ეკონომიკის სამინისტროს ¹71 ბრძანების საფუძველზე არასწორად მოახდინეს შპს “ჩ-ზე” რეალიზებული მოძრავი ქონების საბაზრო ფასის გამოანგარიშება. მოსარჩელეთა განმარტებით, კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისება მოხდა კანონიერად. ქონების გასაყიდად არ იყო საჭირო კომპოზიტორთა კავშირის საერთო კრების თანხმობა, ვინაიდან “ჩ-ი” წარმოადგენდა კომპოზიტორთა კავშირისაგან განცალკევებულ, შპს “მ-ის” ქონებას და იმყოფებოდა მის ბალანსზე. გადაწყვეტილება კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისებაზე “შემოქმედებითი კავშირის შესახებ” კანონის ძალაში შესვლამდე იქნა მიღებული და ამიტომ ამ კანონზე დაყრდნობა უმართებულოა.

კონტროლის პალატამ არ ცნო სარჩელი, უსაფუძვლობის გამო.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი კონტროლის პალატის პრეზიდიუმის 2000წ. 1 აგვისტოს ¹6/2 დადგენილება და შემოწმების აქტები. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კონტროლის პალატამ. თბილისის საოლქო სასამართლოს 2002წ. 14 ივნისის განჩინებით გაუქმდა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და საქმე განსჯადობით გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინიტსრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ძალადაკარგულად გამოცხადდა კონტროლის პალატის თავმჯდომარის 2000წ. 11 აგვისტოს ¹53 ბრძანება, კონტროლის პალატის პრეზიდიუმის 2000წ. 11 აგვისტოს ¹6/2 დადგენილება და შემოწმების აქტები შპს “მ-ისათვის” მოგების გადასახადის შემცირებისათვის 13217 ლარის, დღგ-ის სახით 120700 ლარის დარიცხვისა და კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისების არაკანონიერების ნაწილში. საოლქო სასამართლო დაეყრდნო შემდეგ გარემოებებს:

1) სასამართლომ მიიჩნია, რომ კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისება მოხდა კანონიერად, ვინაიდან შპს “მ-ის” წესდების 5.7 მუხლის შესაბამისად, უძრავი ქონებისა და უძრავი ქონებისათვის მსგავსი უფლებების შეძენა-გასხვისებაზე თანხმობის მიცემა სამეთვალყურეო საბჭოს და არა კომპოზიტორთა კავშირის საერთო კრების პრეროგატივა იყო. საოლქო სასამართლომ ასევე კანონიერად მიიჩნია 1999წ. 16 აპრილს ჩატარებული გამგეობის გაერთიანებული სხდომის შედეგები და მიუთითა, რომ გამგეობის სხდომა გადაწყვეტილებაუნარიანი იყო, ვინაიდან მის მუშაობაში მონაწილეობდა კავშირის აქტივის 26 წევრი და გამგეობის 19 წევრი. სასამართლოს განმარტებით, კომბინატ “ჩ-ის” მოძრავი ქონების გასხვისება მოხდა კანონიერად, აღნიშნული ქონება შეფასებული იყო სააუდიტო დასკვნის შესაბამისად;

2) საოლქო სასამართლო არ დაეთანხმა კონტროლის პალატის მსჯელობას იმის შესახებ, რომ “ჩ-ის” გასხვისებისას ხელშეკრულების მხარეები წარმოადგენდნენ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს და ამიტომ გასხვისების დროს არ უნდა ყოფილიყო გამოყენებული საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლი. სასამართლოს მითითებით, შპს “მ-მა” მოძრავი ქონება გაასხვისა სააუდიტო დასკვნის საფუძველზე მითითებულ საბაზრო ფასებში. შპს “მ-ი” და შპს “ჩ-ი” ურთიერთდამოკიდებული პირებიც რომ ყოფილიყვნენ, სასამართლოს აზრით, საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქონლის საბაზრო ფასის განსაზღვრისას ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის გარიგებები მხედველობაში მიიღება იმ პირობით, თუ მათი ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას ვერ მოახდენს გარიგების შედეგებზე. კონტროლის პალატის აქტში არ არის მითითებული, თუ რა გავლენა უნდა მოეხდინა გარიგებაზე მხარეების ურთიერთდამოკიდებულებას, კონტროლის პალატის რევიზორები ასევე ვერ მიუთითებენ შპს “მ-ის” მიერ გასხვისებული ქონების იდენტური, ანალოგიური ქონების მიწოდების ფაქტზე, ასეთ შემთხვევაში კი ხელშეკრულების მხარეებს შორის გამოიყენება თავისუფალი საბაზრო ფასი. “აუდიტორული საქმიანობის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, ექსპერტიზის უფლება დელეგირებულია დამოუკიდებელ აუდიტორზე. აქედან გამომდინარე, მოცემულ შემთხვევაში გასხვისებული ქონების საბაზარო ფასი ევროპული სტანდარტების შესაბამისად განსაზღვრული იყო სააუდიტო ფირმა “ბ-ი და სხვების” მიერ;

3) სასამართლოს მითითებით, კონტროლის პალატამ არასწორად გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლი და არასწორად დაარიცხა შპს “მ-ს” ფინანსური სანქცია 13217 ლარის ოდენობით. სასამართლოს განმარტებით, შპს “მ-მა” გაასხვისა ამორტიზირებული ქონება, რომელიც საგადასახადო კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით ექვემდებარება ჯგუფურ ამორტიზაციას. ასეთ შემთხვევაში კი, საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ამ მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები არ გამოიყენება. საოლქო სასამართლომ სააუდიტო ფირმა “ბ-ი და სხვები”-ს დასკვნაზე დაყრდნობით არ გაიზიარა კონტროლის პალატის მოსაზრება იმის შესახებ, თითქოს გადაცემული მოძრავი ქონების ღირებულება ნაკლებია გაყიდვის ფასზე.

საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა კონტროლის პალატამ, რომელმაც შემდეგი მოტივით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა:

1) კონტროლის პალატის მითითებით, შპს “მ-ის” მიერ კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისება მოხდა უკანონოდ. კერძოდ, სკ-ს 41-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და კომპოზიტორთა კავშირის წესდების 4.3 პუნქტის დარღვევით, კომბინატ “ჩ-ის” გაყიდვაზე გადაწყვეტილების მიღებისას 1999წ. 2 დეკემბერს, მოქმედებდა “შემოქმედებით მუშაკთა და შემოქმედებითი კავშირის შესახებ” 1999წ. 8 ივნისის კანონი, რომლის მე-20 მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, კავშირის ქონებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე გადაწყვეტილებას იღებს საერთო კრება, კავშირის სრული შემადგენლობის ხმების ორი მესამედის თანხმობით. ვინაიდან კომბინატი “ჩ-ი” წარმოადგენდა კომპოზიტორთა კავშირის ქონებას, ამიტომ მისი გასხვისებისათვის აუცილებელი იყო კავშირის წევრთა საერთო კრების თანხმობა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია;

2) კასატორის განმარტებით, კომბინატ “ჩ-ის” ქონების შეფასებისას დაუშვებელი იყო საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის 1-5 პუნქტების გამოყენება, რის გამოც კონტროლის პალატამ იხელმძღვანელა ამავე მუხლის მე-6 პუნქტით, სამომხმარებლო ფასების ინდექსების შესახებ. ვინაიდან “ჩ-ის” ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებაზე ხელისმომწერი პირები ნამდვილად წარმოადგენენ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს, ამიტომ მათ შორის დადებული გარიგებიდან მიღებული ინფორმაცია არ შეიძლება ჩაითვალოს სარწმუნო ინფორმაციად საბაზრო ფასის შესახებ, რასაც ადასტურებს ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებაში ჩამოთვლილი ძირითადი ქონების შეუსაბამოდ დაბალი ფასები. კასატორის მითითებით, მიუღებელია აუდიტორული ფირმა “ბ-ი და სხვა”-ს დასკვნა, ვინაიდან იქ არანაირი საბაზრო ფასის დაანგარიშება არ მომხდარა;

3) საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის გარიგებისას საგადასახადო ორგანო შემოსავლებსა და ხარჯებს ისევე ანაწილებს მათ შორის, როგორც დამოუკიდებელ პირებს შორის დადებული გარიგებისას. კასატორის განმარტებით, რეალიზებულია კომბინატ “ჩ-ის” მთელი საწარმო, უძრავ-მოძრავი ქონება, რომელიც არ აღირიცხებოდა არც კომპოზიტორთა კავშირში და არც შპს “მ-ში”. შესაბამისად ისინი არ არიცხავდნენ მას ცვეთას და არც ქონების გადასახადის გადახდას ახდენდნენ ბიუჯეტში და აქედან გამომდინარე, ვერც 54-ე მუხლის მიხედვით მოახდენდნენ მის რეალიზაციას, რომელიც მათი აზრით, დასაბეგრი თანხის ნებისმიერად განსაზღვრის საშუალებას მისცემდა;

4) კასატორს უსაფუძვლოდ მიაჩნია საოლქო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ შპს “მ-ი” და შპს “ჩ-ი” საგადასახადო კოდექსის 24-ე მუხლის თანახმად, არ წარმოადგენენ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. კონტროლის პალატის განმარტებით, კომბინატი “ჩ-ი” აშენებული იყო “მ-ის” მიერ, რომლის დირექტორი ლ. მ-ი (შემდომში ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირი) დანიშნული იყო “მ-ის” დირექტორის მიერ, ხოლო თავის მხრივ, “მ-ი” ექვემდებარებოდა კომპოზიტორთა კავშირს, ანუ მათ შორის არსებობდა განსაკუთრებული ურთიერთობა, რამაც გამოიწვია “ჩ-ის” ქონების იჯარით გადაცემა ლ. მ-ზე შეუსაბამოდ დაბალ ფასად – 100 ლარად, მაშინ როცა “ჩ-ი” განთავსებულია 2,5 ჰა მიწის ფართობზე და იჯარის ქირა ვერ დაფარავდა ქონების ცვეთას თუნდაც მინიმალური ოდენობით, რომ არაფერი ვთქვათ რაიმე სახის სარგებლის მიღებაზე. ამ პირთა ურთიერთდამოკიდებულებამ გავლენა მოახდინა გარიგების შედეგებზე, რასაც ადასტურებს ხელშეკრულებაში ჩამოთვლილი ქონების შეუსაბამოდ დაბალი ღირებულება. კასატორის მითითებით, გადაცემული ქონების ღირებულება ბევრად აღემატება გაყიდვის ფასს, თუნდაც იმიტომ, რომ თავის დროზე კომბინატ “ჩ-ს” არ მოუხდენია თავისი ქონების საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 14 სექტემბრის ¹916 დადგენილებით გათვალისწინებული გადაფასება.

მოწინააღმდეგე მხარეთა _ “საქართველოს კომპოზიტორთა საერთო ეროვნული კავშირისა” და შპს “მ-ის” წრომადგენლებმა საკასაციო საჩივარი არ ცნეს, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სასამართლო გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კონტროლის პალატის საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემობათა გამო:

სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება კანონის დარღვევით მიღებულად ჩაითვლება თუ იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული ან დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია. საკასაციო სასამართლოს აზრით, თბილისის საოლქო სასამართლო კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული არ არის, რის გამოც გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია, ამიტომ გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

სასამართლო კოლეგიამ 2002წ. 16 ოქტომბრის მთავარი სხდომის ოქმის მიხედვით, საქმის არსებითი განხილვისას მნიშვნელოვანი ნაწილი დაუთმო კომბინატ “ჩ-ის” ქონების გასხვისების კანონიერების, კერძოდ შპს “მ-ის” წესდების 5.7 მუხლთან შესაბამისობის, ქონების გასხვისებაზე კომპოზიტორთა კავშირის საერთო კრებისა თუ გამგეობის გაფართოებული სხდომის კომპეტენციის საკითხის გარკვევას, რაც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც აისახა. “საქართველოს კონტროლის პალატის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-7 მუხლის თანახმად: “კონტროლის პალატა უფლებამოსილია შეამოწმოს ნებისმიერი ფიზიკური და იურიდიული პირის საქმიანობა მხოლოდ იმ ნაწილში, რომელიც დაკავშირებულია საბიუჯეტო ან სახელმწიფო სპეციალური ფონდების კუთვნილი თანხების მიღებასთან, გადარიცხვასთან ან გამოყენებასთან, რაიმე ფორმით სახელმწიფო საკუთრების გამოყენებასთან ან მის მართვასთან, აგრეთვე იმ ნაწილში, რომელიც დაკავშირებულია მათთვის საგადასახადო, საბაჟო ან სხვა სახის შეღავათების მინიჭებასთან”. 1999წ. 4 დეკემბრის სადავო ხელშეკრულების მხარეები – მოქალაქეთა საზოგადოებრივი გაერთიანება საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირი, შპს “მ-ი” და შპს “ჩ-ი”, სკ-ს 31-ე მუხლითა და “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 2.1 მუხლით გათვალისწინებული კერძო სამართლის იურიდიული პირები არიან, რომელთა საქმიანობის კონტროლის პალატის მიერ შემოწმების კომპეტენცია განსაზღვრულია ზემოაღნიშნული კანონის მე-7 მუხლით. კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისება არ შედის ამ მუხლით რეგლამენტირებულ ჩამონათვალში, რადგან კონტროლის პალატის მიერ წარმოდგენილი განმარტების მიხედვით, სახელმწიფო საკუთრებაა კომპოზიტორთა კავშირისათვის გადაცემული შენობა, მდებარე ....... პროსპექტზე, შპს “ჩ-ზე” გასხვისებული კომბინატ “ჩ-ის” ქონება კი სახელმწიფო საკუთრებას არ წარმოადგენდა, არამედ “მ-ის” ბალანსზე ირიცხებოდა, ამიტომ კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს შორის 1999წ. 4 დეკემბერს დადებული გარიგების შპს “მ-ის” წესდებასთან შესაბამისობის გარკვევა, საკასაციო პალატის აზრით, “საქართველოს კონტროლის პალატის შესახებ” კანონის მე-7 მუხლის გათვალისწინებით, კონტროლის პალატის კომპეტენციას სცილდება, კონტროლის პალატას შეეძლო შეემოწმებინა სადავო გარიგების დაბეგვრის სისწორე და გადასახადების სრულად გადახდა. სასამართლო კოლეგიასაც “საქართველოს კონტროლის პალატის შესახებ” კანონის მე-7 მუხლიდან გამომდინარე, კონტროლის პალატის სადავო აქტების კანონიერება უნდა შეემოწმებინა მხოლოდ სადავო გარიგების სწორად დაბეგვრის თვალსაზრისით.

კონტროლის პალატის სადავო აქტების მიხედვით, 1999წ. 4 დეკემბრის ხელშეკრულებით კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისება მოხდა შეუსაბამოდ დაბალ ფასებში, რის გამოც ხელოვნურად შემცირდა მიწოდებით დასაბეგრი თანხა. ამასთან კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარე ვ. ა-ი, შპს “მ-ის” დირექტორი გ. თ-ი (გამსხვისებელი) და შპს “ჩ-ის” დირექტორი ლ. მ-ი (მყიდველი) ურთიერთდამოკიდებულ პირებს წარმოადგენენ, რის გამოც კომბინატ “ჩ-ის” საბაზრო ფასის დადგენისას არ უნდა გამოყენებულიყო საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის მე-2 მე-5 პუნქტები, რაც არ გაიზიარა თბილისის საოლქო სასამართლო კოლეგიამ. საგადასახადო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად: “საქონლის საბაზრო ფასად ითვლება თავისუფალი საბაზრო ფასი, რომელიც ყალიბდება ბაზარზე იდენტური საქონლის მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთქმედების და საქონლის შესაბამის ბაზარზე იმ პირებს შორის დადებული გარიგების საფუძველზე, რომლებიც ამ კოდექსის 24-ე მუხლის მიხედვით არ წარმოადგენენ ურთიერთამოკიდებულ პირებს”. ამდენად, საქონლის საბაზრო ფასი განისაზღვრება იმ პირებს შორის დადებული გარიგების საფუძველზე, რომლებიც არ წარმოადგენენ ურთიერთდამოკიდებულ პირებს. სასამართლო კოლეგიამ არ გაიზიარა კონტროლის პალატის მოსაზრება 1999წ. 4 დეკემბრის გარიგების მხარეთა ურთიერთდამოკიდებულ პირებად ცნობის შესახებ, მაგრამ გადაწყვეტილებაში არ დაასაბუთა თავისი მოსაზრება, ამიტომ საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას ამ ნაწილში შეამოწმოს სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერება, რის გამოც პალატა მიუთითებს კოლეგიას საქმის ხელმეორედ არსებითი განხილვის დროს, საგადასახადო კოდექსის 24-ე მუხლის გათვალისწინებით, სრულყოფილად გამოიკვლიოს გარიგების მხარეთა ურთიერთდამოკიდებულების საკითხი, რადგან ამავე კოდექსის 27-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით: “საქონლის საბაზრო ფასის განსაზღვრისას ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის გარიგებები მხედველობაში მიიღება მხოლოდ იმ პირობით, თუ მათი ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას ვერ მოახდენს გარიგებათა შედეგზე”. კონტროლის პალატის სადავო აქტების თანახმად კი, გარიგების მხარეთა ურთიერთდამოკიდებულებამ სწორედ გავლენა მოახდინა გარიგებაზე, რადგან კომბინატ “ჩ-ის” ქონება გაიყიდა შეუსაბამოდ დაბალ ფასებში.

შეუსაბამოდ დაბალ ფასებში ქონების გაყიდვის შესახებ კონტროლის პალატის მოსაზრება არ გაიზიარა თბილისის საოლქო სასამართლომ, რომელმაც სკ-ს 319-ე მუხლისა და “აუდიტორული საქმიანობის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის თანახმად დადგენილად ცნო, რომ “ჩ-ის” გასასხვისებელი ქონების საბაზრო ფასი სააუდიტო ფირმა “ბ-ი და სხვა”-ს მიერ განსაზღვრული იყო ევროპული სტანდარტებით. სასამართლოს ამგვარ შეფასებას საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს დაუსაბუთებლობის გამო, რადგან საქმეში კომბინატ “ჩ-ის” ქონების შეფასებაზე არც სააუდიტო ფირმა “ბ-ი და სხვა”-ს დასვნაა წარმოგენილი და არც სასამართლოს მიერ მითითებული ევროპული სტანდარტები. 1999წ. 4 დეკემბრის ხელშეკრულების მიხედვით, კომბინატ “ჩ-ის” მოძრავი ქონება სულ გაყიდულია 66679 ლარად, ანუ 33340 აშშ დოლარად, რაც ქონების რეალურ შეფასებაში საკასაციო პალატის ეჭვს იწვევს, რადგან მაგალითად ავტომანქანა ვაზ-51 გაიყიდა 267 ლარად, ავტომანქანა ვაზ 52 _ 353 ლარად, კონდიციონერი ბკ-250 _ 17 ლარად. შპს “მ-ის” სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის 1999წ. 26 ნოემბრის ¹4 ოქმის მიხედვით, სადაც ¹3 საკითხად კომბინატ “ჩ-ის” გასხვისების საკითხი იხილებოდა, გ. თ-მა სხდომას მოახსენა, რომ “ჩ-ის” ხელმძღვანელობა თანახმაა გადაიხადოს 70000 აშშ დოლარი, თავდაპირველად 40000 აშშ დოლარი, ხოლო 6 თვის შემდეგ – 30000 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების მიხედვით კი კომბინატ “ჩ-ის” ქონება გაიყიდა შეთავაზებული თანხის ნახევარფასად, 33340 აშშ დოლარად. ამიტომ საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სასამართლო კოლეგიამ დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა კონტროლის პალატის აქტები შეუსაბამოდ დაბალ ფასში კომბინატ “ჩ-ის” ქონების რეალიზაციის შესახებ, აღნიშნული საკითხი საჭიროებს ყოველმხრივ, სრულყოფილ, ჯეროვან გამოკვლევას, ქონების საბაზრო ფასთან სარეალიზაციო ფასის შესაბამისობის გასარკვევად საჭიროა დამატებითი მტკიცებულებების მოპოვება, თვით შპს “ჩ-ის” წარმომადგენლის მონაწილეობით, რაც გათვალისწინებული უნდა იქნეს კოლეგიის მიერ საქმის ხელახლა არსებითი განხილვის დროს.

სააპელაციო სასამართლოს აზრით, კონტროლის პალატამ ფინანსური სანქციის დარიცხვის დროს არასწორად გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 ნაწილი, რადგან დადგენილად ცნო, რომ გასხვისებული იქნა კომბინატ “ჩ-ის” ამორტიზირებული ქონება, რაც კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით ჯგუფურ ამორტიზაციას ექვემდებარება. საკასაციო პალატის აზრით, სასამართლო გადაწყვეტილება ამ ნაწილშიც იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რადგან სასამართლომ, მართალია, დადგენილად ცნო რომ გასხვისებული ქონება ჯგუფურ ამორტიზაციას ექვემდებარებოდა, მაგრამ კვლავ არ მიუთითა სამართლებრივი საფუძველი. სასამართლომ გადაწყვეტილების მე-6 გვერდზე უკრიტიკოდ გაიზიარა სააუდიტო ფირმა “ბ-ი და სხვა”-ს განმარტებაში მითითებული შეფასება საგადასახადო კოდექსის 39-ე, 54-ე, 72-ე მუხლებთან დაკავშირებით, მაგრამ არ დაასაბუთა იგი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა ნაწილობრივ იზიარებს კონტროლის პალატის საკასაციო საჩივარს და თვლის, რომ საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის საფუძველზე, დაუსაბუთებლობის მოტივით უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა არსებითად განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ს 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კონტროლის პალატის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.