გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ ბს-34-236-კ-03 21 ნოემბერი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ნ. ქადაგიძე

სარჩელის საგანი: გადახდილი დღგ-ს ჩათვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 5 მარტს შპს “მ.-...” სარჩელი აღძრა გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ 2000წ. 3 ოქტომბრიდან 2001წ. 25 ნოემბრამდე პერიოდში სხვადასხვა დროს მოსარჩელემ მესამე პირებისგან _ ინდივიდუალური მეწარმე კ. ი-ისგან, შპს “გ.”, ინდივიდუალური მეწარმე რ. ძ-ასგან, შპს “ა.”, შპს “G.-ისგან”, ინდივიდუალური მეწარმე მ. ჭ-ასგან, ინდივიდუალური მეწარმე ა. ბ-ასგან შეიძინა სხვადასხვა საქონელი, გადაიხადა ღირებულება დღგ-ს ჩათვლით და გამოწერა სხვადასხვა ანგარიშ-ფაქტურები.

2001წ. 27 თებერვალს გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციიდან მოსარჩელემ მიიღო წერილი იმის შესახებ, რომ შპს “მ.-....-ის” მიერ ზემოთ აღნიშნული ოპერაციისას გადახდილი დღგ-ს ჩათვლები გაუქმდა.

მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის თანახმად, ჩათვლილი დღგ-ს თანხა არის გადახდის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი უნდა იქნეს ან გადახდილია წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. Aამავე კოდექსის 115-ე მუხლის საფუძველზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ მის მიერ სარჩელში მოყვანილი ფაქტების შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები არ დაურღვევია, კერძოდ, საქონლის შეძენის ცხრამეტივე შემთხვევაში გადაიხადა თანხა დღგ-ს ჩათვლით, რის შესახებაც გამოიწერა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, ე.ი. გადაიხადა დამატებული ღირებულების გადასახადი, რაც საგადასახადო ინსპექციამ არ ჩათვალა და გააუქმა ყოვლად უსაფუძვლოდ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ითხოვა შპს “მ.-...” გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა და იმის ჩათვლა, რომ გადახდილი ჰქონდა დამატებული ღირებულების გადასახადი 9802 ლარი სარჩელში მოყვანილი ოპერაციების დროს.

მოპასუხე გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადების შესაბამისად, დღგ-ს გადახდად ჩაითვლება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი თანხა. Dდღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის მოვალეობა აკისრია არა მყიდველს, უშუალოდ საქონლის ყიდვის პროცესში, არამედ გამყიდველს, რომელმაც გამოუწერა გადახდის ქვითარი. Mმოპასუხის განმარტებით, სწორედ კანონის ამ მოთხოვნიდან გამომდინარე, გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მითითების საფუძველზე სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, ვინაიდანAამ უკანასკნელის მითითება ინსპექციისათვის სავალდებულო იყო. Gგარდა ამისა, ინსპექციას არ ჰქონდა იმის მექანიზმი, რომ მკაცრად გაეკონტროლებინა, გადაიხადა თუ არა გამყიდველმა მისთვის განკუთვნილი დღგ-ს თანხა.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 29 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “მ.-...” სარჩელი დაკმაყოფილდა. შპს “მ.-...” აღუდგა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლები და ჩაეთვალა მას დღგ-ს გადასახადი 98026 ლარის ოდენობით.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 29 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება, საქმის არსებითად განხილვა საგადასახადო დეპარტამენტის მონაწილეობით და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 27 მარტის გადაწყვეტილებით თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 29 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს “მშენებელი-5-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 27 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “მ.-...”. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს ზემოთ აღნიშნული გადაწყვეტილების კანონიერების ძირითად არგუმენტად მოჰყავს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადება, რომლის მიხედვითაც დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. სასამართლომ არასწორად განმარტა აღნიშნული ნორმა, რაც საფუძვლად დაედო სასამართლოს მიერ გამოტანილ უკანონო გადაწყვეტილებას.

საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლი და 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი განმარტავს ჩასათვლელი დღგ-ს ხასიათს. 90-ე მუხლის თანახმად, დასაბეგრი ბრუნვიდან ბიუჯეტში შესატანი დღგ-ს თანხა განისაზღვრება, როგორც სხვაობა ამ ბრუნვაზე დარიცხული გადასახადის თანხასა და საგადასახადო კოდექსის მე-3 კარის მიხედვით წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით ჩასათვლელ თანხას შორის, ხოლო 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მეორე ნაწილი განსაზღვრავს, თუ რომელი დოკუმენტით და რა წესით დასტურდება გამყიდველის მხრიდან დღგ-ს გადახდის ფაქტი. Aასეთი დოკუმენტი არის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომელიც წარმოადგენს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება გადასახადის გადახდევინების ფაქტი.

კასატორის განმარტებით, შპს “მ.-...” მიერ საგადასახადო ორგანოებში წარდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებს აქვს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ყველა რეკვიზიტი. Aამასთან, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით ამომწურავადაა განსაზღვრული ყველა ის შემთხვევა, როცა არ წარმოებს დღგ-ს ჩათვლა.

კასატორმა ასევე აღნიშნა, რომ მან კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით შეიძინა საქონელი (მომსახურება, სამუშაო) დღგ-ით გაზრდილი ფასით ანუ შეძენის მომენტში, როცა გამყიდველი კანონის მოთხოვნათა დაცვით გამოწერს დღგ-ს, ანუ ანგარიშ-ფაქტურას, მყიდველიც იძენს დღგ-ს ჩათვლის უფლებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა ითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 27 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა, რომლითაც დაკმაყოფილდება შპს “მ.-...” სარჩელი და აღუდგება გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლები 98 026 ლარის ოდენობით.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსკ-ს 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა, რადგანაც საქმის განხილვისას სრულყოფილად და ყოველმხრივ არ გამოუკვლევია და არ შეუფასებია მტკიცებულებები და ფაქტობრივი გარემოებები, რის გამოც საქმეზე გამოიტანა არასწორი გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ ისე მიიღო გადაწყვეტილება, რომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საგადასახადო ორგანოებმა შპს “მ.-...” დღგ-ს თანხა ორჯერ გადაახდევინეს თუ არა _ პირველად ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერისას და მეორედ _ თანხის ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდევინებისას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად სრულყოფილად არ არის დასაბუთებული, რის გამოც მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. ეს კი სსკ-ს 394-ე მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, რადგანაც საჭიროა ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ს 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “მ.-...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 27 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფი ბაჟის მხარეთათვის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.