გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
¹ ბს-38-239-კ-03 20 ოქტომბერი 2003 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),
გ. ქაჯაია,
ნ. ქადაგიძე
დავის საგანი: საკრებულოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.
აღწერილობითი ნაწილი:
2000წ. 28 აპრილს ბოლნისის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ა. ა-მა ბოლნისის რაიონის რაჭისუბნის თემის საკრებულოს მიმართ და მოითხოვა .... თემის საკრებულოს 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლებით:
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მისი დედის სახელზე ირიცხებოდა 0,34 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელიც დედის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო მისმა უმცროსმა ძმამ, ად. ახმედოვმა. 1995 წელს ა. ა-ს დაუკანონდა 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი. მის შვილს კი _ 0,20 ჰა. მოგვიანებით მოსარჩელემ შეიტყო, რომ მიწის გამცემმა კომისიამ 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი გამოუყო დედის სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთიდან, რომელიც მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ძმამ, ამიტომ 1996 წლიდან ამუშავებდა მისი შვილის _ ფ. ა-ის სახელზე რიცხულ მიწას, როგორც საკუთარს. 1999წ. 3 მაისს მის შვილს ჩამოერთვა 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი და ბოლნისის რაიონის ... თემის საკრებულოს 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილებით იგი გადაეცა სოფ. სამტრედოში მცხოვრებ ე. კ-ს, რაც მისთვის ცნობილი გახდა 1999წ. დეკემბერში, როდესაც გადაწყვეტილების საფუძველზე ნაკვეთის ჩამორთმევა და კალაშოვზე გადაცემა მოინდომეს.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ 1996 წელს მიწის პრივატიზაციის შედეგად მოსარჩელეს მიწის ნაკვეთი შეევსო კუთვნილ 0,25 ჰა-მდე, რაც დაფიქსირებულია მის სახელზე გამოწერილ და მის მიერვე ხელმოწერილ მიწის პასპორტში. მოსარჩელემ, რომელიც როგორც საკრებულოს წევრი, მიწის გამანაწილებელი კომისიის წევრიც იყო, შვილის, ფ. ა-ის სახელზე მიიღო 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული ნაკვეთი ფ. ა-ს ჩამოერთვა საკრებულოს 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილებით. მოპასუხის განმარტებით ა. ა-ი ფლობს 4500 მ2 მიწი ფართობს საიდანაც 2000 მ2 ფიქტიურად არის გაფორმებული ძმაზე, ა. ა-ზე, რომელიც ასევე საქართველოს ფარგლებს გარეთ ქ. ბაქოში ცხოვრობს. თავად მოსარჩელეს ხელი აქვს მოწერილი მიწი მიღება-ჩაბარების აქტზე, რომელშიც მითითებულია სამ ნაწილად გადაცემული მიწის ფართობი 2500 მ2, ხოლო ნახაზის მიხედვით ფ. ა-ის მიწის ფართობი ამ ნაკვეთში არ შედის.
სასამართლომ 2000წ. 2 ივნისის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩააბა ე. კ-ი.
ბოლნისის რაიონული სასამრთლოს 2001წ. 19 მარტის გადაწყვეტილებით ა. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნაქტის თანახმად სასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწა საკუთრებაში გადაეცემა მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეს ან საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად საქართველოში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს. საქმეში წარმოდგენილი ბოლნისის რაიონის გამგებლის ზ. ჯ-ის წერილიდან .... თემის საკრებულოს თავმჯდომარის ვ. რ-ის მიმართ ირკვევა, რომ მოქ. ფ. ა-ის ცალკე კომლად აღრიცხვა და მიწის ნაკვეთით დაკმაყოფილება მოხდა კანონის დარღვევით, ვინაიდან ფ. ა-ი 1986 წელს ამოეწერა და ცხოვრობს საქართველოს ფარგლებს გარეთ.
რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ახმედოვის მოსაზრება იმის თაობაზე რომ მიწა შევსებული ჰქონდა 0,25 ჰა-მდე ფიქრატის სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთით, რომელიც შეადგენს 0,20 ჰა-ს სიმართლეს არ შეესაბამება, ვინაიდან სასამართლოს მიერ ადგილზე დათვალიერებით დაადგინდა, რომ მოსარჩელეს მფლობელობაში აქვს გაცილებით მეტი მიწის ფართობი, დაახლოებით 4790 მ2 (ფიქრატის სახელზე რიცხული ფართის გამოკლებით).
რაიონულმა სასამართომ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ საქმის მასალების მიხედვით ე. კ-ს მისთვის სადავო გადაწყვეტილებით მიკუთვნებული 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთის გარდა სხვა მიწა არ გააჩნია.
აღნიშნულის საფუძველზე სასამართლომ კანონიერად მიიჩნია ბოლნისის რაიონის .... თემის საკრებულოს 1999წ. 30 ივლისის გადაწყვეტილება და ა. ახმედოვის სარჩელი არ დააკმაყოფილა.
ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 19 მარტის გადაწყვეტილება ა. ა-მა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით და მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება ბოლნისის რაიონულ სასამართლოში იმ საფუძვლით, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1996წ. 11 თებერვლის ¹166 ბრძანებულების შესაბამისად საქართველოს მოქალაქეთა კომლებისთვის, ოჯახებისათვის, აგრეთვე 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული საბაღე, საბოსტნე, საკარმიდამო ნაკვეთები გამოცხადდა მათ კერძო საკუთრებად და შესაბამისად მისი დედის მ. ა-ას სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთი ამ უკანასკნელის საკუთრებად იქცა. მას კი სწორედ დედამისი სახელზე რიცხული მიწი ნაკვეთიდან შეუვსეს მიწა ნორმის ფარგლებში. აპელანტმა მიუთითა აგრეთვე, რომ სასამართლომ არ გაიზიარა მის მიერ წარდგენილი აქტი, რომელშიც მისი თანასოფლელები ადასტურებდნენ სასამართლოს მიერ მის კუთვნილად ჩათვლილი მიწის ნაკვეთის დამუშავებას მისი ძმის ა. ა-ის მიერ.
თბილისის საოლქო სასამრთლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 მარტის განჩინებით ა. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ საკრებულოს გადაწყვეტილებით ე.კალაშოვს გადაეცა არა ა. ა-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი, არამედ მიწის ნაკვეთი, რომელიც ჩამოართვეს მის შვილს ფ. ახმედოვს და ირიცხებოდა სოფ. .... სარეზერვო მიწის ფონდში.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ფ. ა-ისათვის ჩამორთმეული მიწის ნაკვეთი შემადგენდა მისი მიწის ნაკვეთის შემადგენელ ნაწუილს, რადგან ა. ა-ისათვის ყოფილი მიწის თითოეული ნაწილი ცალკე აღებული არ შეადგენს 0,20 ჰა-ს. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ 2000წ. 15 აგვისტოს დადგენილებაზე ა. ა-ის მიმართ სისიხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ, რომლის თანახმადაც ა. ა-ი ფ. ა-ისათვის ჩამორთმეული და ე. კ-ისათვის გადაცემული მიწის ნაკვეთის მითვისებისათვის მიეცა სისხლის სამართლის პასუხისგებაში და საქმე შეწყდა იმ მოტივით, რომ გაუქმდა კანონი რომელიც ითვალისწინებდა აღნიშნული ქმედებისათვის სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას.
ვინაიდან ა. ა-ი სხვისი კუთვნილი ქონებით უკანონოდ სარგებლობდა, სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 პუნქტით, რომლის მიხედვითაც, ,,ადმინისტრაციული სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალოდ (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას.» აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა. ახმედოვმა დაუშვებელი სარჩელი შეიტანა სასამართლოში.
თბილისის საოლქო სასამრთლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 მარტის განჩინება ა. ა-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა აღნიშნული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება იმავე საფუძვლებით, რაც მითითებული ჰქონდა სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარში, ასევე დამატებით მიუთითა, რომ მისთვის მიწის ნაკვეთის შევსებისას ფართის გამოყოფა უნდა მომხდარიყო არა სამკვიდრო ნაკვეთიდან, არამედ სარეზერვო ფონდიდან.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო პალატა ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და გასაჩიოვრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კასატორ ა. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის მოტივით და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 მარტის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ რაჭისუბნის თემის საკრებულოს სადავო გადაწყვეტილებით მისი შვილის, ფ. ა-ისათვის ჩამორთმეული 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთის ე. კ-ისათვის გადაცემით ფაქტობრივად მას ჩამოერთვა მიწის ფართობი, რადგან მას კუთვნილი ნორმა 0,25 ჰა-მდე შევსებული ჰქონდა ფ. ა-ის სახელზე რიცხული მიწის ფართობით. საქმეში არსებული მასალებით ირკვევა, რომ კასატორს 1995წ. 5 სექტემბერს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტით სამ ნაკვეთად გადაეცა 0, 25 ჰა მიწის ფართობი. აღნიშნულ აქტს ხელს აწერს თავად ა. ა-ი და ამ აქტზე არსებულ ნახაზზე მითითებულია კასატორისთვის გადაცემული 2500 მ2 ფართობი. კასატორის შვილს, ფ. ა-ს 0,20 ჰა მიწის ერთი ნაკვეთი გადაეცა 1996წ. 24 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტით და ამ ნაკვეთს, აქტის თანახმად, დასავლეთის მხრიდან ესაზღვრება კასატორის ნაკვეთი. ლოგიკურია, რომ თუკი ფ. ა-ს მიწის ნაკვეთი გამოუყვეს მამის, ა. ა-ისთვის 0,25 ჰა-მდე უკვე შევსებული მიწის ნაკვეთიდან, აღნიშნული ფაქტი კასატორის მხრიდან არ დარჩებოდა რეაგირების გარეშე მითუმეტეს, რომ იგი საკრებულოს გამგეობის და შესაბამისად, მიწის განმანაწილებელი კომისიის წევრი იყო. მაგრამ მითითებული მიღება-ჩაბარების აქტები კასატორის მიერ გასაჩივრებული არ ყოფილა. რაც აშკარად მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მამა-შვილს ცალ-ცალკე ნაკვეთები ჰქონდათ გამოყოფილი. ფ. ა-ს, რომ ცალკე ჰქონდა გამოყოფილი 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი, დასტურდება იმ გარემოებითაც, რომ ა. ა-ისთვის გამოყოფილი სამი ნაკვეთიდან თითოეული ნაწილი ცალკე აღებული არ შეადგენს 0,20 ჰა-ს. საქმეში არსებული დათვალიერების ოქმით დადგენილია ის გარემოებაც, რომ ალადინ ახმედოვი ფაქტობრივად ფლობს 4790 მ2 მიწის ფართობს ფ. ა-ისთვის ჩამორთმეული 0,20 ჰა-ს გარდა.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს იმ გარემოებას, რომ ა. ა-ს არ გაუსაჩივრებია .... თემის საკრებულოს თავმჯდომარის 1999წ. 3 მაისის ბრძანება, რომლითაც გაუქმდა 1996წ. გადაწყვეტილება ფ. ა-ისთვის მიწის ნაკვეთის გამოყოფის შესახებ, რის შემდეგ მოპასუხე უფლებამოსილი იყო თავის კომპეტენციის ფარგლებში განეკარგა საკარმიდამო მიწის რეზერვში ჩარიცხული მიწის ფართობი.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმეში წარმოდგენილი 2000წ. 15 აგვისტოს დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ ფაქტობრივად დადასტურებულია ის გარემოება, რომ ა. ა-ის შვილს, ფ. ა-ს ცალკე ჰქონდა გამოყოფილი 0,20 ჰა მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული მიწის არაკანონიერად გამოყოფის ფაქტზე ალადინ ახმედოვის მიმართ აღძრული სისხლის სამართლის საქმე შეწყდა იმ საფუძვლით, რომ გაუქმდა კანონი, რომელიც ითვალისწინებდა აღნიშნული ქმედებისთვის სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას და ეს დადგენილება, მისი საფუძველი ა. ა-ის მიერ არ გასაჩივრებულა.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს იმ გარემოებასაც, რომ მოცემული საქმის დავის საგანს არ წარმოადგენს ა. ა-ისთვის 0,25 ჰა-მდე მიწის შევსების მიზნით მიწის ნაკვეთის გამოყოფის კანონიერება და შესაბამისად, საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს ამ საკითხზე.
აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს კასატორის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები და შესაბამისად, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 მარტის განჩინება.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ს 399-, 404-ე, 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. კასატორის ა. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფლდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 12 მარტის განჩინება;
3. ა. ა-ს გადახდეს სახემწიფო ბაჟი 30 ლარის ოდენობით;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
