3გ-ად-262-კ-02 20 დეკემბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2000წ. 10 ივლისს ნ. ა.-მ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა და ნ. მ.-სა და ¹76 საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციას შორის 2000წ. 25 მაისს დადებული სარდაფის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელემ სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნა, რომ ქ. თბილისში, ... საცხოვრებელი კორპუსის 35 კვ.მ ფართობის სარდაფი, რომელსაც ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე წლების განმავლობაში ნ. მ.-ის ოჯახთან ერთად თვითონაც ფლობდა, უკანონოდ იქნა პრივატიზებული ნ. მ.-ისა და მისი მეუღლის დ. ს.-ის მიერ.

2001 9 იანვრის თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. შპს “თ.-სა” და ნ. მ.-ს შორის 2000წ. 25 მაისს დადებული სარდაფის პრივატიზაციის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი.

ნ. მ.-მ და მისმა მეუღლემ დ. ს.-მ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს. ისინი 2001წ. 9 იანვრის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებასა და 35 კვმ. ფართის სარდაფზე 2000წ. 25 მაისის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ძალაში დატოვებას მოითხოვდნენ.

აპელანტები თავიანთ მოთხოვნებს შემდეგ გარემოებებზე აფუძნებდნენ:

1. მოსარჩელე ნ. ა.-ის ოჯახს სულ სხვა სარდაფი ჰქონდა მიკუთვნებული. აპელანტებმა ნ. ა.-ს ნება დართეს სხვადასხვა ნივთები დროებით შეენახა მათ სარდაფში. ბოლო 10 წლის მანძილზე მოსარჩელეს ამ სადგომით არ უსარგებლია.

2. პრივატიზაცია სახლმმართველობის მიერ საკითხის შესწავლის შემდეგ კანონიერად განხორციელდა.

3. სასარჩელო განცხადება განხილული იყო მოსარჩელის ხელის მოწერის გარეშე.

4. მოსარჩელემ თავისი ინიციატივით მოპასუხეს დააკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ, რითაც დაირღვა სსკ-ის 248-ე მუხლის მოთხოვნა.

5. სასამართლომ მათ არ მისცა მოსამზადებელი დრო.

მოწინააღმდეგე მხარემ სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და 2001წ. 9 იანვრის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება მოითხოვა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სადავო სარდაფით, რომელსაც ერთი კარები აქვს, წლების განმავლობაში საზიაროდ სარგებლობდა ორივე ოჯახი. კარების გასაღები ჰქონდა როგორც მას, ასევე ნ. მ.-ის ოჯახსაც.

1999წ. ნოემბერში მ.-ებმა მას მოსთხოვეს, დაეცალა სარდაფი და მისი მთლიანი ფართის დაუფლება მოინდომეს, ამიტომაც მან საჩივრით მიმართა სახლმმართველობას. საკითხის შესასწავლად კომისია გამოიყო, რომელმაც 2000წ. 11 მარტის აქტით დააფიქსირა, რომ 1964 წლიდან სარდაფი იმყოფებოდა ორივე ოჯახის მფლობელობაში. იმავეწ. 2 მაისს ა.-მა განმეორებით მიმართა სახლმმართველობას, რათა სარდაფის მთლიანი ფართის პრივატიზება ნ. მ.-ების ოჯახზე არ მომხდარიყო. მიუხედავად ამისა, მ.-ებმა პრივატიზაციის შესახებ განცხადება 24 მაისს დაწერეს, ხოლო პრივატიზება ყოველგვარი შესწავლის გარეშე მეორე დღესვე ე.ი. 25 მაისს გაფორმდა. ა.-მა ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა სახლმმართველობას. პასუხად მიიღო მაშინდელი სახლმმართველობის უფროსის პ. ხ.-ს წერილი იმის თაობაზე, რომ პრივატიზაცია უკანონო იყო და გაუქმებას ექვემდებარებოდა. ანალოგიური პასუხი მიიღო მაშინდელი საბურთალოს რაიონის შს სამმართველოს უფროსისაგანაც. მისთვის ცნობილი გახდა, რომ სადავო სარდაფის ფართზე სხვა მეზობლებიც აცხადებენ პრეტენზიას, რის გამოც ნ. მ.-ისა და ¹76 საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციას შორის 2000წ. 25 მაისს დადებული სადავო სარდაფის პრივატიზაციის ხელშეკრულება, ბათილად ცნობას ექვემდებარება.

2002წ. 23 მაისის განჩინებით ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატამ სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა და 2001 წლს 9 იანვრის თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელი დატოვა.

სააპელაციო სასამართლომ განჩინება შემდეგ გარემოებებზე დააფუძნა:

ის, რომ სადავო სარდაფი 1964 წლიდან საზიაროა, დადასტურებულია საქმის მასალებით.

სსკ-ს 178-ე მუხლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მოსარჩელის გვარი, სახელი და საცხოვრებელი ადგილის, რაც მოსარჩელის _ ნ. ა.-ის მიერ სასარჩელო განცხადებაში მითითებულია. ის, რომ სარჩელზე მოსარჩელის ხელმოწერა არ არის სასამართლო თვლის, რომ ეს გარემოება გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი არ შეიძლება გახდეს. სსკ-ს 210-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის განხილვის დაწყებამდე სასამართლო ადგენს გამოცხადებული მხარის ვინაობას. მოსარჩელე ნ. ა.-ის ვინაობა მოცემული საქმის რაიონულ სასამართლოში განხილვისას მოპასუხე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია, ამასთან საქმეში წარმოდგენილია ნოტარიუსის მიერ დადასტურებული რწმუნებულება, რომლის მიხედვითაც ნ. ა.-ი თავისი სამოქალაქო უფლებების რეალიზების უფლებას ანდობს ა. ს.-ს. ნ. ა.-ის ვინაობა ასევე დადგენილი იქნა სააპელაციო სასამართლოშიც და აპელანტს მისი საქმის განხილვაში მონაწილეობა სადავოდ არ გაუხდია.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის მითითება იმის შესახებ, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს არ უნდა დაკისრებოდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, რადგან სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების მოთხოვნა დამოკიდებული არ არის მხოლოდ მოსარჩელის ნება-სურვილზე. სსკ-ის 53-ე მუხლით იმპერატიულად არის დადგენილი, რომ იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, სასამართლოს თავისი ინიციატივით შეუძლია დააკისროს წაგებულ მხარეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.

2002წ. 23 მაისის თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის განჩინება ნ. მ.-მ საკასაციო წესით საქართველოს უზენაეს სასამართლოში გაასაჩივრა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ განჩინება არის კანონსაწინააღმდეგო, იურიდიულად დაუსაბუთებელი და მიკერძოებული. სააპელაციო პალატამ იგნორირება გაუკეთა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს.

კასატორის მითითებით, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სადავო ფართის პრივატიზაცია მის მიერ განხორციელებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით. ამის დამადასტურებელია შპს საბინაო კომუნალური გაერთიანება სერვისული ცენტრის 2001 წ.11.07. ¹8/7-11 და 2002წ.16.04. ¹1 წერილები.

როგორც სასამართლოს პირველი ინსტანციის, ასევე სააპელაციო პალატის მიერ არასწორად იქნა შეფასებული საქმეში არსებული მტკიცებულებები და არასწორად იქნა გამოყენებული კანონი არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაციის შესახებ. კერძოდ, მთავრობის 1992წ. 11/VIII ¹825 დადგენილებით დამტკიცებული დებულება, რომელიც გვაძლევს შემდეგი სახის განმარტებას “მოქალაქეებს ბინების საკუთრებაში გადაცემასთან ერთად გადაეცემათ აგრეთვე მათ მიერ სამეურნეო დანიშნულებით მათზე განკუთვნილი სარდაფები, სხვენები, შემოქმედებითი სახელოსნოები და ა.შ.”

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვს მოცემულ საქმეზე არსებული გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ ნ. მ.-ისა და დ. ს.-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2002წ. 23 მაისის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული გარიგება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდეგ. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად ადმინისტრაციული გარიგების დადებამდე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აცნობოს ამის შესახებ მესამე პირს, რომლის ინტერესებსაც იგი შეეხება. ამავე კოდექსის 70-ე მუხლის I ნაწილის თანახმად ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული გარიგების ბათილად ცნობას აწესრიგებს სამოქალაქო კოდექსი. ზემოხსენებული კოდექსის 59-ე მუხლის I ნაწილის შესაბამისად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა.

სსკ-ს 407-ე მუხლის 2-ე ნაწილის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ამდენად, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

სადავო სარდაფს კასატორები _ მ.-ი და ს.-ე და ა.-ი 1964 წლიდან ერთობლივად ფლობდნენ. საოლქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტიც, რომ 2000წ. 25 მაისს პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებისას შპს “თანადგომისთვის” (ხელ. მხარე) ცნობილი იყო სარდაფზე ა.-ისა და მ.-ი-ს.-ეების ოჯახებს შორის არსებული დავა და მას, პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებისას, ნ. ა.-ის ნებართვაც უნდა ჰქონოდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, გაფორმებული პრივატიზების ხელშეკრულება ბათილია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს საოლქო სასამართლოს მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ თბილისში ... მდებარე სარდაფის პრივატიზაციის შესახებ 2000წ. 25 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულება ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, როგორც კანონდარღვევით მიღებული.

საკასაციო სასამართლო აქვე ყურადღებას გაამახვილებს “საქართველოს რესპუბლიკაში პრივატიზებულ საბინაო ფონდის ტექნიკური მომსახურებისა და რემონტის ჩატარების ორგანიზაციისა და გაწეული დანახარჯების დაფარვის შესახებ” დებულების მოთხოვნებზე და განმარტავს, რომ აღნიშნული დებულების მე-5 პუნქტის შესაბამისად, საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის საცხოვრებელ სახლებზე (ბინებზე) მოქალაქების მიერ თავიანთ ხარჯზე მიშენებული (დაშენებული) საცხოვრებელი ოთახები და დამხმარე სათავსოები მათ საკუთრებაში გადაეცემოდათ ბინების საკუთრებაში გადაცემასთან ერთად. ამავე დებულების მე-6 პუნქტი კი მოქალაქეებისათვის მათ მიერ სამეურნეო დანიშნულებით მასზე განკუთვნილი სარდაფების, სხვენების ფარდულების, ტერასების, შემოქმედებითი სახელოსნოების საკუთრებაში გადაცემას ითვალისწინებს და ზემოხსენებულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო სარდაფი არც მოპასუხის ხარჯზე მიშენებულს წარმოადგენდა და არც მასზე იყო განკუთვნილი (მას ნ. ა.-ის ოჯახიც ფლობდა), ამასთან, აღნიშნული ნორმის თანახმად, სარდაფების გადაცემა მოქალაქეებისათვის ბინების საკუთრების უფლებით გადაცემასთან ერთად უნდა მომხდარიყო, მაშინ, როცა მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი ნორმა დაცული არ არის, მ.-ისა და ს.-ის ოჯახს საცხოვრებელი ბინის პრივატიზება მანამდე ჰქონდა, სადავო სარდაფზე კი შპს “თ.-სთან” მხოლოდ 2000 წელს გააფორმა პრივატიზების ხელშეკრულება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საოლქო სასამართლომ სწორად გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და სწორად განმარტა იგი და არ არსებობს განჩინების გაუქმების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი და სსკ-ს 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. მ.-ი და დ. ს.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2002წ. 23 მაისის განჩინება.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.