3გ-ად-278-კ-02 27 დეკემბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ნ. სხირტლაძე,

მ. ვაჩაძე

დავის საგანი: ქ.თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობების გამანაწილებელი კომისიის გადაწყვეტილების და სარდაფის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება.

აღწერილობითი ნაწილი:

ქ. თბილისის ოქტომბრის რაიონის აღმასკომის საბინაო საექსპლოატაციო ტრესტის 19.11.84წ. ¹36/2577 გადაწყვეტილებით ქ. თბილისში, ...-ის ჩიხი ¹34/17-ში მცხოვრებ 4 ოჯახზე მოხდა არსებული სარდაფის გადაცემა საერთო სარგებლობაში, კერძოდ შ. ა.-ის დედამ – მ. ხ.-მა დაიკავა 11,57 კვ.მ. ფართის სარდაფი, ლ. ს.-მა დაიკავა 11,57 კვ.მ. ფართვის სარდაფი, ი. მ.-მ 16,55 კვ.მ. ფართის სარდაფი, ხოლო გ. მარტისროსოვას გამოეყო სარდაფში შესასვლელის საერთო ფართი. შ. ა.-ის დედამ – მ. ხ.-მ 11.03.94წ. შეისყიდა ლ.ს.-ისაგან საცხოვრებელი ბინა. გ. მ.-მ განცხადებით მიმართა ქ.თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას და მოითხოვა ლ.ს.-ის სარგებლობაში არსებული სარდაფის მის სარგებლობაში გადმოცემა. ქ.თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობების გამანაწილებელი კომისიის 26.11.99წ. ოქმი ¹7-ის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა გ.მ.-ს მოთხოვნა და ოქტომბრის რაიონის აღმასკომის 19.11.84 წ. გადაწყვეტილებაში შეტანილი იქნა ცვლილება, კერძოდ, გ.მ.-ს სარგებლობის უფლებით გადაეცა 11,57 კვ.მ. ფართის სარდაფი, სარდაფის ჩასასვლელი დარჩა საერთო სარგებლობაში. დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება არ შეცვლილა. 29.11.99წ. გ. და ი. მ.-ებმა მოახდინეს ...-ის ჩიხი ¹34/17-ში მდებარე მათი კუთვნილი სარდაფის ფართით 28,17 კვ.მ. პრივატიზება.

შ. ა.-მ და ა.კ.-მ 22.01.01წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართეს სასამართლოს. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ შ. ა.-ის დედის მიერ ლ. ს.-ის ბინის შესყიდვის შემდეგ, შ. ა.-ი ფლობდა ლ. ს.-ზე განაწილებულ სარდაფს. ვინაიდან ამავე მისამართზე მცხოვრებ ა.კ.-ს საერთოდ არ გააჩნდა სარდაფი, შ.ა.-მა აღნიშნული ფართის ნახევარი დაუთმო ა.კ.-ს დროებითი სარგებლობისათვის. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ ქ.თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის რაიონული სამსახურის დირექტორის 29.11.99 წ. ¹მ-42 წერილით ეცნობათ, რომ 1984წ. სარდაფების განაწილების შესახებ გადაწყვეტილებაში შეტანილ იქნა ცვლილება, რომლის შესახებაც მათთვის არაფერი იყო ცნობილი. მოსარჩელეებმა მიიჩნიეს, რომ ჩუღურეთის გამგეობის აღნიშნული გადაწყვეტილებით შეილახა მათი ინტერესები, რის გამოც მოსარჩელეებმა ქ.თბილისის ჩუღურეთის გამგეობის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობის გამანაწილებელი კომისიის 26.11.99წ. გადაწყვეტილების და 29.11.99წ. მ.-ებთან დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება.

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 26.03.01წ. გადაწყვეტილებით შ.ა.-ისა და ა.კ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართდომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებისათვის ჩუღურეთის რაიონის სადავო გადაწყვეტილების არსებობა ცნობილი გახდა 29.11.99წ., მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს ადმინისტრაციული აქტის გაცნობიდან 13 თვის შემდეგ, რითაც გაშვებულ იქნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის III ნაწილით დადგენილი ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების 6 თვიანი ვადა. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ მიუთითა, რომ შ. ა.-ი და ა. კ.-ი სადავო სარდაფს არასოდეს არ ფლობდნენ კანონიერ საფუძველზე, მათ არ გააჩნიათ დავის საგანზე მოთხოვნის უფლება, რის გამო ისინი არასათანადო მოსარჩელეებად იქნენ მიჩნეული.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა შ.ა.-ისა და ა.კ.-ის მიერ, რომლებმაც მოითხოვეს გადაწყვეტილების გაუქმება და მათი მოთხოვნის დაკმაყოფილება. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 17.07.02წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 26.03.01წ. გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და დასკვნები. კერძოდ, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ქ.თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართობის გამანაწილებელი კომისიის 26.11.99წ. ოქმი ¹7-ის გადაწყვეტილების გაუქმება ან ძალადაკარგულად გამოცხადება შეუძლებელია, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად იგი ძალაშია და მის საფუძველზე განხორციელებული სადავო სარდაფის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება სამართლებრივი და ფაქტობრივი თვალსაზრისით საფუძველს მოკლებულია. სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა, რომ შ.ა.-ს და ა.კ.-ს დარღვეული აქვთ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის III ნაწილით გათვალისწინებული ადამინისტრაციული აქტის გასაჩივრების 6 თვიანი ვადა. ვინაიდან აპელანტები არასოდეს არ ფლობდნენ სადავო სარდაფს, ისინი არასათანადო მოსარჩელეებად იქნენ მიჩნეული.

შ.ა.-მა და ა.კ.-მა სააპელაციო პალატის განჩინება გაასაფჩივრეს სააპელაციო წესით. კასატორები აღნიშნავენ, რომ ისინი წარმოადგენენ სათანადო მოსარჩელეებს, ვინაიდან ქ.თბილისის ოქტომბრის რაიონის აღმასკომის საბინაო საექსპლოატაციო ტრესტის 19.11.84 გადაწყვეტილებით მათ სარდაფი გადაეცათ საერთო სარგებლობაში ანუ თანამფლობელობაში, შესაბამისად სზაკ-ს მე-2 მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით კასატორები წარმოადგენენ დაინტერესებულ მხარეებს, ამასთან, შ.ა.-ის დედის მიერ ლ.ს.-ის ბინის შესყიდვის შემდეგ შ.ა.-ი და ა.კ.-ი წლების განმავლობაში ფლობდნენ სადავო სარდაფს. კასატორები არ ეთანხმებიან სასკ-ს 22.3 მუხლის გამოყენებას, ვინაიდან 29.11.99წ. გადაწყვეტილების მიღების დროს კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა სასამართლოსადმი მიმართვის ხანდაზმულობის ვადას. გარდა ამისა, სასკ-ს მე-12 მუხლის თანახმად, თუ მხარეს არ ეცნობა გასაჩივრების უფლების შესახებ, მაშინ გასაჩივრება შეიძლება ერთიწ. განმავლობაში. სააპელაციო სასამართლო დაკმაყოფილდა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგებლის მოადგილის წერილით, რომლის მიხედვითაც 1999წ. მასალები რაიონების გაერთიანების დროს გაბნეულია და არ იძებნება. წერილი დამოწმებულია 15.10.01წ., პალატა არ დაინტერესდა საქმის განხილვის დროისათვის არსებული მდგომარეობით, სასამართლომ არ გამოიყენა სასკ-ს მე-4 მუხლით გათვალისწინებული უფლებამოსილება დამატებითი ინფორმაციის ან მტკიცებულების გამოსათხოვად. კასატორები ეჭვის ქვეშ აყენებენ კომისიის კრების ჩატარების და გადაწყვეტილების მიღების ფაქტს. კასატორები უთითებენ აგრეთვე, რომ “საქალაქო მმართველობასა და რაიონულ გამგეობებს შორის ფუნქციათა გამიჯვნის შესახებ” 10.06.99წ. ¹04.02.79 დადგენილებით რაიონული გამგეობისათვის გადაცემული კეთილმოწყობის და საბინაო – კომუნალური საკითხების, მათ შორის საბინაო საკითხების განხილვა – გადაწყვეტის, თავისუფალი საცხოვრებელი ფართობის მოქალაქეზე მიკუთვნების უფლება არ მოიცავს სადაო სარდაფის, როგორც არასაცხოვრებელი ფართობის მოქალაქისათვის გადაცემის უფლებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა მოითხოვენ სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განხილვისათვის საოლქო სასამართლოს შესაბამის პალატაში დაბრუნება.

საკასაციო საჩივრის განხილვისას კასატორებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს და ითხოვეს მისი დაკმაყოფილება. მოპასუხე გ.მარტიროსიანმა, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის წარმომადგენელმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები არ ცნეს და ითხოვა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვება. საქმეში მესამე პირად ჩაბმულმა ქ.თბილისის მერიამ 04.12.02წ. ¹07/იურ-45 წერილით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს აცნობა, რომ ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 26.11.99წ. გადაწყვეტილების მიმართ პრეტენზია არ გააჩნია და ითხოვა საქმის მისი წარმომადგენლის გარეშე განხილვა. საქმეში მესამე პირად ჩაბმული ქ.თბილისის ნოტარიუსი ნ.მ.-ი 04.12.02წ. ¹45 წერილით აცნობა საკასაციო სასამართლოს, რომ 29.11.99წ. მის მიერ დამოწმდა ...-ის გამზ. ¹34/17-ში მდებარე სარდაფის პრივატიზება, ნოტარიუსი მიიჩნევს, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულება გაფორმებულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით და ითხოვს საკასაციო საჩივრის მისი დასწრების გარეშე განხილვას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობით, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მხარეების მიერ გაცდენილია არასაცხოვრებელი ფართის გამანაწილებელი კომისიის სადავო გადაწყვეტილების გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა. პალატა შეუძლებლად თვლის ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადის გაცდენილად მიჩნევას პირობებში, როდესაც მხარეები არ გაცნობილან მის ტექსტს. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ 1999წ. მასალები დიდუბის და ჩუღურეთის რაიონების შეერთების პროცესში, არქივების გადატანის გამო გაბნეულია და ამ ეტაპზე არ იძებნება. სსკ-ს 130-ე მუხლის მიხედვით ხანდაზმულობის ვადის დენა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან, მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ითვლება დრო, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრების 6 თვიანი ხანდაზმულობის ვადის ათვლას უკავშირებს ადმინისტრაციული აქტის ან ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებული გადაწყვეტილების გაცნობას. ამდენად, უმართებულოა ხანდაზმულობის ვადის ათვლა ფართის განაწილების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების თაობაზე გამგეობის თანამშრომლის წერილის მიღებიდან, მით უფრო, რომ კასატორები არ წარმოადგენდნენ წერილის ადრესატებს. აქტის გასაჩივრება, მისი ბათილად ან ძალადაკარგულად ცნობის შესახებ სასამართლოში სარჩელის წარდგენის უფლება თავისთავად გულისხმობს აქტის ტექსტის, მისი შინაარსის, აქტში მოყვანილი მოტივების ცოდნას და მის გასაუქმებლად, სადავო აქტის კანონმდებლობის ნორმებთან შესაბამისობის თაობაზე საკუთარი მოსაზრებების წარმოდგენას. სასკ-ს მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, ადიმისტრაციული ორგანოს ეკისრება არამხოლოდ ადმინისტრაციული აქტის მართლზომიერების მტკიცების ტვირთი, არამედ მიღებული ადმინისტრაციული აქტის წარმოდგენის, ხოლო ადმინისტრაციული აქტის განადგურების შემთხვევაში მისი აღდგენის ვალდებულება. ამასთანავე, სასამართლო საქმის ყოველმხრივი და სრულყოფილი გამოკვლევის ინტერესიდან გამომდინარე, სასკ-ს მე-4, მე-19 მუხლების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ვალდებული იყო მიეღო ზომები კომისიის სადავო გადაწყვეტილების ტექსტის, კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღების ფაქტის დასადგენად. კერძოდ, სადავო სარდაფის პრივატიზების საფუძვლის დადგენის მიზნით სანოტარო საქმე უნდა გამოთხოვილიყო სარდაფის პრივატიზების ხელშეკრულების დადასტურების განმახორციელებელი ნოტარიუსისაგან. ამასთანავე, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ კომისიის აქტი მიზნად ისახავდა სადავო სარდაფის მოქალაქისათვის გადაცემას, ამდენად, სასამართლომ უნდა იქონიოს მსჯელობა იმის თაობაზე, თუ რას წარმოადგენს თავისი ბუნებით კომისიის აქტი. ვინაიდან აქტით, ასეთის მიღების დადასტურების შემთხვევაში, მოხდა სადავო არასაცხოვრებელი ფართის ფიზიკური პირის სარგებლობაში გადაცემა, სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული გარიგების დადება და არა ადმინიტრაციული აქტის გამოცემა, სადავო ურთიერთობა ეხება ადმინისტრაციული გარიგების და არა ადმინისტრაციული აქტის მართლზომიერებას, შესაბამისად უმართებულოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ სადაო ურთიერთობის მიმართ სზაკ-ს 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გამოყენება, რომლის თანახმად არ დაიშვება კადექსის ამოქმედებამდე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე. ამდენად, ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატის მიერ სასკ-ს 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის და სზაკ-ს 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გამოყენების შედეგად სახეზეა სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, კერძოდ, პალატამ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

საქმის ხელახალი განხილვის დროს სასამართლომ უნდა იქონიოს აგრეთვე მსჯელობა იმის შესახებ, თუ რამდენად იყო უფლებამოსილი ადგილობრივი მმართველოსბის ორგანოს კომისია განეკარგა არასაცხოვრებელი ფართი, ვინაიდან კანონმდებლობით ქ. თბილისში განლაგებული სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების აღრიცხვა, განაწილება-განკარგვის პროცესის ორგანიზებულად წარმართვა და მართვა ეკისრება სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თბილისის სამმართველოს.

დაუსაბუთებელია აგრეთვე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ შ. ა.-ი და ა. კ.-ი წარმოადგენენ არასათანადო მოსარჩელეებს. ა. კ.-ი აღნიშნავს, რომ კომისიის მიერ ფართის განაწილებამდე მიმართა გამგეობას სადავო ფართის მისთვის გამოყოფის თაობაზე, გამგეობის კანცელარიაში მას განუმარტეს, რომ მისი განცხადება გატარდა რეგისტრაციაში 10.11.98წ. ¹კ-26, მიუხედავად ამისა სადავო ფართი განაწილდა მისი განცხადების განხილვის გარეშე. საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ უნდა გაარკვიოს ა. კ.-ის მიერ ფართის გამოსაყოფად გამგეობისადმი მიმართვის ფაქტი, მისი განცხადების განხილვის შედეგი.

საქმის მასალებით არ დასტურდება აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ი. და გ. მ.-ები წარმოადგენენ ორ სხვადასხვა ოჯახს, სასასმართლოს აღნიშნული დასკვნა არ ემყარება საქმის მასალებს, რომლის მიხედვით გ. მ.-ა არის აწ გარდაცვლილი ი. მ.-ს შვილი. გარდა ამისა 29.11.99წ. პრივატიზაციის ხელშეკრულების მიხედვით ირკვევა, რომ დედა-შვილმა ი. და გ. მ.-ებმა მოახდინეს არა ორი სარდაფის ცალ-ცალკე, არამედ ერთი ხელშეკრულების დადებით მათი ერთიანად, საერთო 28,17 კვ.მ ფართის პრივატიზება.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით, სააპელაციო პალატამ სრულად არ გამოიკვლია საქმის მასალები, არასწორი შეფასება მისცა წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, რაც განჩინების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის II ნაწილით, სსკ-ს 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ. ა.-ის და ა. კ.-ას საკასაციო საჩივარი

დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 07.06.02წ. განჩინება.

2. საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატას.

3. სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დაკისრების საკითხი გადაწყვიტეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას.

4. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.