ბს-701-695(3კ-11) 1 დეკემბერი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მურუსიძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ ნინო გოგატიშვილი

კასატორები _ 1. ი/მ “ბ. ძ-ი” (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ ი. კ-ე

2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ ნ. წ-ა

3. სსიპ შემოსავლების სამსახური (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ ა. დ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა; გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა; დარიცხული საურავების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 13 ოქტომბერს ი/მ “ბ. ძ-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექცია) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წელს მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ი/მ “ბ. ძ-ს” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წერილების საფუძველზე გაუქმებული ჰქონდა ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლები, რომელიც გაუქმდა იმის გამო, რომ დღგ-ს ოპერაციები განხორციელდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით, რაც გამოიხატება იმაში, რომ ჩასათვლელი დღგ-ს თანხები არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტში. მოსარჩელის მოსაზრებით, სადავო დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საფუძველს არ ქმნიდა ის გარემოება, რომ პროდუქციის მომწოდებლებმა გადასახადი აჭარის ა/რ საგადასახადო ორგანოებში გადაიხადეს. ამასთან, დარიცხულ საურავებთან დაკავშირებით მოსარჩელემ მიუთითა, რომ დღგ-ს ჩათვლების აღდგენაზე უარის თქმის შემთხვევაშიც კი საფუძველს მოკლებულია საურავების დარიცხვა მყიდველზე, ვინაიდან, მას არ გააჩნია დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2003 წელს მან გაასაჩივრა ნაწილი ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლები, რაც სასამართლოს მიერ აღდგენილ იქნა. ხოლო რაც შეეხება დანარჩენი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებულ ჩათვლებს, ამის შესახებ მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა 2007 წელს, როდესაც მას ჩაბარდა ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინება.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მან გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის მოთხოვნით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს, რომელმაც 2010 წლის 18 მარტის ¹16-10/8795 წერილით უარი უთხრა ჩათვლების აღდგენაზე. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 1 ოქტომბრის ¹03/14587 გადაწყვეტილებით ძალაში დარჩა შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 18 მარტის ¹16-10/8795 გადაწყვეტილება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 18 მარტის ¹16-10/8795 და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილებების გაუქმება, უკანონოდ გაუქმებული დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურების აღდგენა, დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული ჩათვლების გაუქმების შესახებ შემოსავლების სამსახურის მიერ გამოცემული 2001 წლის 22 ნოემბრის ¹1-11/6455 და 2002 წლის 4 მარტის ¹1-11/1235 წერილების გაუქმება, საურავების გაუქმება და ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შეტყობინების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 18 მარტის ¹16-10/8795 გადაწყვეტილების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 27 სექტემბრის ¹03/14587 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, უკანონოდ გაუქმებული ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების თანხით - 13954.9 ლარის ოდენობით აღდგენა და დარიცხული საურავების ბათილად ცნობა მოითხოვა. ამასთან, მოსარჩელემ ყადაღის მოხსნის ნაწილში უკან გაიხმო სარჩელი.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 22 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ შემოსავლების სამსახური.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 29 სექტემბრის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2010 წლის 18 მარტის ¹16-10/8795 გადაწყვეტილებები გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენაზე და შესაბამისად დარიცხული საურავების გაუქმებაზე უარის თქმის ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონულ ცენტრს ი/მ “ბ. ძ-ისათვის” აა66 ¹003006, აა66 ¹005171, აა66 ¹001831, აა70 ¹051375, აა70 ¹069727, აა70 ¹056014, აა70 ¹053072, აა70 ¹045192, აა70 ¹045194, აა70 ¹059397, აა70 ¹050254, აა70 ¹052017, აა70 ¹038517, აა70 ¹059093, აა70 ¹076724, აა70 ¹080196 ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების თანხით - 13954.9 ლარის ოდენობით აღდგენა და ამ თანხის შესამაბისად დარიცხული საურავების გაუქმება დაევალათ.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტში ჩასათვლელი დღგ-ს თანხის ჩარიცხვა იმავდროულად ნიშნავს საქართველოს საბიუჯეტო სისტემაში თანხის ჩარიცხვას, ვინაიდან, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა ერთობლიობაში მოიცავს ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლებისა და ადგილობრივი ხელისუფლების ვალდებულებათა შესრულებას და აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან ცენტრალურ ბიუჯეტში შესატანი თანხების ჩაურიცხაობის ან არასრულფასოვნად ასახვის თაობაზე მოპასუხეთა მოსაზრება ვერ გახდება ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელზე უარის თქმის საფუძველი.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, ქუთაისის რეგიონულმა ცენტრმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ,Aრომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის შესახებ 5309.1 ლარზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება აა70 ¹038517 ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის თაობაზე 450 ლარზე და ამ ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და დადგენილად მიიჩნია, რომ 2002 წლის 1 აპრილის აა70 ¹038517 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ლ-ი”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 450 ლარი (ს.ფ. 108); 2002 წლის 21 აპრილის აა-66 ¹001831 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო ი/მ ,,დ. ა-ე”, შემძენი შპს ,,ვ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა – 2219.4 ლარი (ს.ფ. 84); 2002 წლის 15 მაისის აა-70 ¹045192 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ბ-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 691.5 ლარი (ს.ფ. 28); 2002 წლის 16 მაისის აა-70 ¹048194 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ბ-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 445.4 ლარი (ს.ფ. 29); 2002 წლის 26 აგვისტოს აა-70 ¹051375 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ა-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 1042 ლარი (ს.ფ. 24); 2002 წლის 26 აგვისტოს აა-70 ¹050254 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ბ-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 237 ლარი (ს.ფ. 31); 2002 წლის 23 სექტემბრის აა-70 ¹053072 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ა-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 632 ლარი (ს.ფ. 27); 2002 წლის 30 სექტემბრის აა-70 ¹056014 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ა-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 632 ლარი (ს.ფ. 26); 2002 წლის 20 ოქტომბრის აა-70 ¹052017 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ი-ი”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 670 ლარი (ს.ფ. 32); 2002 წლის 26 ნოემბრის აა-66 ¹003006 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო ი/მ ,,თ. ბ-ე”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 972 ლარი (ს.ფ. 21); 2002 წლის 24 დეკემბრის აა-70 ¹059397 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ბ-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 792 ლარი (ს.ფ. 30); 2002 წლის 26 დეკემბრის აა-70 ¹059093 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ლ-ი”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 234 ლარი (ს.ფ. 33); 2003 წლის 25 ივნისის აა-70 ¹069727 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ა-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 1694 ლარი (ს.ფ. 25); 2003 წლის 28 აგვისტოს აა-70 ¹076724 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ლ-ი”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 1230 ლარი (ს.ფ. 34); 2003 წლის 29 ნოემბრის აა-66 ¹005171 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო ი/მ ,,ი. შ-ე”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 1200 ლარი (ს.ფ. 22); 2003 წლის 4 დეკემბრის აა-70 ¹080196 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ლ-ი”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 1660 ლარი (ს.ფ. 35); 2002 წლის 21 აპრილის აა-66 ¹001830 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო ი/მ ,,დ. ა-ე”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 1173 ლარი (ს.ფ. 23).

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 26 იანვრის წერილით შპს ,,ა”-ის მიერ (ს/ნ 245418944) სერია აა-70 ¹069727, სერია აა-70 ¹056014, სერია აა-70 ¹053072; ი/მ ,,ი. შ-ის” მიერ (ს/ნ 148051345) სერია აა-66 ¹¹005171; ი/მ ,,თ. ბ-ის” მიერ (ს/ნ 148051078) სერია აა-66 ¹003006; ი/მ ,,დ. ა-ის” მიერ (ს/მ 148050284) სერია აა-66 ¹001831, შპს ,,ი”-ის მიერ (ს/ნ 245406635) სერია აა-70 ¹052017; ბ-ის მიერ (ს/ნ 245422886) სერია აა-70 ¹045192, ¹045194, ¹059397, ¹050254; შპს ,,ლ-ის” მიერ (ს/ნ245432535) სერია აა-70 ¹059093, ¹076724, აა70 ¹080196 ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლიარები ჩაბარებულია ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და იმ პერიოდისათვის დღგ-ს პირადი აღრიცხვის ბარათზე დავალიანება არ ერიცხებათ (ს.ფ. 44-47).

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ა”-ის, ი/მ ,,ი. შ-ის”, ი/მ ,,თ. ბ-ის”, ი/მ ,,დ. ა-ის”, შპს ,,ბ-ის”, შპს ,,ლ-ის”, შპს ,,ი”-ის მიერ აჭარის ბიუჯეტში გადახდილი თანხების საქართველოს ცენტრალურ ბიუჯეტში ჩაურიცხაობა გახდა ი/მ ,,ბ. ძ-ის” მიმართ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების გამო წარმოქმნილი დავალიანების შესახებ ი/მ “ბ. ძ-ს” წარედგინა სამი საგადასახადო შეტყობინება. კერძოდ, 2003 წლის 10 იანვრის ¹08/3-3353 შეტყობინება 4973 ლარის დავალიანებაზე, საიდანაც 4063 ლარი წარმოადგენდა ძირითად გადასახადს, ხოლო 910 ლარი საურავს (ს.ფ. 93-94); 2003 წლის 23 ივლისის ¹757 შეტყობინება 8889 ლარის დავალიანებაზე (ს.ფ. 96) და 2006 წლის 10 დეკემბერს ¹21-2-434 შეტყობინება 41997.2 ლარის დავალიანებაზე, საიდანაც ძირითადი გადასახადი შეადგენდა 17607 ლარს, ხოლო საურავი 23546.7 ლარს (ს.ფ. 97). ამასთან, მითითებული შეტყობინებები ბ. ძ-ს ჩაბარებული აქვს პირადად და აღნიშნული გარემოება სადავო არ გამხდარა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლის მიერ წარმოდგენილი იქნა ი/მ “ბ. ძ-ის” დღგ-ის სააღრიცხვო ბარათი, რომლის თანახმადაც, 2003 წლის 6 ივნისს მეწარმეს გაუუქმდა დღგ-ის ჩათვლები და დაერიცხა შესაბამისი გადასახადები შემდეგი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით: აა-66 ¹003006 – 972 ლარი; აა-70 ¹045192 – 691.5 ლარი; აა-70 ¹050254 – 237 ლარი; აა-70 ¹051375 – 1042.6 ლარი; აა-70 ¹052017 – 670 ლარი; აა-70 ¹053072 – 632 ლარი; აა-70 ¹056014 - 632 ლარი; ანუ, 2003 წლის 6 ივნისს ჩათვლები მოსარჩელეს გაუუქმდა 7 ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით და დაერიცხა სულ 4877.1 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 2003 წლის 29 ივლისის ¹757 საგადასახადო შეტყობინებაზე, სადაც ასახვა ჰპოვა 2003 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით ბიუჯეტის მიმართ არსებულმა დავალიანებამ და მათ შორის ზემოაღნიშნული შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებული და გადასახდელად დარიცხული დღგ-ის 4877.1 ლარის ძირითადმა გადასახადმა. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული შეტყობინებით მეწარმეს ეცნობა, რომ დავალიანება ექვემდებარებოდა დაუყოვნებლივ დაფარვას, ხოლო პრეტენზიის შემთხვევაში შეტყობინების მიღებიდან კანონით დადგენილ ვადაში უნდა მიემართა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციისათვის. წინააღმდეგ შემთხვევაში მეწარმის ქონებაზე სახელმწიფოს სასარგებლოდ გავრცელდებოდა საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება, ხოლო საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში შეტყობინების ჩაბარებიდან 30 დღის შემდეგ გადასახადის გადახდევინება მოხდებოდა მეწარმის ქონების დაყადაღებით და მისი შემდგომი რეალიზაციით (ს.ფ. 96).

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულ შეტყობინებასთან დაკავშირებით ინფორმაციის გამოთხოვის შემთხვევაში მეწარმისთვის ცნობილი გახდებოდა ხსენებული შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის (აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014) მიხედვით ჩათვლების გაუქმების შესახებ და სწორედ ამ შეტყობინებიდან უნდა ათვლილიყო საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლით დადგენილი ჩათვლების აღდგენის 6 წლიანი საერთო ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც 2009 წელს ამოიწურა, ხოლო მეწარმემ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით ჩათვლების აღდგენის მოთხოვნით სარჩელი სასამართლოში მხოლოდ 2010 წლის 13 ოქტომბერს აღძრა, ანუ ხანდაზმულობის ვადის გაშვებით, რაც სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარისი საფუძველია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ აღნიშნულ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმებულიყო და მიღებული უნდა ყოფილიყო ახალი გადაწყვეტილება ზემოხსენებული შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით, საერთო თანხით - 4877.1 ლარზე ჩათვლების აღდგენაზე უარის თქმის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლის მიერ სააპელაციო სასამართლოში ასევე წარმოდგენილ იქნა შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) იურიდიული სამმართველოს ინსპექტორის მოხსენებითი ბარათი, რომლის თანახმად, ი/მ “ბ. ძ-ს” ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილების შესაბამისად აღუდგა ჩათვლები სულ 2897.6 ლარზე და მათ შორის აა-70 ¹038517 ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით 450 ლარზე, რამაც ასახვა ჰპოვა გადამხდელის დღგ-ს სააღრიცხვო ბარათში. აღნიშნულ გარემოებას დაეთანხმა ი/მ “ბ. ძ-ი” და მისი წარმომადგენელი და უარი თქვეს სასარჩელო მოთხოვნაზე აა-70 ¹038517 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით დღგ-ის ჩათვლის აღდგენის თაობაზე, რის გამოც ამ ნაწილში უნდა გაუქმებულიყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და შეწყვეტილიყო საქმის წარმოება.

სააპელაციო სასამართლომ დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოდ მიიჩნია და მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა შემოსავლების სამსახურისა და ფინანსთა სამინისტროს არგუმენტები სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფის თაობაზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დანარჩენი რვა ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით ჩათვლების აღდგენის და მათზე დარიცხული საუავების გაუქმების, ასევე ამ ნაწილში შემოსავლების სამსახურის და ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა დარჩენილიყო უცვლელი, რადგან ამ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სრულად შეესაბამებოდა უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის პრაქტიკას ანალოგიურ დავებთან დაკავშირებით. კერძოდ, საქართველოს უზენესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 03 ივლისის ¹ბს 492-470 (კ-08) და 2009 წლის 29 ოქტომბრის ¹ბს-1157-1104 (3კ-09) განჩინებებით უცვლელად დარჩა შესაბამისად, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 28 თებერვლის და 2009 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებები დღგ-ის ჩათვლების აღდგენის თაობაზე.

რაც შეეხება აპელანტების არგუმენტებს ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელის დაუშვებლობასთან დაკავშირებით, ჩათვლების აღდგენის მოთხოვნით ქუთაისის რეგიონალური ცენტრისთვის მიუმართაობის გამო, რომლის გადაწყვეტილებებით გაუქმდა სადავო ჩათვლები, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გაუქმებული ჩათვლების აღდგენის მოთხოვნით 2010 წლის 15 მარტს ი/მ “ბ. ძ-მა” განცხადებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამნისტროს დავების განხილვის საბჭოს, რომლის გადაწყვეტილებით განცხადება განსახილველად დაექვემდებარა შემოსავლების სამსახურს, რომელმაც მოთხოვნა დატოვა განუხილველი დავის დაწყების ფორმალური საფუძვლების არარსებობის მოტივით. აღნიშნული გადაწყვეტილება მეწარმის მიერ კანონით დადგენილ ვადაში გასაჩივრებულ იქნა დავების განხილვის საბჭოში, რომლის გადაწყვეტილებით უცვლელად დარჩა შემოსავლების სამასხურის გადაწყვეტილება, რის შემდეგ დავა გაგრძელდა სასამართლოში. ამდენად, მეწარმის მიერ ჩათვლების აღდგენის თაობაზე მოთხოვნა წარდგენილ იქნა ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში და უარყოფითი გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ იქნა ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში, რის შემდეგ სარჩელი აღიძრა სასამართლოში. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტების არგუმენტები დაუშვებლობის მოტივით საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ და აღნიშნა, რომ სახეზეა სარჩელის დასაშვებობის ყველა პირობა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ აა-66 ¹003006; აა-70 ¹045192; აა-70 ¹050254; აა-70 ¹051375; აა-70 ¹052017; აა-70 ¹053072; აა-70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ის ჩათვლების აღდგენის ნაწილში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4, მე-19 მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით არასრულად გამოიკვლია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, რასაც მოჰყვა არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გადაწყვეტილება აღნიშნულ ნაწილში არ არის სრულად დასაბუთებული, რის გამოც ამ ნაწილში ის უნდა გაუქმებულიყო და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლის თანახმად, მიღებული უნდა ყოფილიყო ახალი გადაწყვეტილება სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფის შესახებ. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ არასრულად იქნა გამოკვლეული საქმის გარემოება აა-70 ¹038517 ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით ჩათვლების აღდგენის თაობაზე და ამ ნაწილში მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო უნდა შეწყვეტილიყო საქმის წარმოება, შესაბამისად, ამ ნაწილში უნდა გაუქმებულიყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩენილიყო ძალაში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ბ. ძ-მა”, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა და ასევე, უკანონოდ დარიცხული საურავების გაუქმება მოითხოვა.

კასატორის - ი/მ “ბ. ძ-ის” განმარტებით, 2003 წლის 10 იანვარს მას ჩაბარდა საგადასახადო შეტყობინება, რითაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ შემოსავლების სამსახურის წერილების საფუძველზე გაუქმებული ჰქონდა ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ს ჩათვლები. კასატორმა აღნიშნა, რომ მან 2003 წლის 25 მარტს მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს იმ პერიოდისათვის გაუქმებული ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული ჩათვლების აღდგენის თაობაზე.

კასატორის მითითებით, 2006 წელს საგადასახადო ორგანოს მიერ გაგზავნილი შეტყობინებით მისთვის ცნობილი გახდა სხვა ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ, რაც მისთვის ცნობილი არ იყო 2003 წლისათვის.

კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაიწყო ხანდაზმულობის ვადის ათვლა. ბ. ძ-ის მოსაზრებით, სადავო ანგარიშ-ფაქტურებთან დაკავშირებით ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს იმ დროიდან, როდესაც მისთვის ცნობილი გახდა გაუქმებული ანგარიშ-ფაქტურების შესახებ. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ ვერ დაადასტურა, რომ სადავო 7 ანგარიშ-ფაქტურის შესახებ მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო 2003 წელს და კონკრეტულად რომელ საგადასახადო მოთხოვნაში იყო მითითებული აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 აპრილისა და 4 ივლისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი/მ “ბ. ძ-ის”; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივლისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, ხოლო ი/მ “ბ. ძ-ის” საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე, ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2011 წლის 22 სექტემბერს 12.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ ი/მ “ბ. ძ-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის ქუთაისის რეგიონული ცენტრის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება აა-66 ¹003006; აა-70 ¹045192; აა-70 ¹050254; აა-70 ¹051375; აა-70 ¹052017; აა-70 ¹053072; აა-70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის შესახებ 5309.1 ლარზე და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; ამასთან, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება აა-70 ¹038517 ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის თაობაზე 450 ლარზე და ამ ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა მოსარჩელის მიერ სარჩელზე უარის თქმის გამო. აღნიშნული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ბ. ძ-მა”; ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივლისის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, ხოლო ი/მ “ბ. ძ-ის” საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე, ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მიჩნეულ იქნა დასაშვებად. ამდენად, ი/მ “ბ. ძ-ის” სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში კანონიერ ძალაშია შესული ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს ი/მ “ბ. ძ-ისათვის” აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენისა და მისთვის საურავების დარიცხვის კანონიერების დადგენა წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 2002 წლის 15 მაისის აა-70 ¹045192 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ბ-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 691.5 ლარი (ტ.I; ს.ფ. 28); 2002 წლის 26 აგვისტოს აა-70 ¹050254 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ბ-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 237 ლარი (ტ.I; ს.ფ. 31); 2002 წლის 26 აგვისტოს აა-70 ¹051375 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ა-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 1042 ლარი (ტ.I; ს.ფ. 24); 2002 წლის 23 სექტემბრის აა-70 ¹053072 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ა-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 632 ლარი (ტ.I; ს.ფ. 27); 2002 წლის 30 სექტემბრის აა-70 ¹056014 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ა-ა”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 632 ლარი (ტ.I; ს.ფ. 26); 2002 წლის 20 ოქტომბრის აა-70 ¹052017 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო შპს ,,ი-ი”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 670 ლარი (ტ.I; ს.ფ. 32); 2002 წლის 26 ნოემბრის აა-66 ¹003006 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით მიმწოდებელი იყო ი/მ ,,თ. ბ-ე”, შემძენი ი/მ ,,ბ. ძ-ი”, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა - 972 ლარი (ტ.I; ს.ფ. 21).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2007 წლის 26 იანვრის ¹01.11/314 წერილზე, რომლის მიხედვითაც, შპს ,,ა”-ის მიერ (ს/ნ 245418944) სერია აა-70 ¹056014, სერია აა-70 ¹053072, სერია აა-70 ¹051375; ი/მ ,,თ. ბ-ის” მიერ (ს/ნ 148051078) სერია აა-66 ¹003006; შპს ,,ი”-ის მიერ (ს/ნ 245406635) სერია აა-70 ¹052017; ბ-ის მიერ (ს/ნ 245422886) სერია აა-70 ¹045192, აა-70 ¹050254 ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლიარები ჩაბარებულია ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და იმ პერიოდისათვის დღგ-ს პირადი აღრიცხვის ბარათზე მათ დავალიანება არ ერიცხებათ (ტ.I; ს.ფ. 44-47).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნევს, რომ ი/მ ,,ბ. ძ-ის” მიმართ სადავო დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საფუძველი გახდა შპს “ა”-ის, ი/მ ,,თ. ბ-ის”, შპს ,,ბ-ის”, შპს ,,ი”-ის მიერ აჭარის ბიუჯეტში გადახდილი თანხების საქართველოს ცენტრალურ ბიუჯეტში ჩაურიცხაობა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქალაქო სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია ი/მ “ბ. ძ-ის” სასარჩელო მოთხოვნა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენისა და დარიცხული საურავების გაუქმების თაობაზე და სრულად დააკმაყოფილა წარდგენილი სარჩელი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ რვა ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენასთან დაკავშირებით გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება და მიუთითა, რომ აღნიშნულ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სრულად შეესაბამებოდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის პრაქტიკას ანალოგიურ დავებთან დაკავშირებით; ხოლო აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენაზე ი/მ “ბ. ძ-ს” უარი ეთქვა ხანდაზმულობის მოტივით. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ბ. ძ-ს 2003 წლის 29 ივლისის ¹757 საგადასახადო შეტყობინებით ეცნობა 2003 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით ბიუჯეტის მიმართ არსებული დავალიანების შესახებ, რაც მოიცავდა სადავო შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებულ და გადასახდელად დარიცხულ დღგ-ს გადასახადს. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ შეტყობინებასთან დაკავშირებით ინფორმაციის გამოთხოვის შემთხვევაში მეწარმისთვის ცნობილი გახდებოდა ხსენებული შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ და სწორედ ამ შეტყობინებიდან უნდა ათვლილიყო საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლით დადგენილი ჩათვლების აღდგენის 6 წლიანი საერთო ხანდაზმულობის ვადა, რომელიც 2009 წელს ამოიწურა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სადავო შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის ნაწილში საქმე განხილულია ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ი/მ “ბ. ძ-ის” მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, ვისი უფლებაც დარღვეულია, შეუძლია, მოითხოვოს თავისი უფლებების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობა არის დარღვეული უფლების იძულებით დაცვის ვადა და იგი უშუალოდ უკავშირდება სარჩელის უფლებას. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლა გავლენას ახდენს მატერიალური სარჩელის ანუ სარჩელის დაკმაყოფილების უფლებაზე. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის მეტად მნიშვნელოვანია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. მაგალითად, როცა განსაზღვრულია, რომ ხანდაზმულობის ვადა ექვსი წელია, აუცილებელია იმის განსაზღვრაც, თუ რა დროიდან უნდა დაიწყოს ამ ექვსი წლის ათვლა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლის მეორე ნაწილი გადასახადის გადამხდელის მიერ ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნებას ან ჩათვლას ითვალისწინებდა საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან 6 წლის განმავლობაში. 2004 წლის საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის თანახმად, “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის” (ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების ან/და ჩათვლის თაობაზე) წარდგენის ხანდაზმულობის ვადად ასევე განისაზღვრა 6 წელი და ამ ვადის ათვლა დადგინდა შესაბამისი ვალდებულების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან.

საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ სადავო სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 224-ე მუხლის შესაბამისად, ვალდებულების დამდგენი ურთიერთობები ხორციელდება წერილობით და არა აქვს იურიდიული ძალა, თუ წერილობითი ფორმით არ ჩაჰბარდა გადასახადის გადამხდელს. ამავე კოდექსის 236-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს დარიცხული თანხის შესახებ ეგზავნება შეტყობინება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში ი/მ “ბ. ძ-ის” მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის დენა უნდა დაიწყოს სწორედ იმ დროიდან, როდესაც საგადასახადო ორგანომ მოსარჩელეს წერილობითი ფორმით აცნობა სადავო დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მხარეებს შორის დავას სწორედ ხანდაზმულობის ვადის დაწყების დროის განსაზღვრა წარმოადგენს.

კასატორი - ი/მ “ბ. ძ-ი” არ ეთანხმება ხანდაზმულობის მოტივით სააპელაციო სასამართლოს მიერ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას და მიიჩნევს, რომ მისთვის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაწყებულიყო არა 2003 წლიდან, არამედ 2007 წლიდან, იმ დროიდან, როდესაც მისთვის ცნობილი გახდა საგადასახადო ორგანოს მიერ სადავო შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ.

ამასთან, კასატორის - ი/მ “ბ. ძ-ის” მოსაზრებით, საგადასახადო ორგანომ ვერ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ 2003 წელს მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო სადავო შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების თაობაზე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის – ი/მ “ბ. ძ-ის” მოსაზრებას და აღნიშნავს, რომ საგადასახადო ორგანოებმა სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურეს, რომ მათ 2003 წელს უზრუნველყვეს ბ. ძ-ისათვის ეცნობებინათ სადავო შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ, რისი მტკიცების ტვირთიც, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 54-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის მასალებით უტყუარად ვერ დასტურდება ის ფაქტი, რომ 2003 წელს ბ. ძ-ისათვის ცნობილი იყო სადავო შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ წარმოდგენილი პირადი აღრიცხვის ბარათი არ წარმოადგენს საკმარის მტკიცებულებას ი/მ “ბ. ძ-ის” მიერ სადავო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების გაცნობის თარიღის დასადასტურებლად. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არ მოიპოვება სხვა რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ 2003 წელს მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო სადავო დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შესახებ. ამასთან, საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაპყრობს იმ გარემოებაზე, რომ ი/მ “ბ. ძ-ისათვის” 2003 წელს ცნობილი რომ ყოფილიყო აღნიშნული შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების თაობაზე, მაშინ რა საფუძვლით არ გაასაჩივრებდა მოსარჩელე მათ დანარჩენ ანგარიშ-ფაქტურებთან ერთად (ადმინისტრაციულ საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ი/მ “ბ. ძ-ს” აღუდგა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლები თანხით – 2897.06 ლარის ოდენობით).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ 2003 წლის 29 ივლისის ¹757 საგადასახადო შეტყობინებაზე, რომლითაც ბ. ძ-ს ეცნობა, რომ მას 2003 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით ბიუჯეტის მიმართ ერიცხებოდა დავალიანება – 8889.31 ლარის ოდენობით, რაც მოიცავდა სადავო შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებულ და გადასახდელად დარიცხულ დღგ-ს ძირითად გადასახადს _ 4877.1 ლარის ოდენობით. მართალია, საქმის მასალებში წარმოდგენილია ბ. ძ-ისათვის 2003 წლის 29 ივლისის ¹757 საგადასახადო შეტყობინების ჩაბარების დამადასტურებელი 2003 წლის საფოსტო შეტყობინება, მაგრამ საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელისათვის მხოლოდ აღნიშნული შეტყობინების ჩაბარება არ წარმოადგენს საკმარის მტკიცებულებას იმის დასადასტურებლად, რომ ბ. ძ-ისათვის ცნობილი გახდა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების შესახებ. 2003 წლის 29 ივლისის ¹757 საგადასახადო შეტყობინების ჩაბარების ფაქტს არც ბ. ძ-ი უარყოფს. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნულ შეტყობინებაში არ იყო მითითებული კონკრეტულად რა საფუძვლით ერიცხებოდა მეწარმეს დავალიანება. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საგადასახადო შეტყობინებასთან დაკავშირებით ინფორმაციის გამოთხოვის შემთხვევაში მეწარმისათვის ცნობილი გახდებოდა სადავო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების შესახებ და დამატებით განმარტავს, რომ ბ. ძ-მა 2003 წელს, საგადასახადო შეტყობინების ჩაბარების შემდეგ, დავალიანების საფუძვლების დადგენის მიზნით მიმართა საგადასახადო ორგანოს, რის შემდეგაც საგადასახადო ორგანომ მას აცნობა მხოლოდ ნაწილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების თაობაზე, რაც მეწარმის მიერ სათანადო წესით იქნა გასაჩივრებული. ამასთან, ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 10 დეკემბრის ¹კა-21-2-434 შეტყობინებით ბ. ძ-ს კვლავ ეცნობა, რომ მას 2006 წლის 9 დეკემბრის მდგომარეობით ერიცხებოდა დავალიანება, სადაც დღგ-ს ძირითადი გადასახადი 17607.0 ლარს, ხოლო საურავი 23546.7 ლარს – სულ 41153.7 ლარს შეადგენდა. აღნიშნული შეტყობინება მოსარჩელეს 2007 წლის 13 მარტს ჩაბარდა, რასაც ადასტურებს საფოსტო გზავნილის ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათი (ტ.I; ს.ფ. 98) და თავად საგადასახადო ორგანოს წერილი (ტ.I; ს.ფ. 234). ბ. ძ-ი განმარტავს, რომ აღნიშნული შეტყობინების მიღების შემდეგ მან განმეორებით მიმართა საგადასახადო ორგანოს და მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ მიიღო ინფორმაცია, რომ მას აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული ჰქონდა დღგ-ს ჩათვლები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს 2007 წლიდან, როდესაც საგადასახადო ორგანომ ბ. ძ-ს მისი მიმართვის საფუძველზე აცნობა დავალიანების წარმოშობის საფუძველი, რაც მოიცავდა სადავო აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების შედეგად დარიცხულ ძირითად გადასახადსა და საურავს.

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნევს, რომ ბ. ძ-მა სადავო დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის მოთხოვნით ადმინისტრაციულ ორგანოს პირველად წერილობითი ფორმით 2010 წლის 15 მარტს მიმართა, ხოლო სასამართლოში სარჩელი 2010 წლის 13 ოქტომბერს წარადგინა. ამდენად, დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის თაობაზე ბ. ძ-ის მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული და არ არსებობს აღნიშნული საფუძვლით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კასატორი – ი/მ “ბ. ძ-ი” საკასაციო საჩივრით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენასთან ერთად ასევე უკანონოდ დარიცხული საურავების გაუქმებას ითხოვს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსჯელობას მოსარჩელისათვის საურავების დარიცხვის საფუძვლიანობის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ გააუქმა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენის შესახებ 5309.1 ლარზე, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს შვიდი ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით გაუქმებულ და გადასახდელად დარიცხულ დღგ-ს ძირითად გადასახადზე თანხით – 4877.1 ლარი. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილიდან ცალსახად ვერ დგინდება გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლებისა და დარიცხული საურავების ოდენობა.

საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს მიუთითებს, რომ საკასაციო სასამართლო გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენაზე უარის თქმის პირობებშიც კი დაუშვებლად მიიჩნევს გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების გამო ი/მ “ბ. ძ-ისათვის” საურავების დარიცხვას.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიის 2005 წლის 10 მარტის ¹2/2/275,291,296,299 გადაწყვეტილებაში მოყვანილ განმარტებაზე, რომელშიც ხაზგასმულ იქნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსი დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულებას ითვალისწინებდა მხოლოდ დღგ-ს გადამხდელის, ანუ საქონლის, მომსახურების ან სამუშაოს მიმწოდებლისგან, რაც ნიშნავდა იმას, რომ დღგ-ს ჩათვლა წარმოადგენდა შესაბამისი პირის უფლებას, გარკვეული პირობების დადგომის შემდეგ სახელმწიფოს მხრიდან მიეღო თანხის გადახდილად აღიარების უფლება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 5 დეკემბრის ¹ბს-817-403(კ-კს-05) გადაწყვეტილებით კი განიმარტა, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადი იყო არაპირდაპირი, მრავალსაფეხურიანი გადასახადი, რომლის გადახდის ტვირთი აწვებოდა საბოლოო მომხმარებელს და შესაბამისად, დღგ მიეკუთვნებოდა არაპირდაპირი გადასახადის სახეს. სწორედ დღგ-ს მრავალსაფეხურიანმა სისტემამ წარმოშვა გადახდის შემთხვევაში, მისი შემდგომი ჩათვლის შესაძლებლობა. საგადასახადო პასუხისმგებლობის სუბიექტებს წარმოადგენდნენ გადასახადის გადამხდელები, საგადასახადო აგენტები, ბანკები და სხვა საფინანსო-საკრედიტო დაწესებულებები, რომლებიც პასუხისმგებელი იყვნენ ბიუჯეტში გადასახადის გადარიცხვაზე, თუმცა, როგორც წესი, უმეტეს შემთხვევაში, საგადასახადო სამართალდარღვევის სუბიექტებს წარმოადგენდნენ გადასახადის გადამხდელები. ამდენად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის დებულებები ცხადყოფდა, რომ საურავი წარმოადგენდა ე.წ. დამატებით გადასახადს თანხების არათავისდროული გადახდის გამო. შესაბამისად, პასუხისმგებლობაც მისი დარღვევისათვის უნდა დამდგარიყო იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელი დადგენილ ვადებში არ მოახდენდა გადასახადის გადახდას, გადაუხდელობის მიზეზის მიუხედავად. საურავი წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილ პასუხისმგებლობის სახეს, რომელიც გამოყენებული ვერ იქნებოდა იმ პირის მიმართ, რომელიც არ ითვლებოდა გადასახადის გადამხდელად. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული საკითხის მართებულად გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმ გარემოებას, რომ ამ შემთხვევაში მოსარჩელე ი/მ “ბ. ძ-ი” წარმოადგენს მყიდველს და არა მიმწოდებელს, შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, ი/მ “ბ. ძ-ს” დღგ-ს ძირითად თანხაზე უკანონოდ დაერიცხა ამავე კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული საურავი, რის გამოც მისთვის 2003 წლიდან დარიცხული საურავი ექვემდებარება მოხსნას (გაუქმებას).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ არის მიღებული არსებითი გადაწყვეტილება სადავო საკითხთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლო განსახილველ ნაწილში ი/მ ბ. ძ-ის” მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად უთითებს მხოლოდ ხანდაზმულობის ვადის გასვლაზე და არსებითად არ მსჯელობს შეესაბამებოდა თუ არა მოსარჩელისათვის სადავო დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება და საურავების დარიცხვა საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) დებულებებს.

შესაბამისად, იქიდან გამომდინარე, რომ სახეზე არ გვაქვს სააპელაციო სასამართლოს არსებითი გადაწყვეტილება სადავო საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის საფუძველზე უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. სააპელაციო სასამართლომ თავისმხრივ საქმის არსებითად განხილვისას მისთვის კანონმდებლობით მინიჭებულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში უნდა იმსჯელოს სადავო ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე და საკასაციო სასამართლოს მითითებების გათვალისწინებით საქმეზე მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ი/მ “ბ. ძ-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში _ 5309.1 ლარზე და აღნიშნულ ნაწილში საქმე არსებითად განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში არსებითად განსახილველად დაბრუნების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი/მ “ბ. ძ-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება აა66 ¹003006, აა70 ¹045192, აა70 ¹050254, აა70 ¹051375, აა70 ¹052017, აა70 ¹053072, აა70 ¹056014 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში _ 5309.1 ლარზე და აღნიშნულ ნაწილში საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

4. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.