3გ/ად-42-კს-01 25 დეკემბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ბ. კობერიძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

კერძო საჩივრების მოთხოვნები: თბილისის საოლქო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და ამავე სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების განმარტებაზე უარის თქმა.

აღწერილობითი ნაწილი:

გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივის სარჩელი, მოპასუხე ყვარლის რაიონის გამგეობისა და მესამე პირი «გ-ის» მიმართ, არ დაკმაყოფილდა.

სასარჩელო მოთხოვნები იყო:

1. სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივისათვის ამავე საწარმოს ქონების იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადაცემა.

2. ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹169 დადგენილების ბათილად ცნობა.

აღნიშნული დადგენილების თანახმად მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული სახაზინო საწარმო «ქ-ის» ბალანსზე რიცხული ძირითადი საშუალებების მთლიანი ღირებულების სახაზინო საწარმო «გ-ისათვის» გადაცემა არსებული ვალის ანგარიშში; სახაზინო საწარმო «ქ-ის» რეგისტრაციის გაუქმება; სახაზინო საწარმოების: «ქ-ისა» და «გ-ის» გაერთიანება და ერთ სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნა. 3. ყვარლის რაიონის გამგეობის 1998 წლის 20 იანვრის ¹7 დადგენილების მე-2, მე-3 და მე-4 მუხლების ბათილად ცნობა.

მითითებული დადგენილების აღნიშნული მუხლების თანახმად დადგინდა ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹169 დადგენილების ამოქმედება სახაზინო საწარმო «გ-ისა» და სახაზინო საწარმოების: «ქ-სა» და «ე-ს» შორის სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების თაობაზე; ყვარლის რაიონის სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამმართველოს დაევალა სახაზინო საწარმო «ქ-ის» სალიკვიდაციო კომისიის შექმნა; ლიკვიდირებული სახაზინო საწარმო «ქ-ის» სამართალმემკვიდრედ სავალდებულო საბიუჯეტო დავალიანების მიმართ ჩაითვალა სახაზინო საწარმო «გ-ი».

მოსარჩელის მიერ სააპელაციო წესით გასაჩივრდა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება.

2000 წლის 29 მაისს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ მოცემულ საქმეზე გამოიტანა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივის ნაწილის წარმომადგენელ რ. ბ-შვილის სააპელაციო საჩივარი; გაუქმდა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება; დაკმაყოფილდა ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივის ნაწილის წარმომადგენელ რ. ბ-შვილის სარჩელი; ბათილად იქნა ცნობილი ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹169 დადგენილება და 1998 წლის 20 იანვრის ¹7 დადგენილების მე-2, მე-3 და მე-4 პუნქტები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2000 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ყვარლის რაიონის გამგებელ დ. ლ-შვილის საკასაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება.

2001 წლის 17 მაისს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას განცხადებით, ამავე პალატის 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ, მიმართა რ. ბ-შვილმა.

განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის კანონიერ ძალაში შესული, გადაწყვეტილების მიუხედავად, ყვარლის რაიონის გამგეობა და შპს «გ-ი» ყველანაირი მეთოდებით ცდილობდნენ, არ მომხდარიყო აღნიშნული გადაწყვეტილების აღსრულება.

რ. ბ-შვილმა სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით სთხოვა შემდეგი საკითხების განმარტება:

1. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით ბათილად ცნობილი ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრისა და 1998 წლის 20 იანვრის დადგენილებებით შპს «გ-ისათვის» გადაცემული სახაზინო საწარმო «ქ-ის» ბალანსზე 1998 წლის მდგომარეობით რიცხული ძირითადი საშუალებები უნდა დაბრუნებოდა თუ არა სახაზინო საწარმო «ქ-ს».

2. აღდგენილი უნდა ყოფილიყო თუ არა სახაზინო საწარმო «ქ-ი» 1998 წლის 20 იანვრის მდგომარეობით არსებული ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით.

3. ბათილი იყო თუ არა სახაზინო საწარმო «ქ-ის» სალიკვიდაციო კომისიის დადგენილება.

4. ბათილი იყო თუ არა სახაზინო საწარმო «ქ-ის» კუთვნილი ქონების სხვა პირზე გადაცემა.

5. სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივისათვის საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე უნდა მომხდარიყო თუ არა იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით სახაზინო საწარმოს ქონების გადაცემაზე ხელშეკრულების გაფორმება და ქონების გადაცემა.

რ. ბ-შვილმა განცხადებით ითხოვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების განმარტება ზემოთ აღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით. განმცხადებელი აღნიშნავდა, რომ ეს გადაწყვეტილება არ იყო აღსრულებული და არც მისი აღსრულების დრო იყო გასული.

რ. ბ-შვილმა განცხადებაში, აგრეთვე, ითხოვა, რომ სააპელაციო სასამართლოს განესაზღვრა 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების აღსრულების წესი და ვადა.

2001 წლის 30 მაისს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას განცხადებით, ამავე სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ, მიმართა შპს «ქ-ის ღვინის ქარხანამ».

განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ადმინისტრაცული აქტების ბათილად გამოცხადებამდე მოპასუხისათვის გადაცემული ქონების ნაწილი გაყიდა სასამართლო აღმასრულებელმა საჯარო ვაჭრობის წესით და აღნიშნული ქონება იმ დროისათვის უკვე სხვა პირთა კერძო საკუთრებას წარმოადგენდა. სადავო ქონების ნაწილი კი იჯარით, გამოსყიდვის უფლებით მიიღეს ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივის წევრებმა, რაც შემდგომში გამოისყიდეს საკუთრების უფლებით.

განმცხადებელმა განცხადებაში ითხოვა სააპელაციო სასამართლოს ზემოთ აღნიშნული გადაწყვეტილების განმარტება შემდეგ საკითხებთან დაკავშირებით, კერძოდ:

1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში განმარტებული ყოფილიყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 255-ე მუხლით გათვალისწინებული დებულებები და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული აღსრულების გაუქმების წესის შერჩევის შესახებ სასამართლოს მითითებები, კერძოდ, «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონით დაწესებული რომელი მოთხოვნებით იყვნენ შეზღუდულნი მხარეები და სასამართლო.

2. როგორ უნდა ყოფილიყო გაგებული საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-7, მე-8 პუნქტები. აგრეთვე, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შემთხვევაში პირს უფლება ექნებოდა, მოეთხოვა ვინმეს სასარგებლოდ გადახდილი თანხის ან სხვა გადაცემული ქონების უკან დაბრუნება, მაგრამ ეს შეუძლებელი იყო, ვისგან და როგორი წესით უნდა მისცემოდა პირს სათანადო და სრული ანაზღაურება.

3. თუ მხარეები და სასამართლო შეზღუდულნი იყვნენ აღსრულების გაუქმების წესის შერჩევის შესახებ «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონით, ამ შემთხვევაში აღნიშნული კანონის რომელი ნორმით იყვნენ შეზღუდულნი მხარეები და სასამართლო, კერძოდ, იგულისხმებოდა, თუ არა «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონის 32-ე მუხლი.

2001 წლის 29 ივნისს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას განცხადებით, ამავე სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ, მიმართა შპს «გ-მა».

განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ სადავო ქონების ნაწილი გაიყიდა საჯარო ვაჭრობის წესით სასამართლო აღმასრულებლის მიერ, ნაწილი კი _ იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით მიიღეს ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივის წევრებმა. ამდენად, სადავო ქონებას უკვე ჰყავდა კანონიერი მესაკუთრეები და პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» ქონების პირვანდელ მდგომარეობაში გამოყოფა და მის ბაზაზე კერძო სამართლის ახალი იურიდიული პირების დაფუძნება.

განმცხადებელმა, განცხადებაში ითხოვა სააპელაციო სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების განმარტება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-7, მე-8 პუნქტებისა და «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონის მიხედვით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებას განმარტების მოთხოვნის ნაწილში მიეცა შემდეგი განმარტება:

1. ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹169 და 1998 წლის 20 იანვრის ¹7 დადგენილებებით სახაზინო საწარმო «გ-ისათვის» გადაცემული სახაზინო საწარმო «ქ-ის» ბალანსზე 1998 წლის 20 იანვრის მდგომარეობით რიცხული ძირითადი საშუალებები უნდა დაბრუნებოდა საწარმო «ქ-ის» შრომით კოლექტივს.

2. სახაზინო საწარმო «ქ-ი» უნდა აღდგენილიყო 1998 წლის 20 იანვრამდე არსებული ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით.

3. ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» სალიკვიდაციო კომისიის გადაწყვეტილება.

4. ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» კუთვნილი ქონების სხვა პირებზე გადაცემა 1998 წლის 20 იანვრის შემდეგ.

5. საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 7 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე უნდა გაფორმებულიყო სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომით კოლექტივზე იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით სახაზინო საწარმოს ქონების გადაცემაზე ხელშეკრულება და გადასცემოდა ქონება.

აღნიშნულ განჩინებაზე შპს «ქ-ის ღვინის ქარხანამ» და შპს «გ-მა» ცალ-ცალკე შეიტანეს კერძო საჩივრები, რომლებშიც აღნიშნეს, რომ არ ეთანხმებიან გასაჩივრებულ განჩინებას შემდეგი გარემოებების გამო:

1. სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ უარი უნდა ეთქვა განმცხადებლისათვის გადაწყვეტილების განმარტებაზე, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად განმარტებას ექვემდებარება მხოლოდ აღსრულებას დაქვემდებარებული სასამართლო გადაწყვეტილება, ანუ განცხადება გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ დასაშვებია, თუ იგი აღსრულებული არ არის და არ გასულა ვადა, რომლის განმავლობაშიც იგი შეიძლება აღსრულდეს.

სააპელაციო სასამართლოს არ შეუმოწმებია, აღსრულდა თუ არა ამავე სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება.

2. 2001 წლის 6 ივლისის განჩინების მიღებით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ის მოთხოვნა, რომლითაც სასამართლო გადაწყვეტილებას განმარტავს მისი შინაარსის შეუცვლელად. სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა იმასთან დაკავშირებით, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის თანახმად, ბათილად საცნობი სამართალურთიერთობის მონაწილე და დაინტერესებული პირები თავისი ინიციატივით უნდა ჩაება საქმეში მხარეებად ან მესამე პირებად, რაც არ მომხდარა. გარდა ამისა, კერძო საჩივრების ავტორთა განმარტებით ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა და თანამდევი შედეგის ბათილად ცნობა დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნებია, რომლის განხილვის შედეგად სასამართლოს უნდა მიეღო გადაწყვეტილება. მოცემულ შემთხვევაში კი სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანის ნაცვლად მოთხოვნა დააკმაყოფილა განჩინებით, რითაც დაარღვია საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნები.

შედეგად სააპელაციო სასამართლომ არათუ განმარტა გადაწყვეტილება, არამედ პრაქტიკულად საქმეზე გამოიტანა ახალი გადაწყვეტილება განჩინების ფორმით. ის საკითხები, რომლებიც აისახა გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ განჩინებაში და არ ყოფილა ჩამოყალიბებული თავის დროზე გადაწყვეტილებაში, საჭიროებდა შესაბამის განხილვასა და გადაწყვეტას საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესის დაცვით _ უნდა ყოფილიყო სასარჩელო მოთხოვნა, დაინტერესებული პირები უნდა ჩაბმულიყვნენ საქმეში მხარეებად ან მესამე პირებად, უნდა ყოფილიყო მსჯელობა სამართლებრივ საფუძვლებზე და ასახულიყო იგი გადაწყვეტილებაში, რაც არ მომხდარა.

3. სააპელაციო სასამართლო, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-8 ნაწილის გამოყენებით, მოექცა წინააღმდეგობაში, რადგანაც, თუკი პირს უფლება ჰქონდა ვინმესგან მოეთხოვა მოსარჩელეს ქონების უკან დაბრუნება, ამას ესაჭიროებოდა სარჩელის ჩამოყალიბება, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობდა. გარდა ამისა, პირი, რომლისგანაც უნდა მოეთხოვა მოსარჩელეს ქონების უკან დაბრუნება, საქმეში არ ყოფილა ჩაბმული მხარედ (იგულისხმება პირი, რომელსაც სააპელაციო სასამართლოს 2001 წლის 6 ივლისის განჩინებით დაეკისრა კანონიერად შეძენილი ქონების მოსარჩელისათვის დაბრუნება).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს «ქ-ის ღვინის ქარხანამ» და შპს «გ-მა» კერძო საჩივრებში ითხოვეს სააპელაციო სასამართლოს 2001 წლის 6 ივლისის განჩინების გაუქმება და ახალი განჩინების მიღება, რომლითაც განმცხადებელ რ. ბ-შვილს უარი ეთქმება სააპელაციო სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების განმარტებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 6 სექტემბრის განჩინებით შპს «გ-ისა» და შპს «ქ-ის ღვინის ქარხნის» კერძო საჩივრები დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული და საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატას.

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა განმარტებებს და მივიდა დასკვნამდე, რომ შპს «გ-ისა» და შპს «ქ-ის ღვინის ქარხნის» კერძო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი საფუძვლები და ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის 2001 წლის 6 ივლისის განჩინებაში გაკეთებულ განმარტებებს, რომ ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹169 და 1998 წლის 20 იანვრის ¹7 დადგენილებებით სახაზინო საწარმო «გ-ისათვის» გადაცემული სახაზინო საწარმო «ქ-ის» ბალანსზე 1998 წლის 20 იანვრის მდგომარეობით რიცხული ძირითადი საშუალებები უნდა დაუბრუნდეს საწარმო «ქ-ის» შრომით კოლექტივს, აგრეთვე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს იმ განმარტებას, რომ ბათილია სახაზინო საწარმო «ქ-ის» კუთვნილი ქონების სხვა პირებზე გადაცემა 1998 წლის 20 იანვრის შემდგომ.

საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების გამოტანამდე, ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹169 და 1998 წლის 20 იანვრის ¹7 დადგენილებებით სახაზინო საწარმო «გ-ისათვის» გადაცემული სახაზინო საწარმო «ქ-ის» ბალანსზე 1998 წლის 20 იანვრის მდგომარეობით რიცხული ძირითადი საშუალებების ნაწილი რეალიზებული იყო და უკვე წარმოადგენდა სხვა პირთა კერძო საკუთრებას.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების განმარტებისას ისე გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-7 და მე-8 ნაწილები, რომ არ გაურკვევია, შესაძლებელი იყო თუ არა შპს «გ-ისათვის» გადაცემული ქონების მოსარჩელისათვის უკან დაბრუნება ან შეუძლებლობის შემთხვევაში უნდა მისცემოდა თუ არა მოსარჩელეს შესაბამისი კომპენსაცია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 და მე-8 მუხლები, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «გ» პუნქტის თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს, რადგანაც გადაწყვეტილება სამართლის ნორმის დარღვევით იქნა მიღებული.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მართალია, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადება ნიშნავს მისი ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმებას, მაგრამ აქტის ბათილობა ავტომატურად არ იწვევს სახელმწიფოს ან ადგილობრივი თვითმმართველობის და მმართველობის სასარგებლოდ გადახდილი თანხის ან სხვა გადაცემული ქონების პირისათვის უკან დაბრუნებას, ხოლო შეუძლებლობის შემთხვევაში მისთვის სათანადო ანაზღაურების მიცემას. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად, პირს უჩნდება ზემოთ აღნიშნული მოთხოვნის უფლება და საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახელმწიფოსაგან ან ადგილობრივი თვითმმართველობის და მმართველობის ორგანოებისაგან მათ სასარგებლოდ გადახდილი თანხის ან მათთვის გადაცემული ქონების პირისათვის დაუბრუნებლობის შემთხვევაში, აგრეთვე, პირისათვის სათანადო ანაზღაურებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების არსებობისას, პირის მოთხოვნის რეალიზაცია უნდა მოხდეს სასამართლოში სარჩელის შეტანით. ხოლო საქმეში მხარედ ჩაბმული უნდა იქნეს ის პირი, ვისგანაც მოსარჩელე მოითხოვს ქონების უკან დაბრუნებას.

აღნიშნულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ გასაჩივრებული განჩინებით ისე დაადგინა ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» ქონების სხვა პირებზე გასხვისების ბათილობა, რომ ეს პირები, ანუ ამ ქონების ახალი მესაკუთრეები საქმეში არ ყოფილან ჩაბმულნი მხარედ და შესაბამისად გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო პალატას ამ საკითხებზე არ უმსჯელია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მე-9 ნაწილიც. კერძოდ, თუ პირმა მიიღო რაიმე სიკეთე ბათილი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე, ვალდებულია, დააბრუნოს იგი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-991-ე მუხლებით გათვალისწინებული წესით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ზემოთ მითითებული ნორმები სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გაევრცელებინა იმ პირებზე, რომლებმაც საჯარო ვაჭრობის წესით შეიძინეს სადავო ქონების ნაწილი, აგრეთვე, იმ პირებზე, რომელთაც სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ყვარლის რაიონული განყოფილების მიერ იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გადაეცათ სადავო ქონების ნაწილი, რადგანაც ამ შემთხვევაში აღნიშნულ პირთა მიერ სამოქალაქო კოდექსის 976-991-ე მუხლებით დადგენილ უსაფუძვლო გამდიდრებას ადგილი ჰქონდა თუ არა, სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია.

საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» შრომითი კოლექტივის ნაწილის წარმომადგენლის, რ. ბ-შვილის, სასარჩელო მოთხოვნები ყვარლის რაიონის გამგეობის 1997 წლის 4 სექტემბრის ¹169 დადგენილებისა და 1998 წლის 20 იანვრის ¹7 დადგენილების მე-2, მე-3 და მე-4 პუნქტების ბათილად ცნობის ნაწილში.

აღნიშნული გადაწყვეტილებით სააპელაციო პალატას არ გადაუწყვეტია და არც შეეძლო გადაეწყვიტა, საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 7 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, უნდა მომხდარიყო თუ არა იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით სახაზინო საწარმოს ქონების გადაცემაზე ხელშეკრულების გაფორმება და ქონების გადაცემა, რადგანაც სასამართლოს კომპეტენციას არ წარმოადგენდა საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილებულ სასარჩელო მოთხოვნაზე ხელახალი მსჯელობა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატას არ უნდა განემარტა ზემოთ აღნიშნული საკითხი, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს უფლება აქვს მხარეთა თხოვნით განმარტოს გადაწყვეტილება მისი შინაარსის შეუცვლელად. სააპელაციო სასამართლომ კი თავისი განმარტებით, ფაქტობრივად შეცვალა გადაწყვეტილების შინაარსი, რადგანაც მას სარეზოლუციო ნაწილში აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არ უმსჯელია.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ ყოფილი სახაზინო საწარმო «ქ-ი» უნდა აღდგენილიყო 1998 წლის 20 იანვრამდე არსებული ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით.

საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ 1998 წლის 20 იანვრამდე საწარმო «ქ-ის» ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა იყო სახაზინო საწარმო.

«მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს რესპუბლიკის კანონში ცვლილებებისა და დამატების შეტანის თაობაზე» 1999 წლის 19 თებერვლის კანონის თანახმად «მეწარმეთა შესახებ» კანონის მე-2 მუხლიდან ამოღებულ იქნა მე-3 პუნქტი, კერძოდ, «მეწარმეთა კანონი» აღარ ითვალისწინებდა სახაზინო საწარმოების არსებობას. აღნიშნულ კანონს დაემატა 70-ე მუხლი, რომლის შესაბამისად სახელმწიფო ან ადგილობრივმა თვითმმართველობის და მმართველობის ორგანოებს 1999 წლის 1 ივნისამდე საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან ან მის ტერიტორიულ ორგანოებთან ერთად უნდა უზრუნველეყოთ მათ მიერ შექმნილი სახაზინო საწარმოების შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებად ან სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნა (სახელმწიფოს ასპროცენტიანი წილობრივი მონაწილეობით) მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ გააკეთა არასწორი განმარტება აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, რადგანაც საწარმოს იმ ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით აღდგენა, რომელსაც «მეწარმეთა კანონი» აღარ ითვალისწინებს, კანონსაწინააღმდეგოა.

რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი სახაზინო საწარმო «ქ-ის» სალიკვიდაციო კომისიის გადაწყვეტილება, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, რადგანაც თავდაპირველ სარჩელში ასეთი მოთხოვნა დაყენებული არ ყოფილა და არც სააპელაციო სასამართლოს უმსჯელია ამასთან დაკავშირებით თავის 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებაში.

სააპელაციო სასამართლომ ზემოთ მითითებული საკითხის განმარტებით ფაქტობრივად შეცვალა 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების შინაარსი, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 262-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმად გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოს უფლება აქვს მხარეთა თხოვნით გადაწყვეტილება განმარტოს მისი შინაარსის შეუცვლელად.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა თავისი 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება, რის გამოც შპს «ქ-ის ღვინის ქარხნისა» და შპს «გ-ის» კერძო საჩივრებს სამართლებრივი საფუძვლები გააჩნიათ და ისინი უნდა დაკმაყოფილდნენ.

სარეზოლუციო ნაწილი:

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს «ქ-ის ღვინის ქარხნისა» და შპს «გ-ის» კერძო საჩივრები დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 6 ივლისის განჩინება გადაწყვეტილების განმარტების შესახებ და განმცხადებელ რ. ბ-შვილს უარი ეთქვას სააპელაციო სასამართლოს 2000 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილების განმარტებაზე.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.