3გ-ად-65-კ-02 17 ივლისი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ბ. კობერიძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

სარჩელის საგანი: გადასახადის (დავალიანების) გადახდა.

შეგებებული სარჩელის საგანი: დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის თანხის განსაზღვრის წესი.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001წ. 19 დეკემბერს საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი აღძრა თბილისის საოლქო სასამართლოში მოპასუხე შპს «ლ-ის” მიმართ, თავის მხრივ შპს «ლ-მა” წარმოადგინა შეგებებული სარჩელი საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს, საქართველოს შემოსავლების სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციისა და მესამე პირის – საქართველოს ფინანასთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ სარჩელში ითხოვა მოპასუხისათვის დავალიანების _ 887108 ლარის დაკისრება.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ 2000წ. 12 დეკემბერს დავალიანების გადახდის შესახებ განცხადება წარადგინა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში და მოითხოვა შპს «ლ-ის” მიმართ 416720 ლარის ოდენობით დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების გაცემა.

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ 2000წ. 18 დეკემბერს გასცა გადახდის ბრძანება და შპს «ლ-ს”, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის სასარგებლოდ, დააკისრა 416720 ლარის გადახდა.

შპს «ლ-ის” წარმომადგენლის შესაგებლის საფუძველზე რაიონულმა სასამართლომ 2001წ. 4 იანვრის განჩინებით გააუქმა, თავისივე, 2000წ. 18 დეკემბრის დავალიანების გადახდის ბრძანება და დაადგინა საქმის სასარჩელო წარმოების წესით განხილვა.

2001წ. 13 მარტს შპს «ლ-ის” წარმომადგენელმა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს წარუდგინა შეგებებული სარჩელი მოპასუხის, საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს, მიმართ შპს «ლ-ის” 2000წ. 31 იანვრის შემოწმების აქტის, საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 2000წ. 15 მარტის გადაწყვეტილებისა და საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს 2000წ. 24 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ.

2001წ. 8 მაისს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ რაიონულ სასამართლოს წარედგინა დაზუსტებული სარჩელი, რომლის თანახმადაც შპს «ლ-ის” მიმართ ადრე წარდგენილი დავალიანების გადახდის განცხადებაში მითითებული თანხის ოდენობა მოსარჩელემ გაზარდა 887108 ლარამდე. რაიონულმა სასამართლომ 2001წ. 16 მაისის განჩინების საფუძველზე საქმე განსჯადობით გაუგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიას.

2001წ. 9 აგვისტოს შპს «ლ-ის” მიერ საოლქო სასამართლოს წარედგინა დაზუსტებული შეგებებული სარჩელი მოპასუხეების – საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტისა და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის, მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, შპს «ლ-ის” 2000წ. 31 იანვრის საგადასახადო შემოწმების აქტის, საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 2000წ. 15 მარტის გადაწყვეტილების, საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს 2000წ. 24 მაისის გადაწყვეტილების, 2001წ. 27 აპრილის კამერალური შემოწმების აქტის გაუქმებისა და ლატარიის ბილეთების რეალიზაციიდან მიღებულ საერთო თანხასა და დადგენილ საპრიზო ფონდს შორის არსებული სხვაობის დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციის თანხად განსაზღვრის თაობაზე.

სასამართლოს მთავარ სხდომაზე შპს «ლ-მა” კვლავ დააზუსტა თავისი შეგებებული სარჩელი იმგვარად, რომ მოითხოვა შპს «ლ-ის” 2000წ. 31 იანვრის საგადასახადო შემოწმების აქტის დარიცხვის ნაწილში ბათილად ცნობა; საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის 2000წ. 15 მარტის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს 2000წ. 24 მაისის გადაწყვეტილებისა და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 27 აპრილის კამერალური შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა, ამასთან, შპს «ლ-ის” წარმომადგენელმა შეგებებული სარჩელით უცვლელად დატოვა მოთხოვნა ლატარიის ბილეთების რაელიზაციიდან მიღებულ საერთო თანხასა და დადგენილ საპრიზო ფონდს შორის არსებული სხვაობის დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის თანხად ცნობის ნაწილში.

შპს «ლ-ი” თავის შეგებებულ სარჩელს ასაბუთებს შემდეგ გარემოებებზე დაყრდნობით:

შპს «ლ-ი” არის კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას. საზოგადოების ერთ-ერთ ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს სატელევიზიო ლოტო-ლატარიის ტირაჟებისა და მომენტალური ლატარიის ორგანიზება და ჩატარება. 2000წ. 31 იანვარს ჩატარებული შემოწმების აქტის თანახმად 1998წ. 1 იანვრიდან 28 ნოემბრამდე პერიოდში ჩატარებული სატელევიზიო ლოტო-ლატარიის ტირაჟების მიხედვით, შპს «ლ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა დღგ-ს ძირითადი თანხა 166063 ლარი და საურავი 152378 ლარი, ე.ი. სულ 318441 ლარი. მოსარჩელის განმარტებით, სასამართლოში სარჩელის წარდგენის დროისათვის (2000წ. 12 დეკემბერი) საურავების გათვალისწინებით სადავო თანხამ შეადგინა 416720 ლარი. შემოწმების აქტით დღგ გამოანგარიშებულია დასაბეგრი ოპერაციიდან, რომელიც განსაზღვრულია როგორც სხვაობა ლოტო-ლატარიის ბილეთების რეალიზაციიდან მიღებულ ამონაგებსა და მყიდველებზე გაცემულ ფულად მოგებებს შორის.

შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, 2001წ. 27 აპრილს კამერალური შემოწმების შედეგად მოხდა 2000წ. 31 იანვრის აქტით დარიცხული თანხების გადაანგარიშება, რომლის შედეგადაც შპს «ლ-ს” ბიუჯეტში გადასახდელად დაერიცხა დამატებული ღირებულების გადასახადის ძირითადი თანხა 810105 ლარი და საურავი, აქტის შედგენის დროისათვის, 77003 ლარი, ე.ი. სულ 887108 ლარი, სადაც დღგ-ს გამოანგარიშება მოხდა დასაბეგრი ოპერაციიდან, რომელიც განსაზღვრულია ლოტო-ლატარიის ბილეთების რეალიზაციიდან მიღებული მთლიანი ამონაგებით, მყიდველებზე გაცემული ფულადი მოგების გამოკლების გარეშე.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 254-ე მუხლის თანახმად შესაბამისი ორგანოების მიერ მიცემული არასწორი მითითებების გათვალისწინებით გადასახადის გადამხდელის მიმართ ჯარიმა გამოყენებული არ იქნა.

მოსარჩელემ დღგ-ის დაბეგვრის ობიექტისა და დასაბეგრი ოპერაციის თანხის განსაზღვრა მოახდინა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე და 98-ე მუხლებით, რომელთაგან არც ერთი არ ითვალისწინებს ლატარიის ბილეთების შედეგად მიღებული თანხის დაბეგვრას დღგ-ით იმ თანხის გამოკლებით, რომელიც შემდგომ უნდა გაიცეს მოგებახვედრილი ბილეთების მფლობელებზე.

მოსარჩელის ანალოგიური არგუმენტები გააჩნდათ შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებს – საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს, საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს.

მესამე პირის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენელმა მიიჩნია, რომ სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო და შეგებებულ სარჩელს უნდა თქმოდა უარი შემდეგ გარემოებათა გამო:

შპს «ლ-ის” სათამაშო ბიზნესის დღგ-ით დაბეგვრის საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლის გათვალისწინებით, რომლის თანახმადაც უნდა დაბეგრილიყო ის თანხა, რაც მიღებული იქნებოდა კომპენსაციის სახით, ანუ მთლიანი ამონაგები. 1997წ. 5 ნოემბერს ფინანსთა სამინისტროს მინისტრის პირველი მოადგილის სახელით საქართველოს საგადასახადო ინსპექციისათვის გაგზავნილ წერილში, მართალია, მითითებული იყო, რომ სათამაშო ბიზნესის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ამ საქმიანობის დღგ-ით დაბეგვრა უნდა მომხდარიყო ამონაგებ თანხასა და მყიდველებზე გასაცემ თანხებს (მოგებებს) შორის სხვაობიდან, ამასთან, წერილის ავტორი საჭიროდ მიიჩნევდა შესაბამისი დამატების გაკეთებას «დამატებული ღირებულების გადასახადის შესახებ” ინსტრუქციაში, ანუ დაბეგვრის ასეთი ფორმა ფინანსთა სამინისტრომ შესაძლებლად მიიჩნია მხოლოდ კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტში ცვლილების შეტანის შემდეგ.

შპს «ლ-ის” წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ მას, როგორც სათამაშო ბიზნესის განმახორციელებელ მეწარმე სუბიექტს, დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის თანხად უნდა განსაზღვროდა სხვაობა ლატარიის ბილეთების რეალიზაციიდან მიღებულ საერთო თანხასა და მყიდველზე გასაცემ თანხებს (მოგებებს) შორის სხვაობიდან.

თბილისის საოლქო სასამართლომ 2001წ. 19 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის სარჩელი და შპს «ლ-ს” დააკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ 887108 ლარის გადახდა; შპს «ლ-ის” შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს «ლ-მა” საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება სამართლებრივი და ფაქტობრივი თვალსაზრისით უკანონოა, ვინაიდან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით განსაზღვრული საფუძვლები, რის გამოც გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს. კერძოდ:

1. კასატორი არ იზიარებს სასამართლო გადაწყვეტილებას პირვანდელი სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, ვინაიდან სასამართლომ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა «დავალიანების, 887108 ლარის, გადახდევინების შესახებ”, მიუხედავად იმისა, რომ სარჩელის განხილვა არ შედიოდა სასამართლოს კომპეტენციაში, უფრო ზუსტად, საგადასახადო კანონმდებლობის – საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე და 265-ე მუხლების თანახმად, საგადასახადო ორგანოს გააჩნია გადამხდელისაგან თანხის იძულებითი გადახდევინების ბერკეტები. კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 265-ე მუხლის «ე” პუნქტის საფუძველზე საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილია გადასახადის გადახდევინება მოახდინოს იძულებითი მეთოდების გამოყენებით, მათ შორის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე მუხლით გათვალისწინებული გირავნობის უფლების გამოყენებით. აღნიშნული უფლებები და მოვალეობები კი მოსარჩელეს შპს «ლ-ის” მიმართ არ გამოუყენებია, რის გამოც თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის განცხადების (სარჩელის) განხილვა უწყებრივად არ შედის სასამართლოს კომპეტენციაში.

2. კასატორი არ იზიარებს სასამართლო გადაწყვეტილებას შეგებებულ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში, შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის საოლქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, დასაბეგრი ოპერაციის თანხა განისაზღვრება დღგ-ს გადამხდელის მიერ მიმღებისაგან ან ნებისმიერი სხვა პირისაგან მიღებული ან მთლიანად მისაღები კომპენსაციის თანხის მიხედვით, დღგ-ს გარეშე. სასამართლომ თავისებურად განმარტა აღნიშნული მუხლი და მიუთითა, რომ «ლატარიის ბილეთის რეალიზაციის შემდეგ მასზე საკუთრების უფლება მთლიანად მყიდველზე გადადიოდა. ამდენად, ლატარიის ბილეთი არის ის ქონება, რომლის შეძენის შემდეგ მყიდველზე გადადის მისი ფლობის, სარგებლობის და განკარგვის უფლება, ხოლო გამყიდველი სანაცვლოდ იღებს შემოსავალს”. აგრეთვე, მითითებული იყო, რომ ლატარიის ბილეთი არის ქონება, რომელიც წარმოადგენს საქონელს და მისი რეალიზაციით შპს «ლ-ი” ახორციელებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული საქონლის მიწოდებას, რაც დღგ-ს დასაბეგრ ოპერაციას წარმოადგენდა.

კასატორის განმარტებით გადაწყვეტილება არ არის დასაბუთებული და სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი:

სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ლატარიის ბილეთი არავითარ შემთხვევაში არ წარმოადგენს საქონელს, იგი არსებითად ფასიანი ქაღალდის ნაირსახეობაა, ანუ ფინანსური ინსტრუმენტია, რომელიც გამოიყენება საწარმოს მიერ მოსახლეობის დანაზოგების მოზიდვის მიზნით. ლატარიის ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე, ლატარიის მომწყობი ვალდებულია ლატარიის ბილეთების რეალიზაციიდან შემოსული თანხის 50% პროცენტი გამოიყენოს საპრიზო ფონდის ფორმირებისათვის, «მოგებათა გასანაღდებლად განკუთვნილი თანხა (საპრიზო ფონდი), რომელიც უნდა შეადგენდეს გათამაშებული ლატარიის მოცულობის სულ ცოტა 50 პროცენტს”. აღნიშნული კი იმის მანიშნებელია, რომ საპრიზო ფონდში რიცხული თანხა არ შეიძლება ჩაითვალოს საწარმოს შემოსავლად. საპრიზო ფონდი კი თავისი ეკონომიკური შინაარსიდან გამომდინარე, არ წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის მე-10, მე-12, მე-15 პუნქტებით განმარტებულ დასაბეგრ ოპერაციას.

კასატორი მიუთითებს, რომ თავისი არსიდან გამომდინარე, ლატარია წარმოადგენს ე.წ. სარისკო ანუ ალეატორულ გარიგებას. ალეატორული გარიგების მხარეებად გამოდიან ერთი მხრივ, ლიცენზიის მქონე ორგანიზაცია (ლატარიის მომწყობი ორგანიზაცია) და მეორე მხრივ, ნებისმიერი სუბიექტი, რომელსაც სურს მონაწილეობა მიიღოს თამაშში. ალეატორულ გარიგებათა მიმართ გამოიყენება ხელშეკრულებათა შესახებ ზოგადი დებულებანი. ლატარია და სხვა თამაშები ხელშეკრულების ნაირსახეობად მიიჩნევიან. ასეთი ხელშეკრულება მისი ლეგიტიმურობიდან გამომდინარე, წარმოშობს ვალდებულებებს მესამე პირთა მიმართ, რაც მოცემულ შემთხვევაში ვრცელდება საპრიზო ფონდზე. კასატორთა ეს მოსაზრება ეფუძნება მატერიალურ ნორმას – სსკ-ს 952-ე მუხლს. შესაბამისად, ლატარიის ბილეთების რეალიზაციიდან შემოსული თანხის ერთი ნაწილი – საპრიზო ფონდი – და მასში არსებული თანხა, არ უნდა წარმოადგენდეს ლატარიის მომწყობის შემოსავალს, მას არანაირი უფლება არ გააჩნია ისარგებლოს (გამოიყენოს) საპრიზო ფონდში არსებული თანხებით. ამ ფონდიდან დაიშვება მხოლოდ მოგებახვედრილი ბილეთების განაღდება, იქნება ეს ფულადი თუ ნივთობრივი მოგება.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლით განსაზღვრულია დღგ-ს დასაბეგრი ოპერაციის თანხა. კერძოდ, «დასაბეგრი ოპერაციის თანხა განისაზღვრება როგორც დღგ-ს გადამხდელის მიერ მიმღებისაგან ან ნებისმიერი სხვა პირისაგან მიღებული ან მისაღები კომპენსაციის თანხა”. საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ მოიცავს «კომპენსაციის” ცნებას. მეტიც, კოდექსში არ არის განმარტებული მეტად მნიშვნელოვანი ცნება – საწარმოს შემოსავალი. ამიტომ ამ ცნებების განმარტებისას გასათვალისწინებელია, მოქმედი მატერიალური ნორმა, «ბუღალტრული აღრიცხვისა და ანგარიშგების რეგულირების შესახებ” კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტი, 1993წ. «ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების” 70-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, მიღებულ ან მისაღებ შემოსავლის თანხაში იგულისხმება თანხა, რომელიც ზრდის საწარმოს ეკონომიკურ სარგებელს საანგარიშგებო პერიოდში, აქტივების ზრდის ან ვალდებულებების შემცირების გზით, რაც გამოიხატება საწარმოს საკუთარი კაპიტალის გადიდებაში. რაც შეეხება «კომპენსაციას”, უცხო სიტყვათა ლექსიკონში იგი განიმარტება როგორც «საზღაური”.

კასატორი მიუთითებს, რომ ლატარიის ხელშეკრულების პირობების თანახმად, საპრიზო ფონდში არსებული თანხით ხდება მოგებახვედრილი ბილეთების განაღდება, როგორც ფულადი, ასევე ნივთის სახით; საპრიზო ფონდის თანხით დაუშვებელია საწარმოს აქტივის ზრდა. შესაბამისად, არ ხდება საწარმოს საკუთარი კაპიტალის ზრდა, ეკონომიკური სარგებლის მიღება, რაც თავისთავად გამორიცხავს საპრიზო ფონდის დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციად ჩათვლას. ეჭვს გარეშე უნდა იყოს ის გარემოებაც, რომ ლატარიის ორგანიზატორს ლატარიის ორგანიზებისათვის კომპენსაციის სახით ერგება მთელი მობილიზებული თანხისა და საპრიზო ფონდის მოცულობის სხვაობის ტოლფასი თანხა. მთელი სატირაჟო ფონდის ორგანიზატორის კომპენსაციად (შემოსავლად) განხილვა უხეში ეკონომიკური და სამართლებრივი შეცდომაა.

3. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლო გადაწყვეტილების იმ ნაწილს, სადაც სასამართლომ დასაშვებად არ ცნო შეგებებული სარჩელის დაკონკრეტება. აღნიშნული დაკონკრეტება სასამართლომ მიიჩნია სარჩელის საფუძვლის შეცვლად და მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლზე, რაც უკანონოა, ვინაიდან მსჯელობა იმ არსებით ფაქტზე, რომ სადავო საგადასახადო ოპერაცია ფინანსურ ოპერაციათა რიცხვს მიეკუთვნება, არ წარმოადგენს დავის საფუძვლის შეცვლას. სსკ-ს 83-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად «სარჩელის შეცვლად არ ჩაითვლება მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებების დაზუსტება, დაკონკრეტება და დამატება”. კასატორის განმარტებით, სსკ-ს 393-ე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად ზემოხსენებული «საპროცესო დარღვევა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია, ვინაიდან ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული.

4. კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთებას იმ ნაწილში, სადაც დაბეგვრის პრინციპზე მსჯელობისას სასამართლო «ყურადღებას აქცევს საგადასახადო კოდექსში შესულ ცვლილებას” და თავის დასაბუთებულ გადაწყვეტილებას ამყარებს იმ ნორმაზე მითითებით, რომელიც ამოქმედდა სადავო ურთიერთობის წარმოშობის შემდეგ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2001წ. 19 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორმა დააზუსტა მოთხოვნა და ითხოვა: პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა, რომლითაც სარჩელს უარი ეთქმება დაკმაყოფილებაზე და სრულად დაკმაყოფილდება შეგებებული სარჩელი.

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოუსმინა მხარეთა, მესამე პირის განმარტებებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და საკასაციო საჩივრის სამართლებრივი საფუძვლები, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის განმარტებას, რომ საგადასახადო კოდექსის 244-ე და 265-ე მუხლების თანახმად საგადასახადო ორგანოს გააჩნია გადამხდელისაგან თანხის იძულებითი გადახდევინების ბერკეტები, მაგრამ ვერ გაიზიარებს კასატორის იმ მოსაზრებას, რომ, ვინაიდან საგადასახადო ორგანოს გადამხდელისაგან თანხის იძულებითი გადახდევინების ბერკეტები არ გამოუყენებია ზემოთ აღნიშნული ნორმების საფუძველზე, ამიტომ აღნიშნული სარჩელის განხილვა უწყებრივად არ შედიოდა სასამართლოს კომპეტენციაში.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოქმედი საგადასახადო კოდექსი არ კრძალავს საგადასახადო ორგანოს მიერ სასამართლოში სარჩელის აღძვრას გადამხდელისაგან თანხის გადახდევინების მოთხოვნის საფუძვლით და კონკრეტულ შემთხვევაში სსკ-ს 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა” პუნქტის გამოყენება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არასწორი იქნებოდა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებას, რომ ლატარიის ბილეთი არის ქონება, რომელიც საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად დღგ-სათვის წარმოადგენს საქონელს და მისი რეალიზაციით შპს «ლ-ი” ახორციელებდა საგადასახადო კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული საქონლის მიწოდებას, რაც დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციას წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 98-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის თანხას. აღნიშნული მუხლი არ ითვალისწინებს ლატარიის ბილეთების რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხის დაბეგვრას იმ თანხის გამოკლებით, რომელიც შემდეგში უნდა გაიცეს მომგებიანი ბილეთების მფლობელებზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სასამართლო კოლეგიის განმარტებას, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში დასაბეგრი ოპერაცია არის ლატარიის ბილეთების რეალიზაციიდან მიღებული მთლიანი შემოსავალი და არა სხვაობა ამ შემოსავალსა და საპრიზო ფონდს შორის.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლო კოლეგიამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად სწორად არ იმსჯელა მოსარჩელის მიერ მითითებულ სარჩელის ახალ საფუძველზე, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვდა, რომ მის მიერ განხორციელებული საქმიანობა ჩათვლილიყო ფინანსურ მომსახურებად. საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის მე-16 პუნქტის «ე» ქვეპუნქტის თანახმად და აქედან გამომდინარე, ამ საქმიანობის შედეგად მიღებული შემოსავალი საერთოდ არ დაბეგრილიყო დღგ-ით.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სასამართლო კოლეგიამ სწორად ჩათვალა, რომ მოსარჩელის მიერ საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლის მე-16 პუნქტის «ე» ქვეპუნქტზე მითითება არ იყო სარჩელის დაკონკრეტება, არამედ წარმოადგენდა სარჩელის ახალ სამართლებრივ საფუძველს, რომელზეც სასამართლომ არ იმსჯელა მოპასუხის თანხმობის არარსებობის გამო.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამართლებრივი თვალსაზრისით სწორი გადაწყვეტილება გამოიტანა და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს «ლ-ის» საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2002წ. 19 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

3. შპს «ლ-ს» სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი 5000 ლარის ოდენობით: 70% _ 35 _ ლარი _ ¹000141107; 30% _ 1500 დაოი – ადგილობრივი ბიუჯეტი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება