3გ-ად-69კ-02 17 ივლისი, 2002 წ., ქ .თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ბ. კობერიძე

დავის საგანი: პრივატიზების შედეგების გაუქმება.

აღწერილობითი ნაწილი:

1997წ. 28 ივლისს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თბილისის დეპარტამენტში, ..... მდებარე 111,78 კვ.მ არასაცხოვრებელ ფართზე გამოცხადებულ კონკურსში გაიმარჯვა თ. ო-ურმა, რის საფუძველზეც იმავე წლის 29 ივლისს მასთან გაფორმდა იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულება 10 წლის ვადით. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგარანტიო წერილისა და საქართველოს პრეზიდენტის 1997წ. 2 მაისის წერილის თანახმად, ს.ს. ფირმას «ს-ი” თურქმენეთში გადატვირთული პროდუქციის საფასურად, პირდაპირი მიყიდვის წესით, საკუთრებაში გადაეცა ამავე მისამართზე განთავსებული 75,47 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი. 1997წ. 30 სექტემბერს სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის დეპარტამენტმა ფირმასთან «ს-ი.» დადო ყიდვა_გაყიდვის ხელშეკულება და იმავე წლის 1 ოქტომბერს გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ¹23/447-პ. თავის მხრივ, ს.ს ფირმამ «ს-მა” 1997წ. 1 ივლისს აღნიშნული ფართი მიყიდა ა. ლ-ავას.

1998წ. 29 დეკემბერს ჩატარებულ აუქციონზე გაიმარჯვა თ. ა-შვილმა, რომელმაც ..... მდებარე, ფირმის «ს-ის“ ფართის მომიჯნავე 97 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი შეიძინა 4000 ლარად. 1999წ. 3 თებერვალს თ. ა-შვილთან გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება და გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ¹..... .

2000წ. 16 თებერვალს თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველომ და მოითხოვა არასაცხოვრებელი ფართის ს.ს ფირმაზე «ს-ზე” პირდაპირი წესით გადაცემისა და თ. ა-შვილზე აუქციონის წესით პრივატიზების შედეგების ბათილად ცნობა, შესაბამისად, მათზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობების იმ მოტივით გაუქმება, რომ ზემოაღნიშნული არასაცხოვრებელი ფართი წარმოადგენდა მანამდე, 1997წ. 29 ივლისს თ. ო-ურის სახელზე იჯარა-გამოსყიდვით გაცემულ ფართს და ეს ქონება აღარ შეიძლებოდა ხელმეორედ საკუთრებაში გადასცემოდათ მოპასუხეებს.

მოპასუხეებმა არ ცნეს სარჩელი უსაფუძვლობის გამო და განმარტეს, რომ თ. ო-ური სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის თანახმად, არ იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, არც ტექაღრიცხვის ბიუროში, მას არც, იჯარა-გამოსყიდვის თანხა ქონდა ბოლომდე გადახდილი, რის გამოც იგი არ შეიძლება ჩაითვალოს სადავო ფართის მესაკუთრედ.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 24 აპრილის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სარჩელი უასაფუძვლობის გამო, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველომ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 13 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და შემდეგი მოტივით ძალაში დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება:

1. საოლქო სასამართლომ მიუთითა «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის მე-2 მუხლზე, რომლის მიხედვით სახელმწიფო ქონების პრივატიზების დროს გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ნორმებიც. იმავე კანონის მე-10 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, პრივატიზებისას მყიდველზე საკუთრების უფლება გადადის საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის შემდეგ. რადგან ს.ს. ფირმაზე «ს-ზე” და თ. ა-შვილზე გაცემულია საკუთრების მოწმობა, ხოლო თ. ო-ურზე კი არა, ამიტომ ეს უკანასკნელი სადავო ფართის მესაკუთრედ არ ითვლება;

2. საოლქო სასამართლო ასევე დაეყრდნო სამოქალაქო კოდექსის 485-ე მუხლს, რომლის თანახმადაც: «თუ გამყიდველმა ერთი და იგივე საქონელი რამდენიმე პირს მიყიდა, უპირატესობა ეძლევა იმ მყიდველს, რომლის მფლობელობაშიც პირველად გადავიდა იგი, ხოლო თუ საქონელი არც ერთს არ გადაეცა, მაშინ მას, ვისთანაც ხელშეკრულება უფრო ადრე დაიდო”;

3. სკ-ს 183-ე მუხლის თანახმად, ფირმის «ს-ის» და თ. ა-შვილის მესაკუთრის უფლება რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, თ. ო-ურის უფლება კი რეგისტრირებული არ არის, რის გამოც საოლქო სასამართლომ არ მიიჩნია მოპასუხეებთან დადებული გარიგების ბათილობის პირობად ის გარემოება, რომ მათთან ხელშეკრულების გაფორმება მოხდა მას შემდეგ, როცა იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულება დადებული იყო თ. ო-ურთან;

4. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ფირმაზე «ს-ზე» ქონების გადაცემის დროს არ არსებობდა პრეზიდენტის განკარგულება პირდაპირი მიყიდვის თაობაზე. მართალია, მოცემულ საქმეზე გამოცემული არ ყოფილა ადმინისტრაციული აქტი, მაგრამ რეზოლუცია წარმადგენს პრეზიდენტის ნების გამოხატულებას. საოლქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პრივატიზაციის პროცესში დაშვებული ეს უზუსტობა არ ჩაითვლება არსებითად, რადგან ქონების მართვის სამმართველოს უნდა სცოდნოდა იმ ფორმის დაცვის აუცილებლობის შესახებ, რასაც მას კანონი ავალებდა. სააპელაციო სასამართლომ ასევე კანონიერად მიიჩნია ა. ლ-ავასთვის ფირმის «ს-ის” მიერ სადავო ფართის მიყიდვა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საკასაციო წესით ასაჩივრებს მოსარჩელე _ სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველო, რომელიც შემდეგი საფუძვლით ითხოვს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას და სარჩელის დაკმაყოფილებას:

1. კასატორი უთითებს, რომ მოპასუხეებთან გარიგების დადებისას ადგილი ქონდა სკ-ს 73-ე მუხლის «გ” პუნქტით გათვალისწინებულ არსებით შეცდომას, რაც გარიგების ბათილობის საფუძველია. კერძოდ, სადავო გარიგებას საფუძვლად დაედო ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ ერთსა და იმავე მისამართზე მდებარე არასაცხოვრებელ ფართზე, სხვადასხვა დროს გაცემული, განსხვავებული მონაცემების შემცველი ტექნიკური პასპორტები. ეს უზუსტობანი რომ არა, სადავო გარიგება არ დაიდებოდა;

2. კასატორის აზრით, ს.ს ფირმაზე «ს-ზე” ქონების მიყიდვისას დაირღვა «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-6 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმად სახელმწიფო ქონების პირდაპირი მიყიდვის საკითხს წყვეტს საქართველოს პრეზიდენტი, რაც კასატორის მითითებით, უნდა გამოიხატოს ადმინისტრაციული აქტის გამოცემაში. პრეზიდენტის რეზოლუცია კი არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს.

მოწინააღმდეგე მხარემ _ თ. ა-შვილმა და მესამე პირმა ა. ლ-ავამ საკასაციო საჩივარი არ ცნო, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, ითხოვენ მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას და თბილისის საოლქო სასამართლოს კანონიერი განჩინების უცვლელად დატოვებას, რადგან მიაჩნიათ, რომ მათთან პრივატიზების გარიგების დადების დროს ადგილი არ ჰქონია კასატორის მხრიდან არსებით შეცდომას, თ. ო-ური არ არის სადავო ფართის მესაკუთრე, ხოლო ისინი კეთილსინდისიერი შემძენები არიან და დაუშვებელია კეთილსინდისიერი შემძენისაგან ნივთის გამოთხოვა. ამასთან უთითებენ, რომ კასატორმა გაუშვა შეცდომით დადებული გარიგების შეცილების ერთთვიანი ვადა.

მესამე პირი თ. ო-ური, მიუხედავად სასამართლოს მიერ არაერთგზის გამოძახებისა, საკასაციო სასამართლოში არ გამოცხადდა და არც სასამართლო შეტყობინება ჩაბარებია, ვინაიდან მითითებულ მისამართზე აღარ ცხოვრობს, ახალი საცხოვრებელი ადგილის შესახებ მას სასამართლოსათვის არ უცნობებია, ამიტომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი და სსკ-ს 76-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო უწყება, ასეთ შემთხვევაში, თ. ო-ურისათვის ჩაბარებულად ითვლება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის გაცნობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თბილისის სამმართველოს საკასაციო საჩივარი, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით, სსკ-ს 410-ე მუხლის თანახმად, არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 13 ნოემბრის განჩინება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორი _ სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველო თ. ა-შვილთან და ფირმასთან «ს-თან.» დადებული პრივატიზების ხელშეკრულებების ბათილობას ითხოვს იმ მოტივით, თითქოს სადავო ხელშეკრულებების დადების დროს ადგილი ჰქონდა სკ-ს 73-ე მუხლის «გ» პუნქტით გათვალისწინებულ არსებით შეცდომას და უკვე იჯარით გაცემული ფართის პრივატიზება განხორციელდა, რითაც შეილახა მესამე პირის _ თ. ო-ურის უფლება. თ. ო-ური, რომელსაც იჯარა-გამოსყიდვით ჰქონდა აღებული სადავო ფართი, ჩართული იყო საქმის განხილვაში, 2000 წლის 6 და 24 აპრილს ესწრებოდა მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვას, 2001წ. 19 ივნისს სააპელაციო სასამართლოშიც გამოცხადდა, მაგრამ მას, როგორც სადავო ფართის მოიჯარეს, დამოუკიდებელი სარჩელი არ აღუძრავს ფირმის «ს-ის» და თ. ა-შვილის მიმართ და არ მოუთხოვია მისი, როგორც მოიჯარის, ხელყოფილი უფლებების სასამართლო წესით დაცვა, არც სააპელაციო-საკასაციო საჩივრები შეუტანია. სააპელაციო ინსტანციაში საქმის განხილვის დროს თ. ო-ურმა შეიცვალა მისამართი, მაგრამ ახალი საცხოვრებელი ადგილი სასამართლოსათვის არ უცნობებია და არც სასამართლო პროცესებზე ცხადდებოდა.

სსკ-ს მე-2 მუხლის თანახმად, მართალია, უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა და ყველას შეუძლია სასამართლოს მიმართოს ხელყოფილი ინტერესის დასაცავად, მაგრამ კონკრეტულ შემთხვევაში თ. ო-ურს, როგორც სადავო არასაცხოვრებელი ფართის მოიჯარეს, რომლის უფლებებიც, სკ-ს 575-ე მუხლის მიხედვით, მესაკუთრის ტოლფასი უფლებებითაა დაცული, არ უსარგებლია სასამართლო წესით მისი ინტერესების დაცვის უფლებით, პრეტენზია არ გამოუთქვამს დავის საგანზე და ინტერესის დაკარგვის გამო აღარც კი ცხადდებოდა სასამართლო პროცესებზე. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მიხედვით კი სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციული აქტი ან ადმინისტრაციული გარიგება პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს. ვინაიდან, კონკრეტულ შემთხვევაში, კასატორის მოთხოვნის საფუძველია სადავო პრივატიზებით თ. ო-ურის უფლების შელახვა, რომელსაც თავის მხრივ ინტერესი არ გამოუხატავს დავისადმი, ამიტომ სახელმწიფო ქონების მართვის თბილისის სამმართველოს საკასაციო საჩივარი, საკასაციო პალატის აზრით, უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 410-ე, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს თბილისის სამმართველოს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001წ. 13 ნოემბრის განჩინება.

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.