3გ/ად-90კ-01 18 აპრილი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ბ. კობერიძე

დავის საგანი: ვალის დაბრუნების ვალდებულების ხელშეკრულების დადება; შენობის იპოთეკით დატვირთვა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1996 წლის 12 დეკემბერს ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკსა (...) და კასატორს _ სს «თ.-ს» შორის, მცირე და საშუალო ბიზნესის დაფინანსების მიზნით, დაიდო სასესხო ხელშეკრულება კასატორისათვის 3 000 000 აშშ დოლარის გამოყოფის თაობაზე. იმავდროულად, 1996 წლის 12 დეკემბერს, დაიდო საგარანტიო ხელშეკრულება, რომლითაც საქართველოს სახელმწიფო, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახით, გარანტად დაუდგა კასატორს და ...-ის წინაშე უპირობოდ იკისრა სასესხო ვალდებულების სრულად დაფარვა. საგარანტიო ხელშეკრულება საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებულია 1997 წლის 30 მაისს. კასატორმა _ სს «თ.-მ» დაარღვია სასესხო ხელშეკრულება, სესხის მიზნობრიობა და საქართველოში მცირე და საშუალო ბიზნესის დაფინანსების ნაცვლად, გაცემული სესხის ნაწილით 2000 წლის 3 აპრილს შეიძინა თბილისში, ...-ის გამზ. ¹ 27-ში მდებარე «ი.-ის» ყოფილი შენობა, რის გამოც ...-მა მოითხოვა სესხის ნაწილის წინასწარი დაფარვა, მაგრამ კასატორმა ვერ შეძლო ვალის დაფარვის გრაფიკის შესრულება. 2000 წლის 22 სექტემბერს ...-ს (მოქმედი მხარე, კრედიტორი), საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა (გარანტი, მიმღები) და სს «თ.-ს» (მოვალე, გადამცემი) შორის ხელი მოეწერა ვალის გადაცემის ხელშეკრულებას, რომელიც არ არის რატიფიცირებული საქართველოს პარლამენტის მიერ.

2000 წლის 11 დეკემბერს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს სს «თ.-ის» მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ეროვნულ ბანკთან აღძრულ დავაში მესამე პირად ჩართვა დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით. კერძოდ მიუთითა, რომ სარჩელის წარდგენის მომენტისათვის, «თ.-ის» დავალიანების ძირითადი თანხა განისაზღვრებოდა 2185714 აშშ დოლარით და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსათვის გადაუხდელი საგარანტიო თანხით _ 51 899 აშშ დოლარით. მოვალის ფინანსური მდგომარეობიდან გამომდინარე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ მოითხოვა მოპასუხისაგან _ სს «თ.-ისაგან» ვალის დაბრუნების ვალდებულების ხელშეკრულების გაფორმება და ბანკის კუთვნილი, თბილისში, ...-ის ¹27-ში მდებარე შენობის იპოთეკით დატვირთვა.

თავდაპირველმა მოსარჩელემ, საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა რამდენიმეგზის შეცვალა სასარჩელო მოთხოვნა სს «თ.-ის» მიმართ, დაზუსტებული სარჩელით მოითხოვა თბილისში, ...-ის ¹27-ში მდებარე შენობაზე მოპასუხის საკუთრების უფლების შეზღუდვა, რაზეც ბოლოს უარი თქვა და თბილისის საოლქო სასამართლომ 2001 წლის 25 იანვრის განჩინებით შეწყვიტა საქართველოს ეროვნული ბანკის სასარჩელო წარმოება სს «თ.-ის» მიმართ. იმავდროულადYსაოლქო სასამართლომ გააგრძელა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, როგორც მოსარჩელის, სასარჩელო წარმოება მოპასუხე _ სს «თ.-ის» მიმართ და მესამე პირად საქმეში დატოვა საქართველოს ეროვნული ბანკი.

სს «თ.-მ» სარჩელი არ ცნო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლიდან გამომდინარე, როგორც კაბალური და მხარეთა ნების გამოვლენის თავისუფლების პრინციპის საწინააღმდეგო, უარი თქვა შეთავაზებული ხელშეკრულების დადებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სარჩელი დაკმაყოფილდა და ამ თარიღიდან შესაბამისი ცვლილებებით, გაფორმებულად (დადებულად) ჩაითვალა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სს «თ.-ს» შორის ვალის დაბრუნების ვალდებულების ხელშეკრულება, შემდეგი მოტივებით:

1. საქმეში წარმოდგენილი 1996 წლის 12 დეკემბრის სასესხო და საგარანტიო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, კოლეგიამ დადგენილად ცნო, რომ სახეზეა მოსარჩელის _ ფინანსთა სამინისტროს ვალდებულება ...-ის წინაშე, უზრუნველყოს მოპასუხის სასესხო ვალდებულებათა შესრულება და მოპასუხის _ სს «თ.-ის» ვალდებულება ...-ის წინაშე, დაფაროს სესხი. ვინაიდან მოპასუხემ დაარღვია სასესხო ხელშეკრულება და სესხი არამიზნობრივად გახარჯა, მოსარჩელემ, როგორც გარანტმა, უნდა შეასრულოს ...-ის წინაშე სასესხო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოპასუხის ვალდებულებები, რის სანაცვლოდაც, წარმოდგენილი ხელშეკრულების პროექტის საფუძველზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის I ნაწილის «ზ» პუნქტის, 68-71-ე, მუხლების თანახმად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სს “თ.-ს” შორის უნდა გაფორმდეს ადმინისტრაციული გარიგება _ ვალის დაბრუნების ვალდებულების ხელშეკრულება და ნაკისრი ვალდებულების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთოს ბანკის უძრავი ქონება;

2. კოლეგიის აზრით, სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლი მხარეთა ავტონომიას, ხელშეკრულების დადებისა და მისი შინაარსის განსაზღვრის თავისუფლებას ანიჭებს მხოლოდ კერძო სამართლის სუბიექტებს, რაც არ მოქმედებს ადმინისტრაციული გარიგების დადებისას, რადგან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლის I ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციული გარიგების დადებისას ვალდებულია იმოქმედოს მხოლოდ კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში;

3. ვინაიდან ხელშეკრულების დადების თაობაზე ურთიერთობა მხარეებს შორის წარმოიშვა მოპასუხის – სს “თ.-ის” მიერ სასესხო ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემდეგ ე.ი. 2000 წელს, სადავო ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს «სახელმწიფო ვალის შესახებ» 1998 წლის 5 მარტის კანონით. კერძოდ, კანონის 33-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, რადგან საგარეო ვალებიდან მიღებული სახსრების დაბრუნების უზრუნველსაყოფად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს უფლება აქვს მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა სახსრების საბანკო ანგარიშიდან უპირობო ჩამოწერისა და სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოვალის ქონების ჩამორთმევის ჩათვლით. სასამართლოს აზრით, ფინანსთა სამინისტროს ეს უფლება წარმოშობს მოპასუხის ვალდებულებას დადოს მასთან კანონით გათვალისწინებული ხელშეკრულება სახსრების დაბრუნების უზრუნველყოფის თაობაზე;

4. ფინანსთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი ხელშეკრულება სასამართლომ არ მიიჩნია კაბალურად, რადგან შეესაბამება გავრცელებულ პრაქტიკას, რომლის მიხედვითაც ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალებად იტვირთება ქონება, რომლის ღირებულების 1/3-ს შეადგენს უზრუნველყოფილი მოთხოვნა. კოლეგიამ მიიჩნია, რომ მოპასუხე _ სს «თ.-ს» ეკისრება კანონისმიერი ვალდებულება მოსარჩელესთან გააფორმოს ვალის დაბრუნების ვალდებულების ხელშეკრულება, წარდგენილი პროექტის მიხედვით და რადგან ამ ვალდებულების შესრულებას მოპასუხე თავს არიდებს, სასამართლო წესით სს “თ.-ი” იძულებულ უნდა იქნეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან დადოს ხელშეკრულება სასამართლოს მიერ შეტანილი 4 კორექტივის (ცვლილების) გათვალისწინებით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის აღნიშნულ გადაწყვეტილებას საკასაციო წესით ასაჩივრებს სს «თ.-ი», მის გაუქმებასა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას ითხოვს შემდეგი საფუძვლით:

1. სარჩელისა და სასამართლო გადაწყვეტილების იურიდიული საფუძველი არ შეიძლება იყოს «სახელმწიფო ვალის შესახებ» კანონი, რადგან ის პარლამენტის მიერ მიღებულია 1998 წლის 5 მარტს, ხოლო სახელმწიფო გრანტია ...-სა და «თ.-ს» შორის საკრედიტო ხელშეკრულებაზე გაცემულია კანონის ამოქმედებამდე, 1997 წლის 30 მაისს. «საქართველოს ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 47-ე მუხლის I პუნქტის თანახმად, კანონს უკუქცევითი ძალა არა აქვს;

2. «სახელმწიფო ვალის შესახებ» საქართველოს კანონის 44-ე მუხლი სარჩელის იურიდიული საფუძველი ვერ იქნება, რადგან აღნიშნული ნორმა აწესრიგებს სახელმწიფო გარანტიის შესრულების შემდეგ წარმოშობილ ურთიერთობებს გარანტსა და ეკონომიკურ აგენტს შორის, მაგრამ რადგან ამჯერად სახელმწიფო გრანტია არ შესრულებულა ანუ სახელმწიფოს (მოსარჩელეს) დოლარიც არ გადაუხდია სს «თ.-ის» მაგივრად, არც ამ ნორმის ამოქმედების პირობაა დამდგარი;

3. კოლეგიამ უსწოროდ განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის I ნაწილი და მიიჩნია, რომ სადავო ურთიერთობა მხარეებს შორის უნდა მოწესრიგდეს მხოლოდ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლით. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის I პუნქტის «ზ» ქვეპუნქტის, 65-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 66-ე, 70-ე მუხლების თანახმად, ადმინისტრაციული გარიგების დადებისას გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმები. ხელშეკრულება (ადმინისტრაციული გარიგება) მხარეთა ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგია, რომელიც შეიძლება შეზღუდოს კანონმა ან თვით მხარეებმა და დაუშვებელია მხოლოდ ერთი მხარისათვის მისაღები პირობებით ხელშეკრულების იძულებით გაფორმება;

4. სასამართლო კოლეგიამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი, მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობდა ხელშეკრულების გაფორმების საფუძველი (კანონი, ხელშეკრულება) გაფორმებულად (დადებულად) ჩათვალა იგი და ცვლილებებიც შეიტანა მასში თავისი შეხედულებისამებრ;

5. კასატორი მართლსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევს ასევე კოლეგიის 2001 წლის 25 იანვრის ¹3ა/7 – 2001 განჩინებასაც, რომლითაც ყადაღა დაედო თბილისში, ...-ის გამზ. ¹27-ში მდებარე სს «თ.-ის» საკუთრებაში არსებულ შენობას.

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენლები არ ცნობენ საკასაციო საჩივარს, მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმასა და თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებას ითხოვენ შემდეგი მოტივით:

1. ეკონომიკური აგენტის _ სს «თ.-ის” ვალის დაბრუნების ვალდებულება ვერ ჩაითვლება კანონის წარმოშობამდე არსებულ ურთიერთობად, ვინაიდან იგი წარმოიშვა სწორედ «სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის მოქმედების პირობებში, ხოლო მანამდე მოქმედებდა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 14 აგვისტოს ¹483 დადგენილება, რომელიც ასევე ითვალისწინებდა სახელმწიფო გარანტიის გაცემასთან დაკავშირებით ფინანსთა სამინისტროსა და ეკონომიკურ აგენტს შორის ხელშეკრულების დადებას;

2. უსაფუძვლოა კასატორის შემდეგი არგუმენტიც, თითქოს სახელმწიფო გარანტია არ შესრულებულა და მოსარჩელეს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ერთი დოლარიც არ გადაუხდია «თ.-ის” სანაცვლოდ, რადგან გასული წლის 25 სექტემბრისათვის გადახდილ იქნა «თ.-ის” დავალიანება 278 064,79 აშშ დოლარი, ასევე გადახდილია 262 034,62 აშშ დოლარი, რომელიც კასატორ ბანკს 2002 წლის 10 იანვრისათვის უნდა გადაეხადა;

3. დაუსაბუთებელია ასევე კასატორის მოსაზრება, თითქოს სასამართლო გასცდა მოთხოვნის ფარგლებს, რადგან ფინანსთა სამინისტრო ითხოვდა კასატორთან ხელშეკრულების დადებულად ცნობას და სასამართლოს ეს მოთხოვნა დააკმაყოფილა.

საკასაციო პალატამ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 27-ე მუხლის შესაბამისად, სს «თ.-ის” საკასაციო საჩივარი განიხილა მესამე პირის _ საქართველოს ეროვნული ბანკის წარმომადგენლის გარეშე, თანახმად 2002 წლის 26 თებერვლის ¹111\11 შუამდგომლობისა, რადგან სებ-ის განცხადებით არც ერთ მხარესთან არ გააჩნია რაიმე მოთხოვნა ისევე, როგორც მხარეებს არა აქვს მოთხოვნები მის მიმართ.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატას საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება_დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიაჩნია, რომ ს.ს «თ.-ის” საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო თბილისის საოლქო სასამართლოს კოლეგიის მიერ გამოკვლეული ფაქტობრივი გარემოებანი, რომ 1996 წლის 12 დეკემბერს ...-ს, კასატორ - სს «თ.-სა” და მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შორის გაფორმებული სასესხო და საგარანტიო ხელშეკრულებების საფუძველზე წარმოიშვა გარანტის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ვალდებულება ...-ის წინაშე უზრუნველყოს კასატორის - სს «თ.-ის” სასესხო ვალდებულებათა შესრულება და კასატორის ვალდებულება ...-ის წინაშე დაფაროს სესხი. მაგრამ კასატორის მიერ საკრედიტო თანხის არამიზნობრივად გამოყენების (მცირე და საშუალო ბიზნესის დაფინანსების ნაცვლად ...-ზე ადმინისტრაციული შენობის შეძენის) გამო, კასატორმა ვერ შეძლო ...-თან დადებული ხელშეკრულების შესრულება, რისი უზრუნველყოფაც უნდა იკისროს მოწინააღმდეგე მხარემ - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, როგორც გარანტმა, ხოლო საგარანტიო ვალდებულების შესრულების სანაცვლოდ ფინანსთა სამინისტრო ითხოვს კასატორთან ვალის დაბრუნების ვალდებულების ხელშეკრულების გაფორმებას და ნაკისრი ვალდებულების უზრუნველსაყოფად საკრედიტო თანხით შეძენილი უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვას. ამდენად, განსახილველი დავის საგანია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ” პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული გარიგების დადება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სს «თ.-ს” შორის;

2. «სახელმწიფო ვალის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით: “საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ეკონომიკურ აგენტთან (პირი, რომელსაც საკრედიტო დაწესებულება აძლევს კრედიტს) დებს ხელშეკრულებას გარანტირებული კრედიტის დაფარვის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა შესახებ,” რადგან ამავე კანონის 44-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად: «სახელმწიფო გარანტიაზე გამოყოფილი თანხების დასაბრუნებლად საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო იღებს ყველა ზომას, რომელიც გათვალისწინებულია ამ კანონით და სხვა კანონებით”.

საკასაციო პალატა უძრავი ქონების იპოთეკასთან დაკავშირებით აღნიშნავს, რომ იპოთეკის ხელშეკრულება, თუნდაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ შეთავაზებული პროექტის სახით, საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 289-ე მუხლის თანახმად, იპოთეკა წარმოიშობა დადგენილი წესის მიხედვით უძრავი ნივთის მესაკუთრესა და იპოთეკარის მიერ სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით. ამდენად, იპოთეკა უნდა გაფორმდეს უძრავი ქონების (იპოთეკის საგნის, ობიექტის) მესაკუთრესა და იპოთეკარს (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს) შორის. იპოთეკით დასატვირთი ობიექტია თბილისში, ...-ის გამზ. ¹27-ში მდებარე შენობა. 2002 წლის 18 აპრილის ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის ¹1382-02 ცნობის მიხედვით: საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია სს «თ.-ისა” და შპს «ლ.-ი”-ს საკუთრების უფლება ...-ის ¹27-ში მდებარე 2294 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, ხოლო მასზე განთავსებულ 3901 კვ.მ. შენობა-ნაგებობის 70კვ.მ. ფართობზე რეგისტრირებულია შპს “ლ.-ის” და 3831 კვ.მ. ფართობზე – სს «თ.-ის” საკუთრების უფლება, რომელიც იპოთეკით დატვირთული არ არის.

მოსარჩელე - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო სახელმწიფო გარანტიის უზრუნველსაყოფად ითხოვდა ...-ის ¹27-ში მდებარე «თ.-ის” კუთვნილი უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვას, ხოლო თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის ზემოაღნიშნული ცნობის მიხედვით, მითითებულ მისამართზე 3831 კვ.მ. ფართობი რეგისტრირებულია არა «თ.-ის”, არამედ «თ.-ის” საკუთრების უფლება. აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას საჭიროდ მიაჩნია იპოთეკით დასატვირთი სადავო უძრავი ქონების ნამდვილი მესაკუთრის დადგენა, რის გარეშეც შეუძლებელია საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანა;

3. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორს და არ იზიარებს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველ ნაწილზე საოლქო სასამართლოს განმარტებას, თითქოს აღნიშნული ნორმა მხარეთა ავტონომიას, ხელშეკრულების დადებისა და მისი შინაარსის განსაზღვრისას თავისუფლებას ანიჭებდეს მხოლოდ კერძო სამართლის სუბიექტებს და ადმინისტრაციული გარიგების დადებისას მხარეთა ავტონომიის პრინციპი არ მოქმედებს.

მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილია: “კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი” ანუ ნორმაში ნათლადაა მითითებული, რომ ხელშეკრულების დადებისას ნების ავტონომიით სარგებლობს კერძო სამართლის სუბიექტი, მაგრამ აღნიშნული არ გამორიცხავს იმავე უფლებით სახელმწიფო და მისი ადმინისტრაციული ორგანოების აღჭურვას, რადგან იმავე კოდექსის 24-ე მუხლის მე-4 ნაწილიც მკაფიოდ განსაზღვრავს: “სახელმწიფო (სამინისტროები, სახელმწიფო დეპარტამენტები და ა.შ.) სამოქალაქო-სამართლებრივ ურთიერთობებში მონაწილეობს ისევე, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირი”, რაც ერთგვარად განამტკიცა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე მუხლის Lპირველმა ნაწილმაც და ამდენად, ხელშეკრულების დადების თავისუფლებისა და ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლად განსაზღვრის შესაძლებლობის პრინციპი ადმინისტრაციულ გარიგებაშიც მოქმედებს, თანახმად ზემოაღნიშნული 65-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა: “ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სამოქალაქო გარიგების დადებისას გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისი ნორმები და ამ თავით გათვალისწინებული დამატებითი მოთხოვნები”. ერთ-ერთი ამგვარი დამატებითი მოთხოვნა რეგლამენტირებულია 66-ე მუხლის პირველი ნაწილით: «სამოქალაქო სამართლებრივ ურთიერთობებში ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს მხოლოდ კანონით მისთვის მინიჭებულ უფლებამოსილებათა ფარგლებში”, რაც გარიგების კონტრაჰენტი ადმინისტრაციული ორგანოს კომპეტენციას განსაზღვრავს კანონიდან, დებულებიდან, შინაგანაწესიდან გამომდინარე, მაგრამ არ გამორიცხავს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლით გათვალისწინებულ ხელშეკრულების დადების თავისუფლებას, მხარეთა ავტონომიას.

ამდენად, საკასაციო პალატის აზრით, თბილისის საოლქო სასამართლო კოლეგიამ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 319-ე და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლის პირველი ნაწილები, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «გ” პუნქტის შესაბამისად, კანონის დარღვევით გამოტანილი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია;

4. კასატორი გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად იმ გარემოებასაც მიუთითებდა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს «თ.-ის” ნაცვლად თეთრიც არ ჰქონდა გადახდილი. კასატორის – სს “თ.-ის” დავალიანება ...-ის წინაშე, საოლქო სასამართლოში დავის განხილვის დროს, იყო 1 900 000 აშშ დოლარამდე. საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ წარმოადგინა დამატებითი მტკიცებულებები (საგადასახადო დავალებები), რომლის მიხედვითაც საგარანტიო ხელშეკრულების საფუძველზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, როგორც გარანტმა, ...-ს აუნაზღაურა (გადაურიცხა) “თ.-ის” სასესხო დავალიანება 540 139,41 აშშ დოლარი.

რადგან საგარანტიო ხელშეკრულების შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ კრედიტორი ...-სათვის საკრედიტო ვალდებულებების შესასრულებლად გადარიცხული თანხა, «სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის 45-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენს საქართველოს სახელმწიფო ვალს, საკასაციო პალატას საჭიროდ მიაჩნია საქმეზე წარმოდგენილი ახალი მტკიცებულებების გათვალისწინებით ფაქტობრივ გარემოებათა: ...-ის წინაშე “თ.-ის” სასესხო დავალიანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ გადარიცხული თანხისა და დარჩენილი საკრედიტო დავალიანების თანხების ზუსტი დადგენა. ვინაიდან საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა და ზემოაღნიშნლი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ამ ეტაპზე, საკასაციო პალატის აზრით, შეუძლებელია გადაწყვეტილების მიღება;

5. კასატორს უმართებულოდ მიაჩნია ასევე კოლეგიის 2001 წლის 25 იანვრის ¹3ა/7 –2001 განჩინებაც, რომლითაც ყადაღა დაედო თბილისში, ...-ის ¹27-ში მდებარე სს «თ.-ის» საკუთრებაში არსებულ შენობას. აღნიშნული განჩინება კასატორის მიერ გასაჩივრებული იყო კერძო საჩივრით, რაც არ დააკმაყოფილა სასამართლო კოლეგიამ და განსახილველად გადმოგზავნილ იქნა უზენაეს სასამართლოში, სადაც “თ.-მ” უარი თქვა თავის კერძო საჩივარზე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2001 წლის 14 მარტის განჩინებით სს “თ.-ის” შუამდგომლობა კერძო საჩივარზე უარის თქმის შესახებ დაკმაყოფილდა და კერძო საჩივარზე შეწყდა საქმის წარმოება. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ანალოგიურად, კერძო საჩივრის ავტორი, ამჟამად კასატორი, პროცესუალურად არაუფლებამოსილია კვლავ იდავოს ყადაღაზე, ამოტომ უზენაესი სასამართლო საკასაციო საჩივრის აღნიშნულ საფუძველზე არ იმსჯელებს.

ამდენად, საკასაციო პალატის აზრით, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «გ” პუნქტის თანახმად, ვინაიდან სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის მე-319 და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლების პირველი ნაწილები; მაგრამ ვინაიდან საჭიროა საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა დამატებითი დადგენა და ახალი მტკიცებულებების გამოთხოვა – გამოკვლევა, საკასაციო პალატას ამ ეტაპზე შეუძლებლად მიაჩნია საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანა და საქმე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ზემოაღნიშნული მითითებით ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს «თ.-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2001 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. მხარეთათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.