3გ/ად-117-კ 26 დეკემბერი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა, შემდეგი შემადგენლობით:

ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ნ. სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა ვ. ღ-ძის საკასაციო საჩივარი ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 30 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

1997 წლის 18 ივნისს ვ. ღ-ძემ ბაღდათის რაიონის სასამართლოში სარჩელი აღძრა ბაღდათის რაიონის სოფ. ..... საკრებულოსა და მესამე პირის გ. წ-ძის მიმართ და მიუთითა, რომ 35 წლის მანძილზე გაპიროვნებული ჰქონდა და ამუშავებდა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის მიჯნაზე მდებარე 0.25 ჰა მიწის ნაკვეთს. 1989 წელს გ. წ-ძემ ისარგებლა რა მისი მეუღლის გარდაცვალებით, თვითნებურად მიისაკუთრა სადავო 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი. 1992 წელს, დაიწყო თუ არა მიწების პრივატიზაცია, განცხადებით მიმართა საკრებულოს და მოითხოვა მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის ზღვრულ ნორმამდე (0,75 ჰა-მდე) შევსება სადავო 0,25 ჰა სადავო მიწის ნაკვეთის ხარჯზე. მოსარჩელის განმარტებით, იგი განეკუთვნებოდა მიწათმოსარგებლეთა პირველ კატეგორიას, ხოლო გ. წ-ძის ოჯახი წარმოადგენდა მოსამსახურის ოჯახს, რის გამოც პირველ რიგში მას უნდა შევსებოდა მიწის ნაკვეთი ზღვრულ ნორმამდე სადავო 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთის ხარჯზე.

მოპასუხე – ბაღდათის რაიონის სოფ. ..... საკრებულომ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ გ. წ-ძის მეუღლე მ. წ-ძე წლების განმავლობაში მუშაობდა კოლმეურნეობაში და მათი ოჯახი მიეკუთვნებოდა მიწათმოსარგებლეთა პირველ კატეგორიას, რის გამოც გ. წ-ძეს კანონიერად ჰქონდა გადაცემული სადავო 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი.

სარჩელი არ ცნო არც მესამე პირმა – გ. წ-ძემ, რომელმაც განმარტა, რომ მისი მეუღლე 1979 წლიდან 1991 წლამდე მუშაობდა სოფ. ... კალინინის სახელობის კოლმეურნეობაში, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს ფლობდა კანონიერად და იგი მოსარჩელეს არ შეიძლება გადასცემოდა, რადგან ვ. ღ-ძე საკოლმეურნეო პენსიონერი არ იყო და შესაბამისად, მიწათმოსარგებლეთა მეორე კატეგორიას განეკუთვნებოდა.

ბაღდათის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილებით ვ. ღ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც ზედამხედველობის წესით გაასაჩივრა გ. წ-ძემ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 17 მაისის განჩინებით გ. წ-ძის საზედამხედველო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბაღდათის რაიონის 1997 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა. განჩინებაში მითითებულია, რომ სასამართლომ არ გამოარკვია, თუ როგორ იყო გადაწყვეტილი ბაღდათის რაიონის სოფ. ..... მოსახლეობის მიერ მიწათმოსარგებლეთა სხვადასხვა კატეგორიისათვის მიწის ნაკვეთის გამოყოფის ნორმები და ფაქტობრივად რა ფართობის ნაკვეთით სარგებლობდნენ მხარეები.

ბაღდათის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ვ. ღ-ძეს სარჩელი გ. წ-ძის კომლისათვის მიწის მიმღებთა პირველი კატეგორიის გაუქმების, მის საკუთრაბაში უკანონოდ გადაცემული 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთის ჩამორთმევისა და ვ. ღ-ძისათვის საკუთრების უფლებით გადაცემის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ღ-ძემ.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 30 მაისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა ბაღდათის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სოფ. ..... ყრილობის მიერ პირველი კატეგორიის კომლებისათვის ზღვრულ ნორმად დადგენილი იყო 0,75 ჰა მიწის ნაკვეთი, მათ შორის სახნავი _ 0,60 ჰა, ხოლო ტყებუჩქნარი – 0,15 ჰა. ამასთან, ვ. ღ-ძისათვის გადაცემული მიწის ნაკვეთი შეადგენდა 5436 კვ.მ., ხოლო გ. წ-ძისათვის გადაცემული მიწის ნაკვეთი _ 6242 კვ.მ.

სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. ღ-ძე და გ. წ-ძე მიწათმოსარგებლეთა პირველ კატეგორიას განეკუთვნებოდნენ.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ, დაეყრდნო რა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის დადგენილებებს, კანონიერად მიიჩნია მოპასუხე გ. წ-ძეზე სადავო 0,25 მიწის ნაკვეთის გადაცემა და უარი უთხრა აპელანტ ვ. ღ-ძეს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებასა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

მოსარჩელე ვ. ღ-ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება. კასატორი თვლის, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება უკანონო და დაუსაბუთებელია.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კამონი და არასწორად მიიჩნია, რომ გ. წ-ძის კომლი პირველ კატეგორიას მიეკუთვნებოდა. მისი მოსაზრებით, სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულად მიჩნევისათვის საკმარისი არ არის ის, რომ პირს გაპიროვნებული ან იჯარით აღებული ჰქონდეს კოლმეურნეობის მიწის ნაკვეთი და უვლიდეს აბრეშუმის ჭიას. ამისათვის აუცილებელია, რომ იგი კოლმეურნეთა საერთო კრების მიერ იყოს მიღებული კოლწევრად, რაც საქმის მასალებით არ დასტურდება.

კასატორი ასევე მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ სადავო ნაკვეთი მის მიერ იყო გაპიროვნებული და დღემდე მას ზღვრულ ნორმამდე შევსებული არა აქვს მიწის ნაკვეთი, მაშინ როცა გ. წ-ძე ზღვრულ ნორმაზე მეტ სახნავს ფლობს.

ამდენად, კასატორმა ვ. ღ-ძემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ ვ. ღ-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 30 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყოველმხრივ არ გამოიკვლია და არ შეაფასა მტკიცებულებები, არ შეასრულა საქართველოს უზენაესი საამართლოს მითითება _ დაედგინა, თუ რა ოდენობის სახნავ მიწის ნაკვეთს ფლობდნენ მოდავე მხარეები, რის გამოც გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული და იგი ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტი).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სოფ. ... ყრილობის გადაწყვეტილებით პირველი კატეგორიის კომლის მიწის ნაკვეთის ზღვრული ნორმა არის 0,75 ჰა, მათ შორის სახნავი _ 0,60 ჰა, ტყებუჩქნარი _ 0,15 ჰა. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია, თუ რა სახნავ მიწის ნაკვეთს ფლობს ვ. ღ-ძე და გ. წ-ძე და ხომ არ ფლობს გ. წ-ძე ზღვრულ ნორმაზე მეტ სახნავ მიწის ნაკვეთს.

საკასაციო სასამართლო, ამასთან, მიიჩნევს, რომ კასატორ ვ. ღ-ძის მიერ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, წარმოდგენილია დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელმეორედ განხილვისას დამატებით უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს მტკიცებულებები გ. წ-ძის პირველი კატეგორიის კომლად ცნობის თაობაზე. მხოლოდ ამ გარემოებათა დადგენის შემდეგ უნდა გამოიყენოს სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹48, ¹128, ¹290 დადგენილებები სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორ ვ. ღ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

2. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 30 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.