3გ/ად-174-კ-01 25 იანვარი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი,

ბ. კობერიძე

დავის საგანი: კონკურსისა და აუქციონის შედეგების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1996 წლის 7 იანვარს თ. ა-შვილის სასარგებლოდ ყვარლის რაიონის პროკურატურამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში და მიუთითა, რომ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 18 მარტის დადგენილებით, სოფ. ...... ცენტრში მდებარე ...... გამგეობის ბალანსზე რიცხული ერთოთახიანი ნაგებობა შეტანილ იქნა საპრივატიზებო ნუსხაში. ერთოთახიანი ნაგებობის კონკურსის წესით გაყიდვა მოხდა 1995 წლის 5 ივლისს, გამარჯვებულად ცნობილ იქნა თ. ა-შვილი, რომელმაც გადაიხადა გამოსასყიდი თანხის ნაწილი, მაგრამ 1995 წლის 3 ნოემბერს მან სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის განყოფილებას წერილობით აცნობა, რომ არ შეისყიდდა აღნიშნულ შენობას, თუ არ დაკმაყოფილდებოდა მისი მოთხოვნა ამ ნაგებობით დაკავებული მიწის ნაკვეთის (საურმე გზის) მისთვის გადაცემის შესახებ. ქონების მართვის სამმართველომ ეს განცხადება მიიჩნია თ. ა-შვილის მიერ საპრივატიზებო თანხის გადახდაზე უარის თქმად და ნაგებობა აუქციონის წესით დ. ა-შვილს მიყიდა 1995 წლის 29 დეკემბერს მაშინ, როდესაც შენობა დაკავებული ჰქონდა თ. ა-შვილს. მოსარჩელის - ყვარლის რაიონის პროკურატურის განცხადებით ჯერ თ. ა-შვილი უნდა გამოესახლებინათ სადავო ნაგებობიდან დადგენილი წესით, მისთვის სხვა საცხოვრებელი სადგომის მიცემით და შემდეგ შეიძლება მომხდარიყო ობიექტის გაყიდვა. ამასთან, ნაგებობა უნდა გაყიდულიყო არა კონკურსის წესით, არამედ პირდაპირი მიყიდვის წესით უნდა გადასცემოდა თ. ა-შვილს, რადგან იგი ამ ბინაში კანონიერად ცხოვრობდა 1993 წლიდან, ყვარლის რაიონის ყოფილი გამგებლისა და ...... გამგებლის ზეპირი განკარგულების საფუძველზე, შეაკეთა ბინა და შეიტანა საყოფაცხოვრებო ნივთები. მოსარჩელემ მოითხოვა სოფ. ..... ცენტრში მდებარე ერთოთახიანი ნაგებობის ჯერ კონკურსის წესით, ხოლო შემდეგ აუქციონის წესით გაყიდვის შედეგების ბათილად ცნობა.

აღნიშნული დავა არაერთხელ იქნა განხილული სხვადასხვა ინსტანციის სასამართლოს მიერ. თ. ა-შვილი საქმის განხილვის პროცესში მიუთითებდა, რომ 1993 წლიდან კანონიერად იყო შესახლებული ბინაში, მაგრამ ამჟამად გამოსახლების გამო ცხოვრობს მეზობლებთან და არ გააჩნია სხვა საცხოვრებელი ბინა. მისი განცხადებით, 1995 წლის 29 დეკემბრის აუქციონი ჩატარდა კანონის დარღვევით, რადგან მას არ შეატყობინეს აუქციონის ჩატარების თაობაზე. მისი აზრით, არ უნდა ჩატარებულიყო არც კონკურსი და არც აუქციონი, რადგან 1994 წლის 20 დეკემბრიდან 1996 წლამდე ყვარლის რაიონის გამგებლის ¹74 განკარგულებით სადავო ბინის პრივატიზება შეჩერებული იქნა.

ყვარლის რაიონულმა სასამართლომ 2000 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. ა-შვილის სარჩელი .......-ის ყოფილი უბნის რწმუნებულის ოთახის ჯერ კონკურსის, ხოლო შემდეგ აუქციონის წესით გაყიდვის შედეგების ბათილად ცნობის შესახებ დააკმაყოფილა. სასამართლომ მიუთითა, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის ყვარლის სამმართველო არ იყო უფლებამოსილი სადავო ობიექტი ჯერ კონკურსის, ხოლო შემდეგ აუქციონის წესით გაეყიდა, რადგან გამგებელს ჰქონდა პრივატიზაციის შეჩერების უფლება «ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის მე-7 და მე-8 მუხლების «ბ», «გ» პუნქტების, ასევე საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 11 აგვისტოს ¹ 829 დადგენილების, საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 2 თებერვლის ¹143-ე ბრძანებულების საფუძველზე. ყვარლის რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა თ. ა-შვილის მიერ სასამართლო სხდომაზე დაყენებული მოთხოვნა დავის საგნის გაზრდის შესახებ. კერძოდ, სადავო ობიექტზე თ. ა-შვილის საკუთრების ცნობის შესახებ, რაც სასამართლომ საქმის გაჭიანურების მცდელობად მიიჩნია.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ა-შვილმა. მან თავდაპირველ და დამატებით სააპელაციო საჩივარში მოითხოვა ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში შესწორების შეტანა და სადავო ბინაზე მისი პირდაპირი მიყიდვის უფლებისა და საკუთრების უფლების ცნობა.

მოწინააღმდეგე მხარემ _ ქონების მართვის სამმართველომ და მესამე პირმა _ დ. ა-შვილმა არ ცნეს თ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილებით ძალაში დატოვა ყვარლის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, თ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ სააპელაციო სასამართლოში დავის საგნის გაზრდა ხდება მოწინააღმდეგე მხარის ან სასამართლოს ნებართვით, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. ა-შვილმა. მან მიუთითა, რომ ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი მის მიერაც იყო შეტანილი, მაგრამ თბილისის საოლქო სასამართლოს მის სააპელაციო საჩივარზე საერთოდ არ უმსჯელია, რითაც სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 374-ე, 377-ე მუხლების მოთხოვნები. კასატორის აზრით, საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება არის დაუსაბუთებელი, რაც შეუძლებელს ხდის გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებას, ამიტომ კასატორმა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 374-ე, 377-ე, 393-394-ე, 412-ე მუხლების საფუძველზე, მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ხელახალი განხილვისათვის საქმის სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება.

ვინაიდან საკასაციო სასამართლოში საქმის ზეპირ განხილვაზე არ გამოცხადდნენ კასატორი _ დ. ა-შვილი და მოპასუხე _ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ყვარლის რაიონული განყოფილება, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარემ (მოსარჩელე) _ თ. ა-შვილმა წერილობით თანხმობა განაცხადა მის გარეშე საკასაციო საჩივრის განხილვაზე, საკასაციო პალატამ ადგილზე თათბირით დაადგინა, თ. ა-შვილის საკასაციო საჩივრის განხილვა მხარეთა დასწრების გარეშე, თანახმად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ა-შვილის საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალების მიხედვით, ყვარლის რაიონულმა სასამართლომ განსახილველ დავასთან დაკავშირებით 2000 წლის 10 ივლისს გამოიტანა გადაწყვეტილება და იმავე წლის 12 ივლისს დ. ა-შვილს გაუგზავნა (გადასცა) გადაწყვეტილების ასლი, რაც 2000 წლის 24 ივლისს სააპელაციო წესით გასაჩივრდა თ. ა-შვილის მიერ და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 371-ე მუხლის შესაბამისად, საქმე თ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივართან ერთად ყვარლის რაიონული სასამართლოდან გადაიგზავნა თბილისის საოლქო სასამრათლოში. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამრათლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2000 წლის 8 აგვისტოს განჩინებით წარმოებაში მიიღო თ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივარი.

2000 წლის 6 ნოემბერს კასატორმა დ. ა-შვილმა თბილისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატაში შეიტანა საჩივარი ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებაზე. მართალია, დ. ა-შვილის საჩივარს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული სააპელაციო საჩივარი არ აწერია სათაურად, მაგრამ შინაარსობრივად წარმოადგენს სააპელაციო საჩივარს და მისი მოთხოვნაც სააპელაციო საჩივრის შესაბამისია _ ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება და სადავო ობიექტის კონკურსი-აუქციონის შედეგების ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 374-ე მუხლის თანახმად, არ იმსჯელა დ. ა-შვილის საჩივრის დასაშვებობაზე, თუ ხარვეზიანად თვლიდა საჩივარს, არ მიუთითა ხარვეზზე, არ მისცა ვადა მის გამოსასწორებლად და ამ საჩივრის იურიდიული ბუნების გასარკვევად, სააპელაციო საჩივარი იყო იგი თუ, ამავე კოდექსის 379-ე მუხლით გათვალისწინებული, შეგებებული სააპელაციო საჩივარი. საოლქო სასამართლოს საერთოდ რეაგირება არ მოუხდენია საჩივარზე, არც მთავარ სხდომაზე გაურკვევია მისი სამართლებრივი ბუნება, არამედ განიხილა მხოლოდ თ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივარი და მხოლოდ მასზე მიიღო გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო პალატის აზრით, დაუშვებელია და საპროცესო დარღვევას წარმოადგენს. სახელდობრ:

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 364-ე, 368-ე, 374-ე და 379-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატა ვალდებული იყო ემსჯელა წარმოდგენილი საჩივარის დასაშვებობაზე, თუ ხარვეზიანად მიიჩნევდა მას, უნდა მიეცა ვადა ხარვეზის გამოსასწორებლად და საჩივრის სამართლებრივი ბუნების დასადგენად. თუ დ. ა-შვილი მიუთითებდა, რომ წარმოდგენილი საჩივარი იყო სააპელაციო საჩივარი, სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული კოდექსის 367-ე და 369-ე მუხლების გათვალისწინებით, 374-ე მუხლის შესაბამისად უნდა გადაეწყვიტა სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობა, ხოლო თუ დ. ა-შვილი მიუთითებდა, რომ ეს იყო შეგებებული სააპელაციო საჩივარი, გათვალისწინებული ამავე კოდექსის 379-ე მუხლით, სააპელაციო სასამართლოს დასაშვებობის საკითხის გადაწყვეტის შემდეგ წარმოებაში უნდა მიეღო იგი, მასზეც უნდა განეხორციელებინა სააპელაციო წარმოება კოდექსის XVI თავით დადგენილი წესით, 377-ე მუხლის თანახმად უნდა განეხილა დ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივარი და ყვარლის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება დ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივრის ფარგლებშიც უნდა შეემოწმებინა ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, რაც სააპელაციო პალატას არ განუხორციელებია, პალატამ განიხილა მხოლოდ თ. ა-შვილის სააპელაციო საჩივარი, ამიტომ საკასაციო პალატა თვლის, რომ დ. ა-შვილის საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია, უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის I ნაწილის დარღვევით გამოტანილი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება და დ. ა-შვილის საჩივრის ფარგლებში საქმე ზემოაღნიშნული მითითებით განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე მუხლებით, 409-ე, 412-ე, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. ა-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება და დ. ა-შვილის საჩივრის ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. სახელმწიფო ბაჟის მხარეთათვის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს გადაწყვეტილების გამოტანისას.

4. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.