გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

¹ 3გ/ად-205-კ-01 1 მარტი, 2002 წ., ქ.თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: სადავო მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების ცნობა და მოპასუხეზე გაცემული მიწის საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2001 წლის 18 აპრილს ზ. კ-ძემ სარჩელი აღძრა ვანის რაიონულ სასამართლოში და მიუთითა, რომ 1992 წლიდან მას ეწერა 0,75 ჰა მიწის ნაკვეთი, თუმცა ფაქტიურად 7261 კვ.მ-ს ფლობდა და ფიქსირებული ნორმის შესავსებად აკლდა 200 კვ.მ-ის მიწის ფართობი. მოსარჩელე აქვე მიუთითებდა, რომ მის კუთვნილ 0,75 ჰა მიწის ფართობში შედიოდა ის სადავო 600 კვ.მ. ნაკვეთიც, რომელიც მოპასუხე ა. გ-ძემ თვითნებურად მიითვისა და მის უკითხავად დაამუშავა. ზ. კ-ძე დაამატებდა, რომ ზემოთქმული მიწის ფართობი მას პრივატიზების შედეგად ჰქონდა მიღებული, იგი 1992 წლიდან მთლიან მიწის ნაკვეთს, როგორც საკუთარს ფლობდა და მიწის გადასახადსაც მთლიანი ფართის _ 0,75ჰა ფართის გათვალისწინებით იხდიდა.

კ-ძე სარჩელში აღნიშნავდა, რომ ვანის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ ა. გ-ძეზე სადავო 600 კვ.მ. მიწის საკუთრების მოწმობა უკანონოდ იყო გაცემული და მითითებული სარეგისტრაციო მოწმობა, როგორც უკანონო, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

ა. გ-ძემ იმავე წლის 26 აპრილს ვანის რაიონულ სასამართლოში კ-ძის სარჩელზე შეპასუხება შეიტანა და აღნიშნა, რომ იგი სადავო მიწის ნაკვეთს ვანის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ გაცემული სარეგისტრაციო მოწმობის საფუძველზე ფლობდა და აღნიშნული ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენდა. ამასთან, სადავო ნაკვეთი მოსარჩელის კუთვნილ 0,75 ჰა მიწის ფართშიც არ შედიოდა და, ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ვანის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 24 მაისის განჩინებით დაინიშნა სპეციალისტთა კომისია, რომელსაც კ-ძის საკუთრებაში არსებული მიწის ფართობის აზომვა და განსაზღვრა დაევალა.

მითითებული განჩინების საფუძველზე 2001 წლის ივნისში ჩატარდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის აზომვა და დადგინდა, რომ კ-ძე ფაქტობრივად ფლობდა 8627 კვ.მ. მიწის ფართობს, რომელშიც სადავო მიწის ნაკვეთიც შედიოდა, ამასთან, მითითებული ფართობი იჯარით აღებულ 1000 კვ.მ-საც მოიცავდა. შპს «ც.» და ზ. კ-ძეს შორის მიწის იჯარის ხელშეკრულების ფაქტი წერილობით «ც.» დირექტორმა _ ნ-შვილმაც დაადასტურა. ამდენად, დადგენილ იქნა, რომ კ-ძეს საკუთრებაში ირიცხებოოდა 7627 კვ.მ. მიწის ფართობი.

ვანის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილებით კ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო მიწის ნაკვეთზე კ-ძის საკუთრების უფლება დადგინდა და ა. გ-ძეზე 2000 წლის 15 აგვისტოს გაცემული სადავო მიწის ნაკვეთის სარეგისტრაციო მოწმობა ბათილად იქნა ცნობილი.

ზემომითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე ა. გ-ძემ და მიუთითა შემდეგზე: 1992 წლისათვის მის სახელზე რიცხული იყო 0,4 ჰა მიწის ნაკვეთი, მაშინ როცა მოსარჩელეს 0,75ჰა მიწის ფართობი ერიცხებოდა. გ-ძის მიერ ვანის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოსათვის კუთვნილი მიწის ფართის ზღვრულ ოდენობამდე შევსების თაობაზე არაერთი მიმართვის შემდეგ, მას 600 კვ.მ. სადავო მიწის ნაკვეთი გამოეყო, რომელზედაც ვანის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ საკუთრების მოწმობაც იქნა გაცემული, მოსარჩელე კი სადავო 600 კვ.მ. ფართს საერთოდ, მართალია, 8 წელიწადი ფლობდა, მაგრამ მითითებული ნაკვეთი კ-ძეზე გაფორმებული არ ყოფილა. ამდენად, აპელანტმა ვანის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ზ. კ-ძის სასარჩელო მოთხოვნას დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა და ვანის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილება გაუქმდა. ქუთაისის საოლქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კ-ძეს თუმცა სარგებლობაში ჰქონდა და საკუთრად თვლიდა სადავო მიწის ნაკვეთს, მაგრამ მიღება-ჩაბარების აქტით სადავო ნაკვეთის ზუსტი დასახელება არ ფიქსირდებოდა. მოწმედ გამოძახებული ციხესულორის მიწათმომწყობი არ უარყოფდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთს ფლობდა მოსარჩელე, თუმცა იგი აღნიშნავდა, რომ მასზე საკუთრების უფლება არ ჰქონდა მოპოვებული და მითითებული ფართობი გ-ძეს მიწის ფართის დადგენილი ნორმის შესავსებად ჰქონდა გადაცემული.

საოლქო სასამართლო აქვე აღნიშნავდა, რომ «მიწის რეგისტრაციის შესახებ» კანონის თანახმად, მიწაზე საკუთრების უფლება წარმოიშობოდა სახელმწიფო რეგისტრაციის შემდეგ და რადგან კ-ძეზე გაცემული ¹82 მიღება-ჩაბარების აქტი სადავო მიწის ნაკვეთს არ მოიცავდა, მოსარჩელის მოთხოვნა მითითებულ მიწის ნაკვეთზე მისი საკუთრების უფლების აღდგენის თაობაზე უსაფუძვლო იყო, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე სადავო ნაკვეთს 1992 წლიდან ფლობდა. ამდენად, საოლქო სასამართლომ სადავო 600კვ.მ-ზე გ-ძის საკუთრების უფლება დადგენილად მიიჩნია და კ-ძის სასარჩელო მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. კ-ძემ. საკასაციო საჩივარში კ-ძე მიუთითებს, რომ იგი 1992 წლიდან 0,75 ჰა მიწის ნაკვეთს საკუთრებაში ფლობდა, ხოლო 1000 კვ.მ. იჯარით ჰქონდა აღებული. იგი 1992 წლიდან მიწის გადასახადსაც და იჯარის ქირასაც იხდიდა. ამასთან, კასატორი დაამატებს, რომ საქმის განხილვისას სასამართლოში წარდგენილი ¹82 მიღება-ჩაბარების აქტი ყალბი იყო, რადგან 1995 წლის ნაცვლად 2000 წლით თარიღდებოდა, მაშინ, როცა კ-ძეს მიწის ნაკვეთი 1995 წელს გადაეცა და, ამასთან, მითითებულ აქტი არ იყო ხელმოწერილი არც კასატორისა და არც აქტში ნახსენები სხვა პირების მიერ. ზ. კ-ძე აქვე აღნიშნავს, რომ საოლქო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოწმეთა ჩვენება სადავო მიწის ნაკვეთის 1992 წლიდან მასზე გადაცემის თაობაზე. ამდენად, კასატორმა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ვანის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 20 ივნისის გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება მოითხოვა.

2001 წლის 4 იანვარს კასატორ კ-ძის წარმომადგენელმა შ. მ-შვილმა დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი შემოიტანა და მიუთითა, რომ საქმის განხილვისას საოლქო სასამართლოს საერთოდ არ გაურკვევია ა. გ-ძე რეალურად რა ოდენობის ფართსა ფლობდა და მისი კუთვნილი ნაკვეთი ექვემდებარებოდა თუ არა ზღვრულ ოდენობამდე შევსებას. ამასთან მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი დამოწმებული იყო არა ვანის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს ბეჭდით, არამედ მოსამართლის მიერ დასმული ბეჭდით. ამდენად, შ. მ-შვილის თქმით კანონდარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებას იურიდიული ძალა არ აქვს და საოლქო სასამართლოც არ იყო უფლებამოსილი მითითებული აქტი მტკიცებულებად მიეჩნია. ამასთან მ-შვილი დაამატებს, რომ სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთების მოსახლეობაზე გადაცემა დასრულდა 1997 წელს, მაშინ, როცა გ-ძეს სადავო ნაკვეთი 2000 წელს გადაეცა. მ-შვილის თქმით, საოლქო სასამართლოს მითითებულ გარემოებაზე საერთოდ არ უმსჯელია.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, შ. მ-შვილმა საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა. A

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და საქმეზე გამოტანილ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი და სათანადოდ არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები. კერძოდ, საქმის მასალებით დადგენილია და არც ერთი მხარე სადავოდ არ ხდის იმ ფაქტს, რომ კასატორ კ-ძეს 1992 წლიდან მიწის სარეფორმო კომისიის მიერ სხვა მიწის ნაკვეთებთან ერთად მიეზომა სადავო 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელიც საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის ¹48, 1992 წლის 6 თებერვლის ¹128, 1992 წლის 10 მარტის ¹290 დადგენილებების შესაბამისად მის საკუთრებას წარმოადგენდა. ამ ხნის მანძილზე ზ. კ-ძე კეთილსინდისიერად იხდიდა მიწის გადასახადს და მის მიერ 600კვ.მ. ნაკვეთის ფლობა სადავო არ გამხდარა.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სადავო 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი კ-ძისათვის მიცემულ მიღება-ჩაბარების აქტში არ შესულა და მიიჩნევს, რომ გ-ძის მიერ სასამართლოში წარდგენილი აქტის ქსეროასლი ხელმოუწერელია, ამასთან იგი კანონით დადგენილი წესით არ არის შედგენილი და მტკიცებულებად ვერ იქნება დაშვებული.

საკასაციო სასამართლო, ამასთან, იზიარებს კასატორის მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ გ-ძეზე გაცემული მიწის საკუთრების მოწმობა არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, რადგან როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, გ-ძისთვის ვანის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ სადავო მიწის გადაცემის თაობაზე განცხადება შეტანილია 2000 წლის ოქტომბერში, მაშინ როცა სასამართლოში მხარის მიერ წარდგენილი ცნობა იმავე წლის აგვისტოთი არის დათარიღებული. ამას გარდა, ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ» საქართველოს კანონის ამოქმედების თაობაზე 1997 წლის 15 მაისის კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, კომლებს (ოჯახებს) მიწის ნაკვეთები საკუთრებაში გადაეცემოდათ და შესაბამისი დოკუმენტაცია უფორმდებოდათ 1999 წლის 1 იანვრამდე, ხოლო 1998 წლის დეკემბერში საკუთრებაში გადაცემული მიწის ნაკვეთების შესაბამისი დოკუმენტაცია უნდა გაფორმებულიყო 1999 წლის 1 თებერვლამდე. ამასთან, იმავე კანონის ამოქმედების თაობაზე 1996 წლის 22 მარტის კანონის 1 მუხლი კომლებისათვის გადაცემულ მიწის ნაკვეთებსა და 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებულ ნაკვეთებს მოქალაქეთა კერძო საკუთრებად აცხადებდა. ყოველივე ზემოაღნიშნული, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კომლების (ოჯახების) მიერ შეტანილი განცხადების საფუძველზე მიწის ნაკვეთების მათ საკუთრებაში გადაცემისა და შესაბამისი დოკუმენტაციის გაფორმების შესაძლებლობას 1999 წლის შემდეგ არ ითვალისწინებდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვანის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ გ-ძეზე 2000 წლის 15 აგვისტოს სადავო მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა გაცემული მითითებულ დარღვევით არ აკმაყოფილებს ზემოაღნიშნული კანონის მოთხოვნებს, ამდენად, კანონშეუსაბამოა და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ არის საკმაოდ დასაბუთებული. აღნიშნული გარემოება კი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

საკასაციო პალატა ამასთან მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილ საქმეზე შესაძლებელია მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რადგან საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ზ. კ-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2001 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

3. ზ. კ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდეს.

4. სახ. ბაჟი 50 ლარის ოდენობით სახ. ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდეს ა. გ-ძეს.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.