3გ/ად-217-კ 29 მარტი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ნ. სხირტლაძე

დავის საგანი: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილების სადავო ნაწილის ბათილად ცნობა .

აღწერილობითი ნაწილი:

1999 წლის 24 აგვისტოს ფიზიკურმა პირმა ს. ჩ-იამ სარჩელი აღძრა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში და მიუთითა, რომ ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ... მდებარე ხუთსართულიანი სახლის ბოლო მე-5 სართულზე რვასულიან ოჯახთან ერთად. 1991-1992 წლების თბილისის ცნობილი მოვლენების (სამოქალაქო ომის) დროს მათი საცხოვრებელი სახლი დაიწვა და იგი ოჯახთან ერთად შესახლებულ იქნა სასტუმროში. მას და მის ოჯახს 1992 წელს გადაეცა ბინის ორდერი, რომელიც მათ უფლებას აძლევდა დაეკავებინათ ქ. თბილისში, ..., ბოლო მე-5 სართულზე მდებარე ოთხოთახიანი ბინა ¹10. აღნიშნული 68 ბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დაიწყო 1992 წელს, რომელიც ითვალისწინებდა ხუთ საცხოვრებელ სართულს, მაგრამ 1996 წელს დამუშავდა ახალი პროექტი, რომელმაც საცხოვრებელ სახლზე სახელოსნოების დაშენება გაითვალისწინა. ამასთან, ნაცვლად ... ქ. ¹1-სა მას ეწოდა ... ქ. ¹5. ამ გარემოებამ გააუარესა მისი მდგომარეობა, ნაცვლად ბოლო სართულისა, აღმოჩნდა სახელოსნოების ქვემოთ მდებარე სართულზე, დაპატარავდა მისი ბინის ჭერის სიმაღლე, გაუარესდა განათება, სახელოსნოს ღია მანსარდიდან დასველების საშიშროება შეექმნა მის საცხოვრებელ ბინას, გაძვირდა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა და გაგრძელდა მშენებლობის დრო. მოსარჩელემ მოპასუხის _ ქ. თბილისის მერიის კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოსაგან ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველი სადარბაზოს მე-5 სართულის კიბის უჯრედის ამაღლება, განათების გაუმჯობესება, მისი საცხოვრებელი ოთახის თავზე სააბაზანოს გაუქმება და აღნიშული ხარჯების სამმართველოსათვის დაკისრება მოითხოვა. მოსარჩელემ მოპასუხის _ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 13 მარტის ¹06.18.101 დადგენილების იმ ნაწილის გაუქმება მოითხოვა, რომლითაც დადგინდა, რომ სახელოსნოები შემოქმედებით კავშირებს უნდა გადასცემოდათ. მოსარჩელემ არაერთი დამატებითი სარჩელი შეიტანა რაიონულ სასამართლოში და არაერთხელ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნები.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 7 მარტის განჩინებით ს. ჩ-იას სარჩელი მოპასუხე ქ. თბილისის კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს მიმართ წარმოებით შეწყდა, ვინაიდან მოპასუხემ გამოასწორა სამშენებლო ხარვეზები, რის გამოც მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე. აღნიშნული განჩინება არ გასაჩივრებულა და კანონიერ ძალაშია შესული.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით ს. ჩ-იას სარჩელი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 13 მარტის ¹06.18.101 დადგენილების ნაწილობრივ გაუქმების შესახებ უსაფუძვლობის გამო არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. ჩ-იამ და რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა იმ საფუძვლით, რომ რაიონულმა სასამართლომ არასწორად გამოიყენა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილება და არასწორად მიიჩნია, რომ საცხოვრებელი სახლის სხვენი არ ითვლებოდა ამ სახლში მცხოვრებ მობინადრეთა დამხმარე სათავსოდ. ს. ჩ-იას განმარტებით, ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის მობინადრეებს საცხოვრებელი ბინები პრივატიზებული აქვთ და ისინი ითვლებიან ამ სახლში მდებარე სახელოსნოების თანამესაკუთრეებად. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტს, ს. ჩ-იას მოსაზრებით, უფლება არ ჰქონდა მობინადრეთა თანხმობის გარეშე გადაეცა სახელოსნოები შემოქმედებითი კავიშრებისათვის. ამასთან, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 13 მარტის დადგენილებით ცვლილება შევიდა 1994 წლის 31 მარტის დადგენილებაში, რომელიც 1995 წლის 5 აგვისტოს დადგენილებით გაუქმებულ იყო. აქედან გამომდინარე, ცვლილებების შეტანა მოხდა გაუქმებული, ე.ი. არარსებულ დადგენილებაში, რაც მოქმედი კანონმდებლობით დაუშვებელია. საბოლოოდ ს. ჩ-იამ სადავო დადგენილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1994 წლის 31 მარტის ¹08.20.130 დადგენილებით დაკმაყოფილდა საქართველოს ა..., ბ... და გ... კავშირების თხოვნა და სახელოსნოები იჯარის უფლებით შემოქმედებითი კავშირების წევრებისათვის მშენებარე სახლებში გადაეცათ: ა... კავშირს _ ...-ში, ¹1, 2, 5, 8, 10, 11, 12; ბ... კავშირს _ ...-ში, ¹3, 4, 9; გ... კავშირს _ ...-ში, ¹6, 7.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 5 აგვისტოს ¹17.07.735 დადგენილებით გაუქმდა 1994 წლის 31 მარტის დადგენილება, ამასთან, ... ასაშენებელ სახლში საპროექტო ორგანიზაციებს დაევალათ 2 სახელოსნოს გათვალისწინება მოქალაქეების: გ. ჩ-ძისა და თ. კ-ძისათვის, რომლებსაც სახელოსნოები დაეწვათ ... ¹34-ში და ... ¹15-ში.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 13 მარტის ¹06.18.101 დადგენილებით დაკმაყოფილდა ა..., ბ... და გ... კავშირების თხოვნა და ცვლილებები იქნა შეტანილი 1994 და 1995 წლების ზემოაღნიშნულ დადგენილებებში, კერძოდ, ... მდებარე სახელოსნოები განაწილდა შემოქმედებით კავშირებზე და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს მიერ უზურფრუქტის ხელშეკრულებები გაფორმდა შემოქმედებითი კავშირების წევრებთან.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 9 მარტის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად, ა..., ბ... და გ... კავშირების გარდა, ჩაბმულ იქნენ ფიზიკური პირები: ნ. ა-შვილი, დ. ბ-ძე, დ. გ-შვილი, გ. გ-შვილი, ა. თ-ძე, დ. დ-ძე, გ. ა-შვილი, გ. წ-ძე, მ. მ-ძე, გ. შ-ძე, თ. ა-ძე, ო. ხ-შვილი, ე. კ-ძე და ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. ჩ-იას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ს. ჩ-იას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 13 მარტის ¹06.18.101 დადგენილების გასაჩივრებული ნაწილი და ქ. თბილისის მთავრობას ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა დაევალა. სააპელაციო სასამართლომ სადავო ადმინისტრაციული აქტის ნაწილი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად ცნო ბათილად, რადგან მიიჩნია, რომ სადავო ადმინისტრაციული აქტი საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე იყო გამოცემული. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ, ამ ნორმის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 13 მარტის ¹06.18.101 დადგენილების გასაჩივრებული ნაწილი და ქ. თბილისის მთავრობას, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა დაავალა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ჩ-იამ იმ საფუძვლით, რომ კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ თავი აარიდა დავის არსებითად გადაწყვეტას, არ იმსჯელა იმ გარემოებებზე, რომლებსაც ს. ჩ-ია სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მიუთითებდა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, არამედ ამ მუხლის 1-ლი ნაწილით უნდა ეცნო ბათილად სადავო ადმინისტრაციული აქტი.

კასატორმა დამატებითი განცხადებებით მომართა საკასაციო სასამართლოს და მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა იმ ზიანზე, რაც კასატორმა ამ უკანონო ადმინისტრაციული აქტის მოქმედებით მიიღო.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ ს. ჩ-იას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და სწორად განმარტა კანონი. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დაცვით გამოიკვლია და შეაფასა მტკიცებულებები და დადგენილად ცნო, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 13 მარტის ¹06.18.101 სადავო დადგენილება მიღებულ იქნა კანონის დარღვევით, არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, რადგან აღნიშნული აქტით ცვლილებები შევიდა ძალადაკარგულ, ე.ი. არარსებულ ქ. თბილისის მუნიციპალტეტის კაბინეტის 1994 წლის 31 მარტის ¹08.20.130 დადგენილებაში.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის მე-6 ნაწილის შესაბამისად, ძალადაკარგულად გამოცხადება ნიშნავს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედების შეწყვეტას მისი ძალადაკარგულად გამოცხადების დღიდან, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1994 წლის 31 მარტის 08.20.130 დადგენილების მოქმედება შეწყვეტილ იქნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1995 წლის 5 აგვისტოს ¹17.07.735 დადგენილებით, რომელმაც გააუქმა (ძალადაკარგულად ცნო) აღნიშნული დადგენილება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, რომლის თანახმადაც «თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ადმინისტრაციული აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციული აქტი». საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის მიერ ცვლილებების შეტანა სამი წლის წინ გაუქმებულ დადგენილებაში კანონსაწინააღმდეგო იყო და არ გამომდინარეობდა მოქმედი კანონმდებლობიდან, ვინაიდან, ადმინისტრაციული აქტის გაუქმებით შეწყდა ის სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც აქტით იქნა დადგენილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტის კაბინეტს არ ჰქონდა უფლება გაუქმებულ ადმინისტრაციულ აქტში შეეტანა ცვლილება, საკითხის დასარეგულირებლად იგი უფლებამოსილი და ვალდებული იყო მიეღო ახალი ადმინისტრაციული აქტი.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ ახალი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისას, ქ. თბილისის მთავრობამ მსჯელობა უნდა იქონიოს როგორც ს. ჩ-იას, ისე დაზარალებულ ა...-თა (რომელთაც სახელოსნოები დაეწვათ) კანონიერ უფლებებსა და ინტერესებზე, და საკითხი გადაწყვიტოს იმდაგვარად, რომ ახალი ადმინისტრაციული აქტი შეესაბამებოდეს საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 1 დეკემბრის ¹704 დადგენილებას, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლო, ამასთან, ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას და საკასაციო სასამართლოში ვერ განიხილავს მის მოთხოვნას ადმინისტრაციული ორგანოსაგან ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, რადგან სააპელაციო სასამართლოს 12 ოქტომბრის სხდომის ოქმის საოქმო განჩინებით მას უარი ეთქვა დავის საგნის გაზრდაზე და განემარტა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოსაგან ზიანის ანაზღაურების თაობაზე ახალი სასარჩელო განცხადებით შეეძლო მიემართა განსჯადი სასამართლოსათვის. აღნიშნული განჩინება კასატორის მიერ კანონით დადგენილი წესით არ ყოფილა გასაჩივრებული.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მართალია სააპელაციო სასამართლომ მის მიერ მიღებულ ახალ გადაწყვეტილებას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 386-ე მუხლის დარღვევით უწოდა განჩინება, მაგრამ აღნიშნული საპროცესო ნორმის დარღვევა არ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რადგან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება არ ყოფილა გამოტანილი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ს. ჩ-იას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.