3გ-ად-228-კ-01 6 სექტემბერი, 2002 წ. ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა შემადგენლობა:

ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ნ. სხირტლაძე (მომხსენებელი), ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: ადმინისტრაციული გარიგების დადება; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. დადგენილების ნაწილობრივი შეცვლა, უნებართვოდ აშენებული სახლის და მიწის ნაკვეთის დაკანონება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს «ო-მა» სარჩელი აღძრა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში, რომელშიც აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტი უარს აცხადებს მიწათსარგებლობის ხელშეკრულების გაფორმებაზე იმ მოტივით, რომ შპს «ო-ისათვის» დამაგრებული ნაკვეთის წითელი ხაზების ფარგლებში ცხოვრობს აწ გარდაცვლილი ე. ეი-ო-ი ფ-ის ოჯახი, რომელიც ითხოვს მიწის რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში, რის საფუძველზეც დეპარტამენტმა მიმართა ქ. თბილისის მთავარ არქიტექტორს იმის დასადგენად აკმაყოფილებს თუ არა სახლთმფლობელობა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 23.12.83წ. ¹806 და 16.03.94წ. ¹156 დადგენილებების გათვალისწინებით საქალაქო განაშენიანების მოთხოვნებს. მოსარჩელემ აღნიშნული უკანონოდ მიიჩნია, ვინაიდან 3500 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მოსარგებლე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 13.08.93წ. და 18.12.97წ. დადგენილებების მიხედვით იყო «საქქალაქმშენის» ტრესტ «საქსპეცმშენის» სმმკ-132, რომლის სამართალმემკვიდრეა სახაზინო საწარმო «ო-ი», ამჟამად შპს «ო-ი». მოსარჩელემ ითხოვა მიწის მართვის დეპარტამენტისათვის შპს «ო-თან» მის სარგებლობაში არსებული 3500 კვ.მ. მიწის ფართობზე ხელშეკრულების გაფორმების დავალება.

მოპასუხე, _ ქ. თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტმა სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ იგი არის არასათანადო მოპასუხე, ვინაიდან «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვის და განკარგვის შესახებ» კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, სადავო ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს რაიონის, ქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოებთან, კონკრეტულ შემთხვევაში ქ. თბილისის მთავრობასთან. ქ. თბილისის მერიამ სარჩელი სცნო. მესამე პირმა დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით ზ. ფ-ა-ი-ამ თავისი სასარჩელო განცხადებით ძირითად სარჩელში მითითებული მიწის ნაკვეთიდან 1099 კვ.მ. ფართზე განაცხადა პრეტენზია და აღნიშნა, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. ¹16-ში 1950 წელს ე. ეი-ო-ი ფ-მა უნებართვოდ ააშენა 57,20 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 28.01.70წ. გადაწყვეტილებით მშენებლობის სამინისტროს გამოეყო კერძო მოსახლეების მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რასაც მოჰყვა გლდანის რაიონის აღმასკომის 20.08.91წ. გადაწყვეტილება გზის მშენებლობასთან დაკავშირებით ფ-ების ოჯახის საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების თაობაზე. აღნიშნულის საფუძველზე შვიდსულიანი ოჯახიდან ხუთი დაკმაყოფილდა საბინაო ფართით, ხოლო ორი – ზ. და მ. ფ-ები პირველი შესაძლებლობისთანავე უნდა დაკმაყოფილიყვნენ. გლდანის რაიონის სასამართლოს 25.10.90წ. გადაწყვეტილებით გლდანის რაიონის აღმასკომს უარი ეთქვა ზ. და მ. ფ-ების გამოსახლების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული და მას პრეიუდიციული მნიშვნელობა აქვს. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. დადგენილების საფუძველზე მერიის არქიტექტურის სამსახურმა წითელი ხაზების დადგენისას ფ-ების სახლი არაკანონიერად მიაკუთვნა შპს «ო-ს», რის შედეგადაც ეს უკანასკნელი არ აძლევს ფ-ებს საცხოვრებელი სახლით სარგებლობის უფლებას. ზ. ფ-ა-ი-ამ სასარჩელო განცხადებით მოითხოვა: მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. დადგენილების იმგვარად შეცვლა, რომ 3500 კვ.მ. მიწის ფართიდან ამოირიცხოს დაახლოებით 1099 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი; უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლის და დაახლოებით 1099 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის კანონიერად ცნობა და სსკ 1513 მუხლის საფუძველზე თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტისათვის სახლის და მიწის ნაკვეთის საჯარო რეესტრში ზ. ფ-ას საკუთრებად გატარების დავალება, წითელი ხაზების კორექტირება. ქ. თბილისის მერიამ მუნიციპალიტეტის სადავო დადგენილება კანონიერად მიიჩნია და არ ცნო მესამე პირის დამოუკიდებელი სარჩელი.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 13.07.2000წ. გადაწყვეტილებით შპს «ო-ის» სარჩელი ადმინისტრაციული გარიგების დადების შესახებ დაკმაყოფილდა, მიწის მართვის დეპარტამენტს დაევალა შპს «ო-ის» სარგებლობაში არსებული 3500 კვ.მ. მიწის ფართობის რეგისტრაცია, ზ. ფ-ა-ი-ას დამოუკიდებელ სარჩელს ეთქვა უარი. სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს «ო-ი» 20 წელი უწყვეტად და კანონიერად ფლობს სადავო ტერიტორიას. მართალია, იჯარის ხელშეკრულება გაფორმებული არ ყოფილა, მაგრამ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრემ, ქ. თბილისის მთავრობის სახით, ცნო რა სარჩელი, თავისი ქმედებით თანხმობა განაცხადა ასეთ გარიგებაზე. «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ» კანონის მე-3, მე-5.4 მუხლების საფუძველზე სასამართლომ კანონიერად ცნო ადმინისტრაციული გარიგების დადების შესახებ მოთხოვნა. უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული ზ. ფ-ას მოთხოვნა მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. დადგენილების ნაწილობრივი შეცვლის თაობაზე. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მინისტრთა საბჭოს 12.12.83წ. ¹806 დადგენილების საფუძველზე მიღებული საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 16.05.85 წ. ¹10.23.268 გადაწყვეტილების მე-9 პუნქტით უნებართვოდ და თვითნებურად აშენებული ბინების მფლობელთათვის დადგინდა, რომ მათ შეუძლიათ იცხოვრონ თვითნებურად აშენებულ ინდივიდუალურ სახლებში სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის იმ მიწის ნაკვეთების ჩამორთმევის საჭიროების შექმნამდე, რომელზედაც აგებულია მითითებული სახლები. ამავე გადაწყვეტილების მიხედვით სახლის მფლობელს სახლის გასხვისების უფლება არა აქვს და მისი ჩამორთმევის შემთხვევაში სახლების და ნარგავების ღირებულება არ ანაზღაურდებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტი უფლებამოსილი იყო თავისი შეხედულებისამებრ განეკარგა სადავო მიწის ნაკვეთი. სასამართლომ მიუთითა აგრეთვე, რომ გლდანის რაიონის სასამართლოს 25.10.95წ. გადაწყვეტილება ეხება ზ. და მ. ფ-ების უნებართვოდ აშენებული სახლიდან გამოსახლებაზე უარის თქმას და არა ამავე სახლზე მათთვის რაიმე იურიდიული უფლების მინიჭებას. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მესამე პირი არ ცხოვრობს სადავო მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ სახლში, სახლის ფიზიკური მდგომარეობა არ აკმაყოფილებს სამშენებლო წესების და ნორმების მოთხოვნებს. სსკ 1513 მუხლის საფუძველზე ფიზიკურ პირებს საკუთრებად გადაეცათ კანონიერ სარგებლობაში მყოფი საცხოვრებელი სახლებით დაკავებული მიწის ნაკვეთები, მაშინ როდესაც ქ. თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ შედგენილი საინვენტარიზაციო გეგმით ...ის ქ. ¹16-ში არსებული სახლი 1950-89 წ.წ. უკანონო ნაგებობად არის აღრიცხული. სასამართლომ დაასკვნა, რომ დამოუკიდებელი სარჩელის აღმძრელ პირს სადავო მიწის ნაკვეთზე არანაირი იურიდიული უფლება არ ჰქონდა, გარდა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 16.05.85წ. ¹10. 23. 268 გადაწყვეტილებით განსაზღვრული პირობით ნაკვეთზე განთავსებულ სახლში დროებითი ცხოვრებისა.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 13.07.2000წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ზ. ფ-ა-ი-ას მიერ. თბილისის საოლქო სასამართლოს 27.07.01წ. განჩინებით დადგენილად იქნა ცნობილი შემდეგი: ქ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 28.01.70წ. ¹20 დადგენილებით საქართველოს სსრ მშენებლობის სამინისტროს ხელოვნური მოსაპირკეთებელი ფილების საამქროს ასაშენებლად გამოიყო მიწის ნაკვეთი ღრმაღელეში, მუსიკალურ-საკლავიშო ინსტრუმენტების ფაბრიკასა და ხევძმარას შორის არსებული ტერიტორია, რომელიც დაკავებული იყო ამიერკავკასიის რკინიგზის და კერძო მოსახლეების მიერ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 04.06.79წ. ¹695 განკარგულებით მშენებლობის სამინისტროს ტრესტ «სპეცმშენს» ნება დაერთო ზემოაღნიშნულ ტერიტორიაზე მოსაპირკეთებელი ფილების საამქროს ნაცვლად აეშენებინა მოძრავი მექანიზირებული კოლონა _ ¹41-ის ბაზა და მისი ადმინისტრაციულ-საყოფაცხოვრებო კორპუსი. ქ. თბილისის მერიის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 13.08.93წ. ¹15. 35. 138 დადგენილებით ტრესტ «საქსპეცმშენის» სმმკ-132-ს სარგებლობაში დარჩა ...ის ქ. ¹14-ში მდებარე ორსართულიანი სამეურნეო შენობა და ერთსართულიანი დროებითი ნაგებობა, აღმოსავლეთ მხარეს მიმდებარე 3500 კვ.მ. ფართობის ტერიტორია. გლდანის რაიონის სასამართლოს 25.12.95 წ. დადგენილებით რეგისტრაციაში გატარდა ტრესტ «საქსპეცმშენის» სმმკ-132-ის სამართალმემკვიდრე-სახაზინო საწარმო «ო-ი». ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. ¹25.08.1296 დადგენილებით «საქქალაქმშენის» ტრესტ «საქსპეცმშენის» სმმკ-132-ის მიერ დაკავებული დაახლოებით 3500 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დაუმაგრდა სახაზინო საწარმო «ო-ს». გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 22.12.99წ. დადგენილებით რეგისტრაციაში გატარდა სახაზინო საწარმო «ო-ის» სამართალმემკვიდრე – შპს «ო-ი», რომლის დამფუძნებელია საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო.

სასამართლო კოლეგიამ დადგენილად მიიჩნია აგრეთვე ის, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე 1950 წელს ე. ეი-ო-ი ფ-მა უნებართვოდ ააშენა 57,20 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 28.01.70წ. გადაწყვეტილებით მშენებლობის სამინისტროს გამოეყო რა მოსახლეობის მიერ დაკავებული მიწის ნაკვეთი ეთხოვა ლენინის რაისაბჭოს აღმასკომთან შეთანხმებით გაენთავისუფლებინა გამოყოფილი ტერიტორია არსებული სახლებისაგან და დაეკმაყოფილებინა მათში მცხოვრები მოქალაქეები საცხოვრებელი ფართით კანონის შესაბამისად. გლდანის რაისაბჭოს აღმასკომის 20.05.91წ. გადაწყვეტილებით ა- ვალი ო-ი ფ-ის ოჯახის ხუთი სული დაკმაყოფილდა საცხოვრებელი ფართით, ხოლო მ. და ზ. ფ-ები უნდა დაკმაყოფილიყვნენ პირველი შესაძლებლობისთანავე, რაც არ მომხდარა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. ¹25. 20. 1296 დადგენილებით გაუქმდა 13.08.93წ. ¹15.35.138 დადგენილება. «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვის და განკარგვის შესახებ» კანონის საფუძველზე მართებულად იქნა ცნობილი მერიის თანხმობა შპს «ო-თან» იჯარის ხელშეკრულების გაფორმებაზე. ვინაიდან სახლის ფიზიკური მდგომარეობა არ აკმაყოფილებს საამშენებლო წესებს, პალატის მიერ არ იქნა გაზიარებული აპელანტის მოთხოვნა სახლის და მიწის ნაკვეთის დაკანონების შესახებ. არქიტექტურის სამსახურის დასკვნის საფუძველზე, დადგენილად იქნა ცნობილი, რომ შენობა მოქცეულია იმ მიწის ნაკვეთის ფარგლებში, რომელიც მოსარჩელეს დამტკიცებული ჰქონდა მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილებით. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა აგრეთვე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ გლდანის რაიონის სასამართლოს 25.10.90წ. გადაწყვეტილებით აპელანტს არ მინიჭებია რაიმე უფლება სადავო ნაგებობაზე. ამასთანავე, აპელანტს არ მიუღია ზომები სადავო სახლთმფლობელობის და ნაკვეთის სამართლებრივი რეგისტრაციისათვის. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ზ. ფ-ა-ი-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად იქნა დატოვებული პირველი სასამართლო ინსტანციის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ზ. ფ-ა-ი-ას მიერ. კასატორი აღნიშნავს, რომ თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 20.12.99წ. გაცემული საინვეტარიზაციო გეგმით და ფაქტობრივი მდგომარეობით სახლთმფლობელობა აკმაყოფილებდა საქალაქო განაშენიანების ნორმებს და ექვემდებარებოდა დაკანონებას, შემდგომში სახლი დაინგრა შპს «ო-ის» ხელშეწყობით. შპს «ო-ს» და მის წინამორბედებს სადავო 1099 კვ.მ. მიწის ნაკვეთთან შეხება არ ჰქონიათ, ნაკვეთი სახლის ეზოს წარმოადგენდა და არ გამოყენებულა სხვა ნიშნულებით. ნაკვეთი მდებარეობს არა მოწინააღმდეგე მხარის კუთვნილი ნაგებობების აღმოსავლეთ მხარეს, როგორც ეს აღნიშნულია 13.08.93წ. ¹15.35.138 დადგენილებაში, არამედ ნაგებობების ჩრილოეთით. გადაწყვეტილება დაეყრდნო მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1993 წ. დადგენილების საფუძველზე არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემულ წითელ ხაზებს, მაშინ, როდესაც აღნიშნული დადგენილება გაუქმდა მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. დადგენილებით, შესაბამისად გაუქმდა მის საფუძველზე შემუშავებული ყველა დოკუმენტი. ამდენად, კასატორის აზრით, სადღეისოდ არსებობს სადავო სახლის სახლთმფლობელობა, იგი შედის მინისტრთა კაბინეტის 23.12.83წ. ¹806 და 16.03.94წ. ¹156 დადგენილებების მოქმედების სფეროში და უნდა ჩაითვალოს დაკანონებულად. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვს საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას, მისი სარჩელის არსებით განხილვას.

შპს «ო-მა» და ქ. თბილისის მთავრობამ თავიანთ შესაგებლებში საკასაციო საჩივარი არ ცნეს და აღნიშნეს, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. დადგენილებით არ გაუქმებულა 13.08.93წ. დადგენილება. «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ» კანონის მე-3 მუხლის შესაბამისად თბილისის მთავრობამ განახორციელა თავისი უფლებამოსილება და თანხმობა განაცხადა იჯარის ხელშეკრულების დადებაზე შპს «ო-თან». სადავო სახლთმფლობელობა არ აკმაყოფილებს განაშენიანების ნორმებს და არ ექვემდებარება დაკანონებას, მით უფრო, რომ ქალაქის განვითარების გენერალური გეგმის მიხედვით ...ის ქუჩას და მიმდებარე ტერიტორიას მინიჭებული აქვს სამრეწველო ზონის სტატუსი, რაც თავისთავად გამორიცხავს ასეთ ზონაში საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დაუშვებლობას. კასატორს მიწის ნაკვეთი მიტაცემული აქვს, სახლი კი წარმოადგენს უნებართვო და უპროექტო ნაგებობას, რის გამოც მის მიმართ ვერ იქნება გამოყენებული სსკ 1513-ე მუხლი.

საკასაციო საჩივარი არ ცნო და საოლქო სასამართლოს განჩინების უცვლელად დატოვება მოითხოვა აგრეთვე 01.04.02წ. ¹56/02 წერილით თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტმა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურის საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო შენობა მოქცეულია იმ მიწის ნაკვეთის ფარგლებში, რომელიც მოსარჩელეს დამაგრებული ჰქონდა მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. ¹25.20.1296 დადგენილებით. სსკ 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ არ არის წარმოდგენილი დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. კასატორს არ წარმოუდგენია დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რის გამო საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც პრეტენზიას აცხადებს ზ. ფ-ა-ი-ა იმყოფება მოწინააღმდეგე მხარის კუთვნილი შენობისაგან ჩრდილოეთით და მაშასადამე არ არის მოცული მისთვის სარგებლობაში გამოყოფილი 3500 კვ.მ. ნაკვეთით.

პალატა არ იზიარებს აგრეთვე კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. ¹25.20.1296 დადგენილებით გაუქმდა 13.08.93წ. ¹15.35.138 დადგენილება და მის საფუძველზე შემუშავებული ყველა დოკუმენტი, მათ შორის არქიტექტურის სამსახურის მიერ შემუშავებული წითელი ხაზები. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 13.08.93წ. ¹15.35.138 დადგენილებით «საქქალაქმშენის» ტრესტ «საქსპეცმშენის» სმმკ-132-ს სარგებლობაში დარჩა ...ის ქ. ¹14-ში მდებარე ორსართულიანი სამეურნეო შენობა და ერთსართულიანი დროებითი ნაგებობა აღმოსავლეთ მხარეს მდებარე 3500 კვ.მ. ფართობის ტერიტორიით. «მუნიციპალიტეტის კაბინეტის დადგენილებებში ნაწილობრივი ცვლილებების შეტანის შესახებ» მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 18.12.97წ. ¹25.20.1296 დადგენილების 1.2 პუნქტის თანახმად, 13.08.93წ. ¹15.35.138 დადგენილებაში შეტანილ იქნა ნაწილობრივი ცვლილება, გამოწვეული ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლით. «საქქალაქმშენის» ტრესტ «საქსპეცმშენის» სმმკ-132-ის მიერ ...ის ქ. ¹14-ში დაკავებული დაახლოებით 3500 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დაუმაგრეს სახაზინო საწარმო «ო-ს», რაც არ ნიშნავს 13.08.93წ. ¹15.35.138 დადგენილების და მის საფუძველზე შემუშავებული დოკუმენტაციის გაუქმებას.

,,საქართველოს სსრესპუბლიკაში ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობის მოწესრიგების ღონისძიებათა შესახებ» მინისტრთა საბჭოს 23.12.83წ. ¹806 დადგენილება, მასში 16.03.94წ. შეტანილი ცვლილებებით, ითვალისწინებდა გამონაკლისის სახით თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების სამართლებრივ რეგისტრაციას, აგრეთვე სათანადო წესით მიწის ნაკვეთის გამოყოფას, უკეთუ ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი აკმაყოფილებდა საქალაქო განაშენიანების მოთხოვნებს. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ჩატარებული ადგილობრივი დათვალიარებით (ს.ფ. 100), ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის დასკვნით (ს.ფ. 109-110), ზ.ფ-ა-ი-ას სააპელაციო საჩივრით დასტურდება, რომ სახლის ფიზიკური მდგომარეობა არ აკმაყოფილებს საამშენებლო ნორმებს. ამდენად, სახლზე და მიწის ნაკვეთზე, რომელზედაც პრეტენზიას აცხადებს ზ.ფ-ა-ი-ა ვერ გავრცელდება მინისტრთა საბჭოს 23.12.83წ. ¹806 და 16.03.94წ. ¹156 დადგენილებების ნორმები.

პალატა აღნიშნავს, რომ «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტში, 22.07.99წ. კანონით შეტანილი ცვლილებების თანახმად, იჯარის ხელშეკრულებაში მიწის ნაკვეთის მეიჯარედ შეიტანება არა საქართველოს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ტერიტორიული ორგანო, არამედ რაიონის, ქალაქის, რომელიც არ შედის რაიონის შემადგენლობაში, აღმასრულებელი ორგანო. მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტს, როგორც უძრავი ქონების მიმართ უფლებების სარეგისტრაციო ფუნქციების განმახორციელებელ ორგანოს, აღნიშნული კანონის მე-3 მუხლის მე-11 პუნქტის მიხედვით, არა აქვს მიწის განკარგვის ხელშეკრულებაში მონაწილეობის მიღების უფლება. მიუხედავად აღნიშნულისა შპს «ო-ი» სასარჩელო განცხადებით ითხოვდა თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის დავალებას დადოს ხელშეკრულება შპს «ო-თან» მის კანონიერ სარგებლობაში არსებული 3500 კვ.მ. მიწის ფართობზე. სარჩელი არ შეიცავს მითითებას იმის შესახებ, თუ კანონით გათვალისწინებული მიწათსარგებლობის რომელი გარიგების დადებას ითხოვდა მოსარჩელე (იჯარა, აღნაგობა, ქირავნობა, უზუფრუქტი). ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 13.07.01წ. გადაწყვეტილებით, რომელიც უცვლელად დატოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატამ, შპს «ო-ის» სარჩელი ადმინისტრაციული გარიგების დადების შესახებ დაკმაყოფილდა, მიწის მართვის დეპარტამენტს დაევალა მოახდინოს შპს «ო-ის» სარგებლობაში არსებული 3500 კვ.მ. მიწის ფართობის, მდებარე ქ. თბილისში, ...ის ქ. ¹14-ში რეგისტრაცია. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი აცხადებს რა ადმინისტრაციული გარიგების დადების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე, არ შეიცავს მითითებას კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოსათვის კონკრეტული სახის ადმინისტრაციული გარიგების დადების შესახებ, გაურკვეველი რჩება შპს «ო-ის» სარჩელზე მოპასუხეებად ჩართული ადმინისტრაციული ორგანოებიდან (მიწის მართვის დეპარტამენტი, მერია) რომელმა, რა ვადით და რა სახის ადმინისტრაციული გარიგება უნდა დადოს. შესაბამისად, გაუგებარია აგრეთვე თუ რისი რეგისტრაციის გატარება დაევალა მიწის მართვის დეპარტამენტს, ვინაიდან მიწათსარგებლობის უფლება «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ» კანონის 1-ლი მუხლის «დ» ქვეპუნქტის მიხედვით მოიცავს იჯარის, აღნაგობის, გირავნობის ან უზუფრუქტის უფლებას. ამასთანავე, მიწის ფართობით სარგებლობის უფლების რეგისტრაცია წარმოადგენს სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან წარმოშობილი უფლების სახელმწიფო დაცვის ფორმალურ პირობას, იგი ადასტურებს სახელმწიფოს მხრიდან უფლებაწარმომქმნელი დოკუმენტის იურიდიულ ძალას, ქმნის მისი შესრულების, ბრუნვის სტაბილურობის სათანადო პირობას და არ ცვლის თვით გარიგებას, როგორც ნაკვეთით სარგებლობის უფლების წარმოშობის, შეცვლის, შეწყვეტის საფუძველს. ამდენად, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი არ შეიცავს მის სამოტივაციო ნაწილში მოყვანილი მოსაზრებების შემაჯამებელ დასკვნას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არსებული ხარვეზის გამო, ფაქტიურად არ მომხდარა დავის არსებითი გადაწყვეტა. აღნიშნულს არ ცვლის ის გარემოება, რომ მერია აღიარებს სარჩელს და თანახმაა დადოს იჯარის ხელშეკრულება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ქ. თბილისის გლდანის რაიონის სასამართლოს 25.10.90წ. გადაწყვეტილებას, რომლითაც გლდანის რაისაბჭოს აღმასკომს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე და ზ. ა-ის ასული ფ-ა და მ. ა-ის ასული ფ-ა არ იქნა გასახლებული ...ის ქ. ¹16-ში მდებარე სახლიდან, პრეიუდიციული ძალა აქვს მხოლოდ უნებართვოდ აშენებული სახლიდან გამოსახლებაზე უარის თქმის მიმართ, რაც არ შეიძლება განხილულ იქნეს სადავო ნაგებობაზე რაიმე იურიდიული უფლების მინიჭებად. ამასთანავე, სასამართლომ არ იქონია არავითარი მსჯელობა ქ. თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 19.07.77 წ. გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც დაკმაყოფილდა ა-ვ-ი-ო-ი ფ-ის სარჩელი და მშენებლობის სამინისტროს «სპეცმშენის» ტრესტს დაევალა უზრუნველეყო მოსარჩელის 7 სულისაგან შემდგარი ოჯახი საცხოვრებელი ბინით, სულზე არანაკლები 8 კვ. მეტრის გათვალისწინებით. საქმის ყველა გარემოების გარკვევის მიზნით საჭიროა აგრეთვე სახაზინო საწარმო «ო-სა» და ზ. ფ-ა-ი-ას შორის გლდანი-ნაძალადევის სასამართლოს 30.04.99წ. გადაწყვეტილების და 20.07.99წ. გამოტანილი განჩინებების შინაარსის გაცნობა, რომელთა შესახებაც მითითებულია გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 15.11.99წ. განჩინებაში სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ (ს.ფ. 50).

საქმის აღნიშნულ გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევის გარეშე პალატა შეუძლებლად თვლის ნაკისრი ვალდებულებების ზუსტ განსაზღვრას, საქმეზე კანონშესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

ზემოა ღნიშნულ.ნ გამომდინარე, საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 339-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. ფ-ა-ი-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 27.07.01წ. განჩინება.

2 საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. სასამართლო ხარჯები განისაზღვროს საქმეზე საბოლოოა გადაწყვეტილების გამოტანისას.

4. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.