¹ბს-769-744(2კ-10) 26 იანვარი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

პაატა სილაგაძე

კასატორები – 1) ნ. ნ-ი (მოსარჩელე); 2) ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია (მოპასუხე)

მოპასუხეები _ 1) ა. ნ-ის უფლებამონაცვლე გ. ნ-ი; 2) ქ. თბილისის საკრებულო

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 1 აგვისტოს ნ. ნ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების – ქ. თბილისის საკრებულოსა და ა. ნ-ის მიმართ, ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 24 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით, საქმეში მოპასუხედ ჩაება ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 24 მარტის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება გ. ბ-ი.

2009 წლის 23 აპრილს ნ. ნ-მა დააზუსტა სარჩელი და დამატებით ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ფიზიკურ და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმისა და ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის თანახმად, მოპასუხეს _ ა. ნ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწას 1959 წლიდან აბსოლუტურად იდენტური უფლებების საფუძველზე ფლობდნენ მოპასუხე ა. ნ-ი და მოსარჩელის მამა _ ც. ნ-ი. მოსარჩელის მამა ც. ნ-ი 1991 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც სადავო უძრავი ნივთის იმ ნაწილით სარგებლობა, რომლითაც სარგებლობდა ც. ნ-ი, განაგრძეს მისმა მემკვიდრეებმა, მისმა ოჯახის წევრებმა – ყოფილმა მეუღლემ ც. წ-მა (მოსარჩელის დედამ) და თავად მოსარჩელემ - ნ. ნ-მა. მოსარჩელის ოჯახი, მათ შორის _ მოსარჩელის დედა ც. წ-ი სადავო ფართს გამოიყენებდა კომერციული დანიშნულებით. მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ სპეციალურ ცნობაში, ფორმა ¹1-ში მითითებულნი იყვნენ როგორც ა. ნ-ი, ისე – ნ. ნ-ი და ც. წ-ი.

მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე _ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია ვალდებული იყო, ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მისაღებად მიეწვია მოსარჩელე _ ნ. ნ-ი, რადგან იგი დაინტერესებულ პირს წარმოადგენდა, ადმინიტრაციული ორგანოს მიერ მიღებულმა გადაწყვეტილებამ გავლენა მოახდინა ნ. ნ-ის უფლებაზე გამხდარიყო ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე უძრავი ნივთის იმ ნაწილის მესაკუთრე, რომელსაც იგი ფაქტიურად ფლობდა და სარგებლობდა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სადავო საკითხის სრულყოფილად გამოკვლევის შემთხვევაში მოპასუხე მიიღებდა განსხვავებულ გადაწყვეტილებას და ა. ნ-ს საკუთრებაში მთლიანად არ გადასცემდა ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე უძრავ ნივთს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმის ნაწილობრივ, კერძოდ, მოპასუხის _ ა. ნ-ის 2008 წლის 5 მარტის განცხადების განხილვისა და დაკმაყოფილების ნაწილში ბათილად ცნობა და ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ 2008 წლის 18 მარტს გაცემული ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 ივლისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ც. წ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ნ. ნ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნა ცნობილი ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმი ნაწილობრივ, კერძოდ, ა. ნ-ის 2008 წლის 5 მარტის განცხადების განხილვისა და დაკმაყოფილების ნაწილში; ამავე გადაწყვეტილებით ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ 2008 წლის 18 მარტს გაცემული ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. ნ-მა 2008 წლის 5 მარტს განცხადებით მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემა მოითხოვა. ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ მოპასუხის _ ა. ნ-ის განცხადება განიხილა 2008 წლის 21 მარტის სხდომაზე; კომისიამ საკითხი დადებითად გადაწყვიტა. კომისიამ მიიჩნია, რომ ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 1991 წლის ცნობიდან გამომდინარე ა. ნ-ი თვითნებურად იკავებდა თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს, შესაბამისად მას მიწის ნაკვეთი უსასყიდლოდ უნდა გადასცემოდა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის თანახმად, ა. ნ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი. ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა, საჯარო რეესტრში აღირიცხა მოპასუხის _ ა. ნ-ის საკუთრებად.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ... გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 1997 წლის 2 აპრილის საინვენტარიზაციო გეგმით და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ გაცემული 2008 წლის 18 თებერვლის ცნობა-დახასიათებით დგინდებოდა, რომ ... გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფლობელობის გამო, თბილისის ტექ. აღრიცხვის ბიუროში სააღიცხვო ბარათი გახსნილი იყო და არსებობდა 1940 წლიდან. სახლთმფლობელობა 1950 წლიდან აღრიცხული იყო ა.ქ-ის საკუთრებად. ამასთან, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფლობელობის საბინაო წიგნის ჩანაწერებით მითითებულ მისამართზე მოპასუხე ა. ნ-ი ჩაწერილი იყო 1962 წლიდან, ც. ნ-ი – 1967 წლიდან, ც. წ-ი – 1975 წლიდან, ხოლო ნ. ნ-ი _ 1988 წლიდან.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნ. ნ-ისა და მესამე პირის _ ც.წ-ის პირადობის მოწმობებით დასტურდებოდა, რომ აღნიშნული პირები რეგისტრირებულნი იყვნენ მისამართზე _ ქ. თბილისი, ... გამზ. ¹6.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ნ. ნ-ის მამა – ც. ნ-ი და მოპასუხე ა. ნ-ი იყვნენ ძმები. მოსარჩელის მამა _ ც. ნ-ი 1991 წლის 18 იანვარს გარდაიცვალა. მოსარჩელის მშობლები _ ც. წ-ი და ც. ნ-ი 1971 წლის 16 აპრილიდან 1986 წლის 20 მაისამდე იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდებოდა, რომ ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში, დაახლოებით 1960-იანი წლებიდან ოჯახებთან ერთად მუდმივად ცხოვრობდნენ მოპასუხე ა. ნ-ი და მისი ძმა _ ც. ნ-ი. დასახელებული სახლთმფლობელობა გაყოფილი იყო ორ, ერთმანეთისგან იზოლირებულ ნაწილად, რომელთაგან ერთით სარგებლობდა მოპასუხე ა. ნ-ი თავის ოჯახთან ერთად, ხოლო მეორით _ ც. ნ-ი ოჯახის წევრებთან – ც. წ-თან და ნ. ნ-თან ერთად. მოსარჩელის მამის – ც. ნ-ის გარდაცვალების შემდეგ ნ. ნ-მა და ც. წ-მა გააგრძელეს ქ. თბილისში, …... გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფლობელობის იმ ნაწილით სარგებლობა, რომლითაც მანამდე სარგებლობდა ც. ნ-ი. ნ. ნ-მა და მისმა დედამ – ც. წ-მა დაახლოებით 1990–იანი წლებიდან მითითებულ მისამართზე არსებული საცხოვრებელი ფართი გადააკეთეს კომერციული დანიშნულების ფართად, რომელშიც წლების განმავლობაში ახორციელებდნენ კომერციულ საქმიანობას – ეწეოდნენ კვების პროდუქტებით ვაჭრობას. 1996 წლიდან ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე კომერციულ ფართს ქირაობდნენ სხვადასხვა პირები, მოქირავნეთა მიერ ფართის გამოყენება ხდებოდა ასევე კომერციული დანიშნულებით.

საქალაქო სასამართლომ ამავე მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფლობელობის ის ნაწილი, რომელსაც იკავებდა ც. ნ-ი თავის ოჯახთან ერთად და რომელიც შემდეგ ნ. ნ-ისა და ც. წ-ის მიერ გადაკეთებულ იქნა კომერციულ (სავაჭრო) ობიექტად, არასდროს ყოფილა მოპასუხე ა. ნ-ის ფლობისა და სარგებლობის საგანი, ფართის ამ ნაწილით ა. ნ-ს არასდროს უსარგებლია.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი მხარეს არ ჩაბარებია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 58-ე მუხლით დადგენილი წესით და შესაბამისად, მის მიერ არ იყო დარღვეული ადმინისტრაციული აქტის სასამართლოში გასაჩივრების ერთთვიანი ვადა.

საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოპასუხის _ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება (რაც ასახული იყო ¹13 სხდომის ოქმში) კანონსაწინააღმდეგო ადმინისტრაციული აქტი იყო იმ თვალსაზრისით, რომ აქტი გამოცემული იყო ასეთი სახისა და შინაარსის ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისთვის კანონით დადგენილი პროცედურის დაუცველად. მოპასუხემ სადავო აქტის გამოცემამდე არასრულად გამოიკვლია სადავო საკითხთან დაკავშირებული გარემოებები, ფაქტებს მისცა არასრული და არასწორი სამართლებრივი შეფასება.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება ა. ნ-ის ნაწილში ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი სწორედ იმ მოტივით, რომ იგი გამოიცა მისი მომზადებისა და გამოცემისათვის კანონით დადგენილი წესის დარღვევით, კერძოდ, კოლეგიური ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ორგანიზებულ ზეპირ სხდომაზე დაინტერესებული პირების _ ნ. ნ-ისა და ც. წ-ის მოწვევის გარეშე.

საქალაქო სასამართლომ სრულად გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე მიწის და მიწაზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის შესაბამის წილებთან მოსარჩელესა და მოპასუხეს გააჩნდათ იდენტური უფლებები და ინტერესები. ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და მიწაზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა არასდროს ყოფილა არც ა. ნ-ის და არც ნ. ნ-ის საკუთრების უფლების საგანი, ორივე მათგანი ახორციელებდა ნივთის შესაბამისი ნაწილის ფაქტიურ ფლობას და სარგებლობას, ორივე მათგანი ჩაწერილი (რეგისტრირებული) იყო მითითებულ მისამართზე, არცერთ მათგანს არ გააჩნდა უძრავი ნივთის ფლობის იმ კანონიერ საფუძველთაგან რომელიმე, რომელსაც ადგენდა ჯერ 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსი და შემდეგ _ 1997 წლის სამოქალაქო კოდექსი.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, ის გარემოება, რომ ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე ფართს ნ. ნ-ი 1990-იანი წლებიდან საცხოვრებელი დანიშნულებით აღარ გამოიყენებდა, გავლენას ვერ მოახდენდა დავის გადაწყვეტაზე, რადგან ფართით სარგებლობა არ გულისხმობდა მის გამოყენებას მხოლოდ საცხოვრებლად და მასში მოიაზრებოდა ფართის გამოყენება სავაჭრო ობიექტად, ფართის გაქირავება, ფართის დროებით სარგებლობაში სხვა პირზე (პირებზე) გადაცემა, ფართის პასიური ფორმით ფლობა (კერძოდ, ფართის მოვლის მიუხედავად მისი დანიშნულებისამებრ არგამოყენება) და ა.შ.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ - ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ, საერთოდ არ მიიღო მხედველობაში და არ შეაფასა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ ქ. თბილისში, ...გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფლობელობა 1950 წლიდან აღრიცხული იყო ა.ქ-ის საკუთრებად. მოპასუხემ ისე დააკმაყოფილა ა. ნ-ის განცხადება, რომ საერთოდ არ დაინტერესდა საკითხით იმის შესახებ, დასახელებული უძრავი ნივთი ნამდვილად წარმოადგენდა თუ არა სახელმწიფოს საკუთრებას.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისია ,,ფიზიკურ და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, არ იყო უფლებამოსილი ა. ნ-ისთვის სადავო უძრავი ნივთი საკუთრებაში გადაეცა უსასყიდლოდ. კომისია ვალდებული იყო გადაწყვეტილების მიღებისას ზედმიწევნით ზუსტად დაეცვა ,,ფიზიკურ და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-3 პუნქტის მოთხოვნები, საკუთრებაში გადასაცემი უძრავი ნივთის სანაცვლო თანხის ანაზღაურების შესახებ.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული აქტები _ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმი (ა. ნ-ის განცხადების ნაწილში) და ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობა წარმოადგენდნენ უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, კერძოდ, ისინი ეწინააღმდეგებოდნენ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის და საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულებით დამტკიცებულ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მოთხოვნებს რაც მათი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ცალ-ცალკე გაასაჩივრეს ფიზიკურ და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ და ა. ნ-მა. აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ასევე გაასაჩივრა ქ. თბილისის საკრებულომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 და მე-4 პუნქტების გაუქმება და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის, ქ. თბილისის საკრებულოსა და ა. ნ-ის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნ. ნ-ის სასარჩელო მოთხოვნა 162 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (მდებარე ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში) ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმის და თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა; ნ. ნ-ის სასარჩელო მოთხოვნა 90 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (მდებარე ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში) ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმის და ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ორი ნაწილისაგან შედგებოდა, რომლის ობიექტსაც ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 162 კვ.მ და 90 კვ.მ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ნ. ნ-ის წარმომადგენელმა 2010 წლის 11 მარტის სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ არ უარყოფდა ა. ნ-ის უფლებას 162 კვ.მ. მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით უდავოდ იყო დადგენილი ა. ნ-ის მიერ ზემოთდასახელებული მიწის ნაკვეთის ნაწილის 162 კვ.მ-ის 1994 წლამდე თვითნებურად დაკავების, ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი, რაც ამ ქონებაზე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის და საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულებით დამტკიცებულ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველს წარმოადგენდა. აღნიშნულ გარემოებას სადავოდ არც მოსარჩელე ხდიდა.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზეც, რომ მოწმეების ფ. თ-ძის, ს. ხ-იას, რ. Aა-შვილისა და ფ. ნ-ის ჩვენებებით დადასტურდა ა. ნ-ის მიერ 162 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 162 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ობიექტურად არსებობდა ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების საფუძვლები და ადმინისტრაციული წარმოების მოთხოვნათა სრულად დაცვის შემთხვევაშიც სხვაგვარი გადაწყვეტილება არ იქნებოდა მიღებული.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სასამართლო კოლეგიის დასკვნა სადავო მიწის ნაკვეთთან მიმართებით ა.ქ-ის სამართლებრივი სტატუსისა და მისი უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის საარქივო მონაცემებით სადავო სახლთმფობელობა, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტების გარეშე აღრიცხული იყო ა.ქ-ის სახელზე, მაგრამ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 29 იანვრის ¹10656 და 2008 წლის 18 თებერვლის ცნობებით ... ¹6-ში საკუთრების უფლება არ იყო დარეგისტრირებული. ამასთან, სასამართლო სხდომაზე წარდგენილი ცნობით ა.ქ-ე 1961 წელს გარდაიცვალა. მის მემკვიდრეთა თაობაზე საქმეში არავითარი მონაცემი არ მოიპოვებოდა. თითქმის 50 წლის განმავლობაში ა.ქ-ის შესაძლო მემკვიდრეთა მხრივ ყოველგვარი ინტერესის გამოვლენის არარსებობა ... გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფობელობის მიმართ, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო გამორიცხავდა მათი კანონით დაცული ინტერესის არსებობას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს დასკვნა კომისიის მიერ ა. ნ-ისათვის მიწის ნაკვეთის უსასყიდლოდ გადაცემის უსაფუძვლობის შესახებ არ გამომდინარეობდა საქმის მასალებიდან. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ა. ნ-ის განცხადების განხილვის დროს მოქმედი ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹535 ბრძანებულების მე-3¹ მუხლის თანახმად, 1994 წლამდე თვითნებურად დაკავებული მიწა დაინტერესებულ პირს, მოცემულ შემთხვევაში ა. ნ-ს საკუთრებაში უსასყიდლოდ უნდა გადასცემოდა.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 90 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმის (ა.. ნ-ის განცხადების ნაწილში) და თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელი საქალაქო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად უნდა დაბრუნებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია ნ. ნ-ი, დარეგისტრირებული იყო ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში, მაგრამ იგი 90-იანი წლებიდან აღნიშნულ მისამართზე აღარ ცხოვრობდა. სადავო 90 კვ.მ მიწის ფართზე 90-იანი წლებიდან კომერციულ საქმიანობას ეწეოდა ნ. ნ-ის დედა ც. წ-ი. ამ მისამართზე იყო იგი დარეგისტრირებული ინდ. მეწარმედ და ც. წ-ზე იყო გაცემული სწორედ ამ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ბინიდან სასურსათო ვაჭრობის სერტიფიკატი. ც. წ-ი იხდიდა ფართობით სარგებლობასთან დაკავშირებულ ყველა კომუნალურ გადასახადს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 90 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში სადავო აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე სარჩელის ხელახლა განხილვისას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლოს უნდა ემსჯელა ნ. ნ-ის, როგორც სათანადო მოსარჩელის სტატუსზე. ამასთან, საქმეზე მოსარჩელის სათანადოობის დადგენისას ხელახლა უნდა გამოკვლეულიყო ადმინისტრაციული აქტების გასაჩივრების ვადის დაცვის საკითხი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ნ-მა. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორმა _ ნ. ნ-მა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სასარჩელო მოთხოვნის დაყოფა ორ ნაწილად, კერძოდ, 162 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში სადავო აქტების ბათილობაზე უარის თქმა, ხოლო 90 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იყო არასწორი.

კასატორის მოსაზრებით, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება არ არის დაყოფილი ცალკეულ პირთა მფლობელობის ან სარგებლობის მიხედვით, აღნიშნული უძრავი ნივთი ერთი მთლიანი უფლების საგანს წარმოადგენს და მისი სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში სადავო აქტების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და ამ ნაწილში ახალი აქტის გამოცემა არამართებული იქნება.

ამასთან, მოსარჩელის არასათანადოობასთან დაკავშირებით კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ემყარებოდა არასწორ მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ც. წ-ის მიერ სადავო უძრავი ქონების კომერციული მიზნით გამოყენება გამორიცხავდა მასზე ნ. ნ-ის სარგებლობის ან მფლობელობის უფლების განხორციელებას. კასატორის განმარტებით, ნივთზე სარგებლობის უფლების განხორციელებად ითვლება ნივთით არსარგებლობა და სხვა პირებისთვის სარგებლობის უფლების მინიჭება. ნ. ნ-მა ნება დართო მისი ოჯახის წევრებს ამ ფართზე ეწარმოებინათ კომერციული საქმიანობა, რითაც იგი თავის ინტერესსაც იკმაყოფილებდა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა მოსარჩელის არასათანადოობასთან დაკავშირებით იყო უსაფუძვლო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამაც, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა საქმის საქალაქო სასამართლოსათვის დაბრუნების ნაწილში იყო არასწორი, ვინაიდან, სააპელაციო სასამართლო თავად იყო უფლებამოსილი ნ. ნ-ი ეცნო არადაინტერესებულ პირად და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე და 26-ე პრიმა მუხლის საფუძველზე თავად შეეწყვიტა საქმის წარმოება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 ივნისისა და 8 ივლისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 სექტემბრის განჩინებით ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით გ. ნ-ის განცხადება საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ დაკმაყოფილდა; შეჩერდა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრებზე წარმოება მოწინააღმდეგე მხარის (მოპასუხის) _ ა. ნ-ის უფლებამონაცვლის დადგენამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 დეკემბრის საოქმო განჩინებით ა. ნ-ის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა მისი მეუღლე _ გ. ნ-ი; ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრებზე განახლდა საქმის წარმოება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 იანვრის საოქმო განჩინებით ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრების განხილვა გადაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 2008 წლის 5 მარტს ა. ნ-მა განცხადებით მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემა მოითხოვა. ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2008 წლის 21 მარტის სხდომაზე განიხილა ა. ნ-ის განცხადება და საკითხი დადებითად გადაწყვიტა. კომისიამ მიიჩნია, რომ ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის 1991 წლის ცნობიდან გამომდინარე ა. ნ-ი თვითნებურად იკავებდა თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს, შესაბამისად, მას მიწის ნაკვეთი უსასყიდლოდ უნდა გადასცემოდა (ტ. II, ს.ფ. 41-44). ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის თანახმად, ა. ნ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (ტ. II, ს.ფ. 40). აღნიშნული საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე 252 კვ.მ. ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობა, საჯარო რეესტრში აღირიცხა _ ა. ნ-ის საკუთრებად (ტ. I, ს.ფ. 36-39), ხოლო შემდგომ ა. ნ-სა და გ. ბ-ს შორის 2008 წლის 9 ივლისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა გ. ბ-ის სახელზე.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ ... გამზ. ¹6-ში მდებარე სახლთმფლობელობის საბინაო წიგნის ჩანაწერებით მითითებულ მისამართზე ა. ნ-ი ჩაწერილი იყო 1962 წლიდან, ც. ნ-ი – 1967 წლიდან, ც. წ-ი – 1975 წლიდან, ხოლო ნ. ნ-ი _ 1988 წლიდან (ტ. II, ს.ფ. 30-37). ნ. ნ-ისა და მესამე პირის _ ც. წ-ის პირადობის მოწმობებით დასტურდება, რომ აღნიშნული პირები რეგისტრირებულნი არიან მისამართზე _ ქ. თბილისი, ... გამზ. ¹6. ამასთან, საქმეში არსებული მოწმეთა ჩვენებების თანახმად ასევე დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში, დაახლოებით 1960-იანი წლებიდან ოჯახებთან ერთად მუდმივად ცხოვრობდნენ ა. ნ-ი და მისი ძმა _ ც. ნ-ი. დასახელებული სახლთმფლობელობა გაყოფილი იყო ორ, ერთმანეთისგან იზოლირებულ ნაწილად, რომელთაგან ერთით სარგებლობდა ა. ნ-ი თავის ოჯახთან ერთად, ხოლო მეორით _ ც. ნ-ი ოჯახის წევრებთან – ც. წ-თან და ნ. ნ-თან ერთად. ნ. ნ-მა და მისმა დედამ – ც. წ-მა დაახლოებით 1990–იანი წლებიდან მითითებულ მისამართზე არსებული საცხოვრებელი ფართი გადააკეთეს კომერციული დანიშნულების ფართად, რომელშიც წლების განმავლობაში ახორციელებდნენ კომერციულ საქმიანობას – ეწეოდნენ კვების პროდუქტებით ვაჭრობას.

საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის ნაწილზე _ 162 კვ.მ ფართზე ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების კანონიერად მიჩნევის ნაწილში.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ როგორც საქმეში არსებული მტკიცებულებებით, ისე მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურებულია ა. ნ-ის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ნაწილის 162 კვ.მ ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. აღნიშნული გარემოება კი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის და საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის ¹525 ბრძანებულებით დამტკიცებულ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ თანახმად, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველს წარმოადგენდა.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ თავად კასატორი _ ნ. ნ-იც არ ხდის სადავოდ ა. ნ-ის უფლებას 162 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 11 მარტის სასამართლო სხდომაზე ნ. ნ-ის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სადავო აქტების მთლიანად ბათილად ცნობის მოთხოვნა მოხდა მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ საერთო ფართიდან ტექნიკურად ვერ გაიმიჯნა 90 კვ.მ ფართი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 62-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, შესაძლებელია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, რაც თავის მხრივ არ იწვევს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სხვა ნაწილების ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადებას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება 162 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (მდებარე ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში) ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმის და თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში არის კანონიერი, ამდენად, არ არსებობს მისი გაუქმების და ამ ნაწილში ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმის ხელახლა განსახილველად საქალაქო სასამართლოსათვის დაბრუნების ნაწილში (90 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (მდებარე ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში) ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ სადავო აქტების ბათილად ცნობის ნაწილში) არ შეესაბამება საპროცესო ნორმების მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამავე კოდექსის 385-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, თუ: ა) ადგილი აქვს 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს; ბ) გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილებით არასწორად ეთქვა უარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების თაობაზე შეტანილი საჩივრის დაშვებაზე; გ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეეხება მხოლოდ სარჩელის დასაშვებობას; დ) გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არასწორად გამოტანილი განმეორებითი დაუსწრებელი გადაწყვეტილებაა. ხსენებული მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებასა და დასაბუთებულობას ამოწმებს, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ საქმეს განიხილავს, როგორც ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის, ისე მათი სამართლებრივი შეფასების კუთხით. საამისოდ კი სააპელაციო სასამართლოს გააჩნია ყველა ის საპროცესო მექანიზმი, რაც აუცილებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ყოველმხრივი შემოწმებისა და საქმის სრულყოფილი, კომპლექსური განხილვისათვის. მართალია, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს, თუმცა მას ასევე შეუძლია არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი, ანუ არსებითად განიხილოს საქმე და მიიღოს მასზე გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს უფლებამოსილება, თვითონ, პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის საქმის დაბრუნების გარეშე, გადაწყვიტოს საქმე, ემყარება საპროცესო ეკონომიის პრინციპს. სააპელაციო სასამართლო იმ შემთხვევაშია უფლებამოსილი დაუბრუნოს საქმე პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, როდესაც მას თვითონ არ შეუძლია სრულყოფილად გამოიკვლიოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები ან როდესაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ სააპელაციო სასამართლო ვერ შეამოწმებს მას ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ ობიექტურად უნდა არსებობდეს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის უკან გადაგზავნის სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად იმსჯელა ნ. ნ-ის სარჩელზე 162 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში, ხოლო 90 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლზე მითითებით საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა საქალაქო სასამართლოს.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის. სააპელაციო სასამართლოში, საკასაციო სასამართლოსაგან განსხვავებით, საქმის განხილვა მიმდინარეობს იმ წესების დაცვით, რომელიც გათვალისწინებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, საქმე განიხილოს არსებითად, გამოიკვლიოს და დაადგინოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და საქმეს მისცეს სამართლებრივი შეფასება. მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის საფუძველზე გააჩნია უფლებამოსილება გააუქმოს გადაწყვეტილება და საქმე დააბრუნოს პირველ ინსტანციაში ხელახლა განსახილველად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ შემთხვევაში, როცა სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული ერთ-ერთი საფუძვლით, მიზანშეწონილია, მან, კანონმდებლობით მინიჭებული კომპეტენციიდან გამომდინარე, თვითონ განიხილოს და გადაწყვიტოს იგი, რაც უზრუნველყოფს პროცესის ეკონომიურობის პრინციპის დაცვას და პროცესის მონაწილეებს მისცემს შესაძლებლობას, დროის შემჭიდროვებულ ვადებში მოახდინონ საკუთარი მატერიალური უფლებების რეალიზება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინებამ არ უნდა შეიძინოს ფორმალური ხასიათი და არ უნდა დაიკარგოს სააპელაციო სასამართლოს, როგორც ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს, მნიშვნელობა.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ იმის ნაცვლად, რომ კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებით არსებითად განეხილა საქმე, დამატებით გამოეკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სამართლებრივი შეფასება მიეცა სადავო საქმისათვის და მიეღო სათანადო გადაწყვეტილება, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს, იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობდა საქალაქო სასამართლოსათვის საქმის არსებითად განსახილველად დაბრუნების კანონით გათვალისწინებული საფუძველი და აუცილებლობა.

ამდენად, საპროცესო ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე და მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის, 377-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების შესაბამისად, თავად ჰქონდა შესაძლებლობა საჭიროების შემთხვევაში დამატებით გამოეთხოვა მტკიცებულებები და მათი შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე გაეკეთებინა სათანადო დასკვნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებთან დაკავშირებით, რაც ხელს შეუწყობდა საქმის ყოველმხრივი და ობიექტური განხილვის შედეგად კონკრეტული შემთხვევისათვის სათანადო გადაწყვეტილების მიღებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიიჩნევს, რომ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის დაბრუნების ნაწილში უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე არსებითად განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი 162 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (მდებარე ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში) ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმის და ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობაზე უარის თქმის ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს;

2. აღნიშნულ ნაწილში უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება;

3. ნ. ნ-ისა და ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივრები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების ნაწილში დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება 90 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (მდებარე ქ. თბილისში, ... გამზ. ¹6-ში) ა. ნ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 21 მარტის ¹13 ოქმის და ქ. თბილისის საკრებულოს 2008 წლის 18 მარტის ¹293 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის თაობაზე საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის დაბრუნების ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

პ. სილაგაძე