ბს-1422-1404(კ-11) 28 თებერვალი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი _ ნ. გოგატიშვილი

კასატორი (მოპასუხე) _ ნ. ჩ-ე

წარმომადგენელი – ს. ვ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ნ. დ-ე

წარმომადგენელი _ პ. შ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახური

წარმომადგენელი _ ა. თ-ე

დავის საგანი _ სარეგისტრაციო ჩანაწერის გაუქმება

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მოსარჩელე: ნ. დ-ე

წარმომადგენელი: პ. შ-ე

მოპასუხე: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახური; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

წარმომადგენელი: რ. ჟ-ე

მესამე პირი: ნ. ჩ-ე

წარმომადგენელი: ს. ვ-ე

სარჩელის სახე: საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლისა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა.

სარჩელის საგანი:

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 4 ივლისის ¹882010675855-03 გადაწყვეტილების სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 23 ივლისის ¹190389 გადაწყვეტილების საჩივრის განხილვაზე უარის თქმის შესახებ ამავე სააგენტოს 2010 წლის 18 აგვისტოს ¹212340 გადაწყვეტილება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 მაისის ¹882010591982-07 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა – ნ. ჩ-ის საკუთრების უფლების დამდგენ საბუთად ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილებისა და თანხმობის მითითების ნაწილში. ასევე ნ. ჩ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა 37,5 კვ.მ. ფართიდან 12.5 კვ.მ. ფართის ნაწილში (იხ. ს.ფ. 2-17; 112-115; 124-144; ტ.I; 1-20; 153-155; ტ.II).

სარჩელის საფუძველი :

ფაქტობრივი: 2009 წლის 16 ივლისს ნ. დ-ესა და მ. ჩ-ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ნ. დ-მ შეიძინა უძრავი ქონება 27,61 კვ.მ. საერთო ფართით, მდებარე, ქ. ბათუმში, ზ. ...ის შესახვევი ¹7, აღნიშნული ხელშეკრულების ერთი პირი კანონით დადგენილი წესით გადაიგზავნა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურში და ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეძენილი უძრავი ქონება აღირიცხა ნ. დ-ის საკუთრებაში. 2010 წლის 14 მაისს იგივე უძრავი ქონება ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკუთრებაში დაურეგისტრირა მოპასუხე ნ. ჩ-ს. 2010 წლის 14 ივნისს ბათუმის საქალაქო სამმართველოს მე-3 განყოფილების უბნის ინსპექტორ-გამომძიებელმა მოსარჩელე გააფრთხილა, რომ დაეცალა ქ. ბათუმში, ზ. ...ის შესახვევი ¹7-ში სახლი, ვინაიდან, სახლის მესაკუთრე ნ. ჩ-ე ითხოვდა მის საკუთრებაში უკანონოდ რიცხული ფართის თავისუფალ მდგომარეობაში ჩაბარებას.

მოსარჩელის განმარტებით, ნ. დ-ემ მიმართა საჯარო რეესტრს საკითხის გასარკვევად. ბათუმის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან მიღებული ამონაწერით ცნობილი გახდა, რომ ნ. ჩ-ს ყოვლად უკანონოდ დაურეგისტრირდა ნ. დ-ის კუთვნილი ქონება ¹765 საკუთრების უფლების მოწმობისა და 2010 წლის 16 აპრილის ნოტარიუსს ა-ის დამოწმებული ¹100352577 თანხმობის საფუძველზე.

საჯარო რეესტრის სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურში მისი საკუთრების საქმიდან მართლსაწინააღმდეგოდ არის ამოღებული მისი კუთვნილი მეორე სართულის აზომვითი ნახაზი, ხოლო სადავო ფართის მოცულობა რეალობისგან განსხვავებულია.

სამართლებრივი: მოსარჩელეს სარჩელის სამართლებრივ საფუძველზე არ უმსჯელია.

მოპასუხის შესაგებელი:

ფაქტობრივი: მოპასუხე მხარის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის წარმომადგენელმა რ. ჟ-მ შესაგებლით სარჩელ არ ცნო და აღნიშნა, ვინაიდან პ. შ-ის განცხადებას არ ერთვოდა რეგისტრაციის გაუქმების დამადასტურებელი დოკუმენტი, სარეგისტრაციო სამსახურმა სარეგისტრაციო წარმოება შეაჩერა. 2010 წლის 4 აგვისტოს კი სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში ხარვეზის აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოუდგენლობის გამო შეწყვიტა სარეგისტრაციო წარმოება.

სამართლებრივი: მოპასუხის მსჯელობით, სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ვინაიდან მარეგისტრირებელმა ორგანომ “საჯარო რეესტრის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის, 26-ე მუხლის, 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად იმოქმედა. ამასთანავე “საჯარო რეესტრის შესახებ” საქართველოს კანონის 29-ე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე რეგისტრაციის შესახებ მარეგისტრირებელი ორგანოს გადაწყვეტილება საჩივრდება სასამართლო წესით, შესაბამისად, ვინაიდან განსახილველი საქმე სასამართლოს განსჯადი იყო მარეგისტრირებელმა ორგანომ განცხადება შესაბამისი დასაბუთებით დაუბრუნა განმცხადებელს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 185-ე, მე-6, და მე-80 მუხლის მე-4 ნაწილის დებულებების შესაბამისად. (იხ. ს.ფ. 190-198. ტ. II).

მესამე პირის მოსაზრება: მესამე პირის წარმომადგენელმა ს. ვ-მ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. (იხ. ს.ფ. 25-31. ტ. III). სასამართლოს სხდომაზე კი დამატებით აღნიშნა, რომ 12,5 კვ.მ ფართი, რომლის რეგისტრაციის კანონიერებასაც სადავოდ ხდის მოსარჩელე, არ არის ნ. დ-ის საკუთრება. ამასთანავე, გადაფარვას ადგილი არ აქვს, ნ. დ-მ მ. ჩ-ისაგან შეიძინა სხვა ფართი, ნ. ჩ-ის საკუთრებად კი რეგისტრირებულია სხვა ფართი. (იხ. ს.ფ. 69-85. ტ. III.)(სასამართლო სხდომის ოქმი).

საქმის გარემოებები:

ქ. ბათუმში, ზ. B...ის შესახვევი ქ. ¹7-ში უძრავი ნივთის ნ. ჩ-ისა და ნ. დ-ის მიერ საკუთრების უფლების მოპოვებამდე უძრავი ქონება წარმოადგენდა მ. ჩ-ის საკუთრებას, 1980-იან წლებში ქონების ნაწილი მ. ჩ-ს ჩამოერთვა და ჩაირიცხა კომუნალურ ფონდში, შემდეგ კი მასზე საკუთრების უფლება მოიპოვა ნ. ჩ-მ, ნაწილი კი მ. ჩ-მ მიჰყიდა ნ. დ-ს. M

მ. ჩ-ე ქ. ბათუმში, ...ის შესახვევი ¹7-ში ფლობდა უძრავ ქონებას, რომლის I და II სართულზე თვითნებურად მიაშენა ფართი, კერძოდ, I სართულზე – 37,5 კვ.მ და მეორე სართულზე - 21,47 კვ.მ.

ქალაქის საბჭოს აღმასკომის სარჩელის საფუძველზე 1980 წლის 12 დეკემბრის ქ. ბათუმის სახალხო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მ. ჩ-ს ჩამოერთვა თვითნებურად მიშენებული ფართი და აღნიშნული ჩაირიცხა კომუნალურ ფონდში. გადაწყვეტილებით ჩამორთმეული ფართი საცხოვრებლად გადაეცა მ. ჩ-ს.

ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილებით მ. ჩ-ე უფლებადაკარგულად იქნა ცნობილი ქ. ბათუმში, ...ის შესახვევი ¹7-ში მდებარე 21,47 კვ.მ ფართზე და 37.5 კვ.მ დამხმარე ფართზე. Aამავე გადაწყვეტილებით ფართი გადაეცა თ. ხ-ს, ოჯახის სამი წევრის შემადგენლობით.

ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილების საფუძველზე 1985 წლის 25 ივლისს თ. ხ-ზე და მის ოჯახის წევრებზე გაიცა ორდერი ¹001325.

ქ. ბათუმის მერიის კაბინეტის 1994 წლის 9 აგვისტოს ¹415 გადაწყვეტილებით მ. ჩ-ის მერ თვითნებურად აშენებული ფართი გატარდა სამართლებრივ რეგისტრაციაში.

2007 წლის 7 აგვისტოს მ. ჩ-ისა და თ. ხ-ის შვილმა ნ. ჩ-მ განცხადებით მიმართა ქ. ბათუმის მერიას და მოითხოვა ქ. ბათუმში, ...ის შესახვევი ¹7-ში მდებარე 21,05 კვ.მ ფართის უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით გადაცემა, ნ. ჩ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და ,,კანონიერი მოსარგებლისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” 2007 წლის 29 იანვრის საქართველოს პრეზიდენტის ¹73 ბრძანებულების შესაბამისად, მიღებული გადაწყვეტილებით ქ. ბათუმში, ...ის ქ. ¹7-ში მდებარე 21,05 კვ.მ ფართი უსასყიდლოდ (პრივატიზაციის გზით) საკუთრების უფლებით გადაეცა ნ. ჩ-ს, რის საფუძველზეც ქ. ბათუმის მერიის 2008 წლის 8 თებერვლის ¹98 ბრძანების შესაბამისად, გაიცა ¹765 საკუთრების უფლება.

2008 წლის 25 თებერვალს საჯარო რეესტრიმა ნ. ჩ-ე დაარეგისტრირა ქ. ბათუმში, ...ის ქ. ¹7-ში მდებარე 21,5 კვ.მ ფართის მესაკუთრედ და გაიცა საჯარო რეესტრის ამონაწერი, სადაც ნ. ჩ-ის უფლების დამდგენ დოკუმენტად მიეთითა ¹765 საკუთრების უფლების მოწმობა.

2008 წლის თებერვლის შემდეგ ქ. ბათუმში, ...ის ქ. ¹7-ში მდებარე ფართის ნაწილის მესაკუთრე გახდა ნ. ჩ-ე ნაწილის კი, მ. ჩ-ე.

2009 წლის 10 ივლისს მ. ჩ-მ და ნ. დ-ემ გააფორმეს ქ. ბათუმში, ...ის შესახვევი ქ. ¹7-ში მდებარე 27,61 კვ.მ. ფართის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ნ. დ-ემ მ. ჩ-ისაგან შეიძინა 27,61 კვ.მ ფართი 22000 ლარად.

მ. ჩ-სა და ნ. დ-ს შორის 2009 წლის ივლისში გაფორმდა ახალი ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ნ. დ-მ შეიძინა დამხმარე სათავსო 39,50 კვ.მ ფართი, სანაცვლოდ კი გადაიხდა 12000 ლარი, რის შემდეგაც 2009 წლის ივლისიდან ნ. დ-ე მთლიანად ჩაენაცვლა მ. ჩ-ს და მის საკუთრებაში დარეგისტრირდა იმავე მისამართზე მდებარე 27,61 კვ.მ ფართი და 39,8 კვ.მ დამხმარე ფართი.

2010 წლის 14 მაისს ნ. ჩ-ის რეგისტრირებულ უფლებაში მარეგისტრირებელი ორგანოს გადაწყვეტილებით ცვლილება შევიდა მონაცემებში და ნ. ჩ-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა 37,5 კვ.მ ფართი. უფლების დამდგენ საბუთად კი მიეთითა სანოტარო წესით დამოწმებული მეზობელთა თანხმობა, რომ წინააღმდეგი არ არიან თვითნებურად მიშენებული ფართი დარეგისტრირდეს ნ. ჩ-ის საკუთრებად. უფლების დამდგენ დოკუმენტად ასევე მიეთითა ქ. ბათუმის მერიის მიერ 2008 წლის თებერვალს გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა.

2010 წლის 18 ივნისს საჯარო რეესტრის მოსაზრებით, ნ. ჩ-ის საკუთრების რეგისტრირებულ მონაცემებში დაშვებული იყო უზუსტობა და ქ. ბათუმში, ზ. ...ის შესახვევი ქ. ¹7-ში მდებარე ნ. ჩ-ის უფლების დამდგენ დოკუმენტად სანოტარო წესით დამოწმებულ თანხმობასა და ქ. ბათუმის მერიის მიერ 2008 წლის 8 თებერვალს გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობასთან ერთდ მიუთითა ბათუმის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილება.

ნ. დ-ის წარმომადგენელმა 2010 წლის 28 ივნისს განცხადებით მიმართა ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა ნ. ჩ-ის სასარგებლოდ ამავე მისამართზე 12,50 კვ.მ ფართის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის მოსაზრებით, წარმოდგენილი არ იყო რეგისტრაციის დამადასტურებელი დოკუმენტი და 2010 წლის 4 ივლისის გადაწყვეტილებით მან შეაჩერა წარმოება 30 კალენდარული დღით.

ნ. დ-მ საჩივარი წარადგინა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში და მოითხოვა ნ. ჩ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გაუქმება 12,5 კვ.მ ნაწილში. საჯარო რეესტრის დასკვნით, საკითხი სასამართლოს განსჯადი იყო და 2010 წლის 23 ივლისის გადაწყვეტილებით წარმომადგენელს საჩივრის განხილვაზე უთხრა უარი.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ ჩამოაყალიბა მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა: საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 4 ივლისის ¹882010675855-03 გადაწყვეტილების, 2010 წლის 14 მაისის ¹882010591582 გადაწყვეტილებისა და 2010 წლის 18 აგვისტოს ¹212340 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნაზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 23 ივლისის ¹190389 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში მოითხოვა სარჩელის განუხილველად დატოვება და ქმედების დავალდებულების ნაწილში გაიხმო სარჩელი. (იხ. ს.ფ. 48-51; ტ.III).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 17 სექტემბრის საოქმო განჩინებით ნ. დ-ის სარჩელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე ¹190389 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ქმედების დავალდებულების ნაწილში დარჩა განუხილველად. (იხ. ს.ფ. 48-51; ტ.III)

რაიონული /საქალაქო/ სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო/

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 მაისის ¹882010591082-07 გადაწყვეტილება და სხვა ყველა გადაწყვეტილება ქ. ბათუმში, ...ის შესახვევი ¹7-ში ნ. ჩ-ის საკუთრების უფლების დამდგენ საბუთად მეზობლების თანხმობისა და ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილების მოთხოვნისა და ნ. ჩ-ის საკუთრებად რეგისტრირებული 37,50 კვ.მ. ფართიდან 12.5 კვ.მ. ფართის რეგისტრაციის ნაწილში, მოსარჩელს უარი ეთქვა აგრეთვე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 4 ივლისის ¹882010675855-03 გადაწყვეტილების, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 23 ივლისის ¹190389 გადაწყვეტილებისა და 2010 წლის 18 აგვისტოს ¹212340 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობაზე უსაფუძვლობის მოტივით. (იხ ს.ფ. 245-267. ტ. III).

სასამართლოს მიერ უდაოდ მიჩნეული ფაქტები:

მ. ჩ-მ 1966 წელს იქორწინა თ. ხ-თან და შეეძინათ ორი შვილი ნ. ჩ-ე და მ. ჩ-ე. მ. ჩ-ე და თ. ხ-ი განქორწინდნენ 1979 წელს და ამ პერიოდიდან მათ შორის დაიწყო დავა საცხოვრებელი ფართის გაყოფაზე.

ნ. ჩ-ის საკუთრება იმავე მისამართზეა განლაგებული, სადაც ნ. დ-ისა. საკუთრების უფლება პირველად რეგისტრირებულ იქნა 2008 წლის 25 თებერვალს. მის საკუთრებად 21.5 კვ.მ. ფართი დარეგისტრირდა ქ. ბათუმის მერიის მიერ 2008 წლის 8 თებერვალს გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე.

2010 წლის მაისში ნ. ჩ-ის საკუთრება გაიზარდა 37.5 კვ.მ- მდე. მისი საკუთრება გაიზარდა 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილებისა და მეზობლების თანხმობის საფუძველზე.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ჩ-ე 2008 წლის 8 თებერვლამდე ქ. ბათუმში, ...ის ქ. ¹7-ში უძრავი ქონების მესაკუთრე არ იყო. ამ თარიღიდან იგი 21.05 კვ.მ ფართის მესაკუთრეა და საკუთრება მან მოიპოვა ბათუმის სახალხო დეოუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილებისა და მის საფუძველზე გაცემული ¹001325 ბინის ორდერის საფუძველზე.

სასამართლოს დასკვნები: სასამართლოს დასკვნით სასარჩელო მოთხოვნა საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. სასამართლოს დასკვნით, სადაოდ გამხდარი 12.5 კვ.მ ფართი საჯარო რეესტრში ნ. ჩ-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილებითა და მეზობლების თანხმობის საფუძველზე, რაც არ წარმოადგენს უფლების რეგისტრაციის საფუძველს.

სასამართლოს მიერ სადაოდ მიჩნეული ფაქტები:

მესამე პირის ნ. ჩ-ის წარმომადგენელის მოსაზრებით, 12,5 კვ.მ ფართი, რომლის საკუთრების რეგისტრაციის კანონიერებასაც სადავოდ ხდის მოსარჩელე, არ წარმოადგენს ნ. დ-ის საკუთრებას. Nნ. დ-ემ მ. დ-ისგან შეიძინა სხვა ფართი და შესაბამისად ნ. ჩ-ის საკუთრებად ქონების რეგისტრაციისას მოსარჩელის ინტერესი არ დარღვეულა.

მხარეთა მიერ სადაოდ გახდილი ფაქტების შეფასება:

სასამართლოს მიერ დანიშნული საინჟინრო _ ტექნიკური ექსპერტიზის შესაბამისად დადგინდა, რომ ქ. ბათუმში, ...ის შესახვევი ¹-7-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის სასარგებლო ფართი შეადგენს 85,56 კვ.მ, ფაქტობრივი მდგომარეობით ნ. დ-ეს დაკავებული აქვს I სართულზე - 37 კვ.მ ფართი, II სართულზე - 27,25 კვ.მ ფართ, სულ მის მფლობელობაშია - 64,25 კვ.მ ფართი.Nნ. ჩ-ე II სართულზე ფლობს 64,25 კვ.მ ფართს. Uფლობის დამდგენი საბუთის შესაბამისად საკუთრებაში აქვს 37,5 კვ.მ ფართი. რეალურად დაკავებული აქვს 21,321 კვ.მ ფართი. ნ. დ-ისა და ნ. ჩ-ის ფართები ერთმანეთს ფარავს II სართულზე არსებულ 12,52 კვ.მ ფართში, რომელიც დღეისთვის დაკავებული აქვს ნ. დ-ს. Eექსპერტიზის დასკვნით ასევე დადგინდა, რომ ნ. ჩ-ის საკუთრებად რიცხული 12,50 კვ.მ ფართი და ნ. Dდ-ის საკუთრებაში რიცხული 12,5 კვ.მ ფართი არის ერთი და იგივე ფართი.

შესაბამისად სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ჩ-ისა და ნ. დ-ის ქონება ერთმანეთს ფარავს და იგი სხვადასხვა ქონება არაა.

სამართლებრივი შეფასება /კვალიფიკაცია/

სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას იხელმძღვანელა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 311-312-ე მუხლებით, ,,საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს” საქართველოს მე-2 მუხლით, მე-8 მუხლით 21-ე, 26-ე და 29.3 მუხლებით, ,,კანონიერი მოსარგებლისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” 2007 წლის 29 იანვრის საქართველოს პრეზიდენტის ¹73 ბრძანებულებით (იხ. ს.ფ. 245-281. ტ. III).

აპელანტი: ნ. ჩ-ე

წარმომადგენელი: ს. ვ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე: ნ. დ-ე

წარმოამდგენელი: პ. შ-ე

მოპასუხე მხარე: სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახური; სსიპ რეესტრის ეროვნული სააგენტო

აპელაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

აპელაციის მოტივები:

ფაქტობრივი: აპელანტის მითითებით, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ არის იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული. სასამართლომ არასწორად განმარტა რიგი ფაქტობრივი გარემოებები, სწორი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა მათ და მიიღო უკანონო გადაწყვეტილება. სასამართლომ შეცდომით ჩათვალა, რომ ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილება და მეზობლების თანხმობა არ წარმოშობს უფლების რეგისტრაციის საფუძველს. (იხ.ს.ფ. 283-191. ტ. III).

სამართლებრივი: აპელანტს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლებზე არ უმსჯელია.

მოწინააღმდეგის შეპასუხება: მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენლმა პ. შ-მ სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და მიუთითა, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სამართლებრივად დასაბუთებულია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება /სარეზოლუციო/

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 7 ივნისის განჩინებით ნ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 23 მარტის გადაწყვეტილება.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნების გაზიარების თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა: სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით დადგენილია, რომ სადავო 12,5 კვ.მ ფართი საჯარო რეესტრში ნ. ჩ-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილებითა და მეზობლების თანხმობის საფუძველზე. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს, რომ არც ერთი დოკუმენტი არ არის უფლების დამდგენი და არ წარმოშობს უფლების რეგისტრაციის საფუძველს, ვინაიდან, ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 17 ივლისის ¹404 გადაწყვეტილებით მ. ჩ-ე უფლებადაკარგულად იქნა ცნობილი ქ. ბათუმში, ...ის შესახვევი ¹7-ში მდებარე 21,47 კვ.მ ფართზე და 12,5 დამხმარე ფართზე. Aამავე გადაწყვეტილებით ფართი გადაეცა თ. ხ-ს, ოჯახის სამი წევრის შემადგენლობით. თ. ხ-ზე გაიცა ორდერი, რაც წარმოადგენდა საცხოვრებელ სახლში შესახლების საფუძველს, წარმოშობდა საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობიდან გამომდინარე ორდერის მიმღებ პირსა და მმართველობის ადგილობრივ ორგანოს შორის განსაზღვრულ უფლება-მოვალეობებს.

კონკრეტულ შემთხვევაში თ. ხ-ს ¹404 გადაწყვეტილებით სარგებლობისათვის გადაეცა ქ. ბათუმში ზ. ...ის შესახვევი ¹7–ში მდებარე 21,47 კვ.მ და 12,5 კვ.მ ფართი. აღნიშნულის შემდეგ ისინი გახდნენ ამ ფართის დამქირავებლები, რაც სასამართლოს განმარტებით, არ ნიშნავს იმას რომ ისინი საცხოვრებელი ფართის მესაკუთრეები არიან. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებითა და ორდერით მათ მოიპოვეს ბინის ქირავნობის უფლება.

რაც Dშეეხება საკუთრების უფლების დამდგენ მეორე დოკუმენტს – მეზობლების თანხმობას, სააპელაციო სასამართლო აღნიშნულის თაობაზე განმარტავს, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადგენილია, რომ ის ფართი, რომლის საკუთრებაში გადაცემის თანხმობა განაცხადეს მეზობლებმა, თანხმობის გაცემის მომენტისათვის წარმოადგენდა ნ. დ-ის საკუთრებას, მეზობლების ნების გამოვლენა არ წარმოადგენს ნ. დ-ის ნების გამოვლენას, რის გამოც იგი მესაკუთრის მიერ ქონების გასხვისების ნების გამოვლენად ვერ ჩაითვლება. საკუთრების უფლების გასხვისებაზე ნებას გამოხატავს მხოლოდ მესაკუთრე, რაც ამ შემთხვევაში არ მომხდარა, შესაბამისად იგი არაა უფლების დამდგენი დოკუმენტი.

აპელაციის მოტივების არგაზიარების თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა:

სააპელაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390.3 ,,გ” მუხლის შესაბამისად, დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. (იხ. ს.ფ. 61-75; ტ. IV).

კასატორი: ნ. ჩ-ე

წარმომადგენელი: ს. ვ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე: საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახური,

წარმომადგენელი: ა. თ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე: ნ. დ-ე

წარმომადგენელი: პ. შ-ე

კასაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/

სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება.

კასაციის მოტივები: სამართლებრივი :

პროცესუალური: კასატორის მითითებით გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული. გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394 მუხლის “ე” და “ე¹” ქვეპუნქტების შესაბამისად.

სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად.

მატერიალური: სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მხარის დაუსწრებლად, კასატორის განმარტებით, მისი მარწმუნებელი იმყოფება საზღვარგარეთ, ხოლო მან პროცესის წინა დღეს 06.07.12-ში დაურეკა მოსამართლის თანაშემწეს და აცნობა, რომ ვერ გამოცხადდებოდა სასამართლო პროცესზე ავადმყოფობის გამო და ცნობას წარმოადგენდა მოგვიანებით.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს მის დაუსწრებლად საქმის განხილვა შეეძლო მხოლოდ მხარის არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობის შემთხვევაში, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია, ვინიდან იგი იმყოფებოდა ავად, რის თაობაზეც აცნობა მოსამართლის თანაშემწეს. (იხ. ს.ფ. 114-121. ტ. IV).

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით მომართა ნ. დ-ის წარმომადგენელმა პ. შ-ემ და ასევე წარმოადგინა შესაგებელი, სადაც მოითხოვა ნ. ჩ-ის წარმომადგენლის ს. ვ-ის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა. ამასთანავე აღნიშნა, რომ ადვოკატ ს. ვ-ის მიერ წარმოდგენილი ავადმყოფობის ცნობა არ შეიცავს საქართველოს სამოქალაქო საქროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილში მითითებულ სამედიცინო ცნობისათვის სავალდებულო რეკვიზიტებს და არ უნდა იქნეს მიჩნეული საპატიოდ მისი გამოუცხადებლობა სააპელაციო პალატაში.

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წინამძღვრები: (საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34.3 მ.)

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კასატორის ნ. ჩ-ის წარმომადგენლის საკასაციო საჩივარი შეიცავს მითითებებს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით, კერძოდ „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლის თაობაზე და იგი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, როგორც პროცესუალური კასაცია.

საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

სარეზოლუციო ნაწილის შინაარსი: ნ. ჩ-ის წარმომადგენლის ს. ვ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეცა იმავე სასამართლოს.

კასაციის დასაშვების წანამძღვრების განმარტება კონკრეტულ საქმეზე: წინამდებარე კასაციის მოტივი _ საქმის განხილვა მხარის მონაწილეობის გარეშე, არის საგულისხმო და ექვემდებარება საკასაციო სასამართლოს შეფასებას, როგორც მხარის ძირითად უფლებას _ უფლებას სამართლიანი სასამართლო განხილვის უზრუნველყოფის შესახებ.

კასაციის მოტივების გაზიარების თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა: სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას სასამართლოს მიერ დარღვეულია საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393 მუხლის მე-3 ნაწილისა და 394 მუხლის .”ბ” ქვეპუნქტის მოთხოვნები, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის მოტივი საფუძვლიანია, ვინაიდან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ნ. ჩ-ის წარმომადგენელმა ს. ვ-მ ყველა ზომა მიიღო, იმისათვის, რომ სასამართლო ჩაეყენებინა საქმის კურსში მისი გამოუცხადებლობის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლოში გაგზავნა ფაქსით განცხადება, რაც ირკვევა სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმიდან, (იხ. ს.ფ. 55-60. ტ. IV) თუმცა, ფაქსი საქმეს არ ერთვის. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მისი სატელეფონო ნომრის გამავალი ზარების ამონაწერით ირკვევა, რომ მან მოსამართლის თანაშემწეს სამჯერ დაურეკა. (იხ. ს.ფ. 89-91. ტ. IV). მისივე განმარტებიდან ირკვევა, რომ მან ითხოვა პროცესის გადადება და თანაშემწეს განუმარტა, რომ ცნობას მომავალში წარმოადგენდა, ცნობა დართული აქვს საქმეს.

სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმის თანახმად: “მოსამართლემ გამოაქვეყნა ფაქსით გამოგზავნილი შუამდგომლობა სხდომის გადადების შესახებ, სადაც ს. ვ-ე უთითებდა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე, სასამართლოს სთხოვდა პროცესის სხვა დროისათვის გადადებას და აღნიშნავდა, რომ ცნობას ჯანმრთელობის შესახებ უახლოეს მომავალში წარმოადგენდა. მოსამართლემ ფაქსის გამოქვეყნების შემდეგ მოისმინა მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრება აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით, სადაც პ. შ-ე აპელირებს, რომ არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონის 215-ე მუხლით გათვალისწინებული საპატიო მიზეზი. მოსამართლემ ადგილზე თათბირით, იმის გათვალისწინებით, რომ საქმეს არ ერთვოდა ავადმყოფობის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, აპელანტის გამოუცხადებლობა მიიჩნია არასაპატიოდ. ამასთანავე აღნიშნა, რომ სააპელაციო საჩივარი ს. ვ-ის მიერ იყო წარმოდგენილი, შესაბამისად სასამართლომ იცოდა მისი პრეტენზიები საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით და თუ სასამართლო საქმის განხილვის პროცესში საჭიროდ ჩათვლიდა დამატებით აპელანტის განმარტების მოსმენას, გადადებდა საქმის განხილვას აღნიშნული მიზეზით. საქმის არსებითი განხილვის შემდეგ მოსამართლემ აღნიშნა, რომ საქმეზე შეკრებილი დოკუმენტაცია იძლეოდა საფუძველს, იმისა, რომ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიეღო გადაწყვეტილება.” (იხ. ს.ფ. 55-60. ტ. IV. სასამართლო სხდომის ოქმი).

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს ობიექტურად უნდა შეეფასებინა ადვოკატის დასწრების გარეშე საქმის განხილვა სტოვებდა თუ არა მხარეს _ ნ. ჩ-ეს სამართლებრივი დაცვის გარეშე, შესაბამისად, მისი საპროცესო უფლებების რეალიზება დგებოდა თუ არა საფრთხის ქვეშ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა მეტად დაკვირვებით უნდა შეაფასონ მხარეთა შეტყობინებები (ზეპირი თუ წერილობითი ფორმით) საქმის განხილვაზე გამოუცხადებლობის თაობაზე, რათა ერთის მხრივ, თავიდან იქნეს არიდებული მხარეთა/წარმომადგენელთა მცდელობები საქმის განხილვის გაჭიანურების მიზნით, შესაბამისად მართლმსაჯულების განხორციელების არაეფექტიანი ხასიათი, ხოლო, მეორეს მხრივ, საჯარო ინტერესის _ მართლმსაჯულების სწრაფი და ეფექტიანი განხორციელების ინტერესის ხარჯზე არ დაუშვას მხარეთა საპროცესო უფლებების იგნორირება, რამდენადაც სწორედ მათი პროცედურული უფლებების სრულფასოვანი რეალიზაციის საფუძველზე შეიძლება მართლმსაჯულების კანონიერებისა და ეფექტიანობის განსაზღვრა.

იმისათვის, რომ სასამართლოებმა თავი აარიდონ საპროცესო ნორმების დარღვევას, ზედმიწევნით გულმოდგინედ უნდა შეამოწმონ მხარის/წარმომადგენლის დამოკიდებულება სასამართლოსადმი, მისდამი პატივისცემის გამოხატვის და მხარის საპროცესო დისციპლინის ხარისხი, ვინაიდან, საპროცესო სასამართლო სწორედ მხარეთა და პროცესუალურ მონაწილეთა საპროცესო მოქმედებების, უფლება-მოვალეობების განხორციელება-შესრულების წესების, სტანდარტების დამდგენი სამართალია, რომლის დაცვა მათივე ინტერესებშია. კანონით დადგენილი საპროცესო წესრიგის დაცვა და პატივისცემა სავალდებულოა, ხოლო, საწინააღმდეგოს გამოვლენისას, საპროცესო კანონი იქვე ითვალისწინებს პროცესუალურ შედეგებს. ასე, მაგ: საპროცესო მოქმედების ვადაში შეუსრულებლობა იწვევს საპროცესო უფლების გაქარწყლებას, გადაწყვეტილების დადგენილ ვადაში გაუსაჩივრებლობა _ მის კანონიერ ძალაში შესვლას და ა.შ.

ყოველი კონკრეტული შუამდგომლობის განხილვისას, (მით უფრო საქმის გადადების თაობაზე) სასამართლომ ობიექტურად უნდა გამოიკვლიოს და შეაფასოს რა მიზანი ამოძრავებს შუამდგომლობის ავტორს, რამდენად მოწადინებულია იგი ხელი შეუწყოს მართლმსაჯულების განხორციელებას, თუ პირიქით.

იმ პირობებში, როცა მხარე/წარმომადგენელი შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე (უეცარი ავადმყოფობა, კლიმატური ცვლილება და სხვ.) ყველა შესაძლო ზომას იღებს, რომ გააფრთხილოს სასამართლო მისი გამოუცხადებლობის თაობაზე და ამავდროულად, სასამართლოს არა აქვს ობიექტური საფუძველი მხარის/წარმომადგენლის მოქმედებებისაგან გამომდინარე მისი არაკეთილსინდისიერ პროცესუალურ მონაწილედ მიჩნევისათვის, არ იქნებოდა სამართლიანი, პროცესის ყოველი მონაწილე სასამართლოს მიერ ეჭვმიტანილი იყოს, როგორც პროცესუალური დისციპლინის უდავო დამრღვევი, ამგვარმა დამოკიდებულებამ შესაძლოა უარყოფითი გავლენა მოახდინოს ადამიანის ღირსების გრძნობაზე, რომლის პატივისცემა სახელმწიფო ორგანოებს საქართველოს კონსტიტუციით აკისრიათ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პროცესუალური მხარე იმავდროულად რეალური კონფლიქტის (დავის) მხარეა და ის უამისოდაც განიცდის გარკვეულ დისკომფორტს. მართლმსაჯულების ავტორიტეტი და სასამართლო ნდობის ხარისხი დიდწილად არის დამოკიდებული სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიმართ დეკლარირებული დამოკიდებულების კულტურაზე.

საკასაციო სასამართლო დასკვნის სახით განმარტავს, რომ მხარეთა საპროცესო უფლებების პატივისცემა ვერ იქნება განხილული განყენებულად მათივე ადამიანური ღირსების პატივისცემისაგან. სამართლიანი მსჯელობის შემთხვევაში სავსებით დასაშვებია და არავინ (თვით სასამართლოც) არ არის დაზღვეული იმგვარი მოულოდნელი შემთხვევებისაგან, რომლებიც გამორიცხავენ სასამართლო განხილვაში მონაწილეობის შესაძლებლობას კონკრეტულ დროსა და სივრცეში, ამიტომაც, უდიდესი მნიშვნელობა აქვს სასამართლოს შეფასებას, სარწმუნოდ განსაზღვროს ამგვარი შემთხვევების რეალობა და თუ ასეთი ფაქტი უტყუარად ვერ დადგინდება შუამდგომლობის განხილვის მომენტში, ასეთ პირობებში, პატივი უნდა სცეს მხარის არსებით უფლებას _ სამართლიანი სასამართლოს უფლებას, რაც ფაქტობრივად საქმის ზეპირ განხილვაში მონაწილეობის მიღების უზრუნველყოფას გულისხმობს.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობისა და დაუსაბუთებლობის თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებები.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მესამე ნაწილი განსაზღვრავს იმ გარემოებებს, რომელთა არსებობისას მხარეს გარკვეული საპროცესო მოქმედების შეუსრულებლობა საპატიოდ ეთვლება. ასეთს წარმოადგენს ავადმყოფობა, ახლო ნათესავის გარდაცვალება ან სხვა ობიექტური გარემოებები, რომელიც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით შეუძლებელს ხდის სასამართლო პროცესზე გამოცხადებას ან/და შაუმდგომლობისა და განცხადების წარდგენას. ნორმის აღნიშნული დანაწესი ითვალისწინებს იმგვარ ე.წ. ფორსმაჟორულ შემთხვევებსაც, როცა რომელიმე ობიექტური გარემოება შეუძლებელს ხდის პროცესზე გამოცხადებას ან/და შუამდგომლობის წარდგენას. რაც ავალდებულებს სასამართლოს ობიექტური შეფასება მისცეს სახეზეა თუ არა სწორედ ამგვარი შემთხვევა.

ამასთან, მუხლის ბოლო წინადადების მიხედვით, ავადმყოფობა დადასტურებული უნდა იყოს სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტით და პირდაპირ მიუთითებდეს სასამართლო პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობაზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნული საკანონმდებლო წინადადების განმარტებისას ასკვნის, რომ ცნობის წარდგენის ვალდებულება არ გამორიცხავს ზემო წინადადებით გათვალისწინებულ იმ შემთხვევას, როცა შეუძლებელია ამა თუ იმ გარემოების გამო სხდომაზე გამოცხადება, მითუმეტეს ავადმყოფობის ცნობის გაგზავნა/წარდგენა, მოცემულ შემთხევაში ქ. ბათუმიდან ქ. ქუთაისში.

სასამართლო ხელისუფლებისათვის სამართლის შესაბამისად მოქმედება ნიშნავს სასამართლო გადაწყვეტილებების მხოლოდ მოქმედი სამართლის ფარგლებში მიღებას. ნორმათა ინტერპრეტაცია იურიდიული მეთოდოლოგიის საფუძველზე უნდა ხორციელდებოდეს.

საკასაციო სასამართლო ადგენს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული დებულება არ უნდა განიმარტოს სიტყვასიტყვით. მოცემულ შემთხვევაში კონკრეტული ნორმა უნდა განიმარტოს ფართოდ, საპროცესო კანონით დადგენილი მხარის უფლებებთან მჭიდრო კავშირში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლო დაცვის ძირითადი უფლებიდან გამომდინარე სასამართლო პროცესის ყოველ მონაწილეს, უნდა ჰქონდეს საკუთარი შეხედულების გამოთქმისა და პოზიციის დაფიქსირების უფლება. ეს უფლება უზრუნველყოფილი უნდა იყოს არა ზოგადად, არამედ ყოველი კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოების მიმართ, რომელიც სასამართლო განხილვის საგანია. ყოველ მხარეს უნდა ჰქონდეს საკუთარი შეფასების გამოხატვის შესაძლებლობა იმ ფაქტის მიმართ, რომელსაც წარმოადგენს მეორე მხარე ან რომელსაც იხილავს სასამართლო საკუთარი ინიციატივით.

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ ს. ვ-მ, გარდა ფაქსით შეტყობინების გაგზავნისა, მოსამართლის თანაშემწეს სამჯერ დაურეკა და შეატყობინა პროცესზე გამოცხადების შეუძლებლობა, რაც გამოწვეული იყო მისი ჯანმრთელობის უცაბედი გაუარესებით და ამასთანავე განუმარტა, რომ ცნობას შემდგომში წარმოადგენდა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმომადგენლის ამგვარი მოქმედება უნდა შეფასდეს, როგორც მისი მხრიდან კეთილსინდისიერი საქციელი, რათა სასამართლო ჩაეყენებინა საქმის კურსში, ამ უკანასკნელს გადაედო სასამართლო სხდომა და შესაბამისად, უზრუნველეყო საქმის განხილვა პროცესში მონაწილე მხარეების დასწრებით.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოწინააღმდეგე მხარის სამართლებრივ დასაბუთებას, იმასთან დაკავშირებით, რომ რადგან წარმოდგენილ ცნობაში პირდაპირ არ არის მითითებული მხარის სასამართლო პროცესზე გამოუცხადებლობის თაობაზე, ამიტომ აღნიშნული ცნობა არ შეიძლებოდა გამხდარიყო ს. ვ-ის სასამართლო პროცესზე გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზი. საკასაციო განმარტავს, რომ მართალია ცნობაში პირდაპირ არ არის მითითებული, მხარის სასამართლო სხდომაზე გამოცხადების შეუძლებლობა, მაგრამ ცნობაში მითითებული გარემოება, რომ ს. ვ-ე 2011 წლის 7 ივნისიდან 2011 წლის 13 ივნისამდე მკურნალობდა ამბულატორიულად შ.პ.ს ხელვაჩაურის ამბულატორიულ პოლიკლინიკურ გაერთიანებაში, თავისთავად გულისხმობს, რომ მას შეზღუდული ჰქონდა გადაადგილების შესაძლებლობა, რის გამოც ის ვერ შეძლებდა 2011 წლის 7 ივნისს დანიშნულ პროცესზე გამოცხადებას, რის შესახებაც, შექმნილი მდგომარეობიდან გამომდინარე ფაქსისა და სატელეფონო კავშირის მეშვეობით, არაერთხელ გააფრთხილა სააპელაციო პალატა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ “ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის შესახებ” ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს “საქმის საჯარო განხილვის” უფლებას, რაც უპირობოდ გულისხმობს უფლებას საქმის ზეპირ მოსმენაზე. სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ საქმეზე: “იაკოვლევი რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ” 2005 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული კონვენცია უზრუნველყოფს არა თეორიულ ან ილუზიურ უფლებებს, არამედ, იმ უფლებებს, რომლებიც პრაქტიკული და ეფექტიანია. სასამართლომ გადაწყვეტილებაში საქმეზე: “მულტიპლექსი ხორვატიის წინააღმდეგ; 2003წ. 10.07, დაადგინა, რომ საქმის საჯარო განხილვის უფლება მოკლებული იქნება დანიშნულებას, თუკი საქმის მონაწილე მხარე არ არის ინფორმირებული სასამართლოს სხდომის თაობაზე, იმ გათვლით, რომ მას ჰქონდეს შესაძლებლობა გამოცხადდეს სხდომაზე, თუკი ის გადაწყვეტს ისარგებლოს ნაციონალური კანონმდებლობით გათვალისწინებული პროცესუალური უფლებებით.

საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-3 პუნქტით უზრუნველყოფილია სასამართლო დაცვის უფლება. ეს უფლება მოიცავს პირის შესაძლებლობასა და სურვილს დაიცვას თავი პირადად ან მის მიერ არჩეული დამცველის მეშვეობით. დაცვის უფლება აგრეთვე გულისხმობს პირის უფლებას ჰქონდეს საკმარისი დრო და საშუალება საკუთარი დაცვის მოსამზადებლად.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ნ. ჩ-ის წარმომადგენელ ს. ვ-ს არ მიეცა საშუალება სრულფასოვნად განეხორციელებინა დაცვის უფლება, ხოლო ნ. ჩ-ეს _ ესარგებლა ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციითა და კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებით. საკასაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ კანონმდებელი იმპერატიულად განსაზღვრავს სასამართლო გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლებს, მათ შორის, ასეთად მიიჩნევს სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით /პუნქტი “ბ”/; გადაწყვეტილების მიღებას საქმის ზეპირი განხილვის საფუძველზე, რომლის დროსაც დარღვეულია პროცესის საჯაროობის წესები /პუნქტი “დ”/. მხარის მონაწილეობა სასამართლო განხილვაში წარმოადგენს მის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პროცესუალურ უფლებას, რომლის პატივისცემა სამოქალაქო საპროცესო სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპის _ მართლმსაჯულების განხორციელება მხარეთა თანასწორობის საფუძველზე სასამართლოს უპირობო მოვალეობაა და რომლის იგნორირება საპროცესო კანონით მკაცრად განსაზღვრულ პროცესუალურ შედეგს - სასამართლო აქტის გაუქმებას იწვევს.

საკასაციო სასამართლოს მითითებები სააპელაციო სასამართლოსათვის: ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412.1. მუხლით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები. სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას, კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების მიღების მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. ჩ-ის წარმომადგენლის – ს. ვ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს; გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება;

თავმჯდომარე ნათია წკეპლაძე

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე

პაატა სილაგაძე