ბს-106-105(გ-12) 28 თებერვალი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიისა და ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიებს შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

მ. ბ-მ, ს. მ-მა, გ. მ-მა და მ. ნ-მ სარჩელი აღძრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ და მოითხოვეს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2011 წლის 13 მაისის ¹564961 და ¹565070 ბრძანებების სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელეები 2011 წლიდან მუშაობდნენ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტში. 2011 წლის 12 მაისიდან დაითხოვეს დაკავებული თანამდებობებიდან ,,საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 69-ე მუხლის შესაბამისად.

გათავისუფლების ბრძანებებს საფუძვლად დაედო საქართველოს შინაგან საქმეთა გენერალური ინსპექციის დასკვნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომელთა მ. ბ-ეის, ს. მ-ის, გ. მ-ისა და მ. ნ-ის მიმართ ჩატარებული სამსახურებრივი შემოწმების შედეგების შესახებ (იხ. ს.ფ. 1-12).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 ივლისის განჩინებით მ. ბ-ეის, ს. მ-ის, გ. მ-ის და მ. ნ-ის სარჩელი მოპასუხე - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2011 წლის 13 მაისის ¹56491 და ¹565070 ბრძანებების სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, იმ მოტივით, რომ დავა არ გამომდინარეობდა ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ვინაიდან, “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის შესაბამისად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი არის შესაბამისი კანონით, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ან კანონის საფუძველზე სახელმწიფოს მმართველობის ორგანოს ადმინისტრაციული აქტით შექმნილი, სახელმწიფო მმართველობის ორგანოებისაგან განცალკევებული ორგანიზაცია, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლით დამოუკიდებლად ახორციელებს პოლიტიკურ, სახელმწიფოებრივ, სოციალურ, საგანმანათლებლო, კულტურულ და სხვა საჯარო საქმიანობას. იმავდროულად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოა, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს, რომ მისი თანამშრომლების მიმართ არსებული ნებისმიერი ურთიერთობა წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობას. კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო ურთიერთობა თავისი შინაარსით არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობას.

ამასთან, სასამართლოს განმარტებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრულია იმ სახელმწიფო დაწესებულებების ჩამონათვალი, რომელშიც სამსახური ითვლება საჯარო სამსახურად და ამ ჩამონათვალში საჯარო სამართლის იურიდიული პირი გათვალისწინებული არ არის. Aმოსარჩელეთა, როგორც საჯარო მოხელეთა თანამდებობა, არ არის მოხსენებული არც საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 21 ივლისის @¹86 ბრძანებულებით დამტკიცებული საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრში. Aამდენად, მოსარჩელეები ვერ მიიჩნევიან ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის სუბიექტებად.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სადავო ურთიერთობის მოწესრიგებისას გამოყენებული უნდა იქნეს კერძო სამართლის კანონმდებლობა – შრომის კოდექსი, რომელიც არეგულირებს შრომით ურთიერთობას, თუ ისინი განსხვავებულად არ წესრიგდება სხვა სპეციალური კანონმდებლობით.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავა სამართლებრივად წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ დავას და განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით (იხ. ს.ფ. 42-45).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 9 სექტემბრის განჩინებით მოსარჩელეებს - ს. მ-ს, გ. მ-ისა და მ. ნ-ს უარი ეთქვათ წარმოებაში მიღებაზე სასამართლოს მიერ დადგენილი ხარვეზის შეუვსებლობის გამო (იხ. ს.ფ. 47-50).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 11 ნოემბრის საოქმო განჩინებით მ. ბ-ის სარჩელი მოპასუხის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის მიმართ სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ განსჯადობის თაობაზე დავის გადასაწყვეტად გადმოიგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, რაც საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სამოქალაქო საქმეთა პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დავა განეკუთვნება ადმინისტრაციულ დავათა კატეგორიას, რადგან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მ. ბ-ეის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2011 წლის 13 მაისის ¹564961 ბრძანება გამოცემულია ,,საქართველოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 69-ე მუხლის, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 4 აპრილის ¹303 ბრძანებით დამტკიცებული ნუსხის მე-6 მუხლისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცის პოლიციის დებულების მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის ,,ა” და ,,ე” ქვეპუნქტების საფუძველზე, მითითებულ ბრძანებას საფუძვლად დაედო შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2011 წლის 12 მაისის ¹559321 ბრძანება მ. ბ-ისათვის დისციპლინური სახდელის შეფარდების შესახებ, რომელიც გამოცემულია ,,პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონის 30-ე მუხლის მე-3 პუნქტის ,,ზ” ქვეპუნქტის, საქართველოს შს სამინისტროს თანამშრომელთა დისციპლინური წესდების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტის, ამავე წესდების მე-3 მუხლის ,,თ” ქვეპუნქტის, შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 44-ე მუხლის მე-8 პუნქტისა და შსს სსიპ დაცის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის ,,ა” და ,,ვ” ქვეპუნქტების შესაბამისად. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, ზემოაღნიშნულით დასტურდება, რომ დაცვის პოლიციის ინსპექტორის, პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკის მიმართ სამსახურიდან გათავისუფლება – საქართველოს შს ორგანოებიდან დათხოვნა გამოყენებულია, როგორც დისციპლინური სახდელი, რის კანონიერებასაც ასაჩივრებს მოსარჩელე.

ამდენად, საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი დაცვის პოლიციის დეპარტამენტი წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს და ახორციელებს საჯარო საქმიანობას - სზაკ-ის 2.1 მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტიდან გამომდინარე, გასაჩივრებული ბრძანება კი გამოცემულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე და წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და მისი შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან მიეკუთვნება ადმინისტრაციული დავის საგანს. შესაბამისად, აღნიშნული აქტების საფუძველზე სამსახურიდან გათავისუფლების გამო წარმოშობილი დავაც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან და განხულულ უნდა იქნეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით (იხ. ს.ფ. 104-110).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიების მოსაზრებების გაცნობის შედეგად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, მიაჩნია, რომ მ. ბ-ეის სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განსჯად ადმინისტრაციულ დავას წარმოადგენს, შესაბამისად, საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მართებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის დასკვნა დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევის თაობაზე და გაზიარებულ უნდა იქნეს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლის მიხედვით სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს: ა) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან; ბ) ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა; გ) ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე; დ) აქტის არარად აღიარება, უფლების ან სამართალურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენა. ამავე კოდექსის 2.3 მუხლის შესაბამისად, ამ მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით გათვალისწინებული საქმეების გარდა, სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება სხვა საქმეებიც იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც აგრეთვე გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

ამდენად, მითითებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობით განისაზღვრა, რომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1, 2.2 მუხლებში დაკონკრეტებული დავები, აგრეთვე სხვა დავები, რომლებიც ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე, სამართლებრივი ურთიერთობიდან არის წარმოშობილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვისათვის აუცილებელ ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც მითითებულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1, 2.2 და 2.3 მუხლებში, ამასთან აღნიშნული დავები წარმოშობილი უნდა იყოს იმ სამართალურთიერთობებიდან, რომლებიც საჯარო, კონკრეტულად, კი ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობითაა მოწესრიგებული.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსაზრებას, რომ მოცემული დავა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავათა კატეგორიას განეკუთვნება, რადგან დავის საგანს წარმოადგენს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2011 წლის 13 მაისის ¹564961 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება. აღნიშნული ბრძანება გამოცემულია ,,საქართველოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 69-ე მუხლის, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 4 აპრილის ¹303 ბრძანებით დამტკიცებული ნუსხის მე-6 მუხლისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცის პოლიციის დებულების მე-4 მუხლის მე-4 პუნქტის ,,ა” და ,,ე” ქვეპუნქტების საფუძველზე, მითითებულ ბრძანებას საფუძვლად დაედო შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2011 წლის 12 მაისის ¹559321 ბრძანება მ. ბ-ეისათვის დისციპლინური სახდელის შეფარდების შესახებ, რომელიც გამოცემულია ,,პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონის 30-ე მუხლის მე-3 პუნქტის ,,ზ” ქვეპუნქტის, საქართველოს შს სამინისტროს თანამშრომელთა დისციპლინური წესდების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტის, ამავე წესდების მე-3 მუხლის ,,თ” ქვეპუნქტის, შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 44-ე მუხლის მე-8 პუნქტისა და შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის ,,ა” და ,,ვ” ქვეპუნქტების შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლო “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი არის შესაბამისი კანონით, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ან კანონის საფუძველზე სახელმწიფო მმართველობის ორგანოს ადმინისტრაციული აქტით შექმნილი, საკანონმდებლო და სახელმწიფო მმართველობის ორგანოებისაგან განცალკევებული ორგანიზაცია, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლით დამოუკიდებლად ახორციელებს პოლიტიკურ, სახელმწიფოებრივ, სოციალურ, საგანმანათლებლო, კულტურულ და სხვა საჯარო საქმიანობას, აგრეთვე ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანოს ნორმატიული აქტით შექმნილი, სახელმწიფო მმართველობის ორგანოებისაგან განცალკევებული ორგანიზაცია, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლით დამოუკიდებლად ახორციელებს სოციალურ, საგანმანათლებლო, კულტურულ და სხვა საჯარო საქმიანობას. ხოლო ამავე კანონის 9.1. მუხლის თანახმად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ ისეთი საჯარო მიზნებისა და ფუნქციების შესასრულებლად, რომელთა განხორციელება უშუალოდ არ შედის სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების კომპეტენციაში.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. “ა” მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე, სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტი წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასკვნას სადავო ბრძანების ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიჩნევის შესახებ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 1.1 მუხლის შესაბამისად, განსაზღვრავს საჯარო სამსახურის ცნებას

საჯარო სამსახური (შემდგომ - სამსახური) არის საქმიანობა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულებებში - საჯარო ხელისუფლების ორგანოებში, ხოლო ამავე კანონის მე-4 მუხლი ადგენს საჯარო მოსამსახურის ცნებას, რომლის თანახმად, საჯარო მოსამსახურე (შემდგომ − მოსამსახურე) არის საქართველოს მოქალაქე, რომელიც ამ კანონით დადგენილი წესით ეწევა ანაზღაურებად საქმიანობას სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებაში.

“საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 2.1 მუხლის თანახმად, სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულება (შემდგომში – დაწესებულება) არის სახელმწიფო ბიუჯეტის, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის სახსრებით შექმნილი და ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი დაწესებულება, რომლის ძირითადი ამოცანაა საჯარო ხელისუფლების განხორციელება, ხოლო ამავე კანონის მე-2 მუხლი ადგენს და განსაზღვრავს იმ დაწესებულებათა ჩამონათვალს, რომელში საქმიანობაც ითვლება საჯარო სამსახურში საქმიანობად, ხოლო საჯარო სამართლის იურიდიული პირის დაცვის პოლიციაში საქმიანობა ვერ მიიჩნევა საჯარო სამსახურად და შესაბამისად მისი თანამშრომელი საჯარო მოხელედ, როგორც ამ ნუსხაში არმყოფი დაწესებულება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით კერძოსამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენს, მაგრამ იმავდროულად, კანონმდებელმა საჯარო შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა მოაწესრიგა საჯარო სამართლებრივი ნორმატიული აქტით _ “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონით. სწორედ მითითებული საკანონმდებლო აქტით ხდება საჯარო მოხელისათვის საჯაროსამართლებრივი კომპეტენციის გადაცემა და შესაბამისად, იმ შეღავათების მინიჭება და გარანტიებით აღჭურვა, რაც კანონით გათვალისწინებულია საჯარო მოხელისათვის. ამასთან, პირის დაკავებული თანამდებობის, საქმიანობის სპეციფიკისა და თვისობრივი დატვირთვის გამო საჯარო მოხელესთან გაიგივება, იმ პირობებში, როცა ის “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის მე-2 მუხლში რეგლამენტირებულ საჯარო სამსახურის განმარტების ლეგალურ დეფინიციაში არ თავსდება, დაუშვებელია.

საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 21 ივლისის ბრძანებულებით დამტკიცებული “საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრით”, განსაზღვრულია საჯარო თანამდებობათა ნუსხა, საჯარო მოხელეების რანგირება, რაც საჯარო მოხელეთათვის კიდევ ერთი ნორმატიული დადასტურებაა სტატუსთან მიმართებაში. სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომელი, როგორც საჯარო მოსამსახურე, აღნიშნულ რეესტრში არ ფიქსირდება, შესაბამისად, მითითებული თანამდებობა ვერ იქნება განხილული საჯარო სამსახურად.

ამდენად, მ. ბ-ე არ წარმოადგენს საჯარო მოსამსახურეს, რამდენადაც არ აკმაყოფილებს “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონით ამგვარ სუბიექტად მიჩნევისათვის დადგენილ პირობას, ამასთან, 2005 წლის 23 მარტის საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის ¹266 ბრძანებით დამტკიცებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულებით სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტი არის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მმართველობაში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 9 ივლისის ¹261 ბრძანებულებით შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის დაცვის პოლიციის უფლებამონაცვლეა და იგი წარმოადგენს საჯარო დაწესებულებას.

საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის 2011 წლის 13 მაისის ¹564961 ბრძანების საფუძველზე საქართველოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 69-ე მუხლის, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 4 აპრილის ¹303 ბრძანებით დამტკიცებული ნუსხის მე-6 მუხლისა და შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დემარტამენტის დებულების მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის ,,ა” და ,,ე” ქვეპუნქტის შესაბამისად, შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ქ. თბილისის I სამმართველოს II განყოფილების სსიპ - შემოსავლების სამსახურის ობიექტების დაცვის ინსპექტორი, პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკი მ. ბ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და 2011 წლის 12 მაისიდან დაითხოვეს საქართველოს შს ორგანოებიდან (იხ. ს.ფ. 94).

ზემოაღნიშნული ნორმების შინაარსის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მ. ბ-ე, საჯარო დაწესებულებიდან გათავისუფლებულია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის _ სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ბრძანების საფუძველზე. მართალია, ეს უკანასკნელი, არ წარმოადგენს საჯარო მოსამსახურეს, თუმცა, განსახილველ შემთხვევაში მისი გათავისუფლებისას გამოყენებულია ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობა, რა დროსაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა ისარგებლოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის განსაზღვრული პროცედურით, ადმინისტრაციული წარმოების გზით, საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი, ობიექტური და სრულყოფილი გამოკვლევის პრინციპის გათვალისწინებით. ამასთან, გათავისუფლების მატერიალური კანონიერების შეფასება, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა განახორციელოს საჯარო სამართლის ნორმატიული აქტებით.

საკასაციო სასამართლო მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე განმარტავს, რომ შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში უნდა გამოიყოს შემთხვევები, როცა პირი წარმოადგენს საჯარო მოსამსახურეს, მისი სამსახურში მიღება (დანიშვნა, არჩევა) ხდება ადმინისტრაციის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე და მისი გათავისუფლების კანონიერების შეფასება სასამართლოში სწორედ ამ საჯარო სამართლის ნორმატიულ აქტთან და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევებში სპეციალური საჯარო სამართლის ნორმატიულ აქტებთან შესაბამისობაში უნდა განხორციელდეს; ასევე, პირის, რომელიც არ წარმოადგენს საჯარო მოსამსახურეს, სამსახურში მიღება (დანიშვნა) ხდება შრომის კანონთა კოდექსის საფუძველზე და შესაბამისად, სწორედ მითითებული კერძოსამართლებრივი ნორმატიული აქტი არეგულირებს მისი სამსახურში მიღებისა და გათავისუფლების პირობებს, მესამე შემთხვევა, კერძოდ პირი, არ წარმოადგენს საჯარო მოსამსახურეს, თუმცა მისი სამსახურში მიღება (დანიშვნა) ხდება ადმინისტრაციული ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე და ამდენად, მისი გათავისუფლების კანონიერების შეფასება სწორედ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის პრინციპებთან შესაბამისობის შემოწმების შედეგად უნდა განხორციელდეს, და საჯარო დაწესებულების თანამშრომელი, რომლის გათავისუფლება განაპირობა საჯარო სამართლის ნორმატიული აქტებით დადგენილი დანაწესის უგულებელყოფამ და სწორედ ეს ნორმები შეეფარდა მის მოქმედებათა კვალიფიკაციის განსაზღვრას. ამდენად, ამგვარი სტატუსის მატარებელი პირის მხოლოდ შრომის კოდექსის ნორმების საფუძველზე გათავისუფლება, დაუშვებელია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიაჩნია ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განმარტება, რომ მოცემული დავა უნდა გადაწყდეს შრომის კანონთა კოდექსის მოთხოვნებიდან გამომდინარე და ამგვარი მსჯელობის საფუძველზე ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ დავა მიაკუთვნა სამოქალაქო კატეგორიის საქმეს.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის განმარტებას, რომ სადავო ბრძანების გამოცემის საფუძველია მოსარჩელის მიმართ დისციპლინური სახდელის შეფარდება, რაც რეგულირდება ,,პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონის 30-ე მუხლის მე-3 პუნქტის ,,ზ” ქვეპუნქტის, საქართველოს შს სამინისტროს თანამშრომელთა დისციპლინური წესდების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტის, ამავე წესდების მე-3 მუხლის ,,თ” ქვეპუნქტის, შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების 44-ე მუხლის მე-8 პუნქტისა და შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის ,,ა” და ,,ვ” ქვეპუნქტების შესაბამისად. ზემოაღნიშნულით დასტურდება, რომ დაცვის ინპექტორის პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკის მიმართ გამოყენებულ იქნა დისციპლინური სახდელი – სამსახურიდან გათავისუფლება, რის კანონიერებასაც ასაჩივრებს მოსარჩელე.

საკასაციო სასამართლო, ეყრდნობა რა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 7 ოქტომბრის განჩინებაში (ადმინისტრაციულ საქმეზე ¹ბს-713-300(კ-05), ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივრის გამო, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 16 მარტის განჩინებაზე, მოწინააღმდეგე მხარე თელავის რაიონის გამგეობის მიმართ, განკარგულების გაუქმების, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ) ჩამოყალიბებულ განმარტებას:

“ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედების ადმინისტრაციულ აქტად მიჩნევისათვის აუცილებელია, ის ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით აკმაყოფილებდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1. მუხლის “დ” პუნქტით განსაზღვრულ ადმინისტრაციული აქტის ლეგალური დეფინიციის ყველა ელემენტს, კერძოდ:

1. სადავო ურთიერთობის ერთ-ერთი მხარე არის ადმინისტრაციული ორგანო _ ადმინისტრაციული აქტის ავტორი;

2. სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული /საჯარო/ სამართლის კანონმდებლობიდან;

3. ადმინისტრაციული ორგანოს ღონისძიება მიმართულია კონკრეტული შემთხვევის მოწესრიგებისაკენ.

4. ადმინისტრაციული ორგანოს ეს ღონისძიება /იგულისხმება შემდეგი ელემენტი: “აწესებს, წყვეტს ან ადასტურებს” / მიმართულია სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლისაკენ, ე.ი. ის აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის სამართლებრივ მდგომარეობას.

ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედი პრინციპის მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს საქმიანობის სამართლებრივი ფორმის არჩევანის თავისუფლება. ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია კონკრეტული სამართალურთიერთობა მოაწესრიგოს იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების გზით, რომელიც, მისივე აზრით, უფრო ეფექტურია კონკრეტულ შემთხვევაში. ადმინისტრაციული ორგანოს არჩევანის თავისუფლების ფარგლები მთავრდება იქ და მხოლოდ მაშინ, როდესაც კანონი ზუსტად უთითებს მოცემული ურთიერთობისათვის ამა თუ იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების აუცილებლობას ან ეს გამომდინარეობს კანონით მოწესრიგებული ურთიერთობის თავისებურებიდან.

განსახილველ შემთხვევასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადავო ბრძანება გამოცემულია ,,საქართველოს შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების, “პოლიციის შესახებ” კანონისა და “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების” მოთხოვნებიდან გამომდინარე, აღნიშნული აქტები განსაზღვრავს დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომლების სამსახურში მიღების, სამსახურის გავლის, სამსახურიდან დათხოვნის წესს, სამართლებრივი და სოციალური დაცვის გარანტიებს.

ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის ფორმის სწორი კვალიფიკაციის საპროცესო სამართლებრივი მნიშვნელობა ვლინდება იმაში, რომ იგი წარმოადგენს აუცილებელ წინაპირობას სარჩელის სწორი ფორმის განსაზღვრისათვის, კერძოდ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სარჩელი დამოკიდებულია და განპირობებულია ადმინისტრაციული აქტის არსებობით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული დავა სწორედ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილი დავაა, რამდენადაც დავის საგანს წარმოადგენს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერება, ხოლო დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევისათვის ერთ-ერთ განმსაზღვრელ ელემენტს სწორედ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობა წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ სამართალურთიერთობას გააჩნია საჯარო-სამართლებრივი ურთიერთობის დამახასიათებელი ყველა ელემენტი _ დავა გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, სადავო ბრძანება შეიცავს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ლეგალური დეფინიციის ყველა ელემენტს, სარჩელი აღძრულია მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ, რის გამოც სახეზეა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლით განსაზღვრული პირობები დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის სამოქალაქო სამართალწარმოების პროცედურით განხილვა გამოიწვევს საპროცესო ნორმების ისეთ დარღვევას, რომელიც აუცილებლად განაპირობებს საქმეზე უკანონო გადაწყვეტილების დადგენას, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო სამართლის პრინციპები მკვეთრად განსხვავდება სამოქალაქო სამართალწარმოების პრინციპებისაგან, რომელთა გამოყენება მხოლოდ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ და მკაფიოდ განსაზღვრულ საქმეებზეა დასაშვები.

ამდენად, არასწორია საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის დასკვნა მოცემული დავის სამოქალაქო კატეგორიად მიჩნევის შესახებ, შესაბამისად, მ. ბ-ეის თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის განსჯად ადმინისტრაციულ დავას წარმოადგენს, რის გამოც საქმე განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს მითითებულ სასამართლოს განსჯადობის მიხედვით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; 2.1; 26.3, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. ბ-ის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას; საქმე გადაეცეს განსჯად სასამართლოს; წინამდებარე განჩინება გაეგზავნოთ მხარეებს; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/