გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
¹ 3გ/ად-7-კ 6 აპრილი, 2001 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),
მ. ვაჩაძე,
ნ. კლარჯეიშვილი
დავის საგანი – ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანა.
საკასაციო პალატამ, მხარეთა მონაწილეობის გარეშე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად განიხილა ი. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2000 წლის 7 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
აღწერილობითი ნაწილი:
1998 წლის 4 ნოემბერს ნ. გ-შვილმა მოპასუხის ი. მ-შვილის მიმართ სარჩელით მიმართა ქ. ბათუმის სასამართლოს და ი. მ-შვილის მიერ 7,2 მ2 ფართობის დერეფნის საერთო სარგებლობაში დატოვება და ამოქოლილი კარის გახსნა მოითხოვა. საფუძვლად იმ გარემოებაზე მიუთითა, რომ ქ. ბათუმში, ... ხ. რ-ძისაგან 1995 წელს შეძენილ და 1998 წლის 18 მაისს გაფორმებულ ერთოთახიან ბინას აღნიშნული დერეფანი ახლდა, როგორც საერთო სარგებლობის შესასვლელი, რომელიც 1997 წლის აგვისტომდე, ნ. გ-შვილის მეუღლის გარდაცვალებამდე, იყო საერთო და შემდეგ თვითნებურად ამოაშენა მოპასუხე ი. მ-შვილმა, რითაც გააუარესა მისი საყოფაცხოვრებო პირობები. ქ. ბათუმის ტექინვენტარიზაციის სამსახურის მიერ 1998 წლის 29 მაისს გაცემული საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის მიხედვით, სადავო ¹ 12 ოთახი ამჟამადაც მითითებულია საერთო სარგებლობის ფართად. გამსხვისებელმა ხ. რ-ძემ მოსარჩელის მიერ შეძენილი 34,4მ2 ერთოთახიანი ბინა 1995 წლის 16 მაისს ბებიასაგან – მ. ს-ძისაგან ანდერძით მიიღო, რომელმაც ქ. ბათუმის პრეფექტის დროებითი კაბინეტის 1991 წლის 22 მაისის ¹ 46 გადაწყვეტილებით, იმავე წლის 14 ივნისს აღნიშნული ბინის პარივატიზაცია მოახდინა.
1999 წლის 17 თებერვალს მოსარჩელემ დამატებითი სარჩელი წარადგინა და მოპასუხე ი. მ-შვილის მიერ 1994 წლის 28 დეკემბერს განხორციელებული ოთხოთახიანი ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება მოითხოვა იმ ნაწილში, რომლითაც ოთხოთახიან ბინასთან ერთად პრივატიზებული იქნა სადავო 7,2 მ2 საერთო სარგებლობის დერეფანი. საერთო დერეფნის მისაკუთრებითა და კარის ამოშენებით, მოსარჩელის აზრით, მას ... ქუჩის მხრიდან ბინაში შესვლის საშუალება წაერთვა.
მოპასუხე ი. მ-შვილმა სარჩელი არ ცნო, რადგან ყოფილი მესაკუთრისაგან მ. ს-ძისაგან 1989 წელს შეიძინა სადავო დერეფანი ერთ ოთახთან ერთად, რომლის პრივატიზებაც შემდგომ მოახდინა და მ-ძეს დერეფნის თაობაზე პრეტენზია არ ჰქონია.
ქ. ბათუმის სასამართლოს 1999 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. გ-შვილს სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.
ნ. გ-შვილის სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატამ 1999 წლის 16 აპრილის განჩინებით გადაწყვეტილება გააუქმა და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობას დაუბრუნა.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2000 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ნ. გ-შვილის სარჩელი. ი. მ-შვილის ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულება გაუქმდა სადავო 7,2 მ2 ფართის ნაწილში და მოპასუხე ი. მ-შვილს საერთო სარგებლობის დერეფანში ამოშენებული ტიხარის მოშლა დაევალა. ამასთან, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 17 იანვრის განჩინებით მოპასუხეს უარი ეთქვა ვადის გაშვების გამო შეგებებული სარჩელის მიღებაზე, რომლითაც მოპასუხე ითხოვდა ხ. რ-ძესა და ნ. გ-შვილს შორის 1998 წლის 18 მაისს გაფორმებული ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმებას და საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლის თანახმად, ერთ ოთახზე საერთო საკუთრებაში წილის შესყიდვის უპირატესი უფლების აღდგენას.
აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის განჩინებით ქ. ბათუმის სასამართლოს გადაწყვეტილება გაუქმდა. აღნიშნული განჩინება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ გააუქმა და შესაბამისი მითითებებით ხელახლა განსახილველად აჭარის ა/რ უმაღლეს სასამართლოს იგივე პალატას დაუბრუნა.
აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატამ შეასრულა უზენაესი სასამართლოს მითითებები და საქმეში მოპასუხედ ქ. თბილისის მერია ჩააბა, რომელმაც სარჩელი ცნო და მიუთითა, რომ «ნ. გ-შვილის მოთხოვნა საფუძვლიანია, სადავო ფართი არ შეიძლება შესულიყო ი. მ-შვილის ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში, რადგან იგი საერთო სარგებლობის ფართს წარმოადგენდა». 2000 წლის 7 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა ქ. ბათუმის სასამართლოს 2000 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. გ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება ი. მ-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა.
სამოტივაციო ნაწილი:
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ ი. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და სწორად განმარტა იგი. საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ. ბათუმში, ... არსებული ორსართულიანი სახლის მეორე სართულზე მცხოვრებ ი. მ-შვილისა და ნ. გ-შვილის საცხოვრებელი ბინები ერთმანეთთან საერთო სარგებლობის, 7.2 კვ.მ ფართის დერეფნით არის დაკავშირებული. საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹ 197-ე დადგენილებით მოქალაქეებს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცათ საცხოვრებელი ბინები, მაგრამ რაც შეეხება საერთო სარგებლობის ფართს (სადავო 7.2 კვ.მ), მათი გადაცემა ამ აქტით პირად საკუთრებაში არ დაიშვებოდა.
ამდენად, საკასაციო პალატის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად გააუქმა ი. მ-შვილის ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ის ნაწილი, რომელიც ეხება სადავო 7.2 კვ.მ საერთო ფართის დერეფნის უსასყიდლო პრივატიზაციას.
საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას და მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ვერ იქნება გამოყენებული «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომელიც სარჩელის წარდგენის ხანდაზმულობის 3 წლიან ვადას ეხება, ვინაიდან ამ კანონის პირველი მუხლის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად ამ კანონის მიზნებისათვის სახელმწიფო ქონებაში იგულისხმება საწარმოები და საწარმოთა ქვედანაყოფები, ამასთან, აღნიშნული კანონი მიღებულია 1997 წელს, ხოლო ი. მ-შვილის ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულება გაფორმებულია 1994 წელს.
საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო სამართლის 1964 წლის კოდექსის 239-ე და 120-ე მუხლები და სწორად მიუთითა, რომ ი. მ-შვილსა და მ. მ-ძეს შორის სადავო 7.2 კვ.მ. ფართზე დადებული გარიგება ვერც სანოტარო წესით გაფორმდებოდა და ვერც ადგილობრივი საბჭოს აღმასკომში გაივლიდა რეგისტრაციას, ვინაიდან მ. მ-ძეს მხოლოდ პირად საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ფართის გასხვისება შეეძლო, სადავო დერეფანი კი კომუნალური ფონდის სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენდა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს აზრით, კასატორ ი. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
სარეზოლუციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I-ლი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 390-ე, 399-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
კასატორ ი. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
ძალაში დარჩეს აჭარის ა/რ უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2000 წლის 7 დეკემბრის გასაჩივრებული განჩინება.
სახელმწიფო ბაჟი 40 ლარის ოდენობით გადახდეს ი. მ-შვილს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
