გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ/ად-12-კ.ს. 11 მაისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა ო. ბ-შვილის კერძო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 26 იანვრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

1996 წლის 5 აგვისტოს თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობამ სარჩელით მიმართა თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს და თბილისში, ... მდებარე თვითნებურად აშენებული საცხოვრებელი სახლიდან რ. და მ. ფ-ინების გამოსახლება და სადავო ფართის გამგეობის ფონდში ჩარიცხვა მოითხოვა.

თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილებით საბურთალოს რაიონის გამგეობის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. საცხოვრებელი სახლი, მდებარე თბილისში, ..., ლიტერ «ა» ჩარიცხული იქნა საბურთალოს რაიონის გამგეობის ფონდში, ხოლო მოსარჩელეს უარი ეთქვა რ. და მ. ფ-ინების გამოსახლებაზე უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 3 ნოემბრის დადგენილებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარის პროტესტი დაკმაყოფილდა და თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილება ქ. თბილისში, ... მდებარე ა. ბ-შვილის სახელზე რიცხული სახლთმფლობელობის კანონიერად აშენებული ¹ 1 ოთახის ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის ფონდში ჩარიცხვის ნაწილში გაუქმდა და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა, ხოლო თვითნებურად აშენებული ოთახისა და სხვა დამხმარე სათავსოების ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის ფონდში ჩარიცხვის ნაწილში სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმმა, ამასთან, მიუთითა, რომ «გაუქმებულ ნაწილში საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს, რომ სახლთმფლობელობა აღრიცხულია ა. ბ-შვილის სახელზე და იგი საქმეში მხარედ უნდა ჩააბას».

1999 წლის 16 ივლისს ა. ბ-შვილის უფლებამონაცვლეებმა: ო. და ომ. ბ-შვილებმა განცხადებით მიმართეს თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს და თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 3 ნოემბრის დადგენილების ბათილად ცნობა მოითხოვეს. საფუძვლად იმ გარემოებაზე მიუთითეს, რომ სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმების უხეში დარღვევით, არ გამოარკვია საქმის ნამდვილი გარემოებანი და საქმეში მხარედ არ ჩააბა აწ გარდაცვლილ ა. ბ-შვილის შვილები (უფლებამონაცვლეები): ო. და ომ. ბ-შვილები.

ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გაგმეობის წარმომადგენელმა მ. ბ-იამ ო. და ომ. ბ-შვილების განცხადება სასამართლო გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის თაობაზე არ გაიზიარა და მიუთითა, რომ 1996 წელს ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობა სარჩელით ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის უკანონოდ აშენებული ნაწილის, კერძოდ, ლიტერ «ა»-ს გამგეობის ფონდში ჩარიცხვასა და ამ ფართიდან რ. და მ. ფ-ინების გამოსახლებას მოითხოვდა. აღნიშნული სარჩელი ა. ბ-შვილის სახელზე რიცხულ კანონიერად აშენებულ ¹ 1 ოთახს არ ეხებოდა. ამდენად, გამგეობის წარმომადგენლის განმარტებით, არასწორი იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს დადგენილება ამ ნაწილში, რადგან აღნიშნული მოთხოვნა სასამართლოში გამგეობას არ დაუყენებია და არც საბურთალოს რაიონის სასამართლოს არ განუხილავს. გამგეობის წარმომადგენელმა, ამასთან, მიუთითა, რომ ა. ბ-შვილმა 1953 წლის 26 აგვისტოს, ქ. თბილისის საბჭოს აღმასკომისაგან მიიღო ნებართვა ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელ სახლზე მიშენების წარმოებისათვის. ვინაიდან იმ პერიოდში თვითონ ა. ბ-შვილი მუშაობდა რაიონში და ცოლ-შვილით ცხოვრობდა ქ. ჭიათურაში, მისი ნებართვით მშენებლობა აწარმოვა მისი დის ქმარმა, კ. ფ-ინას მამამ _ ტ. ფ-ინამ. მშენებლობა დაამთავრა თავად კ. ფ-ინამ 1956 წელს და იმ დღიდან თვითნებურად მიშენებულ სადავო ოთახში თავად ცხოვრობდა. 1973 წელს ა. ბ-შვილმა სარჩელით მიმართა ქ. თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს კ. ფ-ინას ბინიდან გამოსახლების შესახებ, ხოლო კ. ფ-ინამ შეგებებული სარჩელით სადავო ოთახზე მესაკუთრედ ცნობა მოითხოვა. ქ. თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს 1973 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით არც სარჩელი და არც შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. კ. ფ-ინას იმ მოტივით ეთქვა უარი სადავო ფართის მესაკუთრედ ცნობაზე, რომ სადავო ოთახი წარმოადგენდა უგეგმო და უპროექტო მშენებლობას. გამგეობის წარმომადგენლის მ. ბ-იას აზრით, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით უდავოა კ. ფ-ინას და შემდგომ მისი მემკვიდრეების სადავო ოთახში ცხოვრებისა და სარგებლობის ფაქტი, რომელიც კანონიერად იქნა პრივატიზებული და შემდგომ გასხვისებული გ. ნ-შვილზე. უფრო მეტიც, ქ. თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის აღმასკომის 1982 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილებით ორივე მხარის თანხმობით მოხდა ეზოს გამიჯვნაც. ამდენად, გამგეობის წარმომადგენელმა ო. და ომ. ბ-შვილების განცხადება სასამართლოთა გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლოდ მიიჩნია.

უსაფუძვლოდ მიიჩნიეს აღნიშნული განცხადება მ. და რ. ფ-ინებმაც, ასევე, საქმეში მესამე პირად ჩართულმა გ. ნ-შვილმა. მათი განმარტებით, ო. და ომ. ბ-შვილები სასამართლოს მიერ 1996 წელს კანონიერად არ იქნენ ჩაბმულნი საქმეში მონაწილეებად, რადგან სასამართლოსათვის ცნობილი იყო 1973 წლის ქ. თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც სადავო ფართის მოსარგებლად აღიარეუბლ იქნა კ. ფ-ინა. ამასთან, მათი აზრით, ო. და ომ. ბ-შვილებს გაშვებული ჰქონდათ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლით დადგენილი სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადების სასამართლოში წარდგენის ერთთვიანი ვადა, რადგან 1997 წლის 3 ნოემბერს საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმმა სწორედ ო. და ომ. ბ-შვილების ზედწესით საჩივრის გამო იმსჯელა, საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარის პროტესტის საფუძველზე, ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს გადწყვეტილებაზე. ამდენად, მათი განმარტებით ო. და ომ. ბ-შვილებისათვის ჯერ კიდევ 1997 წელს იყო ცნობილი ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს გადწყვეტილების შესახებ და განცხადება სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ ხანდაზმულია.

1999 წლის 18 ნოემბერს თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულმა სასამართლომ ო. და ომ. ბ-შვილების განცხადება თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 3 ნოემბრის დადგენილების ბათილად ცნობის თაობაზე განსჯადობის მიხედვით განსახილველად თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაუგზავნა, რომელმაც 1999 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით განცხადება განუხილველად დატოვა იმ მოტივით, რომ სააპელაციო სასამართლოს აზრით, სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, შეიძლება მოითხოვოს პროცესში მონაწილე მხარემ ან მესამე პირმა, რომელსაც ო. და ომ. ბ-შვილები (და არც მათი მამა _ ა. ბ-შვილი) არ წამოადგენდნენ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2000 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა ო. და ომ. ბ-შვილების კერძო საჩივარი, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და განცხადება ბათილად ცნობის თაობაზე განსახილველად თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატას გადაეცა. ამასთან, განემარტა, რომ სააპელაციო პალატას თავდაპირველად სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადების დასაშვებობაზე უნდა ემსჯელა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 26 იანვრის განჩინებით ო. და ომ. ბ-შვილების განცხადება სასამართლოთა გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის თაობაზე დატოვებულ იქნა განუხილველად იმ საფუძვლით, რომ განმცხადებლებმა გაუშვეს სასამართლოსადმი მიმართვის ერთთვიანი ვადა, რის გამოც სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადება დაუშვებლად იქნა მიჩნეული.

აღნიშნულ განცხადებაზე ომ. ბ-შვილის მიერ შეტანილ იქნა კერძო საჩივარი, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ 2001 წლის 13 თებერვლის განჩინებით არ დააკმაყოფილა და საქმის მასალებთან ერთად საქართველოს უზენაეს სასამართლოს გადმოუგზავნა.

კერძო საჩივრის ავტორი შემდეგ გარემოებებზე მიუთითებს:

1. სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადების ავტორების მიერ დაცული იყო განცხადების შეტანის ვადა, კერძოდ, მათთვის უცნობი იყო როგორც საბურთალოს რაიონის 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილების, ისე თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 3 ნოემბრის დადგენილების არსებობა, რომელთა შესახებ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის შესაბამისად მათთვის არავის უცნობებია. აღნიშნულის შესახებ მათ გაიგეს 1999 წლის 2 ივლისს, რაზეც მეტყველებს მათ მიერ ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოში შეტანილი განცხადება.

2. თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 26 იანვრის განჩინება ეყრდნობა საქმე ¹ 02^ბ-783-99-ში მოთავსებულ წერილს, რომლითაც ო. და ომ. ბ-შვილებს ეცნობათ, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ შეჩერებულ იქნა საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილების აღსრულება. საქმეში არ არსებობს მტკიცებულება, რომ ო. და ომ. ბ-შვილებმა მიიღეს აღნიშნული წერილი. ამასთან, მათთვის მხოლოდ სახლის გაყიდვის მცდელობის შესახებ გახდა ცნობილი მ. და რ. ფ-ინების სიტყვიური განცხადების საფუძველზე და სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ მხოლოდ 1999 წლის ივლისში შეიტყვეს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის სქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი კერძო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ ო. ბ-შვილის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს 2001 წლის 26 იანვრისა და 13 თებერვლის განჩინებები შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილება არც საკასაციო და არც ზედამხედველობის წესით არ გაუსაჩივრებიათ პროცესის მონაწილე მხარეებს: ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობას და რ. და მ. ფ-ინებს. ¹ 02ბ-783-99 საქმის მიხედვით, ასევე, დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს პრეზიდიუმის 1997 წლის 3 ნოემბრის დადგენილებას, რომლითაც ნაწილობრივ გაუქმდა ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს სადავო გადაწყვეტილება, საფუძვლად დაედო თბილისის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარის პროტესტი ზედამხედველობის წესით, რომელიც ძირითადად ა. ბ-შვილის მემკვიდრეების ო. და ომ. ბ-შვილების უფლებების დარღვევაზე მიუთითებდა და აღნიშნავდა, რომ ა. ბ-შვილმა 1974 წელს უანდერძა ზემოაღნიშნული სახლი მემკვიდრეებს, ხოლო თავად 1985 წელს გარდაიცვალა. აღნიშნული მონაცემები საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა და იგი მხოლოდ ო. და ომ. ბ-შვილების ზეწესით საჩივრის საფუძველზე შეიძლება გამხდარიყო ცნობილი პროტესტის ავტორისათვის. მითუმეტეს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყველა ინფორმაცია, მათ შორის 1997 წლის 13 ავგისტოს ¹ 04-258 წერილი მიმართული იყო ო. და ომ. ბ-შვილებისადმი და არა პროცესის მონაწილე მხარეების: ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობისა და მ. და რ. ფ-ინებისადმი. აღნიშნული კი იმაზე მეტყველებს, რომ სადავო 1996 წლის 4 სექტემბრის გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ 1997 წლისათვის იყო ცნობილი ო. და ომ. ბ-შვილებისათვის, რადგან მხოლოდ ისინი ხდიდნენ სადავოდ ამ გადაწყვეტილებას.

ამდენად, საკასაციო პალატის აზრით, ო. და ომ. ბ-შვილების მიერ სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადების წარდგენისას გაშვებული იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილებით დადგენილი სასამართლოსადმი მიმართვის ერთთვიანი ვადა, რის გამოც ამავე კოდექსის 427-ე მუხლის თანახმად, განცხადება დაუშვებელია და განუხილველად უნდა იქნეს დატოვებული.

საკასაციო პალატა, ამასთან, თვლის, რომ საქათველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ო. და ომ. ბ-შვილების სასამართლოს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადებაზე ვერ გავრცელდება, რადგან აღნიშნული ნორმა იმ პირთა განცხადებებს შეეხება, რომლებიც საქმის განხილვაში მხარედ ან მესამე პირად მონაწილეობდნენ და რომელთაც ეცნობათ გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 1-ლი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე, 285-ე, 372-ე, 399-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ომ. ბ-შვილის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 26 იანვრისა და 13 თებერვლის განჩინებები.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.