გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ/ად-57-კ-01 10 ივლისი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართელოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ბ. კობერიძე

განიხილა თ. ც-შვილისა და თ. ზ-ძის საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 29 იანვრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

მოსარჩელეებმა: თ. ც-შვილმა და თ. ზ-ძემ 1998 წლის 13 ნოემბერს სარჩელი აღძრეს ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოში და შპს «მ.» მიერ (დირექტორი ნ. ბ-შვილი) თვითნებურად დაკავებული მათი კუთვნილი სათავსოების გამონთავისუფლება, ეზოს მხრიდან ამოშენებული კარის ღიობის მოშლა და ყველაფრის თავდაპირველ მდგომარეობაში აღდგენა მოითხოვეს.

მოსარჩელეები თავის მოთხოვნებს შემდეგ გარემოებებს აფუძნებდნენ:

მოსარჩელეები ცხოვრობენ ქ. თბილისში, ... და არიან მეზობლები. ქ. თბილისის ლენინის რაისაბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებით მათი კორპუსის მობინადრეებს, ათ ოჯახს მიეცათ ლოჯიების მიშენების უფლება. შეაგროვეს საჭირო თანხა და ჩაატარეს მიშენება. ლოჯიების მშენებლობისას მეზობლები შეთანხმდნენ, რომ ლოჯიების ქვეშ ოთხ სათავსოს გამოიყენებდა ოთხი ოჯახი. ორმა ოჯახმა ამოაშენა, ხოლო მათ უსახსრობის გამო მთლიანად ამოშენება ვერ მოახერხეს, ამოაშენეს მხოლოდ კედლები. კორპუსში მდებარე მაღაზიის გამგემ, შპს «მ.» დირექტორმა ნ. ბ-შვილმა მათ სთხოვა სათავსოები, მაღაზიიდან გაჭრა კარი, კარის ღიობის ნაცვლად ამოაშენა კედელი და მიისაკუთრა მათი ფართი.

მოპასუხე შპს «მ.» დირექტორმა ნ. ბ-შვილმა არ სცნო სარჩელი და მიუთითა, რომ მან ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის ნებართვის საფუძველზე ამოაშენა სადავო ფართი, რომელიც ესაზღვრება მაღაზიას და იგი კანონიერად ეკუთვნის მას.

ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების: თ. ც-შვილისა და თ. ზ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოსარჩელეებს გამოეყოთ ორ-ორი სათავსო, თითოეული 18 კვ. მეტრის ოდენობით და მოპასუხეს დაევალა გამოენთავისუფლებინა სადავო ფართი.

სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს «მ.» დირექტორის ნ. ბ-შვილის მიერ გასაჩივრდა საკასაციო წესით.

ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1999 წლის 11 მარტის განჩინებით იმ მოტივით, რომ რაიონულმა სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმის გარემოებები, ამასთან, არ იმსჯელა საქმეში მესამე პირად ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის ჩართვაზე, სასამართლო გადაწყვეტილება გაუქმებულ იქნა და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა.

საქმის ხელახლა განხილვის სტადიაზე მოსარჩელეებმა გაზარდეს დავის საგანი და დამატებით ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობის 1992 წლის 15 აპრილის ¹ 401 გადაწყვეტილებისა და ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 1995 წლის 3 ნოემბრის ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვეს.

ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით თ. ც-შვილისა და თ. ზ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და კანონიერად ჩაითვალა გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 29 იანვრის განჩინებით თ. ც-შვილისა და თ. ზ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის ლენინის რაისაბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 17 თებერვლის ¹ 4.53.354 გადაწყვეტილებით ქ. თბილისში, ... მცხოვრებ მობინადრეებს ნება დაერთოთ თავიანთი ხარჯებით ეზოს მხრიდან ამოეშენებინათ ლოჯიები, რაც კანონით დამტკიცებული პროექტის საფუძველზე 1990 წელს განახორციელეს. ლოჯიების ამოშენება განხორციელდა ეზოს მხრიდან.

სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. ც-შვილმა ბინა შეისყიდა 1997 წელს, ხოლო თ. ზ-ძემ 1994 წელს. მათი განმარტებით, ბინის ყიდვისას ადრინდელმა მესაკუთრეებმა: ნ-ძემ და ზ-სკიმ განუცხადეს, რომ სადავო სათავსო მათ ეკუთვნოდათ და ამ ფართით დროებით სარგებლობდა მაღაზიის გამგე ნ. ბ-შვილი. ამასთან, მათი მითითებით, სადავო აქტების არსებობის შესახებ მოსარჩელეებმა მხოლოდ სასამართლოში სარჩელის შეტანის შემდეგ შეიტყვეს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ბინების პრივატიზაციით მათ მოიპოვეს საკუთრების უფლება ბინებსა და სადავო ფართზე, როგორც ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილზე, და განმარტა, რომ სადავო ფართი წარმოქმნილია ლოჯიების ამოშენების შედეგად გაჩენილ თავისუფალ სივრცეში, რომელიც არ შეიძლება ჩაითვალოს საერთო თანასაკუთრების ობიექტად ისეთ პირობებში, როდესაც იგი ემიჯნება მაღაზია «მ.».

სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მტკიცება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს უკანონოდ მიეცა ამოშენების უფლება, ისე, რომ არ იყო მიღებული ბინის მესაკუთრეთა თანხმობები და მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ლოჯიების შედეგად წარმოქმნილ ფართზე ამოაშენა სათავსო, რასაც არ ესაჭიროებოდა სხვა მობინადრეთა თანხმობა და აღნიშნული უფლება მან სათანადო ორგანოებისათვის მიმართვით მოიპოვა ჯერ კიდევ 1992 წელს, მაშინ როდესაც აპელანტები აღნიშნული საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეებს არ წარმოადგენდნენ.

თ. ც-შვილი და თ. ზ-ძე არ დაეთანხმნენ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და საკასაციო წესით გაასაჩივრეს იგი. კასატორები თავიანთ მოთხოვნებს შემდეგ გარემოებებზე აფუძნებენ:

კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 11 აგვისტოს ¹825 დადგენილების მე-7 პუნქტი, რომლის თანახმადაც პრივატიზებული საცხოვრებელი სახლების მობინადრენი ითვლებიან ამ სახლის საინჟინრო მოწყობილობებისა და საერთო სარგებლობის ადგილების თანამესაკუთრეებად. ამ ნორმის თანახმად, სადავო ფართი წარმოადგენს ბინის მესაკუთრეთა საერთო სარგებლობის ადგილს. კასატორების მითითებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები, რადგან ლოჯიების ქვეშ თავისუფალი სივრცე არ არსებობდა და მობინადრეების მიერ ამ სივრცეში უკვე აშენებული იყო კედლები, მაღაზიის გამგემ ნ. ბ-შვილმა მხოლოდ კარები ჩამოაბა და ღიობი ამოაშენა, რისი უფლებაც არ შეიძლება ქ. თბილისის ნაძალადევის გამგეობას მიენიჭებინა ნ. ბ-შვილისათვის, რადგან აღნიშნული სადავო ფართი მობინადრეთა სახსრებით იყო აშენებული.

კასატორთა განმარტებით, სადავო ფართზე უფლება მათ ბინის გამყიდველებისაგან: ნ-ძისა და ზ-სკისგან მიიღეს, რომელთაც არასოდეს არ დაუთმიათ ნ. ბ-შვილისათვის ეს უფლება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ თ. ც-შვილისა და თ. ზ-ძის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 29 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს უნდა დაუბრუნდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სასამართლომ არ გამოიყენა იმ დროს მოქმედი საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1989 წლის 7 ივლისის ¹ 521გ განკარგულება «საცხოვრებელ სახლებზე საზაფხულო (ლოჯია, ვერანდა, აივანი) და სხვა დამხმარე სათავსოების მიშენების შესახებ», თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1989 წლის 18 მაისის განკარგულება (10.19.254) «სახელმწიფო და კოოპერატიულ საცხოვრებელ სახლებზე მობინადრეთა სახსრებით ლოჯიების, ვერანდების, აივნებისა და სხვა დამხმარე სათავსოების მიშენებაზე დებულების დამტკიცების შესახებ» და აღნიშნული დებულება. ამ აქტების თანახმად მობინადრენი საცხოვრებელ სახლზე მიშენებას ახორციელებდნენ საკუთარი სახსრებით და მიშენებული ფართი მათ გადაეცემოდათ მფლობელობაში.

დადგენილია და დავას არ იწვევს ის ფაქტი, რომ ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელ სახლზე ლოჯიების მიშენება განხორციელდა კანონმდებლობის შესაბამისად – ქ. თბილისის ლენინის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის გადაწყვეტილებისა (17.02.88 წ.) და ქალაქის მთავარი არქიტექტორის ბრძანების (06.06.88 წ.) საფუძველზე, მობინადრეთა თანხმობითა და სახსრებით. ამასთან, სახელმწიფო საწარმო «მაგნოლიას» (დირექტორი ნ. ბ-შვილი) და ქ. თბილისის ლენინის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომს ლოჯიების მიშენებაში არანაირი მონაწილეობა არ მიუღიათ. ლოჯიების მიშენება განხორციელდა 1990 წელს და ვინაიდან ამ დროისათვის აღნიშნული საცხოვრებელი სახლი კომუნალურ ფონდს განეკუთვნებოდა, მიშენებული ფართი სარგებლობისა და ფლობის უფლებით გადაეცა მობინადრეებს.

დადგენილია, ასევე, ის ფაქტი, რომ მაღაზია «მ.» საცხოვრებელი სახლის ქუჩის მხარეს მდებარეობდა, ხოლო ლოჯიების მიშენება განხორციელდა ეზოს მხარეს. ამასთან, მაღაზია «მ.» და მის ხელმძღვანელობას უარი ლოჯიების მიეშენებაზე არ განუცხადებიათ, არც თანხა შეუტანიათ და არც რაიმე პრეტენზია გამოუთქვამთ მიშენებაზე. საქმის მასალებით, ასევე, დადასტურებულია, რომ 1991 წლისათვის ლოჯიების ქვეშ მყოფი მობინადრეთა საერთო სარგებლობის ადგილი ნახევრად ამოშენებული იყო და თავისუფალი სივრცე არ არსებობდა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ფართი წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის მობინადრეთა საერთო სარგებლობის ფართს, რომლის განკარგვა ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობას არ შეეძლო. ამასთან, ვინაიდან სადავო ფართი ესაზღრებოდა საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე მდებარე მაღაზია «მ.», ამ ფართით სარგებლობა უნდა მომხდარიყო ორივე მხარის ინტერესების გათვალისწინებით. ამდენად, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას და და მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობას არ ჰქონდა უფლებამოსილება განეკარგა ქ. თბილისში, ... მდებარე საცხოვრებელი სახლის საერთო სარგებლობასა და მფლობელობაში გადაცემული სადავო ფართი, მითუმეტეს მათი თანხმობის გარეშე.

საკასაციო პალატა სააპელაციო სასამართლოს ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ საქმეში ქ. თბილისის ნაძალადევის რაიონის გამგეობა და ქ.თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახური მოპასუხე მხარედ და არა მე-3 პირად უნდა იყოს ჩაბმული, ვინაიდან გასაჩივრებულია ამ ორგანოთა ადმინისტრაციული აქტები. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ისინი მხარედ უნდა ჩააბას საქმეში.

საკასაციო პალატა, ასევე, ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ თავდაპირველი მობინადრენი არ დავობდნენ აღნიშნული ფართის თაობაზე. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო ფართი ურთიერთშეთანხმებით, დროებით სარგებლობაში ჰქონდა მათ მიერ გადაცემული შპს «მ.», რომელმაც იგი მიისაკუთრა. კასატორებს სრული უფლება ჰქონდათ მყიდველის მიერ მათთვის გადაცემული უფლების დაცვა მოეთხოვათ. ამასთან, სასამართლოს თუ არასაკმარისად მიაჩნია წარმოდგენილი მტკიცებულებანი, მას შეუძლია დამატებით მოიპოვოს ისინი და დაკითხოს მოწმეები.

ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ თ. ც-შვილისა და თ. ზ-ძის საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორების: თ. ზ-ძისა და თ. ც-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2001 წლის 29 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას.

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.