გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3გ/ად-130-კ 7 დეკემებერი, 2000 წელი, ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ი. ტაბუცაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

განიხილა გ. ბ-ის, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს, ზ. ზ-ის საკასაციო საჩივრები თბილისის საოლქო სასამართლოს 22.06.2000 წ. გადაწყვეტილებაზე. პალატამ

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველომ 24.02.99 წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვაკის რაიონულ სასამართლოს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსთან არსებული საკონკურსო კომისიის 30.07.97 წ. გადაწყვეტილებით დაბა წყნეთში, ¹.... საცხოვრებელი სააგარაკო კოტეჯი, იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით, გადაეცა გ. ბ-ს, რის შედეგადაც 30.07.97 წ. გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება. მოსარჩელემ მოითხოვა აღნიშნულ ფართში უნებართვოდ შესახლებული ზ. ზ-ის გამოსახლება.

მოპასუხე ზ. ზ-მა შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმმართველოსა და გ. ბ-ს შორის 30.07.97 წ. დადებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების გაუქმება და სადავო აგარაკზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობა. ზ. ზ-მა მიუთითა, რომ 1989 წლიდან ოჯახთან ერთად, მძიმე საბინაო პირობების გამო, საცხოვრებლად შესახლდა ¹..... აგარაკში, კოტეჯში სეზონურად მცხოვრებ მოქალაქე ა. ი-ას ნებართვით. შესახლების დღიდან იხდიდა ყველა კომუნალურ გადასახადს. ამასთან, წლების მანძილზე მიმართავდა სხვადასხვა ინსტანციებს თხოვნით, რათა მოეხდინათ აღნიშნული აგარაკის პრივატიზება ან დაედოთ მასთან ქირავნობის ხელშეკრულება. მიუხედავათ იმისა, რომ 1996 წელს თბილისის მერიის მთავარი სამეურნეო სამმართველოს უფროსისაგან მიიღო პასუხი, რომ ¹.... აგარაკი პრივატიზებას არ ექვემდებარება, 1997 წ. ფარულად, ვითომ კონკურსის გამოცხადებით, მოხდა სადავო კოტეჯის პრივატიზება მოქ. გ. ბ-ზე, რითაც უხეშად დაირღვა მისი უფლებები.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 21.12.99 წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ზ. ზ-ი მასთან მყოფ პირებთან ერთად გამოსახლდა სადავო კოტეჯიდან, სხვა საცხოვრებელი ფართის მიუცემლად. აღნიშნული კოტეჯი კუთვნილებისამებრ ჩაბარდა გ. ბ-ს, ზ. ზ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო კოტეჯის პრივატიზების შესახებ განცხადება საკონკურსო კომისიის მიერ გამოქვეყნდა გაზეთ «......-ში” ერთი თვით ადრე, განცხადება კონკურსში მონაწილეობის თაობაზე მხოლოდ გ. ბ-მა შეიტანა და კო-ტეჯზე გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება, მასზე გაიცა საკუთრების მოწმობა. გ. ბ-ის მიერ სადავო კოტეჯის ღირებულება მთლიანად გადახდილია და ამდენად, მის საკუთრებას წარმოადგენს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზ. ზ-ი კოტეჯს ფლობს უკანონოდ, არ გააჩნია საკუთრების ან სარგებლობის დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი. სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია ზ. ზ-ის მოთხოვნა სადავო კოტეჯზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობაზე, იმ მოტივით, რომ უკანონო ფლობა არ წარმოადგენს უპირატესი შესყიდვის უფლების წარმოშობის საფუძველს.

ზ. ზ-მა სააპელაციო საჩივრით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს. აპელანტმა აღნიშნა, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოტანილია საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით, სარჩელი წარდგენილია არასათანადო მოსარჩელის მიერ, ვინაიდან სადავო ქონებაზე საკუთრების მოწმობა გაცემული იყო გ. ბ-ზე. სასამართლო გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსჯელობას შეგებებულ სასარჩელო მოთხოვნაზე, საქმის განხილვა წარმოებდა მტკიცებულებების გარეშე. აპელანტმა მიუთითა, რომ კონკურსის ჩატარებისას დაირღვა მინისტრთა კაბინეტის 21.01.94 წ. ¹42 დადგენილების, საქართველოს პარლამენტის 20.09.94 წ. ¹555-1 დადგენილებით დამტკიცებული «სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის შესახებ” დებულების, «სახელწმიფო ქო-ნების პრივატიზების შესახებ” 30.05.97 წ. კანონის, პრეზიდენტის 02.07.97 წ. ¹192 განკარგულების მოთხოვნები. აპელანტმა მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი პირვანდელი მოთხოვნის დაკმაყოფილება. მოწინააღმდეგე მხარემ და მესამე პირმა _ გ. ბ-მა სააპელაციო საჩივარი არ ცნეს და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეში სათანადო მოსარჩელეედ ჩართო გ. ბ-ი, ხოლო თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველო _ მესამე პირად. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 22.06.2000 წ. გადაწყვეტილებით ზ. ზ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 21.12.99 წ. გადაწყვეტილება, გ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და ზ. ზ-ი ოჯახით გამოსახლდა სააგარაკო კოტეჯიდან; ზ. ზ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი 30.07.97 წ. ჩატარებული საკონკურსო კომისიის შედეგები _ გ. ბ-ის კონკურსში გამარჯვებულად ცნობის ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი გ. ბ-ისა და თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტს შორის 30.07.97 წ. დადებული საიჯარო ხელშეკრულება ¹...... და მის საფუძველზე გ. ბ-ზე 18.09.97 წ. გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ¹..... . ზ. ზ-ის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას სადავო კოტეჯზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობის თაობაზე, უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის (ამჟამად სამმართველოს) 18.06.97 წ. ¹1-3/610 ბრძანებით შეიქმნა წყნეთში ¹..... აგარაკის იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით გაცემასთან დაკავშირებით კონკურსის ჩატარების საპრივატიზაციო კომისია. ინფორმაცია კონკურსის ჩატარების თაობაზე გამოქვეყნდა 29.06.97 წ. გაზეთ «.....-ში”. ობიექტის საპრივატიზებო საქმის მიხედვით 27.06.97 წ. თბილისის მერიის საკურორტო სამმართველოს მიერ გ. ბ-ზე გაცემულია «წყნეთის ¹..... სააგარაკო ბინის დაკავების ორდერი”. ორდერი გაცემულია 1997 წლის 1 იანვრიდან 1998 წლის 1 იანვრამდე, საქმეში წარმოდგენილია ქვითარი, რომლითაც ირკვევა, რომ გ. ბ-მა იმავე დღეს გადაიხადა აგარაკის საიჯარო ქირა 288 ლარის ოდენობით. კონკურსში მონაწილეობაზე განცხადება შეიტანა მხოლოდ გ. ბ-მა, განაცხადი მის მიერ წარდგენილ იქნა 08.07.97 წ. (თარიღი აშკარად გადაკეთებულია, იხ. საპრივატიზებო საქმე ¹118, ს. ფ. 20). 30.07.97 წ. გ. ბ-ი გამოცხადდა კონკურსში გამარჯვებულად, იმავე დღეს მან სრულად გადაიხადა თანხა 4153,48 აშშ დოლარის ოდენობით, შედგა საკონკურსო კომისიის სხდომის ოქმი ¹21/23 და იმავე დღეს გ. ბ-სა და თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტს შორის დაიდო ¹..... საიჯარო ხელშეკრუ-ლება, რომელიც დამოწდა ნოტარიულად, იმავე დღეს გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, 18.09.97 წ. გ. ბ-ზე გაიცა ¹..... აგარაკზე საკუთრების მოწმობა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ზ. ზ-ი კოტეჯს ფლობს უნებართვოდ, იგი მიჩნეულ იქნა არაკეთილსინდისიერ მფლობელად სამოქალაქო კოდექსის 164-ე მუხლის საფუძველზე, სასამართლომ დაადგინა, რომ ზ. ზ-ი ოჯახთან ერთად უნდა გამოსახლდეს დაბა წყნეთში, ....... ქ. (ამჟამად ...... ქ) ¹20-ში მდებარე ¹..... სააგარაკო კოტეჯიდან. სამოქალაქო კოდექსის 169-ე მუხლის საფუძველზე, ზ. ზ-ს უარი ეთქვა უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობაზე. სააპელაციო პალატამ მიუთითა აგრეთვე, რომ სადავო ობიექტის პრივატიზებისას უხეშად იქნა დარღვეული მინისტრთა კაბინეტის 21.01.94 წ. ¹42 დადგენილებით დამტკიცებული დებულება «სახელმწიფო (მუნიციპალურ) საკუთრებაში არსებული საპრივატიზაციო ობიექტების კონკურსით გაყიდვის შესახებ” და საქართველოს პარლამენტის 20.09.94 წ. ¹555-1 დადგენილებით დამტკიცებული «სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის” დებულების მოთხოვნები. სასამართლომ მიუთითა, რომ საკონკურსო კომისიის წევრთაგან არც ერთი არ არის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებიდან. არ ყოფილა შექმნილი განცხადებების განმხილველი კომისია, საინფორმაციო ცნობა არ გამოქვეყ-ნებულა ადგილობრივ პრესაში, პრესაში არ გამოქვეყნებულა აგრეთვე საკონკურსო კომისიის მუშაობის შედეგები. საკონკურსო პირობები, კერძოდ, ქირავნობის ხელშეკრულებისა და საიჯარო ქირის დაფარვის ცნობის წარმოდგენა გამორიცხავდა კონკურსში მონაწილეობის შესაძლებლობას. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს წარმომადგენლის მოსაზრება პირობების შეცდომით გამოცხადების თაობაზე და მიუთითა, რომ საკონკურსო პირობების ამგვარად ჩამოყალიბება ემსახურებოდა კონკურში მონაწილეობის მსურველთა დაბნევას, მით უფრო, რომ ერთი თვის განმავლობაში არ მომხდარა შეცდომის გასწორება.

საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა გ. ბ-ის, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსა და ზ. ზ-ის მიერ. კასატორებმა გ. ბ-მა და თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველომ აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა 24.05.94 წ. «იჯარის შესახებ” დებულებაზე, ვინაიდან ასეთი დებულებები არ ყოფილა გამოცემული. კასატორები არ ეთანხმებიან საოლქო სა-სამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა 30.05.97 წ. კანონი «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ”, ვინაიდან კანონის დასკვნით დებულებებში, კერძოდ, მე-13.3 მუხლში აღნიშნულია, რომ კანონის მე-12 მუხლის «ა”, «ბ” და «გ” ქვეპუნქტებში გათვალისწინებული დებულებების (კერძოდ, კონკურსის, აუქციონისა და იჯარა-გამოსყიდვის შესახებ დებულებების) გამოცემამდე და ძალაში შესვლამდე კანონი არ მოქმედებს. აღნიშნული დებულებები ძალაში შევიდა 12.09.97 წ., იმ დროისათვის გ. ბ-ს შეძენილი ჰქონდა აგარაკი კონკურსის წესით. კასატორები აღნიშნავენ აგრეთვე, რომ 30.07.97 წ. არ მოქმედებდა სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლი, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა 1964 წ. სამოქალაქო კოდექსი. კასატორების აზრით, ზ. ზ-ი არასათანადო მოსარჩელეა, სასამართლომ ზ. ზ-ის გამოსახლებით ფაქტობრივად აღიარა, რომ მას არ გააჩნია უფლება თავისი ინტერესების დასაცავად. საკონკურსო პირობებში ქირავნობის ხელშეკრულებისა და ქირის გადახდის ცნობების წარდგენის შეტანა განპირობებული იყო იმჟამად მოქმედი 21.09.94 წ. დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-8.17 მუხლის მოთხოვნებით. კასატორები არ ეთანხმებიან აგრეთვე სასამართლოს მითითებას 21.01.94 წ. ¹ 42 დადგენილების მუხლებზე, ვინაიდან იგი დამტკიცებულია «საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” 09.08.91 წ. კანონის შესაბამისად, რომელიც არ ითვალისწინებდა იჯარა-გამოსყიდვით ფართის პრივატიზებას. სასამართლო პროცესზე გ. ბ-ის წარმომადგენლებმა ყურადღება გაამახვილეს იმაზე, რომ ზ. ზ-ი პირველი ინსტანციის სასამართლოში შეგებებული სარჩელით მოითხოვდა მხოლოდ საიჯარო ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, სააპელაციო სასამართლოში მის მიერ სასარჩელო მოთხოვნა გაზრდილ იქნა, ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან ერთად, მან მოითხოვა კონკურსის შედეგების, გაცემული საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობა მიუხედავად იმისა, რომ არ იყო მოწინააღმდეგე მხარის თანხმობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 22.06.2000 წ. გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეტანილ იქნა აგრეთვე ზ. ზ-ის მიერ, რომელიც მოითხოვს გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმებას, რომლითაც იგი გამოსახლდა ¹.... სააგარაკო კოლეჯიდან და უარი ეთქვა უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობაზე. კასატორი აღნიშნავს, რომ ვინაიდან გადაწყვეტილებით გაუქმდა გ. ბ-ზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, უსაფუძვლო იყო გ. ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილება მისი გამოსახლების შესახებ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ სააგარაკო კოტეჯში მისი ხანგრძლივი ცხოვრების ფაქტის დადგენა იძლეოდა იმის საფუძველს, რომ თბილისის მერიის სასარგებლოდ ქირის დაკისრებით, სამოქალაქო კოდექსის 209-ე მუხლისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე, 312-ე მუხლების მე-2 ნაწილის «ი” ქვეპუნქტის საფუძველზე, როგორც 3 წელზე მეტი ვადით დამქირავებელი, ცნობილი იყო სადავო კოტეჯის უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად.

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და მხარეთა ახნსა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო 22.06.2000 წ. გადაწყვეტილებაში სადავო ურთიერთობების მომწესრიგებელ ნორმატიულ აქტებს შორის მართებულად უთითებს 24.05.94 წ. კანონის «იჯარის შესახებ” დე-ბულებების გამოყენების საჭიროებაზე, ვინაიდან სწორედ ამ კანონის დებულებების (ნორმების) საფუძველზეა დადებული 30.07.97 წ. საიჯარო ხელშეკრულება. მართებულია აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს მითითება «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” 30.05.97 წ. კანონზე, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ კანონის 13.3. მუხლის მიხედვით კონკურსის ჩატარების პერიოდში აღნიშნული კანონი არ მოქმედებდა. 30.05.97 წ. კანონის მე-13.3 მუხლი ამ კანონის მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტის «ა”, «ბ” და «გ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული კონკურსის, აუქციონის, იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების დებულებების ძალაში შესვლას უკავშირებს მინისტრთა კაბინეტის 21.01.94 წ. ¹42, მთავრობის 29.05.92 წ. ¹612 დადგენილების, საქართველოს პარლამენტის 20.09.94წ. დადგენილების ძალაში ყოფნას და არა «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” 30.05.97 წ. კანონის ძალაში შესვლას, ამდენად, სააპელაციო პალატა მართებულად უთითებს 30.05.97 წ. კანონის გამოყენების საჭიროებაზე. აღნიშნშულიდან გამომდინარე, პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააგარაკო კოტეჯის შეძენის პერიოდში მოქმედი «საქართვლოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” კანონის მე-12 მუხლის თანახმად, არ იყო სავალდებულო განცხადების ადგილობრივ პრესაში გამოქვეყნება. სადავო ურთიერთობების წარმოშობის პერიოდში მოქმედი «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” 30.05.97 წ. კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს მიერ პრივატიზების მოხდენისას, საპრივატიზებო სახელმწიფო ქონების შესახებ ინფორმაცია უნდა გამოქვეყნებულიყო ადგილობრივ პრესაში, ასეთად ვერ ჩაითვლება გაზეთი «......”, რომელიც წარმოადგენს დამოუკიდებელ გამოცემას. გარდა ამისა, საქართველოს პარლამენტის 20.09.94 წ. დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-7.1 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, გამოქვეყნებულ ინფორმაციაში არ არის მითითებული კონკურსის ჩატარების თარიღი, დრო, გასაცემი ობიექტით დაკავებული მიწის ფართობის ოდენობა, განცხადების შეტანის ზღვრული ვადა. კონკურსის შედეგების შესახებ ინფორმაცია საკონკურსო კომისიის მიერ, დებულების მე-8.13 მუხლის მოთხოვნის მიუხედავად, არ გამოქვეყნებულა. დებულების მე-6 მუხლის მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ არ შექმნილა განცხადების განმხილველი კომისია, განმცხადებელს წერილობით არ ეცნობა კონკურსში მონაწილეობის უფლების მინიჭების შესახებ. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადასტურებულად იქნა ცნობილი, რომ კონკურსის მოსამზადებელ სტადიაზე დავთარი საერთოდ არ უწარმოებიათ, რაც დებულების მე-7.6 მუხლის თანახმად, კონკურსის მონაწილის სტატუსის შეძენის აუცილებელი პირობათაგანია.

მიუხედავათ იმისა, რომ კანონმდებლობა არ შეიცავს მითითებას ერთი განაცხადის შემთხვევაში კონკურსის არშემდგარად მიჩნევის შესახებ, კონკურსის ჩატარების წესების დარღვევის გამო, პალატა თვლის, რომ სადავო ობიექტი შეძენილ იქნა არაკონკურენტულ გარემოში. კანონმდებლობის უხეში დარღვევით იქნა ჩამოყალიბებული კონკურსის არსებითი კომპონენტი _ საკონკურსო პირობები. ობიექტის პრივატიზების საინფორმაციო ცნობაში მითითებულია, რომ კონკურსში მონაწილეობის უფლება ეძლევა პირს, რომელიც წარმოადგენს აგარაკზე ქირავნობის ხელშეკრულებასა და ქირის გადახდის ცნობას, რითაც წინასწარ განისაზღვრა აგარაკის კონკრეტული მყიდველი, მყიდველმა ისარგებლა უკანონო შეღავათით და მიეცა არაკანონიერი უპირატესობა სხვა მყიდველებთან შედარებით. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ქირავნობის ხელშეკრულებისა და ქირის გადახდის ცნობების წარმოდგენის მოთხოვნა განპირობებული იყო იმჟამად მოქმედი 21.09.94 წ. დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-8.17 პუნქტის მოთხოვნით, რომლის ძალით ობიექტით მოსარგებლე გამოქვეყნებიდან 14 დღის განმავლობაში განცხადების შემოტანის შემთხვევაში სარგებლობდა ობიექტის უპირატესი შესყიდვის უფლებით. პალატა კასატორის ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ დებულების აღნიშნული მუხლი ითვალისწინებს კონკურსისა და აუქციონის გარეშე ქონების იჯარით აღების უფლებას იმ შემთხვევაში, როდესაც ადგილი აქვს სახელმწიფო საწარმოს (სტრუქტურული ერთეულის) იჯარით გაცემას და ეხება იმავე საწარმოს თანამშრომლების მიერ შექმნილ ამხანაგობას, რასაც ადგილი არ ჰქონია, დებულება არ ითვალისწინებდა ობიექტის მოსარგებლისა-თვის უპირატესი შესყიდვის უფლებას. კონკურსში მონაწილეობის პირობად ქირავნობის ხელშეკრულების წარმოდგენა გამორიცხავდა კონკურსის ჩატარებას და ფაქტობრივად, წარმოადგენდა ქონების პირდაპირ მიყიდვას, რაც «სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” 30.05.97 წ. კანონის თანახმად, საქართველოს პრეზიდენტის და არა სახელმწიფო ქონების მმართვის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს პრეროგატივას შეადგენს. კონკურსის ამგვარი პირობები კონკურსში მონაწილეობის მიღებაზე უარის ტოლფასია და წარმოადგენს მისი ბათილად ცნობის საფუძველს. პალატა არ ეთანხმება კასატორების წარმომადგენლების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ობიექტის იჯარით გამოსყიდვის გაცემის პირობები კონკურსანტს კონკურსისა და საიჯარო ხელშეკრულების დადების შემდეგ უნდა შეესრულებინა. კონკურსის პირობები სავალდებულო იყო ყველა პრეტენდენტისათვის, კონკურსის სახეობის მიუხედავად (ინფორმაცია არ შეიცავდა მონაცემებს კონკურსის სახეობის შესახებ) პრეტენდენტის წინადადებას ყველა შემთხვევაში უნდა დაეკმაყოფილებინა კონკურსის პირობები, საკონკურსო პირობების სრულად დაკმაყოფილება წარმაოდგენდა კონკურსში მონაწილეობისათვის დაშვების, კონკურსში გამარჯვებულად ცნობის, კონკურსის შედეგად დადებული ხელშეკრულებით მხარეთა ურთიერთვალდებულებების განსაზ-ღვრის კრიტერიუმს.

უმართებულოა აგრეთვე კასატორის _ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა მინისტრთა კაბინეტის 21.01.94 წ. დადგენილებით დამტკიცებული დებულების წესები. დებულების პრეამბულაში აღნიშნულია, რომ დებულება შემუშავებული «საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” 09.04.91 წ. კანონის საფუძველზე, რომელიც არ ითვალისწინებდა იჯარა-გამოსყიდ-ვის ფორმით პრივატიზებას, ამასთანავე, დებულება განსაზღვრავდა სახელმწიფო (მუნიციპალურ) საკუთრებაში არსებული საპრივატიზებო ობიექტების კონკურსით გაყიდვის საერთო წესს (დებულების 1.1 პუნქტი), დებულების მოქმედება შეწყდა 09.97 წ., რადგანაც იჯარა-გამოსყიდვით ობიექტის გაცემა მოხდა კონკურსის წესით, შესაბისად 20.09.94. წ. დადგენილებით დამტკიცებული დებულების ნორმებთან ერთად, შესაძლებელი იყო აღნიშნული დებულების ნორმების გამოყენება.

პალატა მხედველობაში იღებს იმას, რომ კანონმდებლობის მოთხოვნა კონკურსში გამარჯვებული პირის ცნობისათვის წერილის პროექტის შედგენის, გამარჯვებულად ცნობის შესახებ შეტყობინების, საიჯარო ხელშეკრულების დამტკიცებისა და დამოწმებისათვის მოწვევის შესახებ, გამყიდველისათვის ოქმისა და საბუთის დასამტკიცებლად წარდგენა კანონმდებლობაში პირდაპირი აკრძალვის არარსებობის მიუხედავათ, პრაქტიკულად გამორიცხავდა კონკურსის ჩატარების დღეს ხელშეკრულების დადებას, ნოტარიულად გაფორმებას, მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენის, ობიექტის ღირებულების ფასის გადახდას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 17.06.97 წ. ¹12.11.669 დადგენილების თანახმად, რომლითაც მიზანშეწონილად ჩაითვალა თბილისის მუნიციპალურ საკუთრებაში არსებული წყნეთის აგარაკების ეტაპობრივად, ხანგრძლივი იჯარით, შემდგომ გამოსყიდვის უფლებით გაცემა, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტს ობიექტების პრვატიზება უნდა მოეხდინა მერიის მთავარ სამეურნეო სამმართველოსთან ერთად. მიუხედავად ამისა, 25.07.97 წ. ბრძანებით შექმნილი საკონკურსო კომისია დაკომპლექტდა მხოლოდ სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის თანამშრომლებით.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კანონმდებლობით (საქართველოს პარლამენტის 20.09.94 წ. დადგენილებით დამტკიცებული «სახელწმიფო ქონების იჯარით გაცემის” დებულებით და მინისტრთა კაბი-ნეტის 21.04.94 წ. ¹42 დადგენილებით დამტკიცებული «სახელმწიფო (მუნიციპალურ) საკუთრებაში არსებული საპრივატიზაციო ობიექტების კონკურსით გაყიდვის შესახებ” დებულებით) რეგლამენტირებული კონკურსის ჩატარების წესების დარღვევის შედეგად ობიექტის პრივატიზება მოხდა არაკონკურენტულ გარემოში, საკონკურსო პროცედურის დარღვევის ხასიათი მეტყველებს იმაზე, რომ დარღვევებს შეეძ-ლოთ გავლენა მოეხდინა მის შედეგზე, რაც იძლევა კონკურსის შედეგების ბათი-ლად ცნიობის საკმაო საფუძველს და არ არის დამოკიდებული კონკურში გამარჯვებულად ცნობილი პირის ბრალის ხარისხზე. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის წარმომადგენლის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის საფუძველზე დაუშვებელია კონკურსის შედეგების ბათილად ცნობა. პალატა ეთანხმება საოლქო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ გ. ბ-სა და თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტს შორის დადებული საიჯარო ხელშეკრულება წარმოადგენს ადმინის-ტრაციულ გარიგებას და არა აქტს. ადმინისტრაციული გარიგების ბათილად გამოცხადება, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 70-ე მუხლის თანახმად, წესრიგდება სამოქალაქო კანონმდებლოთ. თანხის გადახდის შედეგად თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის მიერ გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის საფუძველზე იურიდიული მნიშვნელობის მქონე რაიმე ქმედება არ განხორციელებულა.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებებს იმის შესახებ, რომ ზ. ზ-ი არის არასათანადო მოსარჩელე, რის გამო სსსკ მე-2 მუხ-ლის თანახმად, მას არ აქვს აგარაკის გამოთხოვის უფლება. ზ. ზ-ისა და მისი ოჯახის აგარაკიდან გამოსახლებით სასამართლოს არ უღიარებია იგი არასათანადო მოსარჩელედ. პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლოში მიმართვის უფლება აქვს არა მხოლოდ კონკურში მონაწილე პირებს, ზ. ზ-ს ჰქონდა სადავო ობიექტის პრივატიზებაში მონაწილეობის უფლება, კანონით დადგენილი წესის დარღვევით კონკურსის ჩატარებამ შეუზღუდა მას, როგორც კონკურსის შესაძლო მონაწილეს, ერთ-ერთ პრეტენდენტს თანაბარ საწყისებზე პრივატიზებაში მონაწილეობის მიღების უფლება. ამდენად, ზ. ზ-ის შეგებებული სასარჩელო განცხადების მიღებითა და განხილვით სასამართლოს არ დაურღვევია სსსკ მე-2, აგრეთვე ასკ 22-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები. პალატა არ იზიარებს აგრეთვე გ. ბ-ის წარმომადგენლების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ზ. ზ-მა სააპელაციო სასამართლოში გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა მოწინა-აღმდეგე მხარის თანხმობის გარეშე. ზ. ზ-ი შეგებებული სასარჩელო განცხადებით მოითხოვდა თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსა და გ. ბ-ს შორის 30.07.97 წ. გაფორმებული იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების გაუქმებას და სადავო აგარაკზე უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობას. პირველ სასამართლო ინსტანციაში ზ. ზ-ის მიერ შეგებებული სასარჩელო განცხადებით იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულების გაუქმე-ბის მოთხოვნა თავისთავად მოიცავდა და გულისხმობდა 30.07.97 წ. საკონკურსო კომისიის შედეგების, ¹..... სააგარაკო კოტეჯზე გ. ბ-ის სახელზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ¹.....-ი ბათილად ცნობას, აღნიშნულზე არ იყო საჭირო გ. ბ-ისა და ქონების მართვის სამმართველოს თანხმობა. ადგილი არ ჰქონდა სასარჩელო მოთხოვნის გადიდებას, სარჩელის საფუძვლის ან საგნის შეცვლას, ასეთად არ ჩაითვლება სარჩელის დაზუსტება, დაკონკრეტება და დამატება. ამასთანავე, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას დასაშვებია უკეთუ სასამართლო ამას მიზანშეწონილად ცნობს. ამდენად, ადგილი არა აქვს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე, 381-ე მუხლების დარღვევას.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის შესახებ, რომ საიჯარო ხელშეკრულება ბათილია სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლით, რომლის თანახმადაც ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად ან საჭირო ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება. გ. ბ-სა და თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს შორის ხელშეკრულება დაიდო კანონით დადგენილი ფორმის დაცვით, კერძოდ, დაცულია ხელშეკრულების გაფორმების რთული წერილობითი ფორმა, ანუ სანოტარო წესი. ამდენად, უმართებულოა აუცილებელი ფორმის დაუცველობის გამო სადავო ობიექტის პრივატიზების ბათილობის მტკიცება, მით უფრო, რომ სადავო ურთიერთობების პერიოდში გადაწყვეტილებაში მოყვანილი სამოქალაქო კოდექსის მუხლები არ იყო ძალაში შესული. პალატა იზიარებს აგრეთვე კასატორების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ კანონმდებლობა არ შეიცავს კონკურსში ერთი პირის მონაწილეობის შემთხვევში, კონკურსის არშემდგარად ცნობის მოთხოვნას.

სასამართლო არ იზიარებს აგრეთვე ზ. ზ-ის საკასაციო საჩივრის მოტივებს და აღნიშნავს, რომ ზ. ზ-ი, ყოველგვარი უფლების გარეშე, თვითნებურად შესახლდა აგარაკში. კოტეჯით სეზონურად მოსარგებლის ა. ი-ას თანხმობას შესახლებაზე არ აქვს რაიმე სამართლებრივი მნიშვნელობა და არ წარმოადგენს სააგარაკო კოტეჯის დაკავების იურიდიულ საფუძვლებს. თვითნებური შესახლება არ იწვევს აგარაკზე რაიმე უფლებების წარმოშობას, შეცვლას ან შეწყვეტას. თვითნებური შესახლება თუნდაც ხანგრძლივი დროის განმავლობაში არ არის მისი კანონიერად ცნობის, შესაბამისად, უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად ცნობის საფუძველი. ამდენად, აგარაკში უწყვეტად ცხოვრება 1989 წლიდან, კომუნალური გადასახადების გადახდა არ წამოადგენს რაიმე სამართლებრივი შედეგის წარმომქმნელ ფაქტორს. ზ. ზ-ი სამოქალაქო კოდექსის 209-ე მუხლის საფუძველზე ვერ იქნება ცნობილი ფართის უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად, ვინაიდან აღნიშნული უფლება ეკუთვნის მხოლოდ ბინის დამქირავებელს და არა თვითნებურად შესახლებულ პირს. უმართებულოა აგრეთვე კასატორის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ გ. ბ-ს არ ჰქონდა ზ. ზ-ისათვის ბინიდან გამოსახლების მოთხოვნის დაყენების უფლება, ვინაიდან გადაწყვეტილებით გაუქმებულ იქნა მასზე გაცემული საკუთრების მოწმობის უფლება. პალატა აღნიშნავს, რომ ზ. ზ-ის შუამდგომლობის საფუძველზე მოხდა გ. ბ-ის, როგორც სათანადო მოსარჩელის, პროცესში ჩართვა. სარჩელის უფლება დისპოზიციურ უფლებათა რიგს განეკუთვნება, რაც ნებას აძლევს გ. ბ-ს, როგორც საქმის შედეგით დაინტერესებულ პირს, მისი ვარაუდით დარღვეული უფლების დასაცავად მიემართა სასამართლოსათვის. ამდენად, სასამართლო უფლებამოსილი იყო დაეკმაყოფილებინა ნაწილობრივ გ. ბ-ის, როგორც პროცესუალური ინტერესების მქონე პირის, სარჩელი ზ. ზ-ის სადავო ობიექტიდან გამოსახლების ნაწილში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 22.06.2000 წ. გადაწყვეტილება არ ემყარება კანონის დარღვევას, გადაწყვეტილების ცალკეული ხარვეზები არ წარმოადგენენ მისი გაუქმების საფუძველს.

პალატა მხედველობაში იღებს აგრეთვე იმას, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის ორგანოები, «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” კანონის მე-5 პუნქტის «ს” ქვეპუნქტის საფუძველზე სახელმწიფო ქონების პრივატიზებასთან დაკავშირებულ სადავო საკითხებზე საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე გათავისუფ-ლებული არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან. ზ. ზ-ს, სსსკ 38-ე მუხლის თანახმად, გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი, ხოლო, გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 9.4. მუხლის თანახმად, განხილულ იქნა სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის მიუხედავათ, რის გამოც მას უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კასატორების _ გ. ბ-ის, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს, ზ. ზ-ის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს. ძალაში დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 22.06.2000წ. გადაწყვეტილება.

2. გ. ბ-ს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 30 ლარის ოდენობით.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.