გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3გ/ად-148-კ 5 მარტი 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ბ. მეტრეველი

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

განიხილა ქ. ჭიათურის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 11.07.2000 წ. განჩინებაზე

აღწერილობითი ნაწილი:

ჭიათურის სასამართლოს აღმასრულებელს და შპს «მ-ეს» შორის 01.10.97 წ. დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, სს «ა-ის» დაყადაღებული მოძრავი ქონება სარეალიზაციოდ გადაეცა შპს «მ-ის» დირექტორს ზ. კ-ეს. უკანასკნელმა ქონების რეალიზაციიდან მიღებული 58771 ლარიდან 55831 ლარი გადარიცხა აღმასრულებლის დეპოზიტზე, რეალიზაციიდან მიღებული თანხის 5% (2938 ლარი) შპს «მ-ე», შეთანხმებისამებრ, დაიტოვა მომსახურეობის საფასურის სახით, საიდანაც სახელმწიფო ბიუჯეტში გადარიცხა დამატებითი ღირებულების გადასახადი. საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს «მ-ე» ჩატარებული შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ დღგ არ იყო გადახდილი რეალიზაციით მიღებული 55831 ლარიდან, ინსპექციამ დაარიცხა შპს «მ-ე» ძირითადი გადასახადი 11754 ლარი და საურავი 10012 ლარი, სულ 21766 ლარი.

შპს «მ-ე» დირექტორმა ზ. კ-ემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა ჭიათურის საგადასახადო ინსპექტციის მიერ მასზე დაკისრებული დღგ-ს და საურავის თანხის დაკისრება სასამართლოს აღმასრულებელზე ან სს «ა-ზე». ზესტაფონის რაიონის სასამართლოს 27.08.99 წ. გადაწყვეტილებით შპს «მ-ეს» უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, ამასთან მას ჩამოეწერა 21766 ლარი და იგი განთავისუფლდა აღნიშნული თანხის გადახდისაგან. ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის კოლეგიამ 06.12.99 წ. გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი _ გაუქმდა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 27.08.99 წ. გადაწყვეტილება, შპს «მ-ეს» საგადასახადო ინსპექციის სასარგებლოდ დაეკისრა 21766 ლარის გადახდა, ჭიათურის სასამართლოს აღმასრულებელს დაევალა ზედმეტად ჩარიცხული 11754 ლარის დაბრუნება შპს «მ-ესათვის», ხოლო უკანასკნელს დაეკისრა საურავის 10012 ლარის გადახდა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 20.04.2000 წ. განჩინებით გაუქმდა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 06.12.99 წ. გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს, რომლის 11.07.2000 წ. განჩინებით ძალაში დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 27.08.99 წ. გადაწყვეტილება. საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატამ, სს «ა-ის» 10.07.2000 წ. ¹17-13-30 ცნობის საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების მიხედვით შპს «მ-ე-89»-ზე სარეალიზაციოდ გადაცემული სს «ა-ის» ქონებაზე გამოწერილია დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურა. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ დაყადაღებული ქონება არ გაყიდულა მიმწოდებლის მიერ განსაზღვრულ ფასებზე მეტად, დაცულია საგადასახადო კოდექსის 99-ე და 114-ე მუხლების მოთხოვნები, გამოწერილია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, სს «ა-ი» ვალში არის ბიუჯეტთან და მას გადაიხდის დადგენილი წესის მიხედვით.

საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 11.07.2000 წ. განჩინებაზე ქ. ჭიათურის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შეტანილ იქნა საკასაციო საჩივარი. კასატორი უთითებს, რომ საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად დღგ-გან გათავისუფლებულია ჩამორთმეული ქონება, რომლის რეალიზაციისაგან მიღებული თანხა შეიტანება ბიუჯეტში. მოცემულ შემთხვევაში კი დაყადაღებული ქონების რეალიზაციით მიღებული თანხა გამოყენებულ იქნა სს «ა-ის» მიერ სამთო გამომუშავების პროცესში მოსახლეობისათვის მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად და არა ბიუჯეტში შესატანად. შპს «მ-ე» შემოწმების დროისათვის ვერ იქნა წარმოადგენილი სს «ა-ის” ცნობარში აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურები. საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მიხედვით ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილ უნდა იქნეს ან გადახდილია წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, კოდექსის 115-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადების გადამხდელი ვალდებულია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა გამოწეროს საქონლის მიწოდებისთანავე და მისცეს მყიდველს საქონლის (სამუშაოს, მომსახურეობის) მიწოდებიდან არაუგვიანეს მეორე დღისა. ვინაიდან შპს «მ-ე» არც შემოწმების მომენტისათვის და არც მის შემდგომ არ წარმოადგინა დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურები და არასწორად ქონდა დღგ-ს გადასახადი ნაანგარიშევი, შპს «მ-ე» კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად დაერიცხა თანხა. კასატორი საბოლოოდ მოითხოვდა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 27.08.99 წ. გადაწყვეტილების გაუქმებას. საქმის საკასაციო განხილვის პროცესში ჭიათურის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივარში ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 27.08.99 წ. გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნა განპირობებული იყო იმით, რომ საოლქო სასამართლოს 11.07.2000 წ. განჩინებით აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში იქნა დატოვებული, ითხოვდა რა სასამართლოს პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილების გაუქმებას, ფაქტობრივად მოითხოვდა სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმებას, რომლითაც გადაწყვეტილება ძალაში იქნა დატოვებული. საქმის განხილვის პროცესში კასატორმა დააზუსტა საკასაციო მოთხოვნა და მოითხოვა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 11.07.2000 წ. განჩინების გაუქმება. მოწინააღმდეგე მხარემ, შპს «მ-ე» დირექტორმა ზ. კ-ემ საკასაციო საჩივარი არ ცნო და მოითხოვა 11.07.2000 წ. განჩინების ძალაში დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 11.07.2000წ. განჩინება არის დაუსაბუთებელი და წინააღმდეგობრივი, რის გამო შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სასამართლოს აღმასრულებლის მიერ სს «ა-ის» დაყადაღებული ქონება, რომელიც სარეალიზაციოდ გადაეცა შპს «მ-ეს», არ გაყიდულა მიმწოდებლის მიერ განსაზღვრულ ფასებზე მეტად, დაცულია საგადასახადო კოდექსის 99-ე და 114-ე მუხლების მოთხოვნები, გამოწერილია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, სს «ა-ი» ვალში არის ბიუჯეტთან და მას დადგენილი წესის შესაბამისად გადაიხდის.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, დაზარალებული მოსახლეობისათვის ზიანის მიყენების ასანაზღაურებლად დაყადაღებული ქონების რეალიზაცია წარმოადგენს დასაბეგრ ბრუნვას და რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხიდან დღგ-ს გადახდა ევალება სს «ა-ს». მიუხედავად აღნიშნულისა, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით უცვლელად დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 27.08.99 წ. გადაწყვეტილება, მაშინ როდესაც ამ გადაწყვეტილების მოტივაცია ეფუძნება სრულიად საპირისპირო მოსაზრებებს. კერძოდ, ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 27.08.99 წ. გადაწყვეტილების თანახმად, დაყადაღებული ქონების რეალიზაციით მიღებული თანხა საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის მიხედვით, არ განეკუთვნება დღგ-ით დაბეგვრის ობიექტს,M შესაბამისად, ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 27.08.99წ. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის თანახმად, შპს «მ-ე» სასარჩელო განცხადება, რომელიც ითხოვდა 21766 ლარის გადახდის დაკისრებას ჭიათურის სასამართლოს აღმასრულებელზე ან სს «ა-ზე», არ დაკმაყოფილდა, ამასთანავე, მოსარჩელეს _ შპს «მ-ეს» ჩამოეწერა 21766,59 ლარი და იგი განთავისუფლდა თანხის გადახდისაგან. ამდენად, საოლქო სასამართლოს 11.07.2000 წ. განჩინების მოტივაცია ეწინააღმდეგება სასამართლოს მიერ გაკეთებულ დასკვნას, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილს. სასამართლომ ისე გაათავისუფლა შპს «მ-ე» გადასახადისაგან, რომ არ შეხებია ჭიათურის საგადასახადო ინსპექციის მიერ შედგენილ აქტებს. დატოვა რა ძალაში ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან მოსარჩელე სადავოდ არ ხდიდა თვით თანხის გადახდის საკითხს, იგი მოითხოვდა მხოლოდ მის დაკისრებას სასამართლოს აღმასრულებელზე ან სს «ა-ზე».

საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტის თანახმად, დღგ-დან განთავისუფლებულია ჩამორთმეულ ფასეულობათა მიწოდება, რომლის რეალიზაციით მიღებული შემოსავლები შეიტანება ბიუჯეტში. ვინაიდან დაყადაღებული ქონების რეალიზაციით მიღებული თანხები გამიზნული იყო სს «ა-ის» მიერ მოსახლეობისათვის მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად და არა ბიუჯეტში შესატანად, დაყადაღებული ქონების რეალიზაცია წარმოადგენს დასაბეგრ ბრუნვას.

მიუხედავად იმისა, რომ განსახილველი საქმე განეკუთვნება ადმინისტრაციულ საქმეთა კატეგორიას, სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გათვალისწინებული უფლებამოსილება, საქმის გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევის მიზნით არ მიიღო ზომები დამატებითი ინფორმაციის წარმოსადგენად და განჩინების სამოტივაციო ნაწილი მთლიანად დააფუძნა შპს «მ-ე» დირექტორის ბ. კ-ის მიერ წარმოდგენილ ცნობას, გაცემულს 10.07.2000 წ. სს «ა-ის» მიერ. ცნობის საფუძველზე სასამართლო ასკვნის, რომ რეალიზებულ ქონებაზე ბიუჯეტის სასარგებლოდ დარიცხულია დღგ, რაზედაც წარმოდგენილია ს.ს. «ა-ის» მიერ მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციაში დღგ-ს დეკლარაციები, გადაცემული ქონების ფასების შესაბამისად გამოწერილია დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურები. ამასთანავე, კასატორის მიერ წარმოდგენილი სს «ა-ის» ¹01-20-07, 12.02.01 წ. მიმართვის თანახმად, სააქციო საზოგადოების მიერ შპს «მ-ზე» ანგარიშ-ფაქტურა არ გამოწერილა, რაც წარმოადგენს დამატებით და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას. ჭიათურის საგადასახადო ინსპექციის 27.05.98 წ. აქტის თანახმად, შპს «მ-ე» სადავო რეალიზებულ საქონელზე მყიდველისათვის გამოწერილი აქვს დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურა ისე, რომ ბიუჯეტში დღგ არ გადაუხდია და არც სს «ა-ის» მიერ გამოწერილი დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურა წარმოუდგენია. საკასაციო საჩივრის თანახმად სს «ა-ის» მიერ გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურები არც შემოწმების და არც მის შემდგომ პერიოდში შპს «მ-ე» მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 394-ე მუხლის «ე» ქვეპუნქტით, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ჭიათურის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 11.07.2000 წ. განჩინება.

2. საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.