გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
¹ 3გ/ად-180-კ 24 იანვარი, 2001 წ., ქ. თბილისი
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: მ. ვაჩაძე (თავმჯდომარე),
ნ. კლარჯეიშვილი,
ბ. მეტრეველი
განიხილა რ. კ-შვილის წარმომადგენლის ნ. ს-შვილის საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2000 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე. პალატამ
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :
1999 წლის 25 ნოემბერს მოსარჩელეებმა რ. და ნ. კ-შვილებმა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ყვარლის რაიონულ სასამართლოს და ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს 1998 წლის 28 აპრილის ¹ 17 დადგენილების ბათილად ცნობა და ამ დადგენილების საფუძველზე ვ. ლ-შვილისათვის გადაცემული 0,89 ჰა ვენახის უკან დაბრუნება მოითხოვეს.
სარჩელის საფუძვლად მოსარჩელეები შემდეგ გარემოებებზე მიუთითებდნენ:
1993 წლიდან რ. კ-შვილი სარგებლობდა სადავო 0,89 ჰა ვენახით, რომელიც ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს მიერ მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹ 163 აქტის საფუძველზე 1997 წლის 5 იანვარს მიეზომა. 1997 წლის 24 ივლისს მოსულმა სეტყვამ ვენახის 50% დააზიანა და იგი აღდგენას საჭიროებდა. რ. კ-შვილი და მეზობლად მცხოვრები ვ. ლ-შვილი შეთანხმდნენ, რომ ვ. ლ-შვილი ვენახს იმ პირობით აღადგენდა, რომ 1998 და 1999 წლების მოსავალს თავად აიღებდა, ხოლო 1999 წლის შემოდგომიდან აღდგენილ ვენახს რ. კ-შვილს გადასცემდა.
1999 წლის შემოდგომაზე ვ. ლ-შვილმა ვენახის დაბრუნებაზე უარი განაცხადა და განმარტა, რომ ასეთი შეთანხმება მათ შორის არ ყოფილა, რადგან სოფ. ... საკრებულოს მიერ სადავო ვენახის სანაცვლოდ რ. კ-შვილს ... პირას მისი კუთვნილი 0.8 ჰა მიწის საყანე ნაკვეთი მიეზომა. ამასთან, სადავო 0.89 ჰა ვენახი ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს 1998 წლის 28 აპრილის ¹ 17 დადგენილებით რ. კ-შვილს ჩამოერთვა და 1997 წლის 12 დეკემბრის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹ 434 აქტით ზ. ლ-შვილს გადაეცა.
მოსარჩელეების რ. და ნ. კ-შვილების განმარტებით, ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოში შესული რ. კ-შვილის განცხადება სადავო 0.89 ჰა ვენახის სანაცვლოდ საყანე მიწის ფართობის გადაცემის შესახებ რ. კ-შვილის ხელით არ იყო დაწერილი, აღნიშნული დადგენილებისა და სადავო ვენახის ზ. ლ-შვილზე გადაცემის შესახებ მათთვის მხოლოდ ახლა გახდა ცნობილი და ამდენად, მოსარჩელეები სასარჩელო განცხადებით სადავო აქტის ბათილობასა და ვენახის უკან დაბრუნებას მოითხოვდნენ.
მოპასუხემ - ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს გამგებელმა თ. მ-შვილმა სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სადავო 0.89 ვენახის დასეტყვის შემდეგ რ. კ-შვილმა არაერთხელ სიტყვიერად მიმართა საკრებულოს გამგეობას, რათა მისთვის დასეტყვილი ვენახის სანაცვლოდ საყანე მიწის ნაკვეთი გამოეყოთ, რაც მისი ოფიციალური განცხადების შემდეგ საკრებულოს მიერ დაკმაყოფილდა და მას ვ. ლ-შვილის კუთვნილი 0.8 ჰა საყანე მიწის ნაკვეთი გამოეყო, ხოლო სადავო 0.89 ჰა ვენახი ვ. ლ-შვილის შვილს ზ. ლ-შვილს მიეზომა. ამდენად, მოპასუხის განმარტებით, რ. და ნ. კ-შვილების სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
მესამე პირმა – ზ. ლ-შვილმა სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მამამისს ვ. ლ-შვილსა და მოსარჩელეს რ. კ-შვილს ყოველთვის კარგი მეზობლობა ჰქონდათ და სადავო 0.89 ჰა ვენახზეც ისე შეთანხმდნენ, რომ გაცვლიდნენ 0.8 ჰა საყანე ფართობში. გარიგება ვენახის უკან დაბრუნების შესახებ მათ შორის არ ყოფილა და ვერც იქნებოდა, რადგან სადავო ვენახი ისე დაზიანებული იყო, რომ ორი წელი (1998-1999) მარტო მის აღდგენას მოუნდებოდა და მოსავალი მხოლოდ მესამე წელს თუ მოვიდოდა, ამიტომ გაუგებარია, რატომ უნდა წასულიყვნენ ის და მამამისი ასეთ მორიგებაზე. ზ. ლ-შვილის განმარტებით, აღნიშნული დავა დაწყებულია არა უშუალოდ რ. კ-შვილის მიერ, რომელიც დღესაც ამუშავებს 0.8 ჰა საყანე მიწის ფართობს, არამედ მისი ქალიშვილის ნ. კ-შვილის მიერ, რომელიც გათხოვილია, სხვა სოფელში ცხოვრობს და აქეზებს მამამისს, რომ ხელში ჩაიგდოს მოვლილი და აღდგენილი ვენახი. ამდენად, მესამე პირმა ზ. ლ-შვილმა სადავო აქტის ძალაში დატოვება და სარჩელზე უარის თქმა მოითხოვა.
ყვარლის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით რ. და ნ. კ-შვილების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და ძალაში დარჩა ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს 1998 წლის 28 აპრილის ¹ 17 დადგენილება.
რ. კ-შვილის სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატამ 2000 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შეცვალა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც უარი უთხრა მოსარჩელეებს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე შემდეგი მოტივებით:
1. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა რ. კ-შვილის მტკიცება, რომ მასსა და ვ. ლ-შვილს, ასევე, მასსა და ზ. ლ-შვილს შორის არსებობდა გარიგება სადავო 0.89 ჰა ვენახის ორი წლით გადაცემის შესახებ და დადგენილად ცნო, რომ რ. კ-შვილმა ნებაყოფლობით გაუცვალა სადავო ვენახი ლ-შვილებს 0.8 ჰა საყანე მიწის ნაკვეთში და ეს ფაქტი იმთავითვე იყო მისთვის ცნობილი. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის იმ დროს მოქმედი 361-ე მუხლისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის შესაბამისად მიიჩნია, რომ რ. კ-შვილის სარჩელი სადავო აქტის - ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს 1998 წლის 28 აპრილის ¹ 17 დადგენილების ბათილობის მოთხოვნის ნაწილში ხანდაზმული იყო და იგი არ დააკმაყოფილა.
2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, ასევე, რომ ზ. ლ-შვილისათვის სადავო 0.89 ჰა ვენახი დამაგრებული არ ყოფილა რ. კ-შვილის მიერ გასაჩივრებული ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს 1998 წლის 28 აპრილის ¹ 17 დადგენილებით. სადავო ვენახი ზ. ლ-შვილს გადაცემული აქვს მიწის მიღება-ჩაბარების ¹ 434 აქტით და მასზე გაცემულია მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა, რომლითაც დასტურდება, რომ სადავო ვენახი აღრიცხულია ზ. ლ-შვილის სახელზე. «სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის გადაუდებელ ღონისძიებათა და საქართველოს მოქალაქეთათვის სარეგისტრაციო მოწმობების გაცემის შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 16 მაისის ¹ 327 ბრძანებულების შესაბამისად კი აღნიშნული მოწმობის საფუძველზე ზ. ლ-შვილი ითვლება სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ, მითუმეტეს, რომ მოსარჩელეს ხსენებული აქტისა და მოწმობის გაუქმების ან ბათილად ცნობის საკითხი არ დაუყენებია.
კასატორმა რ. კ-შვილის წარმომადგენელმა ნ. ს-შვილმა საკასაციო საჩივრით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2000 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა.
კასატორი მიიჩნევს, რომ:
1. საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ, რადგან სხდომის თავმჯდომარეს ნ. ჭ-ძეს და მოსამართლეს ი. მ-ეს არ ჰქონდათ უფლებამოსილება მონაწილეობა მიეღოთ საქმის განხილვაში, რადგან მათზე არ იყო დაშვებული სასამართლოს თავმჯდომარის ბრძანება. აღნიშნული გარემოება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ა) ქვეპუნქტის თანახმად გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.
2. გადაწყვეტილებას ხელს აწერს მოსამართლე, რომელსაც მონაწილეობა არ მიუღია საქმის განხილვაში. მოსამართლე მ. გ-ი 2000 წლის 13 სექტემბრის სხდომას არ ესწრებოდა, სამაგიეროდ ამ სხდომას ესწრებოდა მოსამართლე ი. ლ-ი, რომელიც ხელს არ აწერს გადაწყვეტილებას.
3. სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ არის ხანდაზმული სარჩელი. სოფ. ... საკრებულოს მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები _ მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებია. თუ როდის შეიტყო კ-შვილმა დარღვეული უფლების შესახებ, ამ ფაქტზე სოფ. ... საკრებულოს შესაბამისი წერილობითი მტკიცება არ წარმოუდგენია.
4. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 184-ე მუხლის თანახმად უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვება უნდა მოხდეს უფლებამოსილი პირის განცხადების საფუძველზე და აუცილებელია ამ განცხადების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ასეთს მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.
5. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა რ. კ-შვილსა და ზ. ლ-შვილს შორის არსებული გარიგება. სამართლებრივი შეფასებისას არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა თუ რა დაედო ბათილად საცნობ ადმინისტრაციულ აქტს საფუძვლად, რაც სასამართლომ არ გამოარკვია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და ძალაში უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2000 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოცემული საქმე განიხილა სააპელაციო სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ და კასატორის ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ სხდომის თავმჯდომარე ნ. ჭ-ძე და მოსამართლე ი. მ-ე «საერთო სასამართლოების შესახებ» საქართველოს ორგანული კანონის IV და VII თავების შესაბამისად დაინიშნენ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის მოსამართლეებად და აღნიშნული საქმის განხილვისას თბილისის საოლქო სასამართლოს თავმჯდომარისაგან სპეციალურ უფლებამოსილებას არ საჭიროებდნენ. ამდენად, კასატორის მოთხოვნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ა) ქვეპუნქტზე მინიშნებით უსაფუძვლოა.
საკასაციო პალატა, ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2000 წლის 13 სექტემბრის სხდომას არ ესწრებოდა მოსამართლე მ. გ-ი და ამიტომ იგი ხელს არ უნდა აწერდეს გადაწყვეტილებას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ 2000 წლის 13 სექტემბრის სხდომის ოქმში გარკვევით არის აღნიშნული სასამართლოს შემადგენლობა, მათ შორის მოსამართლე მ. გ-ი და დაფიქსირებულია მის მიერ დასმული არაერთი შეკითხვა, ოქმის ნამდვილობა კი კასატორს კანონით დადგენილი წესით სადავო არ გაუხდია.
საკასაციო პალატა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად სავალდებულოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებს, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლომ შეამოწმა და შეაფასა რა მის ხელთ არსებული მტკიცებულებები, დადგენილად ცნო, რომ რ. კ-შვილმა იმთავითვე იცოდა სადავო 0.89 ჰა ვენახის ზ. ლ-შვილზე გადაცემის ფაქტი, რაც სადავოდ არ გაუხდია 1999 წლის 25 ნოემბრამდე, რითაც დაარღვია სარჩელის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადა და არც მოუთხოვია გაშვებული ვადის აღდგენა. უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი მოსმენისას მოწინააღმდეგე მხარის ყვარლის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს გამგებლის თ. მ-შვილის მიერ წარმოდგენილ იქნა რ. კ-შვილის სანოტარო წესით დამოწმებული ხელწერილი, სადაც მან აღიარა ის ფაქტი, რომ სადავო ვენახის სანაცვლოდ ჩაიბარა საყანე 0.8 ჰა მიწის ნაკვეთი. წარმოდგენილი იქნა, ასევე, რ. კ-შვილის სახელზე გაფორმებული მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა სადავო ვენახის სანაცვლოდ გადაცემულ სოფ. ... მდებარე 0.8 ჰა საყანე მიწის ნაკვეთზე. ამასთან, კასატორმა – რ. კ-შვილის წარმომადგენელმა ნ. ს-შვილმა ვერ ცნო სარჩელი, რადგან მას სარჩელის ცნობაზე მარწმუნებლისაგან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 98-ე მუხლით გათვალისწინებული სპეციალური უფლებამოსილება არ გააჩნდა, ხოლო მარწმუნებელი – რ. კ-შვილი საქმის განხილვას არც სააპელაციო და არც საკასაციო სასამართლოში არ ესწრებოდა.
ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. ძალაში უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 399-ე და 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. კასატორ – რ. კ-შვილის წარმომადგენლის ნ. ს-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.
2. ძალაში დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2000 წლის 13 სექტემბრის გადაწყვეტილება.
3. შეჭირვებული ქონებრივი მდგომარეობის გამო რ. კ-შვილი განთავისუფლდეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
