გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ-ად-193-კ 16 თებერვალი, 2001 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

მ. ვაჩაძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 23 მარტის 1/24 განკარგულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

მოქალაქე ე. ო-ოვამ 1999 წლის 01.07 სარჩელით მიმართა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის სასამართლოს კრწანისის რაიონის გამგეობის 1/24 განკარგულების გაბათილების მოთხოვნით. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 10.02.99წ. მისმა მეზობელმა ნ. ჯ-ძემ მისგან მალულად შეიტანა კრწანისის რაიონის გამგეობაში განცხადება, რომლითაც მოითხოვა მის გვერდზე არსებული თავისუფალი ფართის ამოშენების უფლება. აღნიშნული განცხადება რაიონის 1/24 განკარგულებით დაკმაყოფილდა, თუმცა განცხადებაში მითითებული იყო, რომ განმცხადებელი, მეზობელი ე. ო-ოვა (მოსარჩელე) არ აცხადებდა თანხმობას ნ. ჯ-ძის მიერ თავისუფალი ფართის ამოშენებაზე. მას შემდეგ, რაც ზემოთ მითითებული განკარგულების თაობაზე მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, მან კრწანისის რაიონის გამგეობის თავმჯდომარის სახელზე შეიტანა განცხადება, სადაც მიუთითა, რომ მათ მიერ გამოცემული განკარგულებით ირღვეოდა მისი უფლებები და იგი, საერთოდ არაკანონიერი იყო. მოსარჩელემ მოგვიანებით მიიღო ერთი და იგივე შინაარსის ორი პასუხი რაიონის არქიტექტურისა და რაიონის გამგეობისაგან, რომელშიც მითითებული იყო, რომ რაიმე პრეტენზიის შემთხვევაში მოსარჩელეს შეეძლო მიემართა სასამართლოსათვის.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ 02.09.99 წლის გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა ე. ო-ოვას საჩივარი იმ მოტივით, რომ სადავო ფართი წარმოადგენდა საერთო საკუთრებას და სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის შესაბამისად, მისი განკარგვისათვის გამგეობას უნდა გაეთვალისწინებინა თანამესაკუთრეთა თანხმობაც.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ _ კრწანისის რაიონის გამგეობამ. აპელანტმა მიუთითა, რომ რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 2 სექტემბრის გადაწყვეტილება არაკანონიერია და მიღებულია სამოქალაქო სამართლის მატერიალური და პროცესუალური ნორმების დარღვევით. სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის თანახმად, საერთო (თანაზიარი, წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. მოცემულ შემთხვევაში კი სადავო ფართი არასოდეს წარმოადგენდა მეზობელთა თანასაკუთრებას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2000 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გააუქმა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 2 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დააკმაყოფილა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ა” და «ბ” პუნქტების მოთხოვნები _ მან არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა ის ნორმები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა. ასევე, დარღვეულად მიიჩნია იმავე კოდექსის 394-ე მუხლის «ე” პუნქტიც _ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული და დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მიუთითა, რომ რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ არ შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებანი, არ განსაზღვრა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რომელი გარემოებები იქნა დადგენილი და რომელი დაუდგენელი. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული არ არის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები, მტკიცებულებანი, რომელსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა გადაწყვეტილების მიღებისას. სააპელაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლოს მიერ მოცემულ დავაზე ფაქტობრივი გარემოებები სათანადოდ არ გამოკვლეულა. გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული და ამის გამო, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა მიღებული.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ სადავო ფართი წარმოადგენდა საერთო საკუთრებას და მისი გასხვისებით რაიონის გამგეობამ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლი, რადგან არ გაითვალისწინა თანამესაკუთრეთა თანხმობა. სასამართლო მიუთითებს, რომ იმავე ნორმის (173-ე მუხლი) თანახმად, საერთო საკუთრება წარმოიშობა გარიგების ან კანონის საფუძველზე. რაიმე გარიგების თაობაზე საქმეში არ დასტურდება, ხოლო რაც შეეხება კანონის ძალით თანასაკუთრების წარმოშობას, სასამართლო კოლეგიის აზრით, მხარეებს სასამართლო განხილვისას სადავოდ არ გაუხდიათ ის ფაქტი, რომ პრივატიზაციამდე მთელი ქონება სახელმწიფო საბინაო ფონდის ბალანსზე ირიცხებოდა და მას განაგებდა რაიონის გამგეობა. სადავო ფართი კი ყოველთვის წარმოადგენდა საცხოვრებელ ფართს, რომლის პრივატიზაციაც არ მომხდარა და მასზე არ გავრცელებულა სხვა პირთა უფლებები. აღნიშნულის გამო, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ რაიონის გამგეობა, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის შესაბამისად უფლებამოსილი იყო, როგორც მესაკუთრეს, ესარგებლა, მფლობელობაში ჰქონოდა და განეკარგა ქონება (საკუთრების ობიექტი) და გასაჩივრებული აქტის გამოცემისას იგი კანონის მოთხოვნათა დაცვით მოქმედებდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. ო-ოვამ, რომელმაც მიუთითა, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა მატერიალური და პროცესუალური ნორმები. არ შეაფასა საქმეშიO არსებული მტკიცებულებები და სადავო ფართი მიიჩნია საცხოვრებლად მაშინ, როცა 1975 წელს საცხოვრებელი სადგომი, შემდგარი ¹ 57 და ¹ 56 ოთახებისგან, ჩამოწერა კომუნალური ფონდიდან და ¹ 57 ოთახით სარგებლობდნენ მეორე სართულის მცხოვრებლები. პრივატიზაციის დროს კი, სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, წარმოიშვა თანასაკუთრების უფლება, რადგან ინდივიდუალური საკუთრება შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ იზოლირებულ ბინაზე ან შენობის სხვა იზოლირებულ ნაწილზე, რაც გამორიცხავს კრწანისის რაიონის გამგეობის ინდივიდუალურ საკუთრებას ამ ფართზე. კასატორი მიუთითებს ასევე, რომ «... ცენტრიდან” წარმოდგენილი ცნობის თანახმად, სადავო ფართი საცხოვრებელ ბინათა რიცხვში არ შედის. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლით, საბინაო კოდექსითა და მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 11 აგვისტოს ¹ 2825 დადგენილებით.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებები არ გამოკვლეულა და გადაწყვეტილებაც არ არის იურიდიულად საკმაოდ დასაბუთებული, რადგან იმ დროს არსებულ მცირე მტკიცებულებებზე დაყრდნობით რაიონის მოსამართლე სწორ გადაწყვეტილებამდე მივიდა.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვს სააპელაციო პალატის 2000 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას და რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო კოლეგიამ განიხილა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად იქნეს დატოვებული სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო კოლეგია ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას დაარღვია მატერიალური და პროცესუალური ნორმები. მან დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ა” და «ბ” ქვეპუნქტების მოთხოვნები, ასევე იმავე კოდექსის 394-ე მუხლის მოთხოვნაც _ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმაოდ დასაბუთებული და დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ რაიონულმა სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, არ განსაზღვრა _ რომელი გარემოებები იქნა დადგენილი და რომელი _ დაუდგენელი. საკასაციო კოლეგია თვლის, რომ სააპელაციო პალატას სწორად აქვს მითითებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის დარღვევის ფაქტზეც, რადგან რაიონის სასამართლომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ აღნიშნა სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც სასამართლოს დასკვნები დაეყრდნო და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა გადაწყვეტილების მიღებისას. რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია მხოლოდ, რომ დაირღვა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლი, თუმცა საკმარისი დასაბუთება არ არის.

საკასაციო კოლეგია ეთანხმება სააპელაციო პალატის მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში ჩამოყალიბებულ მოსაზრებას სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის განმარტებასთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ სადავო ფართი არ წარმოადგენს თანასაკუთრებას, რადგან აღნიშნული უფლების წარმოშობა ხდება გარიგების ან კანონის საფუძველზე. საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება რაიმე გარიგების თაობაზე, რაც შეეხება საერთო საკუთრების კანონის ძალით წარმოშობას, იგი დადგენილია სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლის მე-3 ნაწილით. მაგრამ საქმეში არსებული მტკიცებულებები სააპელაციო პალატის მიერ ობიექტურად არის გამოკვლეული და მართებულად არის მიჩნეული სადავო ფართი სახელმწიფო საბინაო ფონდის ბალანსზე რიცხულ ქონებად, რომელსაც საკუთრების უფლებით განაგებდა რაიონის გამგეობა. სასამართლოს მიერ დადგენილია და არც მხარეებს გაუხდიათ სადავოდ ის ფაქტი, რომ სადავო ბინაში 1975 წლამდე ცხოვრობდა მოქ. ე. რ-ოვა, რომლის ბინიდან გადასვლის შემდეგ არ მომხდარა აღნიშნული ფართის საბინაო ფონდიდან ამორიცხვა და საერთო საკუთრებად გადაქცევა. კასატორმა ამის საწინააღმდეგოდ რაიმე მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა. ამას გარდა, ვერც საკასაციო საჩივარს თანდართული ტექაღრიცხვის სამსახურის მიერ წარმოდგენილი ცნობიდან დგინდება, რომ სადავო ფართი საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატას იმ საკითხშიც, რომ კრწანისის რაიონის გამგეობა 1999 წლის 23 მარტის ¹ 1/24 განკარგულების გამოცემისას მოქმედებდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით და სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, გამგეობას, როგორც სადავო ობიექტის მესაკუთრეს, უფლება ჰქონდა განეკარგა თავისი ქონება.

სასამართლო კოლეგიამ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ მესამე პირის ნ. ჯ-ძის ხუთსულიანი ოჯახი (მათ შორის, 5 თვის ბავშვი და მოხუცებული) ცხოვრობს 15 კვ.მ ფართის ბინაში და იქვე უდგათ გაზქურაც, მაშინ, როცა მოსარჩელე ე. ო-ოვას საცხოვრებელი ფართი 43 კვ.მეტრია. ამიტომ, სასამართლომ მართებულად მიიჩნია გამგეობის განკარგულება ნ. ჯ-ძისათვის თავისუფალი ფართის ამოშენებისა და მისი სარგებლობის უფლების მიცემის თაობაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კასატორის _ ე. ო-ოვას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად იქნეს დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2000 წლის 4 ოქტომბრის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.