გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹3ა/ად-81-კ 20 ივლისი, 2000 წელი, ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ბ. მეტრეველი

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე, ბ. მეტრეველი

განიხილა შპს «დ-ის» დირექტორ შ. ყ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად და შპს «დ-ს» დეპარტამენტის სასარგებლოდ დაეკისრა 355831,26 აშშ დოლარი. სასამართლომ

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

თბილისის საოქლო სასამართლოს 17.02.2000 წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტმა მოპასუხე ორგანიზაციის, შპს «დ-ის» მიმართ, რომლითაც ითხოვდა მოპასუხე ორგანიზაციისათვის შპს «დ-ისათვის» ბიუჯეტისადმი საბაჟო გადასახადების დავალიანების 453.898 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარებში დაკისრებას (ს.ფ. 1). სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა, წარმოდგენილი დავალიანების გაანგარიშEბის 33-ე გრაფაში კორექტივის შეტანით, მოსარჩელემ ნაცვლად 453.898,63 აშშ დოლარის, მოითხოვა მოპასუხისათვის 355.831,25 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარებში დაკისრება.

სააპელაციო სასაამრთლომ დადგენილად ცნო შემდეგი: 01.10.96 წ. ერთის მხრივ შპს «დ-ს» და მეორეს მხრივ კომპანია «ე-ას» შორის გაფორმდა საინვესტიციო ხელშეკრულება (ს.ფ. 67), რომლის თანახმადაც კომპანია «ე-ა» კისრულობდა ვალდებულებას დაებრუნებინა ფულადი სახსრები შპს «დ-ის» საბრუნვ საშუალებებში. ინვესტიციის ღირებულება შეადგენდა 101.000 აშშ დოლარს, ინვესტიცია განხორციელებული უნდა ყოფილიყო ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 2 თვის ვადაში. ინვესტიციის განხორციელების შედეგად მიღებული სუფთა მოგება ხელშეკრულების მხარეებს შორის განაწილდებოდა ურთიერთშეთანხმებით.

საქართველოს ვაჭრობისა და საგარეო-ეკონომიკური ურთიერთობების სამინისტრომ 23.10.96 წ. გასცა უცხოური ინვესტიციის ¹122 ლიცენზია (ს.ფ. 70), რომლის თანახმად უცხოური ინვესტორი იყო კომპანია «ე-ა», ინვესტირების ობიექტი _ შპს «დ-ე», უცხოური ინვესტიციის სახეობად განისაზღვრა თავისუფლად კონვერტირებადი ვალუტა, ლიცენზია გაეცა შპს «დ-ეს» საქართველოს ტეროტორიაზე უცხოური ინვესტიციების განსახორციელებლად. ლიცენზიის ტექსტში მიეთითა, რომ უცხოური ინვესტიცია სარგებლობს «უცხოური ინვესტიციების შესახებ» კანონის 21-ე მუხლით მინიჭებული შეღავათებით. გრაფაში _ «უცხოური ინვესტიციის წილის ოდენობა საწესდებო კაპიტალში» მითითEბულია ხაზგასმა.

ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 03.04.2000 წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა სრულად, შპს «დ-ეს» მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ბიუჯეტისადმი საბაჟო გადასახადის დავალიანების 355.831 აშშ დოლარის და 25 ცენტის ექვივალენტი ლარებში გადახდა, გადახდის დღისათვის არსებული სავალუტო კურსის მიხედვით. თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 03.04.2000 წ. გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო შემდეგი მოსაზრებები:

«უცხოური ინვესტიციების შესახებ» 30.06.95 წ. კანონის 21 მუხლით გათლისწინებული შეღავათები ვრცელდებოდა მხოლოდ უცხოელ ინვესტორზე და/ან უცხოური ინვესტიციებით შექმნილ საწარმოზე, სადაც უცხოელი ინვესტორის წილი შეადგენდა საწესდებო კაპიტალის 20%-ს და ასი ათას აშშ დოლარს. ვინაიდან შპს «დ-ე» არ განეკუთვნებოდა უცხოური ინვესტიციებით შექმნილ საწარმოებს, საბაჟო დეპარტამენტი უკანონოდ ავრცელებდა მასზე «უცხოური ინვესტიციების შესახებ» კანონის 21-ე მუხლის მე-17 პუნქტით გათვალისწინებულ შეღავათებს; ლიცენზიის თანახმად, უცხოური ინვესტიციების ასხეობად «თავისუფლად კონვერტირებადი ვალუტა» განისაზღვრა, სასამართლომ შეუძლებლად მიიჩნია ამ ჩანაწერისათვის განვრცობითი მნიშვენლობის მინიჭება და მიუთითა, რომ ვერ იგულისხმებს «თაფისუფალი კონვერტირებადი ვალუტის» ცნებაში სხვა მატერიალურ ან არაფულად ფასეულობას. ლიცენზიამ ამოწურა თავისი უფლებამოსილება ამას შემდეგ, რაც ლიცენზიით გათვალისწინებული თანხა ჩაირიცხა შპს «დ-ის» ანგარიშზე ყოველგვარი დაბეგვრის გარეშე. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეებმა შეასრულეს ლიცენზიის პირობები, 23.10.96 წ. ¹122 უცხოური ინვესტიციის ლიცენზიით დათქმული შეღავათებით შპს «დ-ემ» სრულად ისარგებლა, მასზე ვერ გავრცელდება «საინვესტიციო საქმიანობის ხელშეწყობისა და გარანტიების შესახებ» 12.11.96 წ. კანონის მე-13 მუხლის უცხოური ინვესტიციებით შექმნილ საწარმოზე;

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საბაჟო დეკლარაცია წარმოადგენს საბაჟო ორგანოს მიერ გამოცემულ ადმინისტრაციულ აქტს და მიუთითა, რომ საბაჟოს მოხელე არ არის უფლებამოსილი შეავსოს დეკლარაცია ან ცვლილება შეიტანოს მასში, უარი თქვას დეკლარაციის მიღებაზე, იგი ახდენს მხოლოდ მის რეგისტრაციას, რის შედეგადაც იგი იქცევა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დამადასტურებელ საბუთად. დეკლარაციაში 23.10.96 წ. ¹122 ლიცენზიაზე მითითება არ ნიშნავს იმას, რომ საბაჟო ორგანო ადგენდა შეღავათს, იგი მხოლოდ რეგისტაციაში ატარებს, აღრიცხავს და შესაძლებლობისდაგვარად ამოწმებს დეკლარაციაში მითითებული მონაცემების ნამდვილობას;

მოსარჩელეს ჰქონდა საკუთარი ინიციატივით მოპასუხეზე დარიცხული გადასახადების გადასინჯვის უფლება, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საბაჟო დეპარტამენტი უფლებამოსილი იყო დაერიცხა და გადაესინჯა გადასახადის დარიცხული თანხის დარიცხვა საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან 6 წლის განმავლობაში;

აღიარებს რა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას დაიცვას პირის კანონიერი ნდობის უფლება, სასაპელაციო სასამართლომ, საბაჟოს თანამდებობის პირის მიერ საბაჟო სატვირთო დეკლარაციაზე შტამპის დასმა _ «გაშვება ნებადართულია», ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლის მე-4 ნაწილზე მითითებით, კანონსაწინააღმდეგო დაპირებას გაუთანაბრა;

კოლეგიამ ხაზი გაუსვა იმას, რომ სასამართლო დავის საგანს არ შეადგენს რომელიმე აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, შესაბამისად სასამართლოს არ უმსჯელია მოპასუხის მოსაზრებაზე ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მიერ ყველა აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის მიმართ ამნისტიის გამოცხადების შესახებ;

სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო პერიოდი მოიცავს დროის მონაკვეთს 25.11.96 წლიდან 10.05.99 წლამდე, რის გამო 31.08.99 წ, შედგენილი საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული უცხოური ინვესტიციების საკონსულტაციო საბჭოს სხდომის ¹18 ოქმის დათქმა შპს «დ-ისათვის» გრანტის გადაცემის შესახებ ვერ გავრცელდება სადავო პერიოდზე. ამასთანავე, შპს «დ-ეს» არ დაუცვია «გრანტით მიღებული საქონლის საბაჟოზე გატარების წესის, გრანტის აღღიცხვისა და გამოყენების კონტროლის შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 23.06.97 წ. ¹322 ბრძანებულებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე» საქართველოს პრეზიდენტის 28.10.97 წ., ¹604 ბრძანებულებით დადგენილი პროცედურა;

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2000 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით შპს «დ-ის» დირექტორის შ. ყ-ის მიერ შეტანილ იქნა საკასაციო საჩივარი. კასატორი საბაჟო დეკლარაციას მიიჩნევს ადმინისტრაციულ აქტად და მიუთითებს, რომ საბაჟო ორგანო ახდენს არა მხოლოდ დეკლარანტის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების რეგისტრაციას, არამედ საბაჟო გაფორმების პროცედურის შედეგად ამოწმებს დეკლარაციაში მითითებული მონაცემების სისწორეს და იძლევა გაშვების ნებართვას, რაც თავისი შინაარსით დაკავშირებულია საჯარო სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან, რითაც დასტურდება პირის უფლება-მოვალეობანი და ის, რომ დეკლარაცია არის ადმინისტრაციული აქტი.

საბაჟო სამსახური ვალდებულია საქონლის გაფორმებამდე და გაშვებამდე დაასრულოს საქონლის განბაჟების ყველა პროცედურა. რადგანაც ადგილი ჰქონდა საქონლის არა «პირობით გაშვებას», არამედ «გაშვებას» (საბაჟო კოდექსის მე-5 მუხლი), სახელმწიფოს არა აქვს რაიმე დამატებითი პირობის ან დამატებითი გადასახდელის წაყენების უფლება. კასატორი აქვე აღნიშნავს, რომ შპს «დ-ეს» მხრრიდან ადგილი არ ჰქონია არასწორი ან ყალბი დოკუმენტების წარდგენას, განბაჟებას საფუძვლად არ დადებია დეკლარანტის უკანნონო ქმედება.

საკასაციო საჩივრის ავტორი უთითებს, რომ 30.04.97 წ. დიდუბის რაიონის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის და 23.10.98 წ. საქართველოს მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის მიერ შემოწმებულ იქნა შპს «დ-ე», რომლითაც არ დადასტურდა «უცხოური ინვესტიციების შესახებ» კანონით დადგენილი შეღავათების არამართლზომიერი სარგებლობის ფაქტი. საქართველოს კონტროლის პალატის 30.04.99 წ. შემოწმების აქტით დადასტურდა შპს «დ-ის» მიერ «უცხოური ინვესტიციების შესახებ» კანონით დადგენილი შეღავათების სარგებლობის მართლზომიერება. შემოწმების შედეგად შედგენილი აქტები ნამდვილად წარმოადგენენ ადმინისტრაციულ აქტებს, მიუხედავად ამისა სასამართლოს თავის გადაწყვეტილებაში არ მიუცია მათთვის რაიმე შეფასება. კასატორი აღნიშნავს, რომ უცხოური ინვესტიციის ¹122 ლიცენზია, საბაჟო დეკლარაციები, საგადასახადო სამსახურის აქტები და კონტროლის პალატის აქტი წარმოადგენენ აღმჭურველ აქტებს, რომელთა საფუძველზეც შპს «დ-ე» აღებდა მატერიალურ სარგებელს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, არ შეიძლება ამ კოდექსის ამოქმედებამდე გამოცემული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადება, თუ პირმა განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის რაიმე ქმედება ამ აქტის საფუძველზე, გარდა ამ კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტით და 61-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ა», «ბ» და «გ» ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. აღნიშნული აქტები წარმოადგენენ არა განგრძობად, არამედ ამომწურვად ადმინისტრაციულ აქტებს, ისინი ითვალისწინებენ წარსულში განხორციელებულ ქმედებებთან დაკავშირებით პირის უფლებებს და მოვალეობებს და არ შეიცავენ აწმყოში ან მომავალში რაიმე ქმედების განხორციელების უფლებას ან ვალდებულებას, არამედ, მათ არ ძალუძთ რაიმე დანაშაულის გამოწვევა, რის გამო აზრი არა აქვს მათი ბათილად და მით უფრო ძალადაკარგულად გამოცხადებას.

აღნიშნული აქტების საფუძველზე კასატორის მიერ განხორციელდა რიგი იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედებებისა, კერძოდ, მოხდა საქონლის განბაჟება, საგადასახადო შეღავათების გათვალისწინებით განისაზღვრა წარმოებული პროდუქციის ფასი, ინვესტორს დაუბრუნდა განხორციელებული ინვესტიციის ღირებულება. ინვესტორს და საწარმოს შორის ურთიერთშეთანხმებით განაწილდა სუფთა მოგება. რომ არა აღნიშნული აქტები, შპს «დ-ე» არ მიიღებდა ამ გადაწყვეტილებებს და შეძლებდა ზიანის მიყენების თავიდან აცილებას. აქტების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, კასატორის აზრით, მას უნდა აუნაზღაურდეს აქტების ბათილად გამოცხადებით მიყენებული ზიანი, ვინაიდან მას გააჩნდა კანონიერი ნდობა ამ ადმინისტრაციული აქტის მიმართ. სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერად მიჩნევიის შემთხვევაში დადასტურდება საბაჟო ორგანოების თანამშრომლების მხრიდან კანონსაწინააღმდეგო ქმედება, რის გამო კასატორს, საბაჟო კოდექსის 170-ე და საგადასახადო კოდექსის 266-ე მუხლების შესაბამისად, უნდა აუნაზღაურდეს მიყენებული ზიანი.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია აგრეთვე, რომ საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კასატორს უფლება ჰქონდა საქონლის იმპორტისას საბაჟოზე გადახდილი ან გადასახდელი დღგ-ს ჩაეთვალა საგადასახადო ორგანოებისათვის ყოველთვიურად გადასახდელი დღგ-ს თანხაში, ანუ საბაჟOზე გადასახდელი დღგ-ს თანხა უკვე შესულია დღგ-ს მიმდინარე გადასახდელებში და სასამართლოს მიერ მისი კიდევ ერთხელ დაკისრება შპს «დ-ისათვის» არაკანონიერია.

მოწინააღმდეგე მხარე, საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი თავის შესაგებელში საკასაციო საჩივარს არ ცნობს შემდეგ გარემოებათა გამო:

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ძალაში შევიდა 01.01.2000 წ. და მისი გავრცელება მის ამოქმედებამდე წარმოშობილ ურთიერთობებზე უმართებულოა; ასბაჟო დეკლარაცია არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს, ვინაიდან საბაჟო კოდექსის 87-ე და 91-ე მუხლების თანახმად, დეკლარანტი შეიძლება იყოს საქონლისა და სატრანსპორტო საშუალების გადამაადგილებელი პირი, ხოლო საბაჟO ორგანოს თანამდებობის პირთ არა აქვთ უფლება შეავსონ საბაჟო დეკლარაცია, შეცვალონ ან შეიტანონ მასში მონაცემები. საბაჟო დეკლარაცია, საგადასახადო სამსახურის და კონტროლის პალატის შემოწმების აქტები არ პასუხობენ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლის პირველი პუნქტის «ბ», «გ», «დ», «ე», «ვ» ქვეპუნქტების, ამავე მუხლის მეორე ნაწილის და 53-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის შედეგადაც შეუძლებელია მათი ადმინისტრაციულ აქტებად მიჩნევა და შესაბამისად ბათილად ცნობის საკითხის დაყენება; შესაგებელში აღნიშნულია აგრეთვე, რომ მოქმედი კანონმდებლობა არ გამორიცხავს შეცდომებს გადასახადის გამოანგარიშებისა და დარიცხვის დროს, რის გამო საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლი ითვალისწინებს დარიცხული გადასახადის გადასინჯვის შესაძლებლობას საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან 6 წლის განმავლობაში; რაც შეეხება ჩასათვლელი დღგ-ს თანხას, აღნიშნულის თაობაზე საოლქო სასამართლო ვერ იმსჯელებდა, ვინაიდან შპს «დ-ეს» ამ მიმართებით არანაირი შუამდგომლობა არ დაუყენებია.

სასამართლო, საქმის მასალების შესწავლისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 03.04.2000 წლის გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიამ გაიზიარა მხარეთა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საბაჟო დეპარტამენტის მიერ წარმოდგენილ გაანგარიშება-ცხრილის 33-ე გრაფაში დაშვებულ იქნა შეცდომა, რის შედეგადაც სასამართლო კოლეგიამ საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სასარგებლოდ შპს «დ-ეს» დააკისრა ბიუჯეტისადმი საბაჟო გადასახადის დავალიანების 355.831 (სამასორმოცდათხუთმეტი ათას რვაას ოცდათერთმეტი) აშშ დოლარისა და 25 ცენტის ექვივალენტის ლარებში გადახდა. სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაკისრებული გადასახადის უმეტეს ნაწილს შეადგენს დამატებული ღირებულების გადასახადი. დასაბეგრი იმპორტი წარმოადგენს დამატებული ღირებულების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტს. დასაბეგრი ბრუნვიდან ბიუჯეტში შესატანი დღგ-ს თანხა, საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლის თანახმად, განისაზღვრა როგორც სხვაობა დასაბეგრ ბრუნვაზე დარიცხული გადასახადის თანხასა და ჩასათვლელი გადასახადის თანხას შორის. კასატორმა დამატებით და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას დაურთო ახალი მტკიცებულებები, 1997-99 წ.წ. დამატებული ღირებულების გადასახადის ყოველთვიური დეკლარაციები და გაანგარიშებები. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ კასატორს რეალიზებულ პროდუქციაზე დღგ-ს თანხიდან ჰქონდა იმპორტზე გადასახდელი თანხის ჩათვლის უფლება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის, «დამატებული ღირებულების გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ» ინსტრუქციის მე-16 მუხლის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დაბეგვრის ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილ უნდა იქნეს ან გადახდილია აწრდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით დასაბეგრ იმპორტზე ან დასაბეგრ ოპერაციებზე, თუ საქონელი, სამუშაო ან მომსახურება გამოიყენება ან გამოყენებული იქნება გადასახადის ეკონომიკური საქმიანობისათვის იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ისინი არ შეიტანება პროდუქციის თვითღირებულებაში. ვინაიდან შპს «დ-ეს», «უცხოური ინვესტიციების შესახებ» 30.06.95 წ. კანონით გათვალისწინებული შეღავათების გავრცელების გამო, არ გადაუხდია დასაბეგრ იმპორტზე დღგ-ს თანხა, შესაბამისად მას არც მის მიერ რეალიზებული პროდუქციიდან ყოველთვიურად გადასახდელი დღგ შეუმცირებია. ამდენად, შპს «დ-ეს» ჰქონდა უფლება იმპორტზე გადახდილი დღგ-ს თანხა ჩაეთვალა საგადასახადო ორგანოებისათვის ყოველთვიურად გადასახდელი დღგ-ს თანხაში. საკასაციო პალატა არ იზიარებს საბაჟო დეპარტამენტის წარმომადგენლის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ იმპორტირებულ საქონელზე გადასახდელი დღგ-ს თანხის კასატორზე დაკისრების შემდეგ, გადაწყვეტილების აღსრულების პროცესში, შესაძლებელი იქნებოდა დღგ-ს მიმდინარე გადასახდელებში უკვე შესული დღგ-ს თანხის ჩათვლა და თვლის, რომ დღგ-ს ჩასათვლელი თანხის გამოკლების გარეშე სასამართლოს გადაწყვეტილებით შპს «დ-ის» მიერ იმპორტირებულ საქონელზე დღგ-ს თანხის დაკისრება იწვევს ერთიდაიგივე გადასახადის გადამხდელის დასაბეგრი ბრუნვის ერთიდაიგივე გადასახადით რამდენიმეჯერ დაბეგვრას. დასაბეგრი ბრუნვიდან ბიუჯეტში შესატანი დღგ-ს თანხის განსაზღვრა დასაბეგრ ბრუნვაზე დარიცხული გადასახადის თანხასა და ჩასათვლელი გადასახდის თანხას შორის სხვაობის გარეშე, იწვევს დასაბეგრ ბრუნვაში არა დამატებული ღირებულების, არამედ რეალიზებული საქონლის მთელი ღირებულების მოქცევას, რაც დაუშვებელია და მთლიანად ცვლის ამ გადასახადის ბუნებას, აქცევს მას არა დამატებული ღირებულების, არამედ ბრუნვის გადასახადად. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უფლება აქვს ჩაითვალოს ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებული გადახდილი დღგ, რისთვისაც საჭიროდ მიაჩნია შემოტანილი პროცედუქციიდან წარმოებული და რეალიზებული საქონლის სახეობის და ოდენობის, გადახდილი დღგ-ს თანხის ზუსტი დადგენა. ჩასათვლელი გადასახადის თანხის ზუსტი დადგენისათვის წარმოდგენილი დღგ-ს ყოველთვიური დეკლარაციების (დღგ-ზე გაანგარიშების) გარდა, საჭიროა დამატებითი დოკუმენტაციის გამოთხოვა, პროცესში მე-3 პირად საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ჩართვა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საბაჟო გაფორმების პროცედურების ჩატარება უკავშირდება საჯარო უფლებამოსილების განხორციელებას, იგი მთავრდება საქონლის გაშვებით და დასტურდება დამღით «გაშვება ნებადართულია». ამასთანავე, საქონლის გაშვება ანუ საბაჟო ორგანოების მიერ საბაჟო გაფორმების შემდეგ საქონლის ან სატრანსპორტო საშუალებების გადაცემა პირის სრულ განკარგულებაში (საბაჟო კოდექსის მე-5 მუხლის «ზ» ქვეპუნქტი), არ გამორიცხავს საქონლის განბაჟებასთან დაკავშირებით დაზუსტებული გადასახადის წარდგენას. საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლი ითვალისწინებს გადასახადების დარიცხვის და გადასინჯვის შესაძლებლობას საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან 6 წლის განმავლობაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საბაჟო დეკლარაციებს, საგადასახადო სამსახურის, აგრეთვე კონტროლის პალატის აქტებს, აღნიშნული მუხლით დადგენილი დარიცხვის და გადასინჯვის პერიოდის გათვალისწინებით, შემხებლობა აქვთ არა მხოლოდ წარსულში, არამედ აწმყოში განხორციელებულ ქმედებებთან და უფლება-მოვალეობებთან, კერძოდ გადასახადის გადახდის ვალდებულებასთან, პასუხისმგებლობასთან ამ ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის. შესაბამისად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტის, 61-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის შინაარსიდან გამდინარე, უმართებულოა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე დაყრდნობით აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოცხადების დაუშვებლობის მტკიცება. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მათ მიმართ ვერ გავრცელდება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ანწილით გათვალისწინებული დებულებები.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შპს «დ-ე» არ განეკუთვნება უცხოური ინვესტიციებით შექმნილ საწარმოთა რიცხვს 01.10.96 წ. საინვესტიციო ხელშეკრულება და მის საფუძველზე ვაჭრობის და საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობის სამინისტროს მიერ 23.02.96 წ. გაცემული უცხოური ინვესტიციის ¹122 ლიცენზია არ ითვალისწინებდა უცხოური ინვესტორის საწესდებო კაპიტალში წილის ფლობას, რის გამოც იგი უმართებულოდ სარგებლობდა «უცხოური ინვესტიციების შესახებ» კანონის 21-ე მუხლის მე-17 პუნქტით, ასევე «საინვესტიციო ხელშეკრულებისა და გარანტიების შესახებ» 12.11.96 წ. კანონის მე-13 მუხლით გათვალისწინებული შეღავათებით. აღნიშნულს არ ცვლის მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის 23.10.98 წ. და დიდუბის რაიონის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის 30.04.97 წ., კონტროლის პალატის 30.04.98 წ. აქტები, რომლებიც არ განეკუთვნებიან აღმჭურველი აქტების რიცხვს, ისინი ასახავენ გადამხდელის მიერ კანონმდებლობის დაცვის მდგომარეობას და არ ანიჭებენ რაიმე უფლებებს, შეღავათებს გადასახადის გადამხდელებისათვის, საგადასახადო კანონმდებლობა, რომელსაც საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად გადასახადით დაბეგვრისას პრიორიტეტული მნიშვნელობა აქვს, ითვალისწინებს მათი გადასინჯვის შესაძლებლობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 03.04.2000 წ. გადაწყვეტილება. საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს.

2. სახელმწიფო ბაჟის გადახდა განისაზღვროს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანისას.

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.