გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ/ად-9-კ 25 აპრილი, 2000 წელი, ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ი. ტაბუცაძე

მოსამართლეები: ნ. კლარჯეიშვილი, ნ. სხირტლაძე

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი მოსმენის გარეშე, განიხილა ფიზიკური პირის მ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი გ. გ-ის, კვალითის ადგილობრივი გამგეობისა და ზესტაფონის რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს მიმართ, ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 23 აგვისტოს განჩინების გაუქმებისა და მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹ 420 სახელმწიფო აქტის აღდგენის შესახებ.

საკასაციო სასამართლომ მოსამართლე ნ. კ-ის მოხსენების მოსმენის, საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრის შესწავლის შედეგად დადგენილად ცნო შემდეგი:

კასატორ მ. ხ-ეს, რომელიც მესამე ჯგუფის ინვალიდია და სოფელ ... საკრებულოს საკომლო წიგნში მეორე კატეგორიის კომლად ირიცხებოდა, .... საკრებულოს 1992 წლის 7 თებერვლის ¹ 1 დადგენილების საფუძველზე, 1995 წლის 23 მარტს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების ¹ 420 აქტით გამოეყო 4671 მ2 მიწის ნაკვეთი (ს. ფ. 107). აღნიშნული მიწის ნაკვეთიდან 900 მეტრზე პრეტენზიას აცხადებს მ. გ-ე, რომელიE სოფ. ..., ჭ-ის ოჯახში მომვლელად ჩასახლდა 1988 წელს და 1990 წლიდან Eალკე ირიცხება მეორე კატეგორიის კომლად. მას ეკუთვნის 4500 მ2 ნაკვეთის გამოყოფა, ამჟამად ფლობს 3000 მ2, ზღვრულ ნორმამდე შესავსებად აკლია 1500 მ2 მიწის ფართი და ითხოვს მ. ხ-ისათვის საკუთრებაში გადაცემული მიწიდან 900 მ2 ფართობის ნაკვეთის გადაცემას იმ საფუძვლით, რომ 1990-92 წწ. .... კოლმეურნეობიდან იჯარით გაყვანილი ჰყავდა 2 სული მსხვილფეხა პირუტყვი და მათი საკვებით უზრუნველსაყოფად, კოლმეურნეობის მაშინდელი თავმჯდომარის კ. გ-ის ზეპირი ნებართვით, უფლება მიეცა ესარგებლა სადავო ნაკვეთით, რომელიც საკუთარი სახსრებით შემოღობა და დღემდე ამუშავებდა.

ზესტაფონის რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ. გ-ის სარჩელი, მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების სახელმწიფო აქტი ¹ 420 გაუქმდა და 900 მ2 მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით გადაეცა მოსარჩელეს.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 23 აგვისტოს განჩინებით მ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად ძალაში დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების სახელმწიფო აქტის ¹ 420 გაუქმების შესახებ შემდეგი მოტივებით:

1. მ. გ-ე 1990 წლიდან ცალკე კომლს წარმოადგენდა და ვინაიდან საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹ 128 დადგენილებით საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გადაცემა უნდა მომხდარიყო 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხულ კომლებზე, მ. გ-ე თუნდაც უკანონოდ რომ ყოფილიყო გამოყოფილი ჭ-ის ოჯახიდან, აღნიშნული დადგენილებით მისი კომლი დაკანონებულად ითვლება.

2. მოწმეთა ჩვენებებით დადასტურდა, რომ მ. გ-ეს სადავო მიწის ნაკვეთი პირუტყვთან ერთად იჯარით ჰქონდა აღებული და იჯარის ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ აგრძელებდა ნაკვეთით სარგებლობას, რის თაობაზეც სოფლის გამგეობას პრეტენზია არ განუცხადებია. ამიტომ სსრ კავშირისა და მოკავშირე რესპუბლიკების "იჯარის კანონმდებლობის საფუძვლების შესახებ" კანონის მე-13 მუხლის მე-4 ნაწილის, ასევე "იჯარის შესახებ" საქართველოს რესპუბლიკის 1994 წლის კანონის მე-12 მუხლის პირველი აბზაცისა და "სასოფლო- სამეურნეო მიწის იჯარის შესახებ" საქართველოს 1995 წლის კანონის მე-11 მუხლის 11.1. პუნქტის მიხედვით, საიჯარო ხელშეკრულება გაგრძელებულად ითვლება.

3. "სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის იჯარის შესახებ" კანონის თაობაზე საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 28 ივნისის დადგენილების მე-2 პუნქტის მიხედვით, უნდა მომხდარიყო კანონის ამოქმედებამდე დადებული იჯარის ხელშეკრულებების კანონთან შესაბამისობაში მოყვანა, რაE მმართველობის ადგილობრივ ორგანოებს ევალებოდა, ამიტომ მ. გ-ე პასუხს არ აგებს საიჯარო ხელშეკრულების კანონთან შეუსაბამობაზე და, სააპელაციო პალატის აზრით, კანონიერად აგრძელებდა მიწით სარგებლობას;

4. ახალი სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი ურთიერთობების ამ კოდექსით მოწესრიგება დასაშვებია, თუ იგი უძრავი ნივთების მიმართ ახალ წესებს ითვალისწინებს. 599-ე მუხლით დადგენილი ახალი წესით სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარის ხელშეკრულება უნდა დაიდოს წერილობით, ხოლო თუ ეს ფორმა არ არის დაცული, ივარაუდება, რომ ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადითაა დადებული. ამიტომ სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ გ. გ-ის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთი განუსაზღვრელი ვადით იყო იჯარით აღებული, რის გამოE კვალითის გამგეობას საიჯარო ხელშეკრულება მ. გ-ესთან ჯერ წერილობით უნდა შეეწყვიტა და მხოლოდ ამის შემდეგ ექნებოდა მიწის განაწილების უფლება.

5. საქმეში არსებული კვალითის საკრებულოს გამგეობის 1999 წლის Eნობით მ. გ-ეს ჰყავს ორი მცირეწლოვანი შვილი (ს. ფ. 101) და, ამდენად, სადავო ნაკვეთი მისთვის სასიცოცხლო აუცილებლობას წარმოადგენს.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-ემ შემდეგი საფუძვლებით:

1. 1995 წლის დეკემბრიდან მან კომლში ჩაიწერა პედაგოგი ძმისშვილი დ. ხ-ე და, როგორც მასწავლებლის ოჯახს, საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 22 მარტის ¹ 66 დადგენილების მე-4 პუნქტის საფუძველზე, .... საკრებულომ მიანიჭა პირველი კატეგორიის კომლის სტატუსი, შესაბამისად ეკუთვნის 6000 მ2 ნაკვეთი და, ამდენად, შესავსები აქვს 1500 მ2 მიწა.

2. არანაირი საიჯარო ხელშეკრულება მ. გ-ესა და კვალითის კოლმეურ-ნეობას ან გამგეობას შორის არ არსებულა. მ. გ-ე უკანონოდ ფლობდა და სარგებლობდა აღნიშნული მიწის ნაკვეთით და კ. გ-ის სიტყვიერი ნებართვა ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას, ვინაიდან მიწის კოდექსის მე-80 მუხლის მიხედვით, საძოვრად მიწის ნაკვეთის გამოყოფა უნდა მომხდარიყო კოლმეურნეობის მიწებიდან, კოლმეურნეობის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით და იგი უნდა დაემტკიცებინა სასოფლო საბჭოს აღმასკომს, რაE არ მომხდარა.

3. მიუხედავად იმისა, რომ ნებართვა საძოვრით სარგებლობაზე კოლმეურნეობის ყოფილი თავმჯდომარის მიერ უფელბამოსილების გადამეტებითაა გაცემული, იჯარით აღებული პირუტყვის ჩაბარების შემდეგ, მიწის კოდექსის 153-ე მუხლის თანახმად, გ. გ-ე ვალდებული იყო დაებრუნებინა დროებით დაკავებული ფართი წინააღმდეგ შემთხვევაში მიწის კოდექსის 152-ე მუხლით უნდა დაკისრებოდა სისხლის სამართლის ან ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. მ. გ-ემ ისარგებლა კოლმეურნეობების დაშლით და წლების განმავლობაში აგრძელებდა ნაკვეთის უკანონო სარგებლობას. კოლმეურნეობების დაშლის შემდეგ, მიწის სარეფორმო კომისიამ მიწის ფონდის სიმცირის გამო, მიწაზე არსებული ყველანაირი იჯარა გააუქმა. მიწები გადაეცა სარეფორმო ფონდს და სადავო ნაკვეთი 1995 წლის 23 მარტის მიწის ნაკვეთის მიღება- ჩაბარების ¹ 420 აქტით კანონიერად გადაცეა მას, ხოლო მ. გ-ის პრეტენზია უსაფუძვლოა.

4. რაც შეეხება განჩინებაში მითითებულ გარემოებას, რომ მ. გ-ესა და კოლმეურნეობის ყოფილ თავმჯდომარეს შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულება შესაბამისობაში არ მოსულა მოქმედ კანონმდებლობასთან, იჯარის ხელშეკრულება კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში ვერE მოვიდოდა, რადგან არE არსებობდა. ამასთან, ახალი სამოქალაქო კოდექსის მუხლების გამოყენება ძველ ურთიერთობებზე უკანონოა, რადგან, სამოქალაქო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად კანონებს უკუქEევითი ძალა არა აქვთ.

ზესტაფონის რაიონის მიწის მართვის სამმართველო იზიარებს კასატორ მ. ხუსკივაძის საკასაციო საჩივარს და მ. გ-ეზე სადავო ნაკვეთის მიკუთვნება უმართებულოდ მიაჩნია შემდეგი მოტივებით:

1. სასამართლომ მ. გ-ე არასწორად ჩათვალა მოიჯარედ, ვინაიდან საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹ 48, ¹ 128 და ¹ 290 დადგენილებების შესაბამისად, 1992 წლამდე სახელმწიფო მიწის ფონდში არსებულ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების, მოქალაქეებზე იჯარით გაცემის ხელშეკრულებები გაუქმდა; ამასთან, მ. გ-ე სადავო ნაკვეთის მოიჯარე არE ყოფილა;

2. ზესტაფონის რაიონის .... თემის საკრებულოს Eნობით, ¹ 656 მ. გ-ეს და სოფ. .... კოლმეურნეობას შორის სადავო ნაკვეთზე იჯარის ხელშეკრულება არასდროს გაფორმებულა (ს. ფ. 213).

3. მ. ხ-ე ფაქტობრივად ფლობს 4696 კვ. მ. მიწის ფართობს სადავო ნაკვეთის ჩათვლით, და როგორც I კატეგორიის კომლს, ეკუთვნის 6000 კვ. მ. საკარმიდამო მიწა (ს. ფ. 207-210) საქმის მასალების შესწავლის, სასამართლოს განჩინების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორი უნდა დაკმაყოფილდეს და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით უნდა შეიცვალოს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის განხორციელების მიზნით, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწები დაიყო სახელმწიფო მიწების ფონდად და მიწის რეფორმის ფონდად. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის ¹ 290 დადგენილების I პუნქტის თანახმად, მიწის რეფორმის ფონდი იქმნებოდა სახელმწიფიო საკუთრებაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო მიწების ხარჯზე, რისთვისაც პირველ რიგში გამოიყოფოდა სოფლის მიმდებარე ნაკვეთები მრავალწლოვანი ნარგავების ჩათვლით, რომლის შესაბამისადაც 900 მ2 სადავო მიწის ნაკვეთის შეტანა მიწის რეფორმის ფონდში მართებულია. აღნიშნული ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემაზე სარეფორმო კომისიას განცხადებით მიმართეს მ. ხ-ემ და მ. გ-ემ.

მ. გ-ის მოთხოვნა ეფუძნებოდა იმ გარემოებას, რომ მას 1990 წლიდან იჯარით აყვანილი ჰყავდა კოლმეურნეობის 2 მსხვილფეხა პირუტყვი და მათი საკვებით უზრუნველყოფისათვის, მაშინდელი კოლმეურნეობის გამგეობის თავმჯდომარის სიტყვიერი თანხმობით, იჯარით გადაეცა სადავო მიწა. აღნიშნული მიწის ნაკვეთი საკუთარი სახსრებით შემოღობა, ამჟამადაც მის სარგებლობაშია და მასვე ჰქონდა მიწის უპირატესი პრივატიზების უფლება, რასაც საკასაციო პალატა არ იზიარებს, ვინაიდან კომლებს კერძო საკუთრებად გადაცეათ 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული ნაკვეთები, ხოლო მ. გ-ის მიერ სადავო 900 მ2 ნაკვეთის კანონიერი სარგებლობა წარმოდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდება.

მ. გ-ეს კოლმეურნეობიდან პირუტყვის იჯარით აყვანასთან დაკავშირებით, ბუნებრივია, ჰქონდა საძოვრის მოთხოვნის უფლება, მაგრამ საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, საქართველოს მიწის კოდექსის მე-80 მუხლის მე-2 ნაწილთან დაკავშირებით, რომლის მიხედვითაც პირუტყვის საძოვებლად მიწის ნაკვეთი სოფელში მცხოვრებ მუშა-მოსამსახურეებზე გამოიყოფოდა სახალხო დეპუტატთა სასოფლო საბჭოს აღმასკომის მიერ დამტკიცებული კოლმეურნეობის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით, ხოლო სოფლად მომუშავე და მუდმივად მცხოვრებ მუშა-მოსამსახურეებზე საძოვრის გამოსაყოფად საკმარისი იყო კოლმეურნეობის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილება. აღნიშნული მუხლის შესაბამისი, სადავო ნაკვეთის საძოვრად გამოყოფის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

სსრ კავშირისა და მოკავშირე რესპუბლიკების იჯარის კანონმდებლობის საფუძვლების მე-3 მუხლის "ა" პუნქტისა და მე-7 მუხლის I პუნქტის, ასევე საქართველოს რესპუბლიკის 1994 წ. "იჯარის შესახებ" კანონის I და მე-5 მუხლების თანახმად, საიჯარო ხელშეკრულება იყო საიჯარო ურთიერთობის განმსაზღვრელი დოკუმენტი, რომელიც იდებოდა წერილობითი ფორმით. "სასოფლო-სამეურნეო მიწის იჯარის შესახებ" საქართველოს 1996 წლის კანონის მე-4 მუხლი კი იმპერატიულად განსაზღვრავდა, რომ მოიჯარე მიწათსარგებლობის უფლებას მოიპოვებდა მხოლოდ ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც იდებოდა განსაზღვრული ვადით და ფორმდებოდა საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს მიერ დამტკიცებული წერილობითი ფორმით. ამასთან, "სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის იჯარის შესახებ" საქართველოს კანონის თაობაზე საქართველოს პარლამენტის 1996 წ. 28

ივნისის ¹ 330 დადგენილების მე-2 პუნქტის მიხედვით, ბათილად გამოEხადდა ამ კანონთან შეუსაბამო ხელშეკრულებები. საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებების - ზესტაფონის რაიონული სახელმწიფო არქივის 1998 წ. ¹ 28-17/10-გ, .... გამგეობის თავმჯდომარის 1999 წ. ¹ 150 და ¹ 656 Eნობების მიხედვით მოსარჩელე მ. გ-ის მიერ პირუტყვის იჯარით გაყვანის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ მოიპოვება, ხოლო რაც შეეხება სადავო მიწის იჯარით გადაცემას, ასეთი ხელშეკრულება არასდროს დადებულა (ს. ფ.104,K124, 213). ვინაიდან მოსარჩელეს .... კოლმეურნეობასთან სადავო მიწაზე იჯარის ხელშეკრულება არ გაუფორმებია და საძოვარს ფლობდა არაუფლებამოსილი პირის - კოლმეურნეობის გამგეობის თავმჯდომარის -კომპეტენციის გადამეტებით მიცემული სიტყვიერი ნებართვის საფუძველზე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ საძოვართან დაკაშვირებით არანაირი სამართლებრივი ურთიერთობა გ. გ-ესა და .... კოლმეუნრეობას შორის არ წარმოშობილა, მ. გ-ე წლების მანძილზე თვითნებურად, უკანონოდ სარგებლობდა ნაკვეთით, ამიტომ მისი მოთხოვნა უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. სადავო ნაკვეთზე მ. გ-ის საიჯარო ურთიერთობის დასადასტურებლად მხოლოდ მოწმეთა ჩენებებს საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, რადგან საიჯარო ურთიერთობა უნდა დადასტურდეს იჯარის ხელშეკრულებით და არა მოწმეთა ჩვენებებით.

რადგან სადავო მიწის ნაკვეთზე მ. გ-ესთან იჯარის ხელშეკრულება არ გაფორმებულა და შესაბამისად, არE სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილა, საკასაციო პალატა არ ეთანხმება ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის მოსაზრებებს არარსებული საიჯარო ხელშეკრულების გაგრძელების, ასევე ახალი სამოქალაქო კოდექსის 1507- ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 599-ე მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულების განუსაზღვრელი ვადით დადების შესახებ, ვინაიდან მაშინ მოქმედი კანონმდებლობა იმპერატიულად განსაზღვრავდა, რომ მიწათსარგებლობის უფლებებს მ. გ-ე მოიპოვებდა მხოლოდ წერილობითი ფორმით დადებული საიჯარო ხელშეკრულების საფუძველზე.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ .... გამგეობას ჯერ წერილობით უნდა შეეწყვიტა საიჯარო ხელშეკრულება გ-ესთან და მხოლოდ მას შემდეგ ექნებოდათ მისი განაწილების უფლება. საკასაციო პალატა თვლის, რომ მ. გ-ესა და კვალითის გამგეობას შორის საიჯარო ურთიერთობა არE კი წარმოშობილა, სადავო მიწის ნაკვეთი იყო სამართლებრივად დაუტვირთავი, ამიტომ სახელმწიფომ როგორც მესაკუთრემ, იგი დამოუკიდებლად, მიწის რეფორმის კანონმდებლობის შესაბამისად განკარგა.

საკასაციო პალატა ვერც იმ არგუმენტს მიიღებს მხედველობაში, თითქოს სამოქალაქო კოდექსის 604-ე მუხლის თანახმად, სადავო მიწის ნაკვეთი მ. გ-ისათვის სასიცოცხლო აუცილებლობას წარმოადგენდეს, ვინაიდან 1999 წლის 3 მაისის .... საკრებულოს გამგეობის Eნობით მას ჰყავს ორი მცირეწლოვანი შვილი (ს. ფ. 101). აღნიშნული Eნობის მიხედვით მოსარჩელეს ჰყავს ვაჟი-ი. გ-ე დაბადებული 19... წელს ე. ი. 12 წლის და ქალიშვილი – ს. გ- ე, დაბადებული 19... წელს ე. ი. 11 წლის. სამოქალაქო კოდექსის მე-12 მუხ-ლის მე-4 ნაწილის მიხედვით მEირეწლოვნად ითვლება 7 წლამდე ასაკის ბავშვი.

რაც შეეხება მ. ხ-ისათვის სადავო მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემას, სოფლის მცხოვრებთა განმარტებით სადავო ნაკვეთი მ. ხ-ის მამის-პ. ხ-ის საკარმიდამო კუთვნილება ყოფილა და პირადადაც ეხმარებოდნენ მეზობლები მის დამუშავებაში, მაგრამ საკარმიდამო ნაკვეთების შემცირების შემდეგ იგი კოლმეურნეობას გადასცემია და კასატორისათვის ნაკვეთის მიკუთვნებას სამართლიანად მიიჩნევენ (ს. ფ. 105). საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 16 იანვრის ¹ 39 დადგენილების მე-3 პუნქტის მიხედვით, მ. ხ-ეს არ ჰქონდა უპირატესი უფლება ყოფილი მიწებიდან ნაკვეთის გამოყოფაზე და ამგვარი პრივილეგიით არE უსარგებლია. სოფ. .... მიწის სარეფორმო კომისიამ, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წ. 18 იანვრის ¹ 48 დადგენილების მე-3 პუნქტის თანახმად, მ. ხ-ეს, როგორცE სადავო მიწის ნაკვეთის ადრინდელი მესაკუთრის მემკვიდრეს, მიწა საკუთრებაში გადასცა საერთო წესით, სოფ. ... საკრებულოს 1992 წლის 7 თებერვლის ¹ 1 დადგენილების საფუძველზე II კატეგორიის კომლისათვის გათვალისწინებული ნორმის მიხედვით, რაც ამავე დადგენილების მე-11 პუნქტის შესაბამისად, 1995 წლის 23 მარტს დამტკიცდა მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების სახელმწიფო აქტით ¹ 420.

საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 22 მარტის ¹ 66 დადგენილების მე-2 პუნქტის მიხედვით, მიწის რეფორმის კანონმდებლობის შესაბამისად, კომლებისათვის გაცემული მიწის ნაკვეთები, აგრეთვე 1992 წლამდე მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული საბაღე, საბოსტნე, სააგარაკო, სამოსახლო, საკარმიდამო ნაკვეთები გამოცხადდა მათ საკუთრებად. ამასთან, ამავე დადგენილების მე-4 პუნქტის თანახმად, სოფლად მცხოვრებ მედიცინის, განათლების, კულტურის სფეროს მუშაკთა კომლები გაუთანაბრდნენ სოფლად მცხოვრებ და სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულ კომლებს და შესაძლებლობის შემთხვევაში მათ მიწის ნაკვეთი უნდა გამოეყოთ პირველი კატეგორიისათვის განსაზღვრული ნორმის მიხედვით. 1995 წლის სადავო აქტით მ. ხ-ეს, როგორც II კატეგორიის კომლს სადავო, ფართის ჩათვლით, გამოეყო 4671 მ2 მიწა, კასატორი არის III ჯგუფის ინვალიდი და 1997 წლის 25 ივნისის გამგეობის სხდომის ¹ 36 გადაწყვეტილებით კომლში ჩაუწერია ძმისშვილი დ. ხ-ე, რომელიც მუშაობს მასწავლებლად (ს. ფ. 113). .... გამგეობის თავმჯდომარის კ. გ-ისა და ზესტაფონის რაიონის საკრებულოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელ შ. თ-ის Eნობებით მ. ხ-ეს უკვე მინიჭებული აქვს I კატეგორიის კომლობა, ფაქტობრივად კი ფლობს 4696 კვ.მ. მიწის ნაკვეთს, რაც უნდა შეევსოს ზღვრულ ნორმამდე - 6000 კვ. მეტრამდე (ს. ფ. 106, 207, 210).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ ვინაიდან კასატორ მ. ხ-ეს მიწის ნაკვეთი სარეფორმო კომისიის მიერ გამოეყო მიწის რეფორმის კანონმდებლობის შესაბამისად, გადაცემული მიწა საქართველოს პარლამენტის 1996 წლის 22 მარტის ¹ 66 დადგენილებით დაუკანონდა საკუთრებად, რაც, საქართველოს კონსტიტუციის 21 მუხლით დაცული და ხელშეუხებელია, სამართლებრივი საფუძველი მისი ხელყოფისა არ არსებობს. მოსარჩელე მ. გ-ის სარჩელი კი უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, ამიტომ მიწის ნაკვეთის მიღება- ჩაბარების სახელმწიფო აქტი ¹ 420 ძალაში უნდა დარჩეს.

ვინაიდან საჭირო აღარ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა და საქმის გარემოებები ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სააპელაციო პალატის მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა გამოტანილი, საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 389-ე, 399-ე, 409-ე, 411-ე და 413-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. მ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 23 აგვისტოს განჩინება 900 მ2 სადავო მიწის ნაკვევის მ. გ-ისათვის მიკუთვნების შესახებ.

3. უცვლელად ძალაში დარჩეს 1995 წლის 23 მარტის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების სახელმწიფო აქტი ¹ 420 მ. ხ-ისათვის 4671 მ2 მიწის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე.

4. მ. გ-ეს დაეკისროს მ. ხ-ის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის 37 ლარის გადახდა.

5. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

6. გადაწყვეტილების ასლები დადგენილი წესით დაეგზავნოთ მხარეებს და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს, საქმე დაუბრუნდეს ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს.