გ ა ნ ჩ ი ე ბ ა

¹ 3გ-ად-21-კ 5 აპრილი, 2000 წელი, ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ი. ტაბუცაძე

წევრები: მ. გოგიშვილი, ბ. მეტრეველი

განიხილა თ. და მ. ქ-ების საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს 1999 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილების შეცვლის თაობაზე სადავო ფართზე საკუთრების უფლების Eცნობის ნაწილში და თ. გ-ის საკასაციო საჩივარი იმავე გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ იმ ნაწილში, რომლითაE უკანონოდ არის Eცნობილი ...ის ქ. ¹ 21-ში მდებარე ფართის პრივატიზაცია და შემდგომში ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებები. სასამართლომ

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულმა სასამართლომ განიხილა გ. ს-ასა და თ. დ-ის სარჩელი მოპასუხე თბილისის მთაწმინდის რაიონის გამგეობის, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის, ბაბუაEა ჯ-ს, დ. ხ-ის, თ. გ-ისა და სხვათა მიმართ თბილისში, ...ის ქუჩის ¹ 21-ში, პირველ სართულზე მდებარე 22,24 კვ.მ ფართის პრივატიზაციაზე ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების, საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად Eცნობისა და შემდგომში აღნიშნული ფართის გასხვისებაზე დადებული გარიგებების გაუქმების თაობაზე და მესამე პირების დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით თ. და მ. ქ-ების სარჩელი სადავო ფართზე საკუთრების უფლების Eცნობის შესახებ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 1999 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გ. ს-ასა და თ. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი მუნიციპალური საწარმო „სკს"-ის შრომითი კოლექტივის მიერ სადავო ფართის პრივატიზება. ასევე, გაუქმებულ იქნა სადავო ფართის დ. ხ-ის მიერ შ. Eც-ზე გასხვისების 1997 წლის 23 იანვარსა და შ. Eც-ას მიერ თ. გ-ეზე გასხვისების 1997 წლის 18 თებერვლის ხელშეკრულებები. მესამე პირებს დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით თ. და მ. ქ-ებს უარი ეთქვათY მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისში ...ის ქ. ¹ 21-ში მდებარე სახლი, რომელშიE განთავსებული იყო და არის სადავო ფართი, 1935 წლამდე რამდენიმეჯერ გაიყიდა. 1935 წლის 15 სექტემბერს კი სახლი იყიდა თ. და მ. ქ-ების პაპამ ი. ქ-მა. ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებათა მიხედვით სახლის გასხვისების ყველა Eცალკეულ შემთხვევაში მითითებულია, რომ სახლის გასხვისება არ ვრცელდება შენობაში მოთავსებულ სავაჭრო ხასიათის სადგომებზე. ი. ქ-ის მიერ ე. ს-ისადმი შედგენილ ნაჩუქრობის გარიგებაშიE მითითებულია, რომ სახლი, რომელშიცE სადავო ფართია განთავსებული, გაჩუქებულია შენობაში არსებული სავაჭრო ხასიათის სადგომის გარეშე. ამასთან, სადავო ფართი ათეული წლების განმა-ვლობაში თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით, აღრიცხული იყო თბილსურსათვაჭრობის სახელზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მესამე პირებს დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით უარი ეთქვათ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ფართის პრივატიზაცია მომხდარია საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1994 წლის 29 მაისის ბრძანებულების მოთხოვნათა დარღვევით. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1998 წლიდან ¹ 12 სასურსათო მაღაზიის გაუქმებული სექციის კოლექტივს ფუნქციონირება არ განუახლებია. სააპელაციო სასამარ-თლომ დადგენილადEცნო, რომ ფართის პრივატიზება მომხდარია თბილისის ყოფილი კალინინის რაისაბჭოს აღმასკომის ტერიტორიული დარგთაშორისი გაერთიანების რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი ადგილობრივი მმართვე-ლობის მუციპალურ საწარმო _ საწარმოო-კომერციული სამმართველოს შრომით კოლექტივზე, რომლის წევრები გამგეობის Eცენტრალური აპარატის თანამდებობის პირები იყვნენ და მიუთითა, რომ ფართის პრივატიზება არ უნდა მომხდარიყო პირდაპირი მიყიდვის გზით, რადგან მთაწმინდის რაიონის ადგილობრივი მმართველობის მუნიციპალური საწარმო _ საწარმოო- კომერციული საამართველის მუშაკები არ წარმოადგენენ ვაჭრობის, კვებისა და საყოფაცხოვრებო მომსახურების სფეროს საწარმოთა იმ მუშაკებს, ვისთვისაცE საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 29.05. 1994 წლის ¹ 178 ბრძანებულებით დადგენილი იყო სამომსახურეო ობიექტის პრივატიზების დროს შეღავათები.

თ. და მ. ქ-ები საკასაციო საჩივარში მიუთითებენ, რომ საოლქო სასამართლოს მიერ დარვეულია ქ-ების მიერ მემკვიდრეობის მიღების უფლება. მათ მიაჩნიათ, რომ მათ პაპას, ი. ქ-ს სადავო ფართობზე არ დაუკარგავს საკუთრების უფლება, ამ ფართობით სარგებლობის უფლება მოიპოვა ძალდატანებით თბილსურსათვაჭრობამ, რომ 1942 წელს, ყოველგვარი იურიდიული საფუძვლის გარეშე, ი. ქ-ის სახლის 22,24 კვ.მ ფართობის ოთახი აღირიცხა თბილსურსათვაჭრობის სახელზე, ფართი პრივატი- ზაციამდე რჩებოდა თბილსურსათვაჭრობის უკანონო სარგებლობაში და მასზე საკუთრების უფლება არ დაუკარგავს ი. ქ-ს. ისინი მოითხოვენ, რადგან დარღვეულია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით გათვალისწინებული საკუთრების უფლება, ამასთან, როგორცE პირველი, ისე სააპელაციო ინსტანციის მიერ არ იქნა გამოყენებული სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლი (ძველი კოდექსის 544-ე მუხლი), უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაცE თ. და მ. ქ-ებს, როგორცE ი. ქ-ის კანონიერსმიერ მემკვიდრეებს უარი ეთქვათ საკუთრების უფლების Eცნობაზე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება მათი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ.

თ. გ-ეს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უკანონოა პრივატიზაციის გაუქმების ნაწილში. მისი აზრით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გამომდინარეობს მოქმედი კანონმდებლობიდან და საქმეში არსებული მასალებიდან. თ. გ-ე მიუთითებს, რომ მოსარჩელეები სადავო ფართთან არანაიარ კავშირში არ ყოფილან, პრივატიზაციის გაუქმებასთან მათ არ შეიძლება შეხება ჰქონდეთ, რის გამოცE არასათანადო მოსარჩელეებს წარმოადგენენ. იგი მიუთითებს, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994 წლის 29 მაისის ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულება „პრივატიზაციის პროცესში ვაჭრობის, საზოგადოებრივი კვებისა და საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოების მუშაკთათვის ობიექტების პირდაპირი მიყიდვის შესახებ".

აღნიშნულიდან გამომდინარე, თ. გ-ე მოითხოვს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით შეცვლას.

სასამართლო საქმის მასალების შესწავლითა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენით მივიდა დასკვნამდე, რომ კასატორთა მოთხოვნები არ უნდა დაკმაყოფილდეს და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის თ. გ-ის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება პრივატიზაციის ბათილად ცნობის ნაწილში არის უკანონო და არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მასალებიდან, საქმის ფაქტობრივი გარემობებიდან და ამის გამო უნდა გაუქმდეს.

საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994 წლის 29 მაისის ¹ 178-ე ბრძანებულებით დამტკიცებული „პრივატიზების პროცესში ვაჭრობის, საზოგადოებრივი კვებისა და საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოების მუშაკთათვის ობიექტების პირდაპირი მიყიდვის შესახებ" დებულების მე-3 მუხლის შესაბამისად ობიექტის პირდაპირი მიყიდვა ხორციელდება მხოლოდ მუშაკთა მიერ შექმნილ ამხანაგობებზე, რომელიE აერთიანებს ობიექტში მომუშავეთა 50 პროცენტზე მეტს. როგორც სააპელაციო, ისე პირველი ინსტანციის სასამრთლოს მიერ დადგენილია, რომ პირები, რომელთა მიერ მოხდა ობიექტის პირდაპირი მიყიდვის წესით შესყიდვა პრივატიზებულ ობიექტში მომუშავეებს არ წარმოადგენდნენ. ეს პირები წარმოადგენდნენ გამგეობის და მასთან არსებული ორგანიზაციის Eცენტრალური აპარატის მუშაკებს. ობიექტის პირდაპირი წესით შესყიდვა მოხდა იმ პირთა მიერ, ვისაცE ამის უფლება არ ჰქონდა, რაცE წარმოადგენს პრივატიზების კანონმდებლობის დარღვევას და პრივატიზების ბათილად Eცნობის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოსარჩელეები პრივატიზაციის გაუქმების თაობაზე დავაში არ შეიძლება ჩაითვალონ სათანადო მოსარჩელედ. პრივატიზების შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით სახელმწიფო ქონების შესყიდვის უფლება აქვს საქართველოს ან უEხო ქვეყნის ნებისმიერ ფიზიკურ პირს. ამასთან, დადგენილია, რომ სადავო ფართი არის მოსარჩელის კუთვნილი ფართის მომიჯნავე და მას ჰქონდა პრეტენზია ამ ფართის შეძენაზე. აღნიშნული მიგვითითებს, რომ სადავო ფართის უკანონო პრივატიზაცია ზღუდავს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას და ზიანს აყენებს მის ინტერესებს.

სასამართლო ვერ გაიზიარებს მესამე პირების დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით თ. და მ. ქ-ების მოსაზრებას, რომ სააპელაციო პალატამ დაარღვია საქართველოს კონტიტუციის 21-ე და სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლების პირველი ნაწილებით გარანტირებული მათი საკუთრების უფლებები.

დადგენილია, რომ სადავო ფართში ათეული წლების განმავლობაში განთავსებული იყო სავაჭრო ობიექტები. ფართი თბილისის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით 1942 წლიდან ირიცხება „თბილსურსათვაჭრობის" სახელზე. დადგენილია, რომ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებათა მიხედვით სახლის ყიდვა-გაყიდვის ყოველ ცალკეულ შემთხვევაში მითითებულია, რომ სახლის გასხვისება არ ვრცელდება შენობაში მოთავსებულ სავაჭრო ხასიათის სადგომებზე. საქმის მასალებით არ დგინდება ისეთი გარემოებები, რომელთა საფუძველზეE შეიძლება მივიჩნიოთ, რომ ქ-ების წინაპრები იყვნენ სადავო ფართის მესაკუთრენი და მათ აქვთ საკუთრების უფლება სადავო ფართზე.

გარდა ზემოთ აღნიშნულისა, საქმეში არსებობს საკმაო მტკიცებუ-ლებები, რომლებიცE მიუთითებენ, რომ ქ-ების მიერ სადავო ფართის მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა ამოიწურა. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ სადავო ფართზე 1942 წლიდან განლაგებულია სავაჭრო ობიექტები. ამავე წლიდან ტექინვენტარიზაციის ბიუროში სადავო ფართი აღრიცხული იყო ტექინვენტარიზაციის ბიუროს სახელზე. როგორცE 1942 წლისათვის, ისე შემდგომში მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით არსებობდა სამო-ქალაქო უფლების სასამართლო წესით დაცვის შესაძლებლობისა და სარჩელის აღძვრის უფლების სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა. სარჩელის შეტანის მომენტში თვით ქ-ები მიუთითებდნენ, რომ მათი მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა გასულია.

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. და მ. ქ-ებისა და თ. გ-ის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად იქნეს დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.