გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

¹ 3გ/ად-29-კ 17 აპრილი 2000 წელი, ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ი. ტაბუცაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე, ნ. კლარჯეიშვილი

კასატორის, მ. ჩ-ე-ყ-ის წარმომადგენლების ლ. ყ-ის (18.05.99წ. რწმუნებულება), პ. კ-ის (29.11.99 წ. რწმუნებულება), კასატორის, ბაღდათის რაიონის ...ის თემის საკრებულოს თავმჯდომარის გ. ტ-ის წარმომადგენლის კ. ბ-ის (13.04.2000 წ., ¹ 124 მინდობილობა), მესამე პირის ჯ. ყ-ის მონაწილეობით განიხილა მ. ჩ-ე-ყ-ის და ...ის თემის საკრებულოს თავმჯდომარის გ. ტ-ის საკასაციო საჩივრები ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 30 დეკემბრის განჩინებაზე, რომლითაEმ. ჩ-ე-ყ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილება. სასამართლომ

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ. ჩ-ე-ყ-ს უარი ეთქვა ბაღდათის რაიონის სოფელ ...ის საკრებულოს გამგეობის 1994 წლის 24 დეკემბრის ¹ 190 გადაწყვეტილების გაუქმების და მ. ჩ-ე-ყ-ის მემკვიდრედ Eცნობისა და სადავო მიწის ნაკვეთის მის სახელზე გაფორმების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ ზ. ყ-ის მემკვიდრეების მიერ სადავო ნაკვეთის ფლობის პირობებში, მოსარჩელის მეუღლეზე აწ გარდაცვლილ თ. ყ-ზე ბაღდათის რაიონის სოფ. ...ში ნაკვეთის გადაცემით დაირღვა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 18.01.99 წ. ¹ 48 დადგენილების მე-3 პუნქტი, რომელიE მიწის ნაკვეთის გამოყოფას ითვალისწინებდა შესაძლებლობის შემთხვევაში. დარღვეულ იქნა აგ-რეთვე აღნიშნული დადგენილების მე-8 პუნქტი, რომლითაცE განსაზღვრული იყო მიწების გაცემის რიგითობა. სასამართლომ აღნიშნა აგრეთვე, რომ ვერ იქნა წარმოდგენილი სადავო მიწის ნაკვეთის თ. ყ-ისათვის გადაცემის შესაბამისი დოკუმენტი, რაცE ადასტურებს დადგენილების მე-11 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევას. სასამართლომ მიუთითა აგრეთვე, რომ სარჩელის აღძვრის დროისათვის გასული იყო სამკვიდროს მიღების ხანდაზმულობის 6 თვიანი და საერთო სასარჩელო ხანდაზმულობის 3 წლიანი ვადები.

მ. ჩ-ე-ყ-მა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 24.09.99 წ. გა-დაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით მიმართა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს, რომლის 1999 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლო ინსტანციამ დადასტურებულად Eცნო ის, რომ 1947 წლიდან სადავო მიწის ნაკვეთი სარგებლობაში გადაეცა ჯ. ყ-ის მშობელს _ ზ. ყ-ს. დადასტურებულად იქნა ცნობილი ზ. ყ-ის მიერ ათწლეულების განმავლობაში ნაკვეთის ფაქტიური ფლობა და სარგებლობა, რის გამოც, 18.01.92 წ. ¹ 48 დადგენილების მე-3 პუნქტის თანახმად, მის მემკვიდრეებს ჰქონდა მიწის პირველ რიგში მიღების უფლება.

ვინაიდან მიწის ნაკვეთი სხვისი მფლობელობასა და სარგებლობაში იმყოფებოდა, ხოლო კანონიერ მესაკუთრეს - კოლმეურნეობას პრეტენზია არ განუEხადებია ზ. ყ-ის მიწათსარგებლობაზე, სასამართლოს აზრით, თ. ყ-ისათვის სადავო ნაკვეთის გამოყოფა მიზანშეწონილი არ იყო.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ სოფლის ყრილობის მიერ მიწის ნორმატივების დადგენიდან (22.04.92 წ.) მიწის ნაკვეთის შერჩევის (29.05.92 წ.) და საკ-რებულოს მიერ ¹107 გადაწყვეტილებით მისი დამტკიცების (30.07.92 წ.) ვადები ადასტურებენ პრივატიზაციის პროცესის მოქმედ კანონმდებლობის დარღვევით წარმართვას. ვინაიდან ინვენტარიზაციის პროცესი და პირველი კატეგორიის კომლთათვის მიწის მიზომვის პროცედურა მრავალკომლიან სოფელში ერთი თვის ვადაში ვერ დასრულდებოდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სოფლის მცხოვრებთა 15.09.93 წ. ყრილობის მიერ მიწის რეფორმის კომისიის მუშაობის არადამაკმაყოფილებლად შეფასების, კომისიის მუშაობის შედეგების ბათილად Eცნობისა და გაცემულ აქტებში შეტანილი მონაცემების გაუქმების შედეგად გაუქმდა თ. ყ-ისათვის სადავო მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ აქტი.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვერ იქნა წარმოდგენილი სადავო მიწის ნაკვეთის თ. ყ-ისათვის გაცემის შესაბამისი დოკუმენტი. ამასთანავე, საქმის მასალებიდან ვერ დგინდება, თუ როდის შეიტყო მ. ჩ-ე-ყ-მა სოფ. ...ის საკრებულოს გამგეობის ¹ 190 გადაწყვეტილების არსებობა, ხანდაზმულობის ვადის ათვლის მომენტის დაუდგენლობის შედეგად სასამართლომ არ მიიჩნია ხანდზმულობის ვადა გაშვებულად.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 30.12.99 წ. განჩინებაზე შეტანილ იქნა მ. ჩ-ე-ყ-ის და ბაღდათის რაიონის ...ის თემის საკრებულოს საკასაციო საჩივ-რები, კასატორები ითხოვენ აღნიშნული განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნებას შემდეგ გარემოებათა გამო:

მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 ¹ 48 დადგენილების მე-3 პუნქტი მიწის ნაკვეთით უპირატესი დაკმაყოფილების უფლებას ანიჭებს მხოლოდ ნაკვეთის ყოფილ მესაკუთრეებს და მათ მემკვიდრეებს, მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სა-სამართლომ ასეთი უფლების საკმარის პირობად ჩათვალა მესამე პირის, ჯ. ყ-ის მამის, ზ. ყ-ის მიერ წარსულში სადავო ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი. კასატორი მ. ჩ-ე-ყ-ი უთითებს, რომ ნორმა, რომელიE ყოფილ მესაკუთრეებს უპირატეს უფლებებს ანიჭებდა, გაუქმდა მინისტრთა კაბინეტის 16.01.93. წ. ¹ 39 დადგენილებით.

ამასთანავე, მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48 დაგდენილების მე-8 პუნქტის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, ქალაქად მუდმივად მცხოვრებ მოქალაქეებს მიწის ნაკვეთები დადგენილი ნორმის ფარგლებში უნდა გამოყოფოდათ სოფლად მცხოვრებ მოქალაქეებზე მიწის ნაკვეთების გაცემის შემდეგ. ვინაიდან თ. ყ-ის კომლი განეკუთვნებოდა მე-2, ხოლო ზ. ყ-ის მემკვიდრეები _ მესამე კატეგორიას, სადავო ნაკვეთზე უპირატესი უფლება სწორედ თ. ყ-ის კომლს გააჩნდა. სასამართლომ გამოიყენა კანონი რომელიცE არ უნდა გამოეყენებინა (მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების მე-3 პუნქტის ბოლო წინადადება) და არ გამოიყენა კანონი, რომელიცE უნდა გამოეყენებინა (ამავე დადგენილების მე-8 პუნქტი).

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ ნაკვეთი სარგებლობის უფლებით გამოყოფილი ჰქონდა ზ. ყ-სა და უთითებს, რომ აწ გარდაცვლილ ზ. ყ-ს გამოყოფილი ჰქონდა სარგებლობის უფლებით 0,25 ჰა. მიწის ნაკვეთი მისი კუთვნილი სახლის გარშემო, ერთ ნაკვეთად, ხოლო სადავო ნაკვეთი სივრცობრივად გამოყოფილია აღნიშნული ნაკვეთიდან და მდებარეობს ... გზის მარცხენა მხარეს. გარდა ამისა, სადავო ნაკვეთი ირიცხებოდა ჯერ სასოფლო-სამეურნეო საწარმოს ბალანსზე, ხოლო შემდეგ საკრებულოს ბალანსზე, სარეფორმო ფონდში. საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცება იმისა, რომ სადავო ნაკვეთი ნამდვილად ჰქონდა გამოყოფილი ზ. ყ-ს.

სააპელაციო პალატის განჩინების დასკვნა იმის თაობაზე, რომ პრივატიზაციის საწყის ეტაპებზე დარღვეულ იქნა მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48, 06.02.92 წ. ¹ 128, 10.03.92 წ. ¹290 და 16.01.93. ¹ 39 დადგენილებების მოთხოვნები სცილდება მხარეთა მოთხოვნებს, სააპელაციო სასამართლო გასცდა საქმის განხილვის ფარგლებს და დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის (დისპოზიციურობის პრინციპი) და 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის (გადაწყვეტილების შემოწმების ფარგლები) მოთხოვნებს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ არ მიუთითა, თუ რომელი კანონით იხელმძღვანელა, როცა მიიჩნია, რომ სოფლის ყრილობა კომპეტენტური იყო გაეუქმებინა გამგეობის გადაწყვეტილება მიწის შერჩევის აქტის დამტკიცების შესახებ.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ...ის საკრებულოს გამგეობის 30.07.92 წ. ¹ 107 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული 29.05.99 წ. მიწის შერჩევის აქტში ზუსტად არის მითითებული თ, ყ-ზე გაცემული მიწის ნაკვეთის საზღვრები, დოკუმენტი იძლევა ნაკვეთის იდენტიფიკაციისა და ინდი-ვიდუალიზაციის შესაძლებლობას, ამდენად, მცდარია სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ვერ იქნა წარმოდგენილი სადავო ნაკვეთის მიღება- ჩაბარების აქტი, რის გამოცE ვერ დგინდება თუ რომელი ნაკვეთი გადაეცა მას და რა საზღვრებში.

ვინაიდან მოპასუხემ Eცნო სარჩელი და სააპელაციო საჩივარი, კასატორი თვლის, რომ პალატას უნდა დაეკმაყოფილებინა აპელანტის მოთხოვნა და მიეღო ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს იმავე განჩინებაზე მოწინააღმდეგე მხარის –ბაღდათის რაიონის ...ის თემის საკრებულოს საკასაციო საჩივარი ანალოგიური საკასაციო მოთხოვნით, ემყარება შემდეგ მოსაზრებებს:

მიწის ინვენტარიზაცია სოფლის ყრილობის მოწვევამდე (22.04.92 წ.) იყო დასრულებული, წინააღმდეგ შემთხვევაში ყრილობის მიერ კომლთა კატეგორი-ების მიხედვით მიწის გაცემის ნორმების დადგენა შეუძლებელი იქნებოდა. ამდენად, მიწის რეფორმის საწყისი ეტაპი სოფ. ...ის საკრებულოს ტერიტორიაზე კანონმდებლობის დარღვევით არ წარმართულა. არცE საქალაქო და არE საოლქო სასამართლოს არ უმსჯელია იმაზე, რომ ზ. ყ-ის მემკვიდრეებს უკანონოთ გამოეყოთ ნაკვეთები, მემკვიდრეებს არ ჰქონდათ გამოყოფილი სამკვიდრო ქონებიდან რეალური წილი, ამიტომ ყველა მემკვიდრეს ერთობლივად უნდა მიეღო 0,15 ჰა. მიწის ნაკვეთი. ზ. ყ-ს, როგორE მოსამსახურე კომლს, გამოყოფილი ჰქონდა 0,25 ჰა. საკარმიდამო ნაკვეთი. საქმეში არ მოიპოვება სადავო ნაკვეთის გამოყოფის ან მოცვლის ფაქტის დამადასტურებელი დოკუმენტი. ზ. ყ-ის მემკვიდრეები განეკუთვნებიან კომლთა მე-3 კატეგორიას, რის გამოც, მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48 დადგენილების მე-8 პუნქტის თანახმად, მათ მიწები უნდა გადასცემოდათ სოფლად მუდმივად მცხოვრებ მოქალაქეებზე მიწების გაცემის შემდეგ. ზ. ყ-ის მემკვიდრეების მიღება-ჩაბარების აქტების ნომრები - 1, 3, 4 და 5 ადასტურებენ იმას, რომ მათ მიერ პირველი და მეორე კატეგორიის კომლებზე ადრე იქნა მიღებული მიწის ნაკვეთები.

მესამე პირი, ჯ. ზ.ს ძე ყ-ი თავის შესაგებელში აღნიშნავს, რომ სადავო ნაკვეთი 1947 წლიდან სარგებლობის უფლებით გადმოცემული ჰქონდა მის მშობელს - ზ. ყ-ს, რაცE დასტურდება საქმეში დაცული მასალებიდან (28.05.45 წ. ოქმი, 23.06.93 წ. საარქივო ამონაწერი 04.03.47 წ. სოფელ ...ის მახარაძის სახელობის კოლმეურნეობის გამგეობის სხდომის ოქმიდან, 23.07.93 წ. ყ-ების და ...ის უბნის კრების ოქმი). ჯ. ყ-ი აღნიშნავს, რომ მან თავის დედმამიშვილებთან ერთად მშობლების გარდაცვალების შემდეგ აღიდგინა მემკვიდრეობა მშობლების დანაშთ ქონებაზე, მაგრამ ვინაიდან სახლი მეწყრულ ზონაში მდებარეობს (საქმის მასალებში დაცულია საინჟინრო-გეოლოგიური დასკვნა და Eცნობა), გამგეობამ მას მიწის ნაკვეთი გამოუყო იმ ადგილას, სადაცEადრე ზ. ყ-ს ჰქონდა გამოყოფილი. ჯ. ყ-ი აღნიშნავს აგრეთვე, რომ ნაკვეთი მის მიერ იყო შემოღობილი, მანვე გააშენა ნარგავები, რომ იგი ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ნაკვეთს. ჯ. ყ-ი შესაგებელში ყურა-დღებას ამახვილებს იმაზე, რომ არE თ. ყ-ს, არE მის მეუღლეს და მშობლებს სოფ. ...ში არ უცხოვრიათ. 15.09.93 წ. ...ის სოფლის ყრილობამ საკრებულოს ტერიტორიზე მიწის რეფორმის კომისიის მიერ გაწეული მუშაობა არადამაკმაყოფილებლად ჩათვალა და ბათილად ცნო კომისიის მიერ წარმოდგენილი შედეგები, გააუქმა მოსახლეობაზე გაცემულ აქტებში შეტანილი მონაცემები 1993 წლის საშემოდგომო მოსავლის აღების შემდგომი პერიოდიდან. ამდენად, სადავო მიწის ნაკვეთის გადაცემის აქტი გაუქმდა სოფლის ყრილობის მიერ, რომელიცE კასატორებს სადავოდ არ გაუხდიათ. 1992 წელს მიწის გამოყოფა არ დაიშვებოდა, რადგანაც მიმდინარეობდა მიწების ინვენტარიზაცია. ჯ. ყ-I აღნიშნავს აგრეთვე, რომ მიწის გამოყოფისას არ გამორკვეულა თ. ყ-ის ოჯახის წევრები ხომ არ სარგებლობდნენ სხვაგან მიწის ნაკვეთით, რათა არ დარღვეულიყო გადასაცემი მიწის ნორმატივები.

სასამართლომ, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საქმის მასალების შესწავლის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო: საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მინისტრთა კაბინეტის 01.18.92 წ. ¹48 დადგენილების მე-3 პუნქტი მიწის ნაკვეთის უპირატესი დაკმაყოფილების უფლებას ანიჭებდა მხოლოდ ამ ნაკვეთის ყოფილ მესაკუთრეებს და მათ უფლება-მონაცვლეებს. ჯ. ყ-ის მამის, ზ. ყ-ის მიერ წარსულში სადავო ნაკვეთის ფაქტობრივი ფლობის და სარგებლობის ფაქტი არ წარმოადგენს ასეთი უფლების საკმარის პირობას. ამასთანავე, საკასაციო პალატა თავის მხრივ უმართებულოდ თვლის აღნიშნული საფუძვლით ...ის საკრებულოს გამგეობის 30.07.92 წ. ¹ 107 გადაწყვეტილებით თ. ყ-ისათვის პრიორიტეტის მინიჭებას, ვინაიდან საქმეში არ მოიპოვება ნაკვეთზე თ. ყ-ის ბაბუის _ ნ. ყ-ის საკუთრების დამადასტურებელი მტკიცებულება. საკასაციო პალატა მართებულად თვლის პირველი და სააპე-ლაციო ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებების მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ თ. ყ-ისათვის მინისტრთა კაბინეტის 01.18.92 წ. ¹ 42 დადგენილების მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული უპირატესობის მინიჭება, ნაკვეთის ჯ. ყ-ის მიერ მრავალწლიანი ფაქტობრივი ფლობის პირობებში, არ იყო შესაძლებელი. ჯ. ყ-ის მიწის ნაკვეთით მრავალწლიანი ფაქტობრივი სარგებლობის უფლება სასამართლოს მიერ უდავოდ არის Eცნობილი და არ იწვევდა კანონიერი მესაკუთრის მხრიდან რაიმე პრეტენზიას. ჯ. ყ-ის მშობლის - ზ. ყ-ის მიწათსარგებლობა სადავო ნაკვეთზე ათწლეულების განმავლობაში (1947 წლიდან) დავას ასევე არ იწვევდა, კოლმეურნეობას ამის თაობაზე რაიმე პრეტენზია არ წამოუყენებია.

სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას საქართველოს რესპუბ-ლიკის მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48 დადგენილების მე-8 პუნქტის საფუძველზე სადავო ნაკვეთზე თ. ყ-ის უპირატესი უფლების შესახებ. დადგენილების მე-8 პუნქტის თანახმად ქალაქად მუდმივად მცხოვრებ მოქალაქეებს მიწის ნაკვეთები დადგენილი ნორმის ფარგლებში უნდა გამოყოფოდათ მას შემდეგ, რაცE დამთავრდებოდა სოფლად მცხოვრებ მოქალაქეებზე მიწის ნაკვეთების გაცემა. დადგენილია, რომ თ. ყ-ს, მის მეუღლეს, მშობლებს არ უცხოვრიათ სოფელ ...ში. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად Eცნო, რომ სადავო ნაკვეთს ფლობდნენ მოსარჩელის მეუღლის - თ. ყ-ის წინაპრები, რომლებიცE 30-იან წლებში საცხოვრებლად გადავიდნენ ბაღდათის რაიონის სოფ. ...ში, სადაც გამოეყოთ მიწის ნაკვეთი. თ. ყ-ის 1991 წლის 27 დეკემბერს კომლად აღრიცხვის მიუხედავად, მას არ უცხოვრია სოფ. ...ში. ასეთ პირობებში უპირატესი უფლება ნაკვეთზე გააჩნდა სწორედ ზ. ყ-ის მემკვიდრეს _ ჯ. ყ-ს, როგორE სოფლის ყოფილ მკვიდრს, რომელსაცE მემკვიდრეობით მიღებული ჰქონდა სოფელში საცხოვრებელი სახლი (დადგენილების მე-7 პუნქტი).

საკასაციო პალატა შეუძლებლად თვლის საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გადასინჯვას, კერძოდ ქუთაისის საქალაქო და საოლქო სასამართლოების მიერ დადგენილადEნობილი ფაქტის – სადავო ნაკვეთის სარ-გებლობის უფლებით ზ. ყ-ისათვის გადაცემის უარყოფას. სააპელაციო სასამართლომ, გაიზიარა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, დადგენილად მიიჩნია სადავო მიწის ნაკვეთის ზ. ყ-ისათვის 1947 წლიდან სარგებლობაში გადაცემის, ისევე როგორცE მანამდე მოსარჩელის მეუღლის თ. ყ-ის წინაპრების სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტი. საკასაციო პალატა არ ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქმეში არ მოიპოვება სადავო ნაკვეთის ზ. ყ-ისათვის სარგებლობაში გამოყოფის მტკიცებულებები. საქმეში დაცული მასალები იძლევიან საკმაო საფუძველს ასეთი დასკვნისათვის (კოლმეურნეობის გამგეობის 04.03.47 წ. სხდომის ¹ 4 ოქმი, მაიაკოვსკის რაისაბჭოს აღმასკომის 28.05.45 წ. სხდომის ¹ 19 ოქმი, სოფ. ...ის ყ-ებისა და ...ის უბნის კრების ოქმი, მოწმეთა ჩვენებები, ნაკვეთში სამეურნეო დანიშნულების ფიცრული ნაგებობის აგება და სხვ.). იმას, რომ პრივატიზაციის დაწყებისათვის სადავო ნაკვეთი არ განეკუთვნებოდა საკარმიდამო ფონდს სააპელაციო პალატა არ უარყოფს, ამასთანავე არსებითი მნიშვნელობის ფაქტორად მიიჩნევს არა იმას, თუ ვის ბალანსზე იმყოფებოდა ნაკვეთი, არამედ ათწლეულების განმავლობაში ნაკვეთით ფაქტობრივ სარგებლობას.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სოფელ ...ში მიწის რეფორმის და პრივატიზაციის საწყის ეტაპზე მიწის ინვენტარიზაცი-ის ჩატარების და კომლთა კატეგორიების დადგენის შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48, 06.02. ¹ 128, 10.03. ¹ 290 და 16.01.93 წ. ¹ 39 დადგენილებათა მოთხოვნების დარღვევის კონსტატაცია, მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, მხარეთა მოთხოვნები თუ შესაგებელი არ შეიცავს მითითებას ასეთ გარემოებაზე, არ არღვევს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის (დისპოზიციურობის პრინციპი) და 377-ე მუხლის (გადაწყვეტილების შემოწმების ფარგლები) მოთხოვნებს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემული დავა თავისი არსით ადმინისტრაციულ ურთიერთობათა რიგს განეკუთვნება, რის გამოცE სასამართლო არ არის შეზღუდული მხარეთა მიერ წარმოდგენილი არგუმენტებითა და მტკიცებულებებით და საქმის გარემოებებს იკვლევს თავისი ინიციატივით, მით უფრო, რომ სადავო აქტით გათვალისწინებულია მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის დამტკიცება არა მხოლოდ ჯ. ყ-ისათვის. აღნიშნული კატეგორიის საქმეთა განხილვის თავისებურებებიდან გამომდინარე პალატა არ იზიარებს აგრეთვე კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მოპასუხის მიერ სარჩელის და სააპელაციო საჩივრის Eცნობის გამო ქუთაისის საოლქო სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა მოთხოვნა და მიეღო ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ. პალატა აღნიშნავს, რომ საქმეთა წარმოება სასამართლოში ხორციელდება საქმის განხილვის დროისათვის მოქმედი პროცესუალური კანონმდებლობით. საქმის განხილვის დროისათვის მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 358-ე მუხლის და ამჟამად მოქმედი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მოპასუხის მიერ სარჩელის აღიარება სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის.

სასამართლო ეთანხმება საკასაციო საჩივარში მოყვანილ მოსაზრებას სოფლის ყრილობის უფლებამოსილებასთან დაკავშირებით და თვლის, რომ სოფლის ყრილობას არ ჰქონდა სოფლის საკრებულოს გამგეობის აქტის გაუქმების უფლება. ამასთანავე, პალატა აღნიშნავს, რომ სოფ. ...ის საკრებულოს გამგეობის ¹ 107 გადაწყვეტილება თ. ყ-ისათვის საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის გამოყოფის შესახებ არ წარმოადგენდა საკმარის სამართლებრივ საფუძველს სადავო ნაკვეთის გადაცემისათვის. იმჟამად მოქმედი საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48 დადგენილების მე-11 პუნქტის თანახმად, სოფლის (დაბის) მმართველობის ადგილობრივი ორგანოს მიერ მიწების გაცემის შემდგომ, მას ამტკიცებდა რაიონის მმართველობის ორგანო მიწის რესურსების და მიწის რეფორმის სახელმწიფო კომიტეტის სათანადო სახელმწიფო აქტით, რაცE უნდა დადასტურებულიყო სანოტარო წესით და გავლილიყო რეგისტრაციაში მიწების აღრიცხვის სახელმწიფო წიგნში. ამდენად, სოფელში ხელახალი პრივატიზაციის პროცესის დაწყებისათვის თ. ყ-ისათვის მიწის ნაკვეთი გამოყოფილი არ ყოფილა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ვერ იქნა წარმოდგენილი სადავო ნაკვეთზე უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია მართებულია.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის, ...ის თემის საკრებულოს მოსაზრებას თ. ყ-ისათვის მიწის ნაკვეთის სწორად შერჩევის შესახებ. თ. ყ-სათვის ნაკვეთის შერჩევა მოახდინა სპეციალურმა კომისიამ, მაშინ, როდესაცEსა-ამისოდ შექმნილი იყო მიწების ინვენტარიზაციისა და მიწის რეფორმის კომისია, არ იქნა დაცული აგრეთვე მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48 დადგენილების მე-11 პუნქტის მოთხოვნები. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქალაქო და საოლქო სასამართლოს აზრი პრივატიზაციის საწყის ეტაპზე კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევის შესახებ საფუძვლიანია, მიწის პრივატიზაციის საწყისი ეტაპი მიწების ინვენტარიზაციასთან ერთად, გულისხ-მობდა ნაკვეთის აზომვა-აღრიცხვას, კომლთა კატეგორიებად დაყოფას და ა.შ. თ. ყ-ისათვის, როგორE მეორე კატეგორიის კომლისათვის, ყრილობის მიერ კომლთა კატეგორიების მიხედვით ნორმატივების დადგენიდან 1 თვის ვადაში მიწის ნაკვეთის შერჩევა, სოფ. ...ის 15.09.93 წ. ყრილობის დადგენილება სოფელ ...ის საკრებულოს ტერიტორიაზე მიწის პრივატიზაციის განხორციელე-ბისათვის სოფლის მიწის რეფორმის კომისიის მიერ გაწეული სამუშაოს არადამაკმაყოფილებლად მიჩნევა და შედეგების ბათილად Eცნობა, 02.03.94 წ. სოფლის საკრებულოს მოსახლეობის ყრილობის მიერ საკარმიდამო ნაკვეთების შევსების ახალი ნორმების დადგენა საკმაო საფუძველს იძლეოდა სასამართლოს დასკვნისათვის მიწის პრივატიზაციის საწყის ეტაპზე კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევის შესახებ.

1989 წლიდან ჯ. ზ.ს ძე ყ-ი, თავის დედმამიშვილებთან ერთად, დედის _ ვ. ყ-ის დანაშთ ქონებაზე თანაბარწილში იქნა Eცნობილი მემკვიდრედ. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას ზ. და ვ. ყ-ების მემკვიდრეებისათვის მიწის ნაკვეთის ერთი მიწის ნორმის გამოყოფის თაობაზე. ზ. ყ-ის მეუღლის – ვ. ყ-ის დანაშთ ქონებაზე ანდერძის საფუძველზე მემკვიდრე კომლად აყვანილ იქნა მისი ოთხი შვილი. კანონმდებლობა არ შეიცავდა თითოეული მემკვიდრისათვის რეალური წილის გამოყოფის მოთხოვნას მემკვიდრეთათვის მიწის ნაკვეთების დადგენილი ნორმით პრივატიზაციისათვის. მემკვიდრეობით მიღებული მიწის ნაკვეთის მემკვიდრეთა შორის გაყოფის შემთხვევაში, თითოეულ მემკვიდრის მიწის ნაკვეთი (0,06 ჰა) ვერ უზრუნველყოფდა სიცოცხლისუნარიანი მეურნეობის არსებობას. მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92 წ. ¹ 48 დადგენილების მე-7 პუნქტის თანახმად, სოფლის ყოფილ მკვიდრთ მიწები გამოეყოფოდათ კერძო საკუთრებაში, თუ მათ მემკვიდრეობით გამოყოფილი ჰქონდა საცხოვრებელი სახლი ან სახლის ნაწილი.

ვინაიდან სახლი დგას მეწყრულ ზონაში (საქმეში დაცულია საინჟინრო-გეოლოგიური სამსახურის დოკუმენტაცია) ჯ. ყ-ს მიწის ნაკვეთი გამოეყო იმ ფართობიდან, რომლითაცE სარგებლოდა მისი მშობელი.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ რეფორმამდე სადავო ნაკვეთი იმყოფებოდა სოფლის სასოფლო-სამეურნეო საწარმოს ბალანსზე, ხოლო შემდეგ გადაეცა რე-ფორმის ფონდს. პალატა თვლის, რომ აღნიშნული არ ადასტურებს თ. ყ-სთვის მიწის ნაკვეთის გაცემის მართლზომიერებას, ვინაიდან საქართვე-ლოს რესპუბლიკის მთავრობის 02.09.92 წ. ¹ 949 დადგენილებით სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების მიწების პრივატიზაციის და ამ საწარმოთა რეორგანიზაციის კომისიები 1992 წლის 1 ოქტომბრამდე უნდა შექმნილიყო. მიუხედავად ამისა, მანამდე, ჯერ კიდევ 1992 წლის 30 ივლისს, სადავო ნაკვეთი გამოეყო თ. ყ-ს. ამასთანავე, ვინაიდან თ. ყ-ი იყო კომლის ერთადერთი და უკანასკნელი წევრი, უნდა იქნეს გამოყენებული მემკვიდრეობის საერთო ნორმები, რის გამოც სასამართლო, სამოქალაქო კოდექსის (26.12.64წ.) 565-ე მუხლის თანახმად, გაშვებულად თვლის სამკვიდროს მიღების ექვსთთვიან ვადას.

მიღება-ჩაბარების აქტების ნუმერაცია (1,3,4 და 5) არ ნიშნავს ზ. ყ-ის მემკვიდრეების მიერ პირველი და მეორე კატეგორიის კომლზე ადრე მიწის ნაკვეთების მიღებას. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 28.06.93 წ. ¹ 503 დადგენილების მე-3 პუნქტის, აგრეთვე მიწის რესურსებისა და მიწის კადასტრის კომიტეტის და არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა სამინისტროს 02.07.93 წ., ¹ 3-23/67 ერთობლივი ბრძანების მე-5 პუნქტის თანახმად, მიწის მიმღებ მოქალაქეს მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი მიეცემოდა მას შემდეგ, რაE მოქალაქე შესაბამისი მმართველობის ადგილობრივ ორგანოებში წარადგენდა მომსახურე ორგანიზაციებისათვის ფაქტობრივად გაწეული მომსა-ხურეობის ღირებულების გადარიცხვის დამადასტურებელ დოკუმენტს. ამდენად, მიღება-ჩაბარების აქტის ნუმერაცია ასახავს არა მიწის ნაკვეთის გადაცემის, არამედ გაწეული მომსახურეობის ღირებულების გადახდის რიგითობას, ხოლო თვით მიწების გადაცემა კატეგორიების მიხედვით დამტკიცებულია ...ის სოფლის საკრებულოს 29.XII.94 წ. ¹190 გადა-წყვეტილებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართვე-ლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით, აგრეთვე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კასატორების, მ. ჩ-ე-ყ-ის და ...ის თემის საკრებულოს თავმჯდომარის გ. ტ-ის საკასაცEიო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს. ძალაში დარჩეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 30 დეკემბრის განჩინება.

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.