ბს-1436-1418 (კ-11) 26 აპრილი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ ნ. გოგატიშვილი;

კასატორი (მოსარჩელე) _ მ. ბ-ე, წარმომადგენელი-თ. მ-ი;

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს რაჭა-ლეჩხუმ-იმერეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მთავარი სამმართველო, წარმომადგენელი- მ. კ-ე;

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახური; შ. ბ-ი;

შპს “...ი”, წარმომადგენლები ა. გ-ა, ფ. ბ-ა;

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება_ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება;

დავის საგანი _ პრივატიზაციის შედეგების ბათილად ცნობა; სარეგისტრაციო ჩანაწერის გაუქმება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2011 წლის 4 იანვარს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებამ “...ი” მოპასუხეების მ. ბ-ის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს რაჭა-ლეჩხუმ-იმერეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოსა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა ქუთაისის ქონების მართვის სამმართველოსა და ვ. ბ-ს შორის დადებული 1997 წლის 14 აპრილის ¹154 ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების, 1997 წლის მიღება-ჩაბარების აქტისა და 1997 წლის 17 აპრილის ¹48/319 “ა” საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობას, მოსარჩელემ სარჩელის წარდგენის შემდეგ დაზუსტებული სარჩელით ასევე მოითხოვა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურში განხორციელებული ვ. ბ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის, საკადასტრო კოდით- ..., ბათილად ცნობა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “...ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: როგორც შპს “...ისათვის” 1995 წლის 1 ნოემბერს, ისე აწ. გარდაცვლილ ვ. ბ-ისათვის 1997 წლის 17 აპრილს გადაცემული ქონება წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1997 წელს, ვ. ბ-ის მიერ, აუქციონის წესით, პრივატიზებულ იქნა ¹8 სასურსათო პავილიონის შენობა-ნაგებობა ფართით 24,26 კვ.მეტრი, რაშიც გადახდილ იქნა 1 547,94 აშშ დოლარი და იგი არ წარმოადგენდა შპს “...ის”, როგორც აგრარული მუნიციპალური ბაზრის “...ის” უფლებამონაცვლის საკუთრებას.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ შპს “...ის” კოლექტივსა და ვ. ბ-ს შორის ¹8 სასურსათო პავილიონის ფუნციონირებასა და მიწათსარგებლობის შესახებ დავა მიმდინარეობდა 1997 წლიდან, რასთან დაკავშირებითაც შესაბამისი დასკვნა გაცემულ იქნა ქუთაისის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ, რომლითაც დასახელებული პავილიონი აღიარებულ იქნა ვ. ბ-ის საკუთრებად.

2001 წლის 27 აგვისტოს განცხადების და თანდართულო დოკუმენტების საფუძველზე ქ. ქუთაისში, ...ის ქუჩა ¹46-ში მდებარე ¹8 სასურსათო პავილიონის განაშენიანების ფართი-29,14 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი რეგისტრირებული იქნა ვ. ბ-ის საკუთრებად და მიენიჭა საკადასტრო კოდი ....

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სასამართლომ განმარტა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის ქუთაისის სამმართველოს მიერ, 1997 წელს, აუქციონის წესით განკარგული ქ. ქუთაისში, ...ის ქუჩა ¹46-ში მდებარე ¹8 სასურსათო პავილიონი წარმოადგენდა უძრავ ქონებას, შენობა-ნაგებობას, რაც შესაბამისი თანხის გადახდის სანაცვლოდ შეძენილ იქნა აწ. გარდაცვლილ ვ. ბ-ის მიერ და რადგან დასახელებულ პერიოდში სამართლებრივად არ იყო მოწესრიგებული მიწის გაყიდვა, იგი უძრავი შენობა-ნაგებობის განკარგვის შემთხვევაში გადაეცემოდა სარგებლობაში, ხოლო ობიექტის საპრივატიზებოდ მომზადების დოკუმენტებში მიეთითებოდა მიწათსარგებლობის დარეგულირების შეთანხმებისა და მიწის საკითხის მოქმედი კანონმდებლობით გადაწყვეტის შესახებ, რაც მოცემულ შემთხვევაში ¹8 სასურსათო პავილიონის განკარგვისას ამგვარად იქნა დარეგულირებული.

სასამართლომ, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ¹8 სასურსათო პავილიონის საპრივატიზაციოდ მომზადებისას იგი არ წარმოადგენდა შპს “...ის”, როგორც აგრარული მუნიციპალური ბაზარი “...ის” უფლებამონაცვლის საკუთრებას, რადგან აღნიშნული ობიექტი, ყოფილ მესაკუთრეს (სახელმწიფოს) მისთვის არ გადაუცია. სასამართლომ მიიჩნია, რომ აწ. გარდაცვლილი ვ. ბ-ის მიერ ¹8 სასურსათო პავილიონის განაშენიანების ფართზე საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაცია განხორციელდა ზემოაღნიშნულ ნორმებით გათვალისწინებული დოკუმენტების წარდგენის საფუძველზე და რეგისტრაციის განხორციელებისას კანონის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია.

გარდა ამისა, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის დამატებით საფუძვლად სასამართლომ სარჩელის ხანდაზმულობაზეც მიუთითა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის ¹8 სასურსათო პავილიონის აუქციონის წესით პრივატიზების შესახებ ცნობილი იყო 1997 წელს. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო აქტები წარმოადგენს ¹8 სასურსათო პავილიონის აუქციონის წესით პრივატიზების თანმდევ შედეგს, აუქციონის საჯაროობის დარღვევასთან დაკავშირებით კი მოსარჩელის წარმომადგენელს რაიმე სახის პრეტენზია არ განუცხადებია. შესაბამისად, აუქციონის ჩატარებიდან სარჩელის აღძვრამდე გასულია 13 წელზე მეტი (სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილია 2011 წლის 4 იანვარს), ამდენად, მოსარჩელეს გაშვებული ჰქონდა არა მარტო “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული მიწაზე კერძო საკუთრების უფლების მინიჭებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების განხილვის სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, არამედ უფლების აღსადგენად სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ათწლიანი ხანდაზმულობის საერთო ვადა.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებამ “...ი”.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და მისი სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს “...ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება შპს “...ის” სარჩელზე (საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ ქ. ქუთაისში ...ის ქუჩა ¹46-ში მდებარე 29,14 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ვ. ბ-ის (უფლებამონაცვლე მ. ბ-ე) სახელზე საკუთრების უფლების შესახებ სარეგისტრაციოO ჩანაწერის გაუქმების შესახებ) უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს “...ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქ. ქუთაისში, ...ის ქუჩა ¹46-ში მდებარე 29,14 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (საკადრო კოდზე 10404023) ვ. ბ-ის (უფლებამონაცვლე მ. ბ-ე) სახელზე საკუთრების უფლების შესახებ სარეგისტრაციო ჩანაწერი. დანარჩენ ნაწილში (სახელმწიფო ქონების მართვის ქუთაისის სამმართველოსა და ვ. ბ-ს შორის დადებული 1997 წლის 14 აპრილის ¹154 ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების, მიღება-ჩაბარების აქტისა და 1997 წლის 17 აპრილის ¹48/319 “ა” საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობის ნაწილში) შპს “...ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; ამ ნაწილში უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-5 პუნქტზე, რომლითაც სახელმწიფო რეგისტრაცია საქართველოს ტერიტორიაზე ხდებოდა საჯარო რეესტრში, ამ კანონით განსაზღვრული ჩანაწერის წარმოების ერთიანი სისტემით. მე-7 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველ რეგისტრაციაში ინახება მიწისა და სხვა უძრავი ქონების სააღრიცხვო (სარეგისტრაციო) ბარათები და სარეგისტრაციო რუკები. სააღრიცხვო ბარათზე მოცემული ჩანაწერები არის ამ ქონებასთან დაკავშირებით სამართლებრივი მდგომარეობის განსაზღვრის ძირითადი იურიდიული საფუძველი. მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, რეგისტრაციის შემდეგ ყოველი მომდევნო შეთანხმება, რომელიც შეეხება ამ ქონების მიმართ წარმოშობილ უფლებებს, რეგისტრირებული უნდა იქნეს ამ კანონის შესაბამისად, მესაკუთრეს და მასთან დაკავშირებული ხელშეკრულების მხარეებს ეცნობება მიწასთან და სხვა უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით რეესტრში ყოველი აღნიშვნის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის მე-2 მუხლის პირველსა და მეორე პუნქტზე, რომლის “ა” ქვეპუნქტით, ფიზიკურ პირებსა და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს კერძო საკუთრების უფლება მიენიჭებოდათ მათ მიერ პრივატიზებულ (კერძო) საწარმოთა სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე.

სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ვ. ბ-ის სახელზე რეგისტრირებული (ამჟამად ნაკვეთი რეგისტრირებულია მ. ბ-ის სახელზე იმერეთის საარბიტრაჟო პალატის გადაწყვეტილების საფუძველზე) 29,14 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მოიცავს შპს “...ის” სახელზე 1999 წლიდან რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა “საჯარო რეესტრის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-13 მუხლითა და 23-ე მუხლით, ასევე გამოიყენა “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტი, რომლითაც კერძო საკუთრების უფლება ენიჭებოდა საქართველოს მოქალაქეს და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად რეგისტრირებულ კერძო სამართლის იურიდიულ პირს იმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე, რომლებიც ამ კანონის ამოქმედებამდე მათ მიწათსარგებლობის დამადასტურებელი საბუთით ჰქონდათ გამოყოფილი. ამ მიწის ნაკვეთებზე ვრცელდებოდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ნივთებისათვის გათვალისწინებული წესები. პირველი მუხლის “ვ” ქვეპუნქტით, მიწათ სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი საბუთი განმარტებული იყო, როგორც ამ კანონის ამოქმედებამდე დადგენილი წესით რომელიმე შესაბამისი სამსახურის მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიმაგრების აქტი ან მიწის ნაკვეთის გეგმა ან სათანადო წესით მათი დამოწმებული ასლი.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ვ. ბ-ს არ გააჩნდა, 2001 წელს მის საკუთრებად რეგისტრირებულ 29,14 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, მიწით სარგებლობის დოკუმენტი. აღნიშნული ნაკვეთი შედიოდა ყოფილ აგრარულ ბაზარზე მიწათსარგებლობის დოკუმენტით დამაგრებულ და 1999 წლის 31 დეკემბრიდან შპს “...ის” საკუთრებად რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთში.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა 29,14 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის გაუქმების მოთხოვნის ნაწილში სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან შპს “...ი” რეგისტრირებული იყო 1999 წლიდან სადავო ნაკვეთის მესაკუთრედ, მესაკუთრის მოთხოვნებზე სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა არ ვრცელდება.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ბ-მ.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანისას უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 129-ე, 130-ე, 147-ე, 170-ე, 312-ე და 1306-ე მუხლებით, ასევე ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით და “ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლით.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გააჩივრებულ ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილება მიღებულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევით, არასრულყოფილადაა გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, არასწორადაა განმარტებული კანონი, რაც იძლევა გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით განსაზღვრულ საფუძვლებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს მხოლოდ რეგისტრაციის გაუქმების კანონიერების ნაწილში და აღნიშნავს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება შპს ,,...ის” სარჩელზე, კერძოდ, ვ. ბ-ის სახელზე განხორციელებული პრივატიზაციის ბათილობაზე უარის თქმის ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში და არ წარმოადგენს საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს.

საქმეზე დადგენილადაა ცნობილი, რომ 1997 წლის 14 აპრილს ვ. ბ-სა და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველოს შორის გაფორმდა სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ვ. ბ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ. ქუთაისში, ...ის ქუჩა ¹46-ში მდებარე ¹8 სასურსათო პავილიონი, რომელზეც შედგა მიღება-ჩაბარების აქტი და 1997 წლის 17 აპრილს გაიცა საკუთრების მოწმობა. საკუთრების მოწმობაში მითითებულია 24,26 კვ/მ მიწის ნაკვეთით სარგებლობის თაობაზე.

2001 წლის 05 სექტემბერს ვ. ბ-ს ეცნობა, რომ მისი იმავე წლის 27 აგვისტოს განცხადების საფუძველზე მიწის ნაკვეთი 29,14 კვ/მ დარეგისტრირდა მის სახელზე.

საქმეზე ასევე დადგენილადაა ცნობილი, რომ შპს ,,...ს” საკუთრებაში გადაეცა მის მიერ შეძენილი, მანამდე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ბაზრის ქონება შენობა-ნაგებობებით, განთავსებული 4177 კვ/მ მიწის ნაკვეთზე, შესაბამისად 1995 წლის 01 ნოემბერს გაცემულ საკუთრების დამადასტურებელ მოწმობაში მიწის ფართი აისახა 4 177 კვ/მ-ის ოდენობით.

1999 წლის 31 დეკემბერს დაკმაყოფილდა შპს ,,...ის” იმავე რიცხვით დათარიღებული მოთხოვნა და შპს-ის სახელზე აღირიცხა 7 239 კვ/მ მიწის ნაკვეთი, ანუ საკუთრების მოწმობაში მითითებული 4 177 კვ/მ-ის ნაცვლად შპს-ის სახელზე დარეგისტრირდა ტექბიუროს მონაცემებით ყოფილ აგრალურ ბაზარზე დამაგრებული მიწა სრული მოცულობით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილადაა ცნობილი, რომ სააღრიცხვო ბარათების საფუძველზე მიწის ნაკვეთი 7 239 კვ/მ რეგისტრირებულია შპს ,,...ის” სახელზე საკადასტრო კოდით 31402014 – 1999 წლის 31 დეკემბრიდან, ხოლო 29,14 კვ/მ საკადასტრო კოდით 30404023 (გადაწყვეტილება კოდის ნაწილში შეიცავს ტექნიკურ უსწორობას) _ ვ. ბ-ის სახელზე 2001 წლის 27 აგვისტოდან.

საკასაციო სასამართლო სადავოდ არ ხდის სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლთან მიმართებაში და ადასტურებს, რომ რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია, რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. თუმცა საკასაციო საამართლო თვლის, რომ განსახილველ დავასთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მოახდინა აღნიშნული ნორმის გამოყენება. თავისთავად ის გარემოება, რომ მიწა დღეის მდგომარეობით დარეგისტრირებულია ორი სუბიექტის საკუთრებაში და აქედან ერთ-ერთი სადავოდ ხდის რეგისტრაციის კანონიერებას, თუნდაც შეგებებული სარჩელის არარსებობის პირობებში, ნიშნავს იმას, რომ მოდავე მხარე ვალდებულია ამტკიცოს, რომ მისი რეგისტრაცია მოპასუხისაგან განსხვავებით ემყარება უპირატეს სამართლებრივ საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ რეგისტრაციის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმცია ამ შემთხვევაში მოქმედებს ორივე რეგისტრაციის მიმართ და აღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლო ვალდებულია შეამოწმოს, რომელ მათგანს გააჩნია საკუთრების უპირატესი საფუძველი, წინააღმდეგ შემთხვევაში დავა დაიყვანება ფორმალურ ნიშნამდე და ყოველთვის საეჭვო იქნება ასეთი გადაწყვეტილების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოხმობილი ,,საჯარო რეესტრის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული დანაწესი იმის თაობაზე, რომ სარეგისტრაციო ობიექტზე რამოდენიმე თავისი შინაარსით ურთიერთგამომრიცხავი რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში უპირატესობა ენიჭება იმ უფლებას, რომელიც სხვა უფლებაზე ან უფლებებზე ადრე იქნა წარდგენილი სარეგისტრაციოდ, არ წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილებისა და ვ. ბ-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის გაუქმების საკმარის საფუძველს, რამდენადაც სასამართლოს არ შეუმოწმებია, არსებობდა თუ არა რეგისტრაციის გამომრიცხავი გარემოებები.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას იმის თაობაზე, რომ ვ. ბ-ს არ გააჩნდა მიწათსარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რაც არ იძლეოდა მის სახელზე რეგისტრაციის განხორციელების საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ზემოაღნიშნული მსჯელობა არ ემყარება საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტების სრულყოფილ ანალიზს.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში ყურადღებას მიაქცევს ორ მოდავე სუბიექტზე განხორციელებული პრივატიზაციის ქრონოლოგიას და აღნიშნავს შემდეგს: შპს ,,...ს” სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ბაზრის ქონება შენობა-ნაგებობებით საკუთრებაში გადაეცა 1995 წლის 1 ნოემბერს.

ვ. ბ-ზე ¹8 სასურსათო პავილიონის პრივატიზება მომხდარია 1997 წლის 17 აპრილს. მითითებული პავილიონი საპრივატიზაციოდ გამოტანილია და ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულია სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქუთაისის სამმართველოს მიერ. დადგენილია, რომ პავილიონი არ შედიოდა შპს ,,...ისათვის” გადაცემული ქონების ჩამონათვალში. პრივატიზაციის კანონიერება დადასტურებულია თავად სააპელაციო სასამართლოს მიერ. ამდენად, ცალსახაა, რომ ¹8 პავილიონი გასხვისების მომენტში არ წარმოადგენდა შპს ,,...ის” საკუთრებას და მისი გასხვისება მოხდა სახელმწიფოს მიერ უძრავი ქონების გასხვისებისათვის დადგენილი წესების დაცვით.

,,ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობების განკარგვა ხდებოდა იმ მიწის ნაკვეთის გარეშე, რომელზეც ის არსებული წესით იყო დამაგრებული.

შესაბამისად, ვ. ბ-ზე, ისევე როგორც შპს ,,...ზე” შენობა-ნაგებობების გასხვისება მოხდა მიწის ნაკვეთის გარეშე, საკუთრების მოწმობაში ასახული და ამ შენობა-ნაგებობებზე მიმაგრებული მიწა დარჩა სახელმწიფო საკუთრებად.

საქმის მასალებში წარმოდგენილია დოკუმენტაცია, რომლითაც დასტურდება, რომ ¹8 სასურსათო პავილიონი 1997 წლის 02 მაისს ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში აღრიცხულია ვ. ბ-ის საკუთრებაში.

სამოქალაქო კოდექსის 1515-ე მუხლის შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ერთიანი სამსახურის ჩამოყალიბებამდე სამოქალაქო კოდექსით ამ სამსახურისათვის დაკისრებულ ფუნქციას ახორციელებდნენ ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროები.

ცალსახაა, რომ ქონება, კერძოდ ¹8 პავილიონი, იმ პერიოდისათვის მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით აისახა ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში.

,,ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის 2.2 მუხლის ,,ა” პუნქტის შესაბამისად, ფიზიკურ პირებსა და კერძო სამართლის იურიდიულ პირებს კერძო საკუთრების უფლება მიენიჭებათ პრივატიზირებულ (კერძო) საწარმოთა სარგებლობაში არსებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთებზე.

სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ან/და მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი) ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო თვლის, იმ პირობებში, როდესაც სადავო არ არის ¹8 პავილიონის გასხვისების მომენტში მიწაზე სახელმწიფო საკუთრების ფაქტი და ამასთანავე პავილიონი არის ამ მიწის ნაკვეთის შემადგენელი ნაწილი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ წარმოდგენილი უნდა იყოს შესაბამისი მოტივაცია, რაც დაასაბუთებს მიწისა და პავილიონის სხვადასხვა უფლების ობიექტებად დარეგისტრირების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ 2001 წელს ვ. ბ-ის სახელზე მიწის დარეგისტრირების მომენტში, სადავო მიწა ამ დროისათვის წარმოადგენდა შპს ,,...ის” საკუთრებას.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ამ თვალსაზრისით წარმოდგენილი არგუმენტაცია და მტკიცებულებები იმდენად არასრულყოფილია, რომ შეუძლებელია ფაქტის კანონიერების გადამოწმება.

,,მიწის რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის შესაბამისად, სარეგისტრაციო ბარათში აღნიშნული მიწისა და სხვა უძრავი ქონების არც ერთი ნაწილი არ შეიძლება გადავიდეს სხვის საკუთრებაში, თუ მესაკუთრემ წინასწარ არ დაყო ეს ქონება ამ კანონის თანახმად, თუ არ არის გახსნილი ახალი სააღრიცხვო ბარათი ამ ქონების თითოეული ნაწილისათვის და არ არსებობს საკუთრების გადასვლის დამადასტურებელი საბუთი.

იმ პირობებში, როდესაც ¹8 სასურსათო პავილიონზე, როგორც უძრავ ქონებაზე, დარეგისტრირებულია ვ. ბ-ის უფლება და დადგენილია ამ უფლების კანონიერება, სააპელაციო სასამართლომ უნდა განსაზღვროს, არსებობდა თუ არა შპს ,,...ზე” რეგისტრაციის იმგვარად განხორციელების შესაძლებლობა, რის შედეგადაც რეგისტრაცია მოიცავდა სხვის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთს.

სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია, რა იქცა შპს ,,...ზე” მიწის რეგისტრაციის სამართლებრივ საფუძვლად, არ დაუდგენია დაუზუსტებელი რეგისტრაციის პირობებში მხარეთა მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი დოკუმენტები იძლეოდა თუ არა მიწის გადაფარვის დადგენის შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მითითებული საკითხები სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას, რამდენადაც საკასაციო სასამართლო არასაკმარის მტკიცებულებად მიიჩნევს ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1995 წლის 21 აგვისტოს გაცემულ ¹1-116-2 ცნობას, როგორც შპს ,,...ზე” მიწის დარეგისტრირების საფუძველს, რამდენადაც ცნობა წინ უსწრებს ორივე მოდავე მხარის პრივატიზაციის პროცესს და ასახავს იმ მდგომარეობას, როდესაც აგრალური მუნიციპალური ბაზარი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებით წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმე გასაჩივრებულ ნაწილში დამატებითი გარემოებების დადგენა-გამოკვლევის მიზნით უნდა დაუბრუნდეს იმავე სააპელაციო სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. ბ-ის უფლებამონაცვლის მარინა ბ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 ივლისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც გაუქმდა ქ. ქუთაისში, ...ის ქ. ¹46-ში მდებარე 29,14 კვ/მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ვ. ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლების შესახებ რეგისტრირებული ჩანაწერი და ამ ნაწილში საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის მხარეთა შორის გადანაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.