¹ბს-1719-1688 (კ-11) 30 მაისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ნ. გოგატიშვილი

კასატორი (მოსარჩელე) _ სს “...”, წარმომადგენელი- ი. ჯ-ე;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, წარმომადგენელი- თ. მ-ი;

მესამე პირი_ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-ზემო სვანეთის სამხარეო სამმართველო;

გასაჩივრებული განჩინება_ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის განჩინება;

დავის საგანი _ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2011 წლის 4 მაისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა სს “...” დირექტორმა შ. მ-მა მოპასუხის საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დავალებოდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ბათილად ეცნო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველოს 2007 წლის 25 მაისის 3216/71 წერილი და 2010 წლის 13 აგვისტოს ¹216/495 წერილი. მოსარჩელე ასევე ითხოვდა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ქმედების უკანონოდ ცნობას, რომლის საფუძველზეც ამ უკანასკნელმა არ განიხილა სს “...” 2011 წლის 9 მარტის ადმინისტრაციული საჩივარი და არ მოახდინა მითითებული საჩივრის დაკმაყოფილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 8 მაისის განჩინებით საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის თანახმად მესამე პირად ჩაება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-გურია-სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით სს “...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1999 წლის 25 დეკემბრის მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობით დასტურდება, რომ სს “...” საკუთრებას წარმოადგენს ქ. სენაკში ... ქ. №54 –ში მდებარე დაუზუსტებელი 156 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი.

1999 წლის 20 დეკემბრის საჯარო რეესტრიის ამონაწერის მიხედვით ქ. სენაკში, ... ქ. №54-ში მდებარე 156 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე რეგისტრირებულია სს “...” საკუთრების უფლება; რეგისტრაციის საფუძველია საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 26 თებერვლის წერილი და ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ’’ საქართველოს კანონი; საჯარო რეესტრიდან 2010 წლის 27 იანვრის ამონაწერით დასტურდება, რომ სადავო უძრავი ქონება-156 კვ.მ დაუზუსტებელი მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობა ¹1 55.75 კვ.მ. ირიცხება სს “...” საკუთრების უფლებით.

სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 25 მაისს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველომ წერილით მიმართა იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სენაკის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობის ტექნიკური პასპორტის შესაბამისად უძრავი ქონების დარეგისტრირება.

2007 წლის 4 ივნისს ქ. სენაკში არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების №176 მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ერთსართულიანი კაპიტალური სასურსათო მაღაზია №... 60, 70 კვ.მ ... ქ. №54-ში დარეგისტრირდა სახელმწიფოზე საკუთრების უფლებით.

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველომ 2010 წლის 13 აგვისტოს №2-16/495 წერილით მიმართა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სენაკის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა, სახელმწიფო საკუთრებად რეესტრში სენაკის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე დანართში ჩამოთვლილი უძრავი ქონების თანდართული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის შესაბამისად რეგისტრაცია.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. სენაკში, ... ქუჩა №54-ში მდებარე სადავო უძრავი ქონება რეგისტრირებულია როგორც სს “...”, ისე სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლებით, მაგრამ უძრავ ნივთს სენაკის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ მინიჭებული აქვს სხვადასხვა საკადასტრო კოდი.

სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 33-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე უარი კანონს ეწინააღმდეგება ან დარღვეულია მისი გამოცემის ვადა და ეს პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდულაურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, სასამართლო, ამ კოდექსის 23-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით, გამოიტანს გადაწყვეტილებას, რომლითაც ადმინისტრაციულ ორგანოს ავალებს, გამოსცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1 მუხლის ,,დ’’ ქვეპუნქტზე, რომლითაც განსაზღვრულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის დეფინაცია, რომლის მიხედვით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს.

სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლით დაწესებულია დაინტერესებული პირის უფლება გაასაჩივროს ადმინისტრაციულ ორგანოში ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც პირდაპირი და უშუალო ზიანი ადგება პირის კანონიერ ინტერესს. ამდენად, სასამართლოს მითითებით, ადმინისტრაციული ორგანო იმ შემთხვევაში მსჯელობს ადმინისტრაციულ საჩივარზე, თუ არსებობს ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს ან თანამდებობის პირის მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,თ’’ პუნქტის თანახმად, განცხადება არის უფლების მოპოვებაზე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით დაინტერესებული მხარის მიერ დადგენილი წესით შეტანილი წერილობითი მოთხოვნა.

სასამართლომ მიუთითა სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროისათვის მოქმედი ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის ,,მ’’ ქვეპუნქტზე, რომლითაც სარეგისტრაციო განცხადება არის დაინტერესებული პირის მიერ დადგენილი ფორმით წარდგენილი წერილობითი მოთხოვნა საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის მიზნით.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა ასევე საქართველოს იუსტიციის მინისტრის №800 ბრძანებით დამტკიცებულ ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ ინსტრუქციის’’ მე-15 მუხლზე, რომლითაც, მისი მოსაზრებით, ცალსახად იყო განსაზღვრული, რომ სახელმწიფო საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციისათვის საქართველოს ეკონომიკური განვითრების სამინისტრო ან მისი ტერიტორიული ორგანო წარადგენდა მომართვას ან/და საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს, მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით ნახაზს, ასევე შენობა-ნაგებობაზე თანასაკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის დამატებით შენობა-ნაგებობის გეგმას, რომლეზედაც უნდა ასახულიყო სახელმწიფოს, როგორც თანამესაკუთრის უფლებების გავრცელების საზღვრები და ფართობი.

სასამართლოს განმარტებით კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელეებს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში წარდგენილი ჰქონდათ ადმინისტრაციული საჩივარი საქართველოს ეკონომიკური განვითრების სამინისტროს სამეგრელო-გურია-სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2007 წლის 25 მაისის №216/71-2/3 წერილის და 2010 წლის 13 აგვისტოს №216/495 წერილის ბათილად ცნობის შესახებ. მითითებული წერილებით სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველომ მიმართა იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა სახელმწიფო საკუთრებად უძრავი ქონების რეგისტრაცია.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2007 წლის 25 მაისის №216/71-2/3 და 2010 წლის 13 აგვისტოს №216/495 წერილები არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რამდენადაც ის არ აკმაყოფილებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის ,,დ’’ პუნქტით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისათვის განსაზღვრულ ელემენტებს. კერძოდ, მიმართვა-განცხადებას დამოუკიდებლად არ მოჰყვება სამართლებრივი შედეგი, სასამართლოს მოსაზრებით, ის არ ცვლის, არ აწესებს და არ ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებს და მოვალეობებს.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიაჩნია, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2007 წლის 25 მაისის №216/71 და 2010 წლის 13 აგვისტოს №2-16/495 წერილი წარმოადგენს არა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს, არამედ დაინტერესებული პირის განცხადებას, მიმართვას (განაცხადს) კომპეტენტური ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების შესახებ. ამდენად, ს.ს. “...” ზემდგომ ადმინისტრაციულ-ორგანოში წარადგინა ადმინისტრაციული საჩივარი განცხადებაზე, რომლის კანონიერების შემოწმება ფორმალურ-მატერიალური თვალსაზრისით შეუძლებელია, რამდენადაც ის არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. შესაბამისად სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სარჩელის, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისა და ქმედების უკანონოდ ცნობის შესახებ, დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს “...” დირექტორმა შ. მ-მა.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით სს “...” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ს.ს. “...” საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში წარდგენილი ჰქონდა ადმინისტრაციული საჩივარი საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-გურია-სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2007 წლის 25 მაისის №216/71-2/3 წერილის და 2010 წლის 13 აგვისტოს №216/495 წერილის ბათილად ცნობის შესახებ, რომლითაც სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველომ მიმართა იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა სახელმწიფო საკუთრებად უძრავი ქონების რეგისტრაცია.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ 2007 წლის 25 მაისის №216/71-2/3 და 2010 წლის 13 აგვისტოს №216/495 წერილი არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რადგან იგი ვერ აკმაყოფილებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის ,,დ’’ პუნქტით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს, რადგან, მისი მოსაზრებით, მიმართვას დამოუკიდებლად არ შიძლება მოყვეს სამართლებრივი შედეგი; შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2007 წლის 25 მაისის №216/71 და 2010 წლის 13 აგვისტოს №2-16/495 წერილები არ წარმოადგენდა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს, არამედ იყო განცხადება, ადმინისტრაციული ორგანოსადმი უძრავ ქონებაზე მოპოვებული საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ; აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ ს.ს. “...” მიერ ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილია ადმინისტრაციული საჩივარი ისეთ განცხადებაზე, რომლის კანონიერების შემოწმება ფორმალურ-მატერიალური თვალსაზრისით შეუძლებელია, რამდენადაც ის არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს; შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ არსებობდა სამართლებრივი წანამძღვრები იმისათვის, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს დავალებოდა საჩივრის განხილვა სამართლებრივი შედეგების არმომტანი წერილების მიმართ.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს “...” დირექტორმა შ. მ-მა.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს მიერ გამოცემულ იქნა სადავო წერილები, რომელიც მიზნათ ისახავს საკუთრების უფლების მოპოვებას კონკრეტულ ქონებაზე და რომელსაც კასატორის მოსაზრებით, მოჰყვა იურიდიული შედეგი, რამდენადაც მის საკუთრებაში დღესაც რეგისტრირებულია სახელმწიფო საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ქონება. კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული მოთხოვნა-განცხადება წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს და იგი მიღებულია ადმინისტრაციული კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით, რაც სადავო აქტების ბათილად ცნობის საფუძველია.

კასატორმა მიუთითა, რომ არ არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს ნების გამოხატვა, წერილობითი თუ ზეპირი, ღონისძიება, ნებისმიერი ქმედება ან უმოქმედობა, რომელიც არ შეიძლება გასაჩივრდეს დაინტერესებული პირის მიერ სასამართლოში, საკუთარი უფლებების დაცვის მიზნით. მითითებული წერილების შეფასებისას კი სასამართლომ ფაქტიურად უარი თქვა მართმსაჯურების განხორციელებაზე, მოსარჩელის საკუთრების უფლების დაცვაზე, რითაც დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლი და ამავე კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლების დაცვის უფლება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმჯელა იმ გარემოებაზე, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე მიიღო გადაწყვეტილება, რომ მისი მხრიდან არ მომხდარა საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების შესწავლა, რითაც დაარღვია სზაკ-ის მე-2, მე-4,მე-5, მე-13, 95-ე, 96-ე, 98-ე და 194-ე მუხლებით დადგენილი მოთხოვნები.

კასატორის მოსაზრებით სასამართლოებმა არც იმაზე იმსჯელეს, რომ საჯარო რეესტრში დღესაც მათზე, საკუთრების უფლებით, ირიცხება სენაკში მდებარე სადავო შენობა, რომელსაც ამჟამადაც ფლობს და სარგებლობს კასატორი. კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, რეესტრის სისრულის პრეზუმციიდან გამომდინარე, აქტის გამოცემისას ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, უზრუნველეყო ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება და მათი მოწვევა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. ადმინისტრაციული წარმოების აღნიშნული წესის დარღვევამ კი გამოიწვია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13, 95-ე, 98-ე და 99-ე მუხლებით რეგლამენტირებული მოთხოვნების დარღვევა.

კასატორმა ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ქ. სენაკში, ... ქუჩა ¹54-ში მდებარე სს “...” სადავო შენობა-ნაგებობისა და მიწის ნაკვეთის თაობაზე რეგისტრირებული მონაცემები სადავოდ არ გამხდარა, არ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან რაიმე ადმინისტრაციული თუ სხვა სახის აქტი, რომელიც დაადასტურებდა საწინააღმდეგო გარემოებას. სასამართლომ არ გაითვალისწინა და შეფასება არ მისცა იმას, რომ მოპასუხისათვის მათ მიერ ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის შემდეგ გახდა ცნობილი, რომ სადავო შენობაზე და მიწის ნაკვეთზე არსებობს მათი საკუთრების უფლება. ისიც რეგისტრირებულია დადგენილი წესებით და რომ მისი და მისი ტერიტორიული სამსახურის აქტებითა და ქმედებებით, ნების გამოხატვით, კასატორს წაერთვა კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლება. სასამართლო სრულ იგნორირებას უკეთებს იმ გარემოებას, რომ არ არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან კანონიერი საფუძველი კასატორის საკუთრებაში, ფლობასა და სარგებლობაში არსებული შენობა-ნაგებობა დაირეგისტრიროს საკუთარ სახელზე. შესაბამისად, მოპასუხის, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს ყველა ქმედება, ნების გამოხატვა, მოკლებულია ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს “...” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება არ არის დასაბუთებული, საქმე არასრულყოფილადაა გამოკვლეული და შესწავლილი, სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ადგილი აქვს მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის შესაბამისად ქმნის გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო არსებით ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ქ.სენაკში, ... ქ. 54-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი 156 კვ/მ 1999 წლის 20 დეკემბრიდან დარეგისტრირებულია სს “...” სახელზე საკუთრების უფლებით საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 1999 წლის 26 თებერვლის წერილის და “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზე.

2010 წლის 27 იანვრის ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დასტურდება, რომ სადავო უძრავი ქონება 156 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დაუზუსტებელი რეგისტრაციით ირიცხება სს “...” საკუთრების უფლებით.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველოს წერილის საფუძველზე 2007 წლის 4 ივნისს ქ. სენაკში არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ¹... მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ ერთ სართულიან კაპიტალურ სასურსათო მაღაზიაზე დარეგისტრირდა სახელმწიფო საკუთრება. ხოლო იმავე სამხარეო სამმართველოს 2010 წლის 13 აგვისტოს ¹2-16/495 წერილის საფუძველზე ქ. სენაკში, ... ქ. 54-ში განთავსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 61 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დაზუსტებული სახით და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა ფართით 53,36 კვ/მ დარეგისტრირდა სახელმწიფო საკუთრებად.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. სენაკში, ... ქუჩა ¹54-ში მდებარე სადავო უძრავი ქონება რეგისტრირებულია როგორც სს “...”, ისე სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლებით, აღნიშნულ ქონებას სენაკის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ მინიჭებული აქვს სხვადასხვა სარეგისტრაციო კოდი.

როგორც საქმის მასალებიდან და მხარეთა ახსნა-განმარტებებიდან დგინდება, წინამდებარე დავის საგანს წარმოადგენს სამეგრელო-გურია სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2007 წლის 27 მაისის ¹216/71-2/3 და ამავე სამმართველოს 2010 წლის 13 აგვისტოს ¹216/495 წერილები, რომლის საფუძველზეც ქონება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ აღირიცხა სახელმწიფო საკუთრებად.

საგულისხმოა, რომ სასამართლოს მხრიდან სარჩელის უარყოფის ერთადერთ მოტივს წარმოადგენს სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ ზემოაღნიშნული წერილები არ მიეკუთვნება ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რის გამოც მათი კანონიერების შემოწმება ფორმალურ-მატერიალური თვალსაზრისით არის შეუძლებელი.

საკასაციო სასამართლო ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას მიიჩნევს არამოტივირებულად და თვლის, რომ სასამართლომ სარჩელის უარყოფა მოახდინა ფორმალური ნიშნით, რის შედეგადაც მოსარჩელეს ფაქტობრივად უარი ეთქვა დარღვეული უფლების აღდგენაზე; საქართველოს კონსტიტუციის 82.1 მუხლის შესაბამისად, მართლმსაჯულების განხორციელება, როგორც სასამართლო ხელისუფლების განხორციელების ფორმა, წარმოადგენს პირის დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების დაცვის ერთ-ერთ სამართლებრივ საშუალებას. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ უფლების დაცვის ყველაზე მეტ გარანტს შეიცავს სამართალწარმოებისათვის დადგენილი წესები, რის გამოც პირისათვის სამართალწარმოების განხორციელებაზე უარის თქმა მხოლოდ იმ მოტივზე მითითებით, რომ მოთხოვნის შემოწმება შეუძლებელია ფორმალურ-მატერიალური ნიშნით, არასწორია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მართმსაჯულების განხორციელების გზით, სასამართლოს პირველ რიგში უნდა შეემოწმებინა დავის საგნით შეილახა თუ არა მოსარჩელის სუბიექტური უფლებები და იმ პირობებში თუ, მისი მოსაზრებით, არ არსებობდა სადავო წერილების ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებად მიჩნევის შესაძლებლობა, უნდა გამოერიცხა ადმინისტრაციული ორგანოს რეალური მოქმედების, კერძოდ, კონკრეტული ფაქტობრივი შედეგის დადგომისაკენ მიმართული ქმედების არსებობა.

ზემოაღნიშნული მოსაზრების განვითარების შესაძლებლობას საკასაციო სასამართლოს აძლევს თავად სააპელაციო სასამართლოს დასკვა სადავო ქონების იდენტურობის თაობაზე, კერძოდ, სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე აღიარებს მოსარჩელის სუბიექტური უფლებების შელახვის ფაქტს, თუმცა ფორმალური ნიშნით უარყოფს მის საფუძვლიანობას.

გარდა იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლო არ წარმოადგენს კანონშესაბამისს განმარტებას ადმინისტრაციული სამართლის პრინციპების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო არაარგუმენტირებულად მიიჩნევს იმ მოსაზრებასაც, რაც წარმოდგენილია სადავო წერილების შეფასების ნაწილში.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს საჯარო რეესტრის ამონაწერს, რომელშიც სახელმწიფოს სახელზე ქონების აღრიცხვისათვის უფლების დამდგენ დოკუმენტად მითითებულია საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სამეგრელო-სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პროვატიზების სამხარეო სამმართველოს მომართვა ¹2-16/495 და სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველოს მომართვა ¹2-16/71.

“უძრავ ნივთზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ” 2007 წლისათვის მოქმედი კანონის მე-2 მუხლის “კ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებს მიეკუთვნება-ნორმატიული ან/და ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, სასამართლო (საარბიტრაჟო) აქტი, გარიგება ან სხვა სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარმოშობს უძრავ ნივთზე უფლების, უფლების შეზღუდვის, უძრავ ნივთზე მიბმული ვალდებულების, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას.

საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მიერ დამტკიცებული ¹800 ინსტრუქციის 10.1 მუხლის შესაბამისად, რეგისტრაცია წარმოებს შესაბამისი კანონით დადგენილი უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის, საკადასტრო მონაცემების და სხვა დოკუმენტების საფუძველზე, ხოლო ინსტრუქციის 58,2 მუხლის თანახმად, განცხადებას თან უნდა ერთოდეს ამ ინსტრუქციითა და მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი თუ სხვა დოკუმენტები, ხოლო იმავე ინსტრუქციის შესაბამისად, ინსტრუქციით დადგენილი დოკუმენტების, მათ შორის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის წარუდგენლობა წარმოადგენს რეგისტრაციის შეჩერების, ხოლო შემდგომ შეწყვეტის საფუძველს. საგულისხმოა, რომ ანალოგიური მოთხოვნებია ჩადებული ამჟამად მოქმედ კანონმდებლობაში.

“თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწისა და სახელმწიფო ქონებაზე (წიაღის ჩათვლით) დამაგრებული და სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით არსებული საზოგადოების ქონებაზე დამაგრებული მიწების, აგრეთვე იმ მიწების, რომლებიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ექვემდებარება დასახელებული კატეგორიის ქონებაზე დამაგრებას, განსაზღვრისა და გამიჯვნის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2007 წ. ¹233 დადგენილებით დამტკიცებული წესის 7.1 მუხლის შესაბამისად, სახელმწიფო ქონებაზე (წიაღის ჩათვლით) დამაგრებული მიწა, გარდა კერძო საკუთრებაში არსებული მიწისა, სახელმწიფო საკუთრებაა და მისი უძრავ ნივთზე უფლებათა რეესტრში სახელმწიფო საკუთრებად დარეგისტრირება ხორციელდება-სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შესაბამის სარეგისტრაციო სამსახურში საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ან მისი ტერიტორიული ორგანოს მიმართვის საფუძველზე, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.

როგორც აღნიშნული საკანონმდებლო ნორმების ანალიზი ცხადყოფს ქონების რეგისტრაციის სავალდებულო პირობას წარმოადგენს უფლებადამდგენი დოკუმენტის არსებობა, ხოლო სახელმწიფოს სახელზე ქონების რეგისტრაციის სამართლებრივ საფუძვლად კანონმდებლობით დაშვებულია საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს (ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს) ან მისი ტერიტორიული ორგანოს მიმართვა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1 მუხლის “დ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად ჩაითვლება აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, ასევე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ან დადასტურებული დოკუმენტი, რომელსაც შეიძლება მოჰყვეს სამართლებრივი შედეგი.

საკასაციო სასამართლო ადასტურებს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული დოკუმენტის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიჩნევისათვის აუცილებელია, იგი აკმაყოფილებდეს ზემოაღნიშნული მუხლის იმპერატიულ-ნორმატიულ მოთხოვნებს. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ყოველთვის მიმართული და ორიენტირებულია სამართლებრივი შედეგისაკენ, აქტი, რომელიც დამოუკიდებლად აღებული სამართლებრივ შედეგს ვერ გამოიწვევს, ბუნებრივია, არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის თეორიული შეფასების ნაწილში საკასაციო სასამართლო წინააღმდეგობაში არ მოდის სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებებთან, თუმცა იმავდროულად საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ მოუხდენია სადავო წერილების სრულყოფილი სამართლებრივი ანალიზი.

საკასაციო სასამართლო კვლავაც აღნიშნავს, რომ ხელისუფლების დანაწილების პრონციპიდან გამომდინარე ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია კონკრეტული სამართალურთიერთობა მოაწესრიგოს იმ სამართლებრივი ფორმის გამოყენების გზით, რომელიც, მისი აზრით, უფრო ეფექტურია კონკრეტული შემთხვევის მოწესრიგებისათვის. კანონმდებლობის საფუძველზე ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და მის ტერიტორიულ ორგანოებს მიეცათ უფლება დაადასტურონ ქონების სახელმწიფოსადმი კუთვნილების ფაქტი, საკასაციო სასამართლო თვლის, იმას, თუ რა შინაარსის მქონე დოკუმენტით მოახდენს ადმინისტრაციული ორგანო აღნიშნულის დადასტურებას, არ შეიძლება მიენიჭოს გადამწყვეტი მნიშვნელობა, ვინაიდან მთავარი, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არის ის, რომ სახელმწიფოს უფლება სადავო ქონებაზე დგინდება სადავო წერილებით, რაც წარმოადგენს რეგისტრაციის სამართლბრივ საფუძველს. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქონების რეგისტრაციის რეგულირების სფეროში მოქმედი ყველა დროის კანონმდებლობა რეგისტრაციის ფაქტს უკავშირებს უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს. შესაბამისად, სახელმწიფო, როგორც სამართლის სუბიექტი, ვერ იქნება გამონაკლისი.

სწორედ აღნიშნულით არის განპირობებული ის გარემოება, რომ საჯარო რეესტრში სახელმწიფო სახელზე რეგისტრაციას საფუძვლად უდევს ის დოკუმენტი, რომლითაც სახელმწიფომ აღიარა და დაადასტურა საკუთარი უფლებები სადავო ქონებაზე. მოსარჩელის სამართლებრივ ინტერესს რეგისტრაციის ბათილობასთან ერთად, ბუნებრივია, წარმოადგენს იმ საფუძვლების მოსპობა, რომელიც ქმნის ქონების რეგისტრაციის ერთადერთ სამართლებრივ საფუძველს და რომლითაც, მოსარჩელის (კასატორის) მოსაზრებით, შეილახა მისი, როგორც მესაკუთრის, უფლება.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არაარგუმენტირებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს უარს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება, რის გამოც საქმე განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 ოქტომბრის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. მხარეთა შორის სახელმწიფო ბაჟის გადანაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე