ბს-1689-1661(კ-11) 5 ივნისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე

პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი - ნინო გოგატიშვილი

კასატორი (მოსარჩელე) - მ. პ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიურო

მესამე პირი - საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და ქმედების განხორციელების დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მ. პ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხის - თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ, მესამე პირის - საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მონაწილეობით და მოითხოვა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და ქმედების განხორციელების დავალება.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტზე გამოწერილი სააღსრულებო ფურცლის ¹3/1690-05, 2006 წლის 12 დეკემბრის მოთხოვნა - 6300 ლარის ამოღება სახელმწიფო სახსრებიდან მ. პ-ის სასარგებლოდ, უკანონოდ შეჩერდა და დღემდე აღუსრულებელია, რითაც ზიანი მიადგა მოსარჩელის კანონიერ უფლებასა და ინტერესს და თბილისის სააღსრულებო ბიუროს ქმედება ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს კონსტიტუციას, კერძოდ, მე-6 მუხლის 1-ლი ნაწილის, მე-7 მუხლის, 42-ე მუხლის მე-9 ნაწილის, 43-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის მოთხოვნებს.

მოსარჩელის აღნიშვნით, თბილისის სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარის 2011 წლის 14 მარტის ბრძანება ¹209, რომელიც ფაქტობრივად, წარმოადგენდა უარს სახალხო დამცველის კანონიერი მოთხოვნის შესრულებაზე, არასამართლებრივი, არაკონსტიტუციური იყო და ეწინააღმდეგებოდა საერთაშორისო სამართლებრივ ხელშეკრულებებს, რის გამოც ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი, რადგან იგი უფლებამოსილების გადამეტებით გამოცემულ აქტს წარმოადგენდა, ამასთან, არღვევდა კანონის წინაშე თანასწორობის, საქმის მიუკერძოებლად გადაწყვეტის პრინციპებს, იგი გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, მას საფუძვლად ედო თავდაცვის სამინისტროს კანონსაწინააღმდეგო დაპირება და დაინტერესებული მხარის უკანონო ქმედება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ ხელყოფილია მისი კანონიერი უფლება და ინტერესი, რადგან სახეზეა ოთხი სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების აღუსრულებლობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარის ნ. მ-ას დაჯარიმება შრომის ანაზღაურების ორმოცდაათი მინიმალური ოდენობით და სააღსრულებო ბიუროს დავალდებულება, მ. პ-ის სასარგებლოდ ამოიღოს 6300 ლარი სახელმწიფო სახსრებიდან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე მ. პ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. პ-მა, რომელმაც მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 იქტომბრის განჩინებით მ. პ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მ. პ-ის სარჩელი და მოპასუხე - საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა მოსარჩელის სასარგებლოდ 948 ლარის გადახდა, ასევე დაეკისრა მ. პ-ისათვის 350 ლარის გადახდა 2005 წლის 27 ივნისიდან (კადრების განკარგულებაში ყოფნის ვადის ამოწურვის მომდევნო დღიდან). აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და 2006 წლის 12 დეკემბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

საქმის მასალებით, კერძოდ, თავდაცვის სამინისტროსადმი თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2005 წლის 5 აპრილის ¹01/34 და 2007 წლის 23 ოქტომბრის ¹01/09 წერილებით დადგენილია, რომ მოცემულ პერიოდში თბილისის სააღსრულებო ბიუროში წარმოებაში იყო 2006 წლის 12 დეკემბერს გაცემული სააღსრუელბო ფურცელი. აღნიშნული წრილებით მოთხოვნილი იყო, თუ რამდენს შეადგენდა მ. პ-ის მიმართ თავდაცვის სამინისტროს დავალიანება 2005 წლის 27 ივლისიდან საკონტრაქტო სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ 2003 წლის 31 დეკემბერს დადებული ¹4256 კონტრაქტის შეწყვეტის დღემდე.

საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 4 სექტემბრის ¹8/1573 წერილის თანახმად, მ. პ-ი 2005 წლის 26 ივნისიდან ამოირიცხა შეიარაღებული ძალების რიგებიდან, ამდენად, ხელშეკრულების შეწყვეტის დღედ ჩაითვალა 2005 წლის 26 ივნისი, განაცდური პერიოდის არარსებობის გამო კი განაცდური ხელფასი ჩაითვალა ნულის ტოლად. შესაბამისად, თბილისის სააღსრულებო ბიურომ მ. პ-ს აცნობა, რომ იგი შეიარაღებული ძალების რიგებიდან ამოირიცხა 2005 წლის 26 ივნისს, რის გამოც საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მის მიმართ დავალიანება არ გააჩნდა.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2009 წლის 2 ივნისის ¹04/03-485 წრილით მ. პ-ის წარმომადგენელს ზ. პ-ს ეცნობა, რომ თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 22 სექტემბრის ¹2633 ბრძანებით მ. პ-ი 2005 წლის 26 ივნისიდან ამოირიცხა შეიარაღებული ძალების რიგებიდან, რის გამოც, ხელშეკრულების შეწყვეტის დღედ ჩაითვალა 2005 წლის 26 ივნისი, შესაბამისად, 2005 წლის 27 ივნისიდან ხელშეკრულების მოქმედების შეწყვეტამდე პერიოდის არარსებობის გამო დავალიანება ნულის ტოლი იყო, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2006 წლის 12 დეკემბერს ¹3/1690-05 საქმეზე გაცემული სააღსრულებო ფურცლით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროზე მ. პ-ის სასარგებლოდ დაკისრებული სამი თვის ხელფასი - 948 ლარი 2007 წლის 5 ნოემბრამდე გადარიცხულ იქნა მ. პ-ის ანგარიშზე. ამდენად, წინამდებარე სააღსრულებო ფურცლის მოთხოვნა აღსრულებულია.

2011 წლის 9 თებერვალს მ. პ-ის წარმომადგენელმა ზ. პ-მა განცხადებით მიმართა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს, რომლითაც მოითხოვა განმარტება იმის თაობაზე, თუ რის საფუძველზე გადაეცა ზემომითითებულ სააღსრულებო ფურცლზე დაწყებული საქმის წარმოება არქივს და მოითხოვა საქმე დაბრუნებოდა წარმოებას და აღნიშნული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე მომხდარიყო აღსრულების განხორციელება. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2011 წლის 22 თებერვლის ¹6923 წერილით ზ. პ-ს ეცნობა, რომ მას არაერთხელ მიეცა განმარტება მითითებულ სააღსრულებო ფურცლის წარმოებასთან დაკავშირებით. აღნიშნული წრილით მიეთითა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2011 წლის 20 იანვრის წერილზე, რომლის თანახმადაც, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დავალიანება არ გააჩნდა, რის გამოც აღნიშნული საქმე თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაში არ იყო.

თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღნიშნული წერილი ზ. პ-მა გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით, რომელზეც აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 2011 წლის 14 მარტის ¹209 ბრძანებით მ. პ-ს უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე იმ საფუძვლით, რომ იმავე საკითხზე მ. პ-ს თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი ჰქონდა წარდგენილი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით კი სარჩელის გამოხმობის გამო, დატოვებულ იქნა განუხილველად.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში, სადავო იყო საკითხი იმის შესახებ, თუ როდიდან ითვლებოდა მხარეთა შორის კონტრაქტი შეწყვეტილად და ვალდებული იყო თუ არა საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო მ. პ-ისათვის აენაზღაურებინა მოთხოვნილი თანხა - 6300 ლარის ოდენობით. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა მასზედ, თითქოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილების შესაბამისად, კონტრაქტის შეწყვეტის დღედ მიჩნეული იყო კონტრაქტის მოქმედების დამთავრების დღე ანუ 2006 წლის 31 დეკემბერი. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 22 ივლისის გაადწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილზე, რომლის მე-3 პუნქტის მიხედვით თავდაცვის სამინისტროს მ. პ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 350 ლარის გადახდა 2005 წლის 27 ივნისიდან (ანუ კადრების განკარგულებაში ყოფნის ვადის ამოწურვის მომდევნო დღიდან) მოპასუხესა და მოსარჩელს შორის საკონტრაქტო სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ 2003 წლის 31 დეკემბერს დადებული ¹4256 კონტრაქტის შეწყვეტის დღემდე. ამდენად, მითითებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში საუბარი იყო არა კონტრაქტის ვადის ამოწურვაზე, არამედ კონტრაქტის ვადის შეწყვეტაზე. ამდენად, მ. პ-სა და თავდაცვის სამინისტროს შორის დადებული კონტრაქტის შეწყვეტის დღედ უნდა ჩათვლილიყო არა კონტრაქტის მოქმედების დამთავრების დღე, არამედ კონტრაქტის შეწყვეტის თარიღი, ანუ 2005 წლის 26 ივნისი. აქედან გამომდინარე, ვინაიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით თავდაცვის სამინისტროს მ. პ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 350 ლარის გადახდა 2005 წლის 27 ივნისიდან კონტრაქტის შეწყვეტის დღემდე, ხოლო კონტრაქტი შეწყდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 22 სექტემბრის ¹2633 ბრძანებით 2005 წლის 26 ივნისიდან, ამიტომ მართებული იყო თბილისის სააღსრულებო ბიუროსა და თავდაცვის სამინისტროს მსჯელობა მასზედ, რომ ხელშეკრულების მოქმედების შეწყვეტამდე პერიოდის არარსებობის გამო დავალიანება ნულის ტოლი იყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ პირობებში, როდესაც საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 22 სექტემბრის ¹2633 ბრძანება კონტრაქტის 2005 წლის 26 ივნისიდან შეწყვეტის თაობაზე კანონიერ ძალაში იმყოფება და იგი არავის გაუუქმებია, სააპელაციო პალატა მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ემსჯელა და დაედგინა, რომ კონტრაქტის შეწყვეტის დღეს წარმოადგენდა კონტრაქტის მოქმედების დამთავრების დღე ანუ 2006 წლის 31 დეკემბერი. ასევე, თბილისის სააღსრულებო ბიუროს სრული უფლება ჰქონდა დავალიანების არარსებობის გამო სააღსრულებო საქმე გადაეცა არქივისათვის და შეეწყვიტა საქმის წარმოება. შესაბამისად, მ. პ-ს სწორად ეთქვა უარი სააღსრულებო საქმის განახლებაზე და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროდან მ. პ-ის სასარგებლოდ 6300 ლარის იძულებით ამოღებაზე.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. პ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის აღნიშვნით, საკასაციო მოთხოვნა დასაშვებია, რადგან სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება ფაქტობრივად, ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე უარს ამბობს საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 22 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტის მოთხოვნის 6300 ლარის ამოღებაზე მ. პ-ის სასარგებლოდ. აღნიშნული გადაწყვეტილება არ გაუქმებულა და იმყოფება კანონიერ ძალაში. თუ სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩება ძალაში სახეზე იქნება ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო სასამართლო გადაწყვეტილებები. ამდენად, საქმე მნიშვნელოვანია სასამართლოს განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის და ასევე სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

კასატორის მითითებით, საკასაციო მოთხოვნა დასაშვებია, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით აშკარად იკვეთება, რომ საქმის განხილვა მოხდა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელმაც არსებითად განაპირობა და იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ უარყო საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 22 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტის თანახმად დადგენილი ფაქტობრივი უდავო გარემოებები. თავდაცვის სამინისტროს დაეკისრა და განესაზღვრა მ. პ-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურება 2005 წლის 27 ივნისიდან 2006 წლის 31 დეკემბრამდე - 18 თვე. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა, სსსკ-ის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილი. Aსევე, სასამართლომ არ გამოიყენა სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნა მტკიცებულებათა შეფასებისას, ამასთან არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹-ე მუხლი, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, 33¹-ე მუხლი, ასევე ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “გ” პუნქტების მოთხოვნები,

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მ. პ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შესაბამისად, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევით, კერძოდ, დარღვეულია სსსკ-ის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, საქმის მასალები სააპელაციო სასამართლოს მიერ შეფასებულია არასრულყოფილად, შესაბამისად საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს მიეცა არასწორი სამართლებრივი შეფასება.

საკასაციო სასამართლო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლის ნაწილის “დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე განმარტავს, რომ დავის საგანი _ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2011 წლის 22 თებერვლის ¹6923 და 2011 წლის 14 მარტის ¹209 ბრძანებები წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, შესაბამისად მათი კანონიერება სასამართლოს მიერ უნდა შემოწმდეს ფორმალურ-მატერიალური თვალსაზრისით.

მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც გამოცემულია წერილობითი სახით, აუცილებელია შეიცავდეს დასაბუთებას, კერძოდ, მასში მითითებული უნდა იქნეს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, იგი ვალდებულია, აქტის დასაბუთებაში მიუთითოს იმ გარემოებებზე, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის წერილობით დასაბუთებაში მიეთითება ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას, ხოლო ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას წარმოადგენს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევა. სწორედ საქმის გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე უნდა იქნეს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილება მიღებული.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლში რეგლამენტირებულია ადმინისტრაციული ორგანოს, უფლებამოსილების განხორციელების სავალდებულო პრინციპი _ უფლებამოსილების განხორციელება კანონის საფუძველზე, რაც გულისხმობს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკრძალება კანონმდებლობის მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე მოქმედება.

საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნევს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მ. პ-ის სარჩელი და მოპასუხე - საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა მოსარჩელის სასარგებლოდ 948 ლარის გადახდა, ასევე დაეკისრა მ. პ-ისათვის 350 ლარის გადახდა 2005 წლის 27 ივნისიდან (კადრების განკარგულებაში ყოფნის ვადის ამოწურვის მომდევნო დღიდან). აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და 2006 წლის 12 დეკემბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. საქმის მასალებით, კერძოდ, თავდაცვის სამინისტროსადმი თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2005 წლის 5 აპრილის ¹01/34 და 2007 წლის 23 ოქტომბრის ¹01/09 წერილებით დადგენილია, რომ მოცემულ პერიოდში თბილისის სააღსრულებო ბიუროში წარმოებაში იყო 2006 წლის 12 დეკემბერს გაცემული სააღსრულებო ფურცელი. აღნიშნული წერილებით მოთხოვნილი იყო, თუ რამდენს შეადგენდა მ. პ-ის მიმართ თავდაცვის სამინისტროს დავალიანება 2005 წლის 27 ივლისიდან საკონტრაქტო სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ 2003 წლის 31 დეკემბერს დადებული ¹4256 კონტრაქტის შეწყვეტის დღემდე. საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 4 სექტემბრის ¹8/1573 წერილის თანახმად, მ. პ-ი 2005 წლის 26 ივნისიდან ამოირიცხა შეიარაღებული ძალების რიგებიდან, ამდენად, ხელშეკრულების შეწყვეტის დღედ ჩაითვალა 2005 წლის 26 ივნისი, განაცდური პერიოდის არარსებობის გამო კი განაცდური ხელფასი ჩაითვალა ნულის ტოლად. შესაბამისად, თბილისის სააღსრულებო ბიურომ მ. პ-ს აცნობა, რომ იგი შეიარაღებული ძალების რიგებიდან ამოირიცხა 2005 წლის 26 ივნისს, რის გამოც საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მის მიმართ დავალიანება არ გააჩნდა.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2009 წლის 2 ივნისის ¹04/03-485 წერილით მ. პ-ის წარმომადგენელს ზ. პ-ს ეცნობა, რომ თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 22 სექტემბრის ¹2633 ბრძანებით მ. პ-ი 2005 წლის 26 ივნისიდან ამოირიცხა შეიარაღებული ძალების რიგებიდან, რის გამოც, ხელშეკრულების შეწყვეტის დღედ ჩაითვალა 2005 წლის 26 ივნისი, შესაბამისად, 2005 წლის 27 ივნისიდან ხელშეკრულების მოქმედების შეწყვეტამდე პერიოდის არარსებობის გამო დავალიანება ნულის ტოლი იყო, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ 2006 წლის 12 დეკემბერს ¹3/1690-05 საქმეზე გაცემული სააღსრულებო ფურცლით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროზე მ. პ-ის სასარგებლოდ დაკისრებული სამი თვის ხელფასი - 948 ლარი 2007 წლის 5 ნოემბრამდე გადარიცხულ იქნა მ. პ-ის ანგარიშზე. ამდენად, სააღსრულებო ფურცლის მოთხოვნა აღსრულებული იყო.

საქმის მასალების მიხედვით, 2011 წლის 9 თებერვალს მ. პ-ის წარმომადგენელმა ზ. პ-მა განცხადებით მიმართა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს, რომლითაც მოითხოვა განმარტება იმის თაობაზე, თუ რის საფუძველზე გადაეცა ზემომითითებულ სააღსრულებო ფურცელზე დაწყებული საქმის წარმოება არქივს და მოითხოვა საქმე დაბრუნებოდა წარმოებას და აღნიშნული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე მომხდარიყო აღსრულების განხორციელება. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2011 წლის 22 თებერვლის ¹6923 წერილით ზ. პ-ს ეცნობა, რომ მას არაერთხელ მიეცა განმარტება მითითებულ სააღსრულებო ფურცლის წარმოებასთან დაკავშირებით. აღნიშნული წერილით მიეთითა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2011 წლის 20 იანვრის წერილზე, რომლის თანახმადაც, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დავალიანება არ გააჩნდა, რის გამოც აღნიშნული საქმე თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წარმოებაში არ იყო. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღნიშნული წერილი ზ. პ-მა გაასაჩივრა ადმინისტრაციული საჩივრით, რომელზეც აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 2011 წლის 14 მარტის ¹209 ბრძანებით მ. პ-ს უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე იმ საფუძვლით, რომ იმავე საკითხზე მ. პ-ს თბილისის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი ჰქონდა წარდგენილი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით კი სარჩელის გამოხმობის გამო, დატოვებულ იქნა განუხილველად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობა გააჩნია იმ ფაქტს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 22 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, თუ რა დროიდან უნდა ჩაითვალოს მ. პ-თან კონტრაქტი შეწყვეტილად, რამდენადაც მითითებული გადაწყვეტილებით, მოპასუხე _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაეკისრა თქვეში 350 ლარის გადახდა მოსარჩელე მ. პ-ის სასარგებლოდ 2005 წლის 27 ივნისიდან (კადრების განკარგულებაში ყოფნის ვადის ამოწურვის მომდევნო დღიდან) მოპასუხესა და მოსარჩელე მ. პ-ს შორის საკონტრაქტო სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ 2003 წლის 31 დეკემბერს დადებული ¹4256 კონტრაქტის შეწყვეტის დღემდე, ანუ საქმის მასალებით უტყუარად დასტურდება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტი _ 2005 წლის 27 ივნისი, კადრების განკარგულებაში ყოფნის ვადის ამოწურვის მომდევნო დღე, თუმცა სადავოა კონტრაქტის შეწყვეტის მომენტი, ანუ დრო, რომელ ვადამდეც მოსარჩელეს უნდა ანაზღაურებოდა 350 ლარი.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 8 მაისის განჩინებით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 8 მაისის სხდომაზე, ადმინისტრაციული ორგანოს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს წარმომადგენელი ადასტურებდა, რომ მ. პ-ითან კონტრაქტი შეწყვეტილი არ იყო და ის იმყოფებოდა შეიარაღებულ ძალებში /იხ.ს.ფ. 20, ტ. II/, ანუ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს ადმინისტრაციული ორგანო ადასტურებდა, რომ მ. პ-თან კონტრაქტი შეწყვეტილი არ იყო და ის კვლავ შეიარაღებული ძალების რიგებში ირიცხებოდა. აღნიშნული ასევე დასტურდება საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის 2005 წლის 8 ივლისის წერილით, რომლის თანახმად ... მ. პ-თან კონტრაქტი არ შეუწყვეტიათ და იგი 2005 წლის 26 თებერვლიდან იმყოფებოდა საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჯ-1 პირადი შემადგებლობის დეპარტამენტის განკარგულებაში და დღემდე (2005 წლის 8 ივლისი) არ იყო დათხოვნილი საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას შეფასება უნდა მისცე იმ ფაქტს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2006 წლის 8 ნოემბრის განჩინების (საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის თაობაზე) გამოტანის მომენტისათვის საკასაციო სასამართლოსათვის ცნობილი იყო, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ მ. პ-ი დაითხოვა შეიარაღებული ძალების რიგებიდან კადრების განკარგულების ვადის ამოწურვისთანავე, თუმცა საკასაციო სასამართლოს განჩინებით დაუშველად იქნა მიჩნეული საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, რითაც უცვლელად დარჩა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და კანონიერ ძალაში შევიდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილება. ანუ საკასაციო სასამართლომ, მიუხედავად იმ ფაქტისა, რომ მ. პ-თან ამ მომენტისათვის (საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 8 ნოემბრის განჩინების გამოტანის მომენტისთვის) შეწყვეტილი იყო კონტრაქტი, მიიჩნია, რომ მ. პ-ის სარჩელი სწორად იქნა დაკმაყოფილებული სასამართლოს მიერ.

საკასაციო სასამართლო ეყრდნობა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 3 აპრილის განჩინებას საქმეზე ¹ბს-168-131-კ-05, რომელშიც განიმარტა შემდეგი: “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ევროპის კონვენციის მე-6 მუხლით დაცული უფლება _ დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის თაობაზე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლომ /საქმე შპს “...” და მ-ე საქართველოს წინააღმდეგ, 2005წ.2709 /განმარტა, რომ კონვენციის 6.1 მუხლის მიზნებისათვის, სამართლიანი განხილვის უფლება მოიცავს ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების უფლებას. ნებისმიერი სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების აღსრულება “სასამართლო პროცესის” განუყოფელ ნაწილად უნდა განიხილებოდეს კონვენციის მე-6 მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს: სასამართლო ახორციელებს რა სახელმწიფო ხელისუფლების განსაკუთრებულ ფუნქციას – მართლმსაჯულებას, სახელმწიფოს სახელით დადგენილი გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლა გულისხმობს მის უპირობო და სავალდებულო შესრულებას. მოქმედი კანონმდებლობით სასამართლო აქტების აღსრულების კომპეტენცია არ არის სასამართლო სისტემის იურისდიქცია, იგი განეკუთვნება აღმასრულებელი ხელისუფლების უფლებამოსილებას, ხოლო, თავის მხრივ, სასამართლო გადაწყვეტილების აღუსრულებლობა უსაგნოს ხდის სააღსრულებო წარმოებას, რასაც შედეგად მოსდევს სახელმწიფოებრივი თვალსაზრისით მძიმე შედეგი _ მართლმსაჯულების აღუსრულებლობა, მაშინ როცა, ჯეროვანი და ეფექტური მართლმსაჯულება მიიღწევა არა ოდენ სასამართლოს მიერ კონკრეტული კონფლიქტების გადაწყვეტის, არამედ, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო აქტების კანონშესაბამისი, დროული აღსრულების უზრუნველყოფით”.

საქართველოს კონსტიტუციის 82.2 მუხლის მიხედვით, სასამართლოს აქტები სავალდებულოა ყველა სახელმწიფო ორგანოსა და პირისათვის ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. სასამართლოს გადაწყვეტილებას კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ გააჩნია სავალდებულო ძალა ნებისმიერ შემთხვევაში, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე შესასრულებლად ნებისმიერი პირისათვის სსსკ-ის მე-10 მუხლის თანახმად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საერთო სასამართლოების მიერ მიღებული აქტების აღსრულების წესსა და პირობებს აწესრიგებს 1999 წლის 16 აპრილის ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ’’ კანონი, რომლის მე-5 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თავის საქმიანობაში სააღსრულებო ბიურო ხელმძღვანელობს ამ კანონით, საქართველოს ნორმატიული აქტებით და სააღსრულებო ბიუროს დებულებით, ხოლო, მე-17 მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად სასამართლო აღმასრულებელი ვალდებულია მიიღოს ყველა კანონიერი ზომა გადაწყვეტილების სწრაფად და რეალურად აღსრულებისათვის, განუმარტოს მხარეებს მათი უფლებები და მოვალეობები, აღსრულების ცალკეული სახეების შინააარსი და შესაძლებლობები, დაეხმაროს მათი უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვაში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ’’ კანონით დადგენილია სპეციალური პროცედურა, სააღსრულებო წარმოების სპეციფიკიდან გამომდინარე, რომლის საფუძველზეც ხორციელდება სააღსრულებო მოქმედებები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საჭიროებს ხელახლა გამოკვლევასა და შეფასებას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და დაადგინოს საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის ფაქტი, რამდენადაა დავის საგანი _ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2011 წლის 22 თებერვლის ¹6923 და 2011 წლის 14 მარტის ¹209 ბრძანებები _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრვი აქტები შესაბამისობაში კანონიერ ძალაში შესულ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებასთან და მხოლოდ აღნიშნული განმსაზღვრელი მნიშვნელობის ფაქტის დადგენის შემდეგ არის შესაძლებელი საქმეზე კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორის მიერ წამოყენებული საკასაციო პრეტენზიები დასაბუთებულია და საკასაციო საჩივარი შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე და სსსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად, მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა განხილვას, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს და იმსჯელოს ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე ობიექტური და კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მ. პ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 6 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ლ. მურუსიძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

პ. სილაგაძე