¹ბს-1780-1748 (კ-11) 6 ივნისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ნ. გოგატიშვილი

კასატორი (მოსარჩელე)-ი.მ. “ა. თ-ი”, წარმომადგენელი- ნ. ნ-ე;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ სსიპ შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი მ. გ-ი;

გასაჩივრებული განჩინება_ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის განჩინება;

დავის საგანი _ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2011 წლის 23 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ი/მ “ა. თ-მა” მოპასუხის სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 20 მაისის ¹00070-4 ბრძანების ბათილად ცნობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ი/მ “ა. თ-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის კახეთის რეგიონალური განყოფილების უფროსის შუამდგომლობის საფუძველზე ყვარლის რაიონულმა სასამართლომ 2002 წლის 13 სექტემბერს გამოსცა ბრძანება ი/მ “ა. თ-ის” მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებისა და საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვის საკითხების შესწავლის მიზნით.

მითითებული ბრძანების საფუძველზე, გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის მიერ ჩატარდა ი/მ “ა. თ-თან” გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. შემოწმება შეეხო 1997 წლის 1 იანვრიდან 2002 წლის 1 იანვრამდე განვლილ პერიოდს. შემოწმება დაიწყო 2002 წლის 20 სექტემბერს და დამთავრდა 2002 წლის 24 სექტემბერს. შემოწმებას ესწრებოდა და ახსნა-განმარტებებს იძლეოდა ი/მ “ა. თ-ი”.

2002 წლის 24 სექტემბერს, საგადასახადო შემოწმების აქტით ი/მ “ა. თ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დამატებით დაერიცხა -27052 ლარი, მათ შორის, ძირითადი_9698 ლარი, ჯარიმა_2454 ლარი, საურავი_14900. საგადასახადო შემოწმების აქტზე გადასახადის გადამხდელს ხელი არ მოუწერია.

საგანგებო ლეგიონის კახეთის რეგიონალური განყოფილების უფროსის მიერ 2002 წლის 15 ოქტომბერს გამოიცა დადგენილება ი/მ “ა. თ-ის” მიმართY სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის შესახებ.

მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციისა და საგანგებო ლეგიონის კახეთის რეგიონალური განყოფილების თანამშრომლების 2002 წლის 24 სექტემბრის ოქმის, ა. თ-ის 2002 წლის 11 ოქტომბრის ახსნა-განმარტების, 2002 წლის 3 ნოემბრის მოწმის ახსნა-განმარტებისა და 2002 წლის 9 ნოემბრის განცხადების საფუძველზე სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი/მ “ა. თ-მა” მართალია საგადასახადო შემოწმების აქტს ხელი არ მოაწერა იმ მოტივით, რომ არ ეთანხმებოდა, მაგრამ მას, იმავე კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით, სადავოდ არ გაუხდია შემოწმების აქტი, რაც ნიშნავს იმას, რომ მის მიერ ბიუჯეტის წინაშე ვალდებულება აღიარებულია.

სასამართლომ მიუთითა სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 256-ე მუხლის მეორე ნაწილზე, რომლის თანახმად, გადამხდელს, რომელსაც სადავოდ მიაჩნია დარიცხული გადასახადის თანხა ან საგადასახადო ორგანოს სხვა გადაწყვეტილება, შეუძლია შუამდგომლობით მიმართოს ამ გადაწყვეტილების მიმღებ საგადასახადო ორგანოს და მოითხოვოს მისი გადასინჯვა. შუამდგომლობაში მითითებული უნდა იყოს და თან უნდა ერთვოდეს მტკიცებულებები და ის სათანადო დოკუმენტები, რომლებიც ასაბუთებს გადამხდელის მოთხოვნის კანონიერებას. შუამდგომლობა და სათანადო დოკუმენტები წარმოდგენილი უნდა იქნეს გადამხდელის მიერ გადასახადის დარიცხვის ან საგადასახადო ორგანოს სხვა გადაწყვეტილების შესახებ შეტყობინების მიღებიდან 60 დღის ვადაში. საგადასახადო დავის დასრულების ან/და ამ ვადის გასვლის შემდეგ გასაჩივრების შემთხვევაში გადამხდელზე დარიცხული ჯარიმები და საურავები ამოიღება სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე, ხოლო მე-3 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შემოწმების აქტზე ან საგადასახადო ორგანოს იმ გადაწყვეტილებაზე, რომლებიც მოითხოვს გადამხდელის ხელმოწერას, ხელმოუწერლობა ან ამ კოდექსის 217-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით მათზე გაკეთებული ჩანაწერი ითვლება გადამხდელის შუამდგომლობად (საგადასახადო დავად). ამასთან, გადამხდელი ვალდებულია, გადასახადის დარიცხვის ან სხვა გადაწყვეტილების შესახებ შეტყობინების მიღებიდან 60 დღის ვადაში წარუდგინოს საგადასახადო ორგანოს მტკიცებულებები და ის სათანადო დოკუმენტები, რომლებიც ასაბუთებს გადამხდელის მოთხოვნის კანონიერებას, ხოლო მე-8 ნაწილის თანახმად, გადამხდელის მიერ ამ მუხლის მე-2 და მე-5 ნაწილების მოთხოვნების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, საგადასახადო დავა დასრულებულად ითვლება.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს აღნიშნული წესის დაცვით გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 24 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი არ გაუსაჩივრებია. Aშემოწმების აქტზე გადასახადის გადამხდელის ხელმოუწერლობა, როგორც აქტის შედგენის დროს, ასევე ამჟამად, მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით, არ მიიჩნევა გასაჩივრებად, ხოლო კანონიერ ძალაში შესული საგადასახადო შემოწმების აქტი (ანუ საჩივრისა და სარჩელის შეტანის ვადის გასვლის შემდეგ) შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მქონეა.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და დადგენილი უდავო ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის შემოწმების აქტით ი/მ “ა. თ-ს” დარიცხული ჰქონდა საგადასახადო ვალდებულება, რომელიც მის მიერ აღიარებულ იყო.

სასამართლომ მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს შეუძლია დაარიცხოს და გადასინჯოს გადასახადის დარიცხული თანხის დარიცხვა და გადასინჯვა საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან 6 წლის განმავლობაში. 2004 წლის საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის 6 წლიანი ვადა დადგენილია “საგადასახადო მოთხოვნის” და “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის” წარდგენისათვის. ამავე კოდექსის მიხედვით დადგენილია “საგადასახადო მოთხოვნის” წარდგენის საფუძვლები. მითითებული ნორმების შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის შემოწმების აქტი “საგადასახადო შეტყობინების” და “საგადასახადო მოთხოვნის” წარდგენის საფუძველს არ ქმნიდა იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ შემოწმების აქტით დარიცხული თანხები მოსარჩელის მიერ იყო აღიარებული.

სასამართლომ მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე დადოს ყადაღა პირის საკუთრებაში არსებულ ან/და მის ბალანსზე რიცხულ (გარდა ლიზინგით მიღებული ქონებისა) ნებისმიერ ქონებას, აღიარებული საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის მოცულობის ფარგლებში. ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ განმარტა, ვინაიდან გადასახადის გადამხდელის მიერ აღიარებული იყო შემოწმების აქტით დარიცხული საგადასახადო ვალდებულება, საგადასახადო ორგანოს ჰქონდა სრული უფლება ი/მ “ა. თ-ის” მიმართ გამოეყენებინა საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიება-ქონებაზე ყადაღის დადება.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ა. თ-მა”.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით ი/მ “ა. თ-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 24 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი არ გასაჩივრებულა. შემოწმების აქტზე გადასახადის გადამხდელის ხელმოუწერლობა, როგორც აქტის შედგენის დროს, ასევე, ამჟამად მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით, არ მიიჩნევა გასაჩივრებად, ხოლო კანონიერ ძალაში შესული საგადასახადო შემოწმების აქტი (ანუ საჩივრისა და სარჩელის შეტანის ვადის გასვლის შემდეგ) შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მქონეა თვით მისი გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ვალდებულება მიჩნეული უნდა იქნეს აღიარებულად, ვინაიდან მას ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული აქტი სადაოდ არ გაუხდია, აღნიშნულთან დაკავშირებით მართებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის შემოწმების აქტი “საგადასახადო შეტყობინების” და “საგადასახადო მოთხოვნის” წარდგენის საფუძველს არ ქმნიდა იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ შემოწმების აქტით დარიცხული თანხები მოსარჩელის მიერ აღიარებულია.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმის შესახებ, რომ ვინაიდან სადავო დარიცხვების განხორციელებიდან გასული იყო 6 წლიანი ვადა, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების განხორციელება იყო ხანდაზმული; სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ დავა ეხება 2002 წლის შემოწმების აქტის საფუძველზე თანხების დარიცხვას, ამ პერიოდშიც მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს შეუძლია განახორციელოს გადასახადი თანხის დარიცხვა ან შეასწოროს გადასახადის ადრე დარიცხული თანხა, ამავე კოდექსის 237-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადის გასვლამდე. ამავე კოდექსის 237-ე მუხლის პირველი ნაწილით გადასახადის თანხების დარიცხვა და გადასინჯვა გათვალისწინებულია საგადასახადო პერიოდის დამთავრებიდან 6 წლის განმავლობაში; საქმის მასალების მიხედვით დადგენილია, რომ 2002-2003 წლების დასრულებიდან ექვსი წლის განმვლობაში საგადასახადო ორგანოს არ განუხორციელებია მეწარმეზე დარიცხული თანხების გადასინჯვა, რაც თავისი შინაარსით მოიცავს მეწარმის მიმართ ადმინისტრირების განხორციელებას არსებული დავალიანების ამოსაღებად. საგადასახადო კოდექსის 244.5 მუხლის მიხედვით საგადასახადო გირავნობის უფლების ხანდაზმულობის ვადაა 6 წელი საგადასახადო ვალდებულების წარმოქმნის დღიდან; სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს მითითებული ნორმებით რეგლამენტირებულ სადავო სამართალურთიერთობას, ვინაიდან დავა ეხება გადასახადის გადამხდელის მიერ აღიარებულ საგადასახადო ვალდებულებას.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ა. თ-მა”.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

კასატორი მიუთითებდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლის მოთხოვნები, ვინაიდან მას 27052 ლარის ოდენობის დავალიანება არ გააჩნია, რაზეც მიუთითებს სასამართლო ექსპერტიზის დასკვნა, ასევე კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებული საბოლოო გადაწყვეტილება, რაზეც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლოს გამოყენებული აქვს საგადასახადო კოდექსის არასათანადო მუხლები, რამაც საბოლოოდ გამოიწვია საქმეზე უკანონო და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ინდ/მეწარმე ,,ა. თ-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსსკ-ის შესაბამისად გადაწყვეტილების სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმებისას საკასაციო სასამართლო ხელმძღვანელობს სსსკ-ის 393ე_394-ე მუხლებით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სამართლის ნორმები დარღვეულად ითვლება, თუ სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია საგადასახადო კოდექსის არასწორი განმარტებისა და საქმეში დაცული მტკიცებულებების არასრულყოფილი შეფასების საფუძველზე, რაც იძლევა განჩინების გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველს.

როგორც საქმის მასალებიდან და მხარეთათა ახსნა-განმარტებებიდან ირკვევა, წინამდებარე დავის საგანს წარმოადგენს ,,ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ” შემოსავლების სამსახურის 05.20.2011 წლის ¹00070-4 ბრძანება, ხოლო სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის პირველი ნაწილი.

დავის არსიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს, ყურადღება მიაქციოს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებს: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგანგებო ლეგიონის კახეთის რეგიონალური განყოფილების უფროსის შუამდგომლობის საფუძველზე, ყვარლის რაიონული სასამართლოს მიერ 2002 წლის 13 სექტემბერს გამოცემული ბრძანების შესაბამისად განისაზღვრა ი/მ ,,ა. თ-ის” მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებისა და საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვის საკითხის შესწავლა.

მითითებული ბრძანების საფუძველზე, გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის მიერ ჩატარდა ი/მ ,,ა. თ-თან” გასვლითი საგადასახადო შემოწმება. შემოწმება შეეხო 1997 წლის 1 იანვრიდან 2002 წლის 1 იანვრამდე განვლილ პერიოდს. შემოწმება დაიწყო 2002 წლის 20 სექტემბერს და დამთავრდა 2002 წლის 24 სექტემბერს.

2002 წლის 24 სექტემბერს, საგადასახადო შემოწმების აქტით, ი/მ ,,ა. თ-ს” ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა 27 052 ლარი, მათ შორის, ძირითადი – 9698 ლარი, ჯარიმა – 2454 ლარი, საურავი – 14900 ლარი. საგადასახადო შემოწმების აქტზე გადასახადის გადამხდელს ხელი არ მოუწერია.

საგანგებო ლეგიონის კახეთის რეგიონალური განყოფილების უფროსის მიერ 2002 წლის 15 ოქტომბერს გამოიცა დადგენილება ი/მ ,,ა. თ-ის” მიმართ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის შესახებ.

2002 წლის 9 ნოემბერს ა. თ-მა განცხადებით მიმართა ყვარლის საგამოძიებო განყოფილების გამომძიებელს და იმ მოტივით, რომ არ ეთანხმებოდა საგადასახადო შემოწმების აქტს, მოითხოვა სასამართლო-საბუღალტრო ექსპერტიზის დანიშვნა.

სასამართლო-საბუღალტრო ექსპერტიზის 2003 წლის 07 მაისის დასკვნით განისაზღვრა, რომ ი/მ ,,ა. თ-ს” ბიუჯეტში გადასახდელად უნდა დარიცხოდა 2825,2 ლარი, საოდანაც ძირი თანხა შეადგენდა 667,8 ლარს.

აღნიშნული დასკვნის საფუძველზე 2007 წლის 12 სექტემბერს მიღებულ იქნა დადგენილება სისხლის სამართლის საქმეზე ¹9002356 წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ.

დადგენილია, რომ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ¹00070-4 ბრძანების გამოცემას საფუძვლად უდევს გურჯაანის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 2001 წლის 24 სექტემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტი.

საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით განმარტავს შემდეგს: დარიცხული გადასახადი არის ვალი სახელმწიფოს წინაშე და იგი გადახდილი უნდა იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში კანონით დადგენილი წესით და დადგენილ ვადაში. გადასახადის უპირობო ხასიათიდან გამომდინარე განსაზღვრულია გადასახადის გადახდევინების იძულებითი მექანიზმები. გადასახადის იძულებითი გადახდევინების საშუალებას მიეკუთვნება ქონებაზე გირავნობა/იპოთეკის უფლების გამოყენება, მე-3 პირებზე გადახდევინების მიქცევა, ქონებაზე ყადაღის დადება, დაყადაღებული ქონების რეალიზაცია და გადასახადის გადამხდელის საბანკო ანგარიშიდან თანხის ჩამოწერა საგადასახადო ორგანოს საინკასო დავალების საფუძველზე.

საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმები ახდენს ადმინისტრაციული ორგანოს კომპეტენციის დეტალიზაციას გადახდევინების იძულებითი საშუალებების გამოყენების პროცესში. საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე დაადოს ყადაღა პირის საკუთრებაში არსებულ ან/და მის ბალანსზე რიცხულ (გარდა ლიზინგით მიღებული ქონებისა) ნებისმიერ ქონებას, აღიარებული საგადასახადო დავალიანების მოცულობის ფარგლებში. ქონებაზე ყადაღის დადების თაობაზე საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს.

ზემოაღნიშნული მუხლი საკმაოდ ნათლად და მკაფიოდ განსაზღვრავს საგადასახადო ორგანოს კომპეტენციას, რომელიც შემოიფარგლება აღიარებული საგადასახადო ვალდებულებების მოცულობით. აღნიშნული კი წარმოადგენს ერთგვარ გარანტს იმისა, რომ გადასახადის გადამხდელისაგან მოხდეს სწორედ იმ ოდენობისა და მოცულობის გადასახადის ამოღება, რომლის არსებობასაც ადასტურებს და რომლის მიმართაც გადასახადის გადამხდელს გააჩნია საფუძვლიანი მოლოდინი.

ზემოაღნიშნული მოსაზრება და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები საკასაციო სასამართლოს არ აძლევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებული იმ დასკვნის გაზიარების შესაძლებლობას, რომ კასატორის (მოსარჩელის) მხრიდან ადგილი აქვს 2002 წლის 24 სექტემბრის შემოწმების აქტით დარიცხული გადასახადის აღიარებას. საგულისხმოა, რომ თავად სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ა. თ-ი არ დაეთანხმა შემოწმების აქტს და სისხლის სასამართლის საქმეში მოითხოვა საბუღალტრო ექსპერტიზის ჩატარება. დადგენილია, რომ 2007 წლის 12 სექტემბერს სისხლის სამართლის საქმეზე ¹9002356 წინასწარი გამოძიება შეწყდა იმ მოტივით, რომ სახელმწიფოს წინაშე დავალიანება არ შეადგენდა აქტში მითითებულ ოდენობას და შესაბამისად, ა. თ-ის მხრიდან ადგილი არ ჰქონდა დიდი ოდენობით გადასახადისათვის თავის არიდებას.

საკასაციო სასამართლო სადავოდ არ ხდის ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ წარმოდგენილ მოსაზრებას იმ პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 256-ე მუხლთან მიმართებაში, მაგრამ მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მოახდინა საგადასახადო კოდექსის ნორმებისა და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი შეპირისპირება. მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 106-ე მუხლში განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებების საფუძველზე სისხლის სამართლის საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილებას არ ენიჭება პრეუდიცია ადმინისტრაციული თუ სამოქალაქო სამართალწარმოების პროცესში, მაგრამ აღნიშნული არ გამორიცხავს საქმეში წარმოდგენილი დადგენილების მტკიცებულებად მიღებისა და მისი სხვა მტკიცებულებებთან შეჯერების საფუძველზე შესაბამისი სამართლებრივი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას.

საქართველოს საგადასახდო კოდექსის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ამ კოდექსის დარღვევით დაწესებული ან ამ კოდექსით გაუთვალისწინებელი გადასახადის ვალდებულების ვინმესთვის დაკისრება.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმას აკეთებს იმ გარემოებაზე, რომ სს საქმეზე დადგენილია ფაქტი იმის შესახებ, რომ ი/მ ,,ა. თ-ს” არასწორად ანუ საგადასახადო კოდექსის ნორმათა დარღვევით დაეკისრა 27052 ლარი.

იმ პირობებში, როდესაც კასატორი ჩართული იყო სისხლის სამართალწარმოების პროცესში და ამ გზით მიაღწია იმ გარემოების დადასტურებას, რომ საგადასახადო აქტში მითითებული თანხა იყო არასწორი, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას აბესალომ თევდორაშვილის მხრიდან დარიცხული თანხის აღიარების თაობაზე, ვინაიდან, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ დავის განხილვის პროცესში აქტის შეფასებისას გადამწყვეტია აქტის კანონიერება მატერიალური თვალსაზრისით, ხოლო პასუხისმგებლობის შეფარდების პროცესსი სავალდებულოა, პასუხისმგებლობა დადგეს იმ გადაცდომისათვის და იმ ფარგლებში, რაც პირმა ჩაიდინა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შემოსავლების სამსახურის ¹00070-4 ბრძანება მიღებულია საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სადავო აქტის მიღებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს არ მოუხდენია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რიგი გარემოებების გამოკვლევა, არ დაუდგენია არსებობდა თუ არა კასატორის მიმართ 2002 წლის შემოწმების აქტით დარიცხული თანხის აღიარებულად მიჩნევის წინაპირობები; იმ ვითარებაში, როდესაც საგადასახადო ორგანოს საქმის შეწყვეტის შესახებ დადგენილება სადავოდ არ გაუხდია, წარმოიშვა თუ არა დადგენილების შესაბამისად პირადი აღრიცხვის ბარათზე (იმის გათვალისწინებით, რომ დარიცხვის თაობაზე აქტი არ არსებობს) სათანადო ცვლილებების განხორციელების საფუძველი და სადავო აქტი შეესაბამება თუ არა აღიარებული საგადასახადო დავალიანების მოცულობის ფარგლებს.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს, სადავო აქტის ბათილად ცნობის გზით ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალოს, საქმის გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევის საფუძველზე, ი/მ ,,ა. თ-თან” მიმართებაში გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ი/მ ,,ა. თ-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 02 ნოემბრის განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. ი/მ ,,ა. თ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 20 მაისის ¹00070-4 ბრძანება და სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალოს ი/მ ,,ა. თ-თან” მიმართებაში გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

4. სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაეკისროს ა. თ-ისათვის ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი ბაჟის 300 ლარის დაბრუნება.

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე