ბს-540-535(კ-11) 7 ივნისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ლევან მურუსიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ მ. გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო

მესამე პირი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 23 ივნისს მ. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის – საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მისი სარჩელი დაკმაყოფილდა და საქართველოს რესპუბლიკის საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტს მის სასარგებლოდ (სამოქალაქო ავიაციის სისტემაში მუშაობისას მიღებული პროფდაავადების გამო) ჯანმრთელობისათვის პროფესიული დაავადებით მიყენებული ზიანის სახით _ ყოველთვიურად 339.60 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე 2001 წლის 30 იანვარს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

მოსარჩელის განმარტებით, სასამართლოს 1998 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში მითითებული სარჩოს თანხის ოდენობა (339.60 ლარი), შემდგომ წლებში საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების საფუძველზე გადაანგარიშდა. მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2009 წლის 19 მაისის წერილზე, რომლითაც აღიარებულ იქნა, რომ მოსარჩელისათვის განკუთვნილი სარჩოს თანხა 2006 წლის პირველი ოქტომბრიდან 2007 წლის პირველ მარტამდე 503.40 ლარს შეადგენდა. ამდენად, მოსარჩელის მოსაზრებით, წარმოიშვა დავალიანების სხვაობა, კერძოდ, ნაცვლად 339.60 ლარისა მოპასუხეს მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი ჰქონდა სარჩოს თანხა 503.40 ლარის ოდენობით, რაც წარმოშობდა სხვაობას – 163.80 ლარს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს მიერ 2001 წლის 30 იანვარს გაცემულ 1998 წლის 22 ოქტომბრის ¹2/1922 სააღსრულებო ფურცელში მოვალედ საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტის ნაცვლად საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს უფლებამონაცვლის საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მითითება და მოპასუხისათვის 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან ყოველთვიურად მისი ჯანმრთელობისათვის პროფესიული დაავადებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით დანიშნული სარჩოს (განხორციელებული გადაანგარიშების გათვალისწინებით) თანხის დაკისრება მოითხოვა, რაც გაზრდილ სარჩოს _ 503.40 ლარსა და თავდაპირველად სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებულ სარჩოს – 339.60 ლარს შორის არსებულ სხვაობას - 163.80 ლარს შეადგენდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 23 ივლისის საოქმო განჩინებით მოპასუხე - საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. ამავე საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება. აღნიშნული ბრძანებულების თანახმად, საქართველოს მთავრობას დაევალა 2007 წლის 1 მარტამდე უზრუნველეყო შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დამტკიცების წესის შესახებ ნორმატიული აქტის მიღება.

2007 წლის 24 მარტს საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებული იქნა ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” ¹53 დადგენილება, რომლის მიხედვითაც, 2007 წლის 1 მარტის შემდეგ არ შეიძლება დაწესებულიყო ახალი გასაცემლები “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების იმ დებულებების საფუძველზე, რომლებიც არეგულირებდნენ უფლებამონაცვლის არარსებობის პირობებში გასაცემების დანიშვნის საფუძვლებს, მიუხედავად იმისა, მიმდინარეობდა თუ არა ამ საკითხზე სამართალწარმოება სასამართლოში. ამავე დადგენილების მეორე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის N¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების სარჩო” ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა. Mამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დამსაქმებელს უფლება ჰქონდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ყოველთვიური “ზიანის ანაზღაურების სარჩოს” ნაცვლად გაეცა ერთჯერადი კომპენსაცია ზიანის ანაზღაურების სარჩოს მიმღებთან შეთანხმებით, მე-3 ნაწილის მიხედვით კი, დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება წყდებოდა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად განისაზღვრა, რომ დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში, წყდებოდა დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება, ხოლო ხსენებული დადგენილების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად კი, სსიპ _ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდს დაევალა ძველი წესით დანიშნულ სარჩოზე არსებული დავალიანებების დაფარვა 2007 წლის 1 მარტამდე.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ საქმეში არსებული სააღსრულებო ფურცლისა და 1998 წლის 22 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი სარჩოს ოდენობა 339,60 ლარს შეადგენდა, შემდგომში კი 2006 წლის 01 ოქტობრიდან 2007 წლის 01 მარტამდე სარჩოს ოდენობა მის მიმართ 503,40 ლარით განისაზღვრა, სხვაობა იყო 163,80 ლარი და მოსარჩელეც სწორედ ამ სხვაობის ანაზღაურებას ითხოვდა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე მუშაობდა საქართველოს ტრანსპორტის დეპარტამენტში, რომლის ლიკვიდაციაც 2002 წელს განხორციელდა და როგორც სტრუქტურული ერთეული საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციის სამინიტროში შევიდა (დღეის მდგომარეობით აღნიშნული დეპარტამენტის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს მოპასუხე ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო).

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება (რომლის საფუძველზეც, განხორციელდა მოსარჩელისათვის სარჩოს თანხის გადაანგარიშება) არ ითვალისწინებდა სარჩოს გადაანგარიშების წესს ორგანიზაციის ლიკვიდაციის შემთხვევაში. აღნიშნული წესი ასევე არ იყო გათვალისწინებული საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებით.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნდა საკანონმდებლო ნორმა, რაც მას მისცემდა შესაძლებლობას მოსარჩელისათვის 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან ყოველთვიურად აენაზღაურებინა სარჩოს თანხის სხვაობა 163.80 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. გ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის საოქმო განჩინებით აპელანტის - მ. გ-ის მიერ სააღსრულებო ფურცელში ცვლილების შეტანის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნაზე უარის თქმის გამო, აღნიშნულ ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინებით მ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ საქმეზე დავის საგანს გაზრდილ სარჩოს – 503.40 ლარსა და თავდაპირველად დაკისრებულ სარჩოს – 339.60 ლარს შორის არსებული სხვაობის – 163.80 ლარის ანაზღაურება წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტმა ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება იმის შესახებ, თუ როდიდან იღებდა და საერთოდ იღებდა თუ არა იგი გაზრდილ სარჩოს – 503.40 ლარის ოდენობით. გარდა ამისა, აპელანტმა ვერ მიუთითა, თუ რომელი კანონისა და კანონქვემდებარე აქტის საფუძველზე და ადმინისტრაციული ორგანოს რომელი გადაწყვეტილებით გაეზარდა მას სარჩო უკვე დაკისრებული 339.60 ლარიდან 503.40 ლარამდე. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილება მ. გ-ისათვის სარჩოს 503.40 ლარამდე გაზრდის თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. გ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, კერძოდ, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2010 წლის 19 მაისის ¹25/1638 წერილი, რომლითაც უდავოდ იყო დადგენილი, რომ მ. გ-ის მიმართ ასანაზღაურებელი სარჩოს ოდენობა ყოველთვიურად 503.40 ლარს შეადგენდა. ამასთან, საგულისხმო იყო ის გარემოება, რომ მ. გ-ი ითხოვდა არა სარჩოს თანხის გადაანგარიშებას, არამედ დანიშნული და გარკვეულ პერიოდამდე მიღებული სარჩოს სხვაობის ანაზღაურებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 მარტის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ კასატორი _ მ. ა. ძე გ-ი არის სამოქალაქო ავიაციის სისტემაში პროფდაავადებული პირი. ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და საქართველოს რესპუბლიკის საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტს მ. გ-ის სასარგებლოდ, ჯანმრთელობისათვის პროფესიული დაავადებით მიყენებული ზიანის სახით _ ყოველთვიურად (მდგომარეობის შეცვლამდე) 339.60 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე 2001 წლის 30 იანვარს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი (ს.ფ. 10-12; ს.ფ. 13). ამასთან, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების საფუძველზე, მ. გ-ისათვის ასანაზღაურებელი სარჩოს ოდენობა გადაანგარიშდა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2010 წლის 28 აპრილის ¹25/1001/5-10 ცნობის თანახმად 503.40 ლარით განისაზღვრა (ს.ფ. 15).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და შესაბამისად, არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა მ. გ-ისათვის სარჩოს თანხის ოდენობის გაზრდისა და მის მიერ გაზრდილი სარჩოს თანხის _ 503.40 ლარის მიღების ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 19 მაისის ¹25/1638/5-9 წერილზე, რომლის თანახმადაც, 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან 2007 წლის 1 მარტამდე მ. გ-ისათვის ასანაზღაურებელი სარჩო ყოველთვიურად 503.40 ლარს შეადგენდა (ს.ფ. 14). საქმის მასალებში ასევე წარმოდგენილია ყოფილი ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თანამშრომელთა სია, რომლებსაც “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების საფუძველზე დანიშნული ჰქონდათ პროფესიული დაავადებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩო. აღნიშნული სიის თანახმად, მ. გ-ისათვის დარიცხული კომპენსაცია სოც. პენსიის დაკავებს გარეშე 503.40 ლარით განისაზღვრა, 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან 2007 წლის 1 მარტამდე (5 თვე) პერიოდის დავალიანება კი 2517.00 ლარს შეადგენდა (ს.ფ. 21-23). საგულისხმოა ასევე ის გარემოებაც, რომ 2009 წლის 5 ივნისს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიერ ყოფილი ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თანამშრომელთა სია (მათ შორის მ. გ-ის მონაცემებიც) 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან 2007 წლის 1 მარტამდე ყოველთვიური სარჩოს ანაზღაურების მიზნით გადაეგზავნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს (ს.ფ. 161-164).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო განმარტავს, რომ ყოველთვიური სარჩოს თანხის _ 339.60 ლარის ანაზღაურების უფლება მ. გ-მა სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე მოიპოვა, ხოლო გაზრდილი სარჩოს _ 503.40 ლარის მიღების უფლება მას ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიანიჭა. ამდენად, ის ფაქტი, რომ მ. გ-ს გაზრდილი სარჩოს _ 503.40 ლარის მიღების უფლება ჰქონდა სადავო არ არის.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება მოცემული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება, კერძოდ ის ფაქტი, თუ როდემდე და რა ოდენობით აქვს მ. გ-ს ანაზღაურებული სარჩოს თანხა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა დაადგინოს ის გარემოება, ხომ არ აუნაზღაურდა მ. გ-ს 2006 წლის 1 ოქტომბრის შემდგომი პერიოდის სარჩოს თანხა და ასეთის არსებობის შემთხვევაში რა ოდენობით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოების სათანადოდ გამოკვლევის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს მსგავსი კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად (10.04.09. განჩინება საქმეზე ¹1101-1063 (2კ-08); 19.05.10 განჩინება საქმეზე ¹ბს-373-361(კ-10)).

მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულებით საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს, ფინანსთა სამინისტროს, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა და იუსტიციის სამინისტროს წარმომადგენელთა მონაწილეობით შეიქმნა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისია. ხსენებული განკარგულების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაევალა ლიკვიდაციის პროცესში დაეფარა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის პროფდაავადებულ, დასახიჩრებულ და მარჩენალდაკარგულ პირთა მიმართ არსებული დავალიანებებისა და ამ კატეგორიისათვის სასამართლო გადაწყვეტილებებით მიკუთვნებული თანხები და ლიკვიდაციის დასრულების შემდეგ უზრუნველეყო ამ პირთათვის ზიანის ანაზღაურება სალიკვიდაციო კომისიის წარდგინების საფუძველზე. საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ მუშაობა ფაქტობრივად დაასრულა 2006 წლის 30 მაისს, იმავე დღეს შედგა ¹16 სხდომის ოქმი, რომელიც თანდართულ მასალებთან ერთად 2006 წლის 21 აგვისტოს გადაეცა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან ძალადაკარგულად გამოცხადდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება. ამასთან, საქართველოს მთავრობას დაევალა აღნიშნული საკითხის მოსაწესრიგებლად ნორმატიული აქტის მიღების უზრუნველყოფა. აღნიშნული ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებულ იქნა ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ “შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილება, რომლის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად განისაზღვრა, რომ დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში, წყდება დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება, ხოლო ხსენებული დადგენილების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად კი სსიპ _ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდს დაევალა ძველი წესით დანიშნულ სარჩოზე არსებული დავალიანებების დაფარვა 2007 წლის 1 მარტამდე.

საგულისხმოა ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის შესაბამისად, დამსაქმებლის (მათ შორის სახელმწიფო დაწესებულების) ლიკვიდაციის შემთხვევაში ყოველთვიური სარჩოს გაცემის ვალდებულება წყდებოდა, ლიკვიდირებული დამსაქმებლის შემთხვევაში სარჩოს მიმღებს ეძლეოდა სარჩოს დავალიანების თანხა მხოლოდ 2007 წლის 1 მარტამდე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ “საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიის შექმნის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულება, რომლითაც შეიქმნა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ძალადაკარგულად გამოცხადდა “საქართველოს პრეზიდენტისა და სახელმწიფო მეთაურის ზოგიერთი განკარგულების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 17 აგვისტოს ¹428 განკარგულებით. ამდენად, მართალია, საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ მუშაობა დაასრულა 2006 წლის 30 მაისს და იმავე დღეს შედგა საბოლოო სხდომის ¹16 ოქმი, რომელიც თანდართულ მასალებთან ერთად 2006 წლის 21 აგვისტოს გადაეცა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, თუმცა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ იურიდიულად ფუნქციონირება შეწყვიტა მხოლოდ “საქართველოს პრეზიდენტისა და სახელმწიფო მეთაურის ზოგიერთი განკარგულების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 17 აგვისტოს ¹428 განკარგულებით. შესაბამისად, მიჩნეული უნდა იქნას, რომ სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაცია დასრულდა 2007 წლის 17 აგვისტოს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაციის დასრულებამდე (2007 წლის 17 აგვისტო) მის უფლებამონაცვლედ ნორმატიული აქტებით დადგენილი იქნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, ამ უკანასკნელს საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულების მე-3 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე ეკისრებოდა ვალდებულება წარდგინებით მიემართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსათვის მოსარჩელეთა მიმართ ყოველთვიური სარჩოს გაცემის უზრუნველყოფის მიზნით 2007 წლის 1 სექტემბრამდე პერიოდზე. ამასთან, იმ ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, რომ 2007 წლის 17 აგვისტოს დასრულდა სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაცია, 2007 წლის 1 სექტემბრიდან საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს აღარ ეკისრება ვალდებულება განახორციელოს ქმედება მოსარჩელეთა მიერ სარჩოს მიღების უზრუნველსაყოფად, ვინაიდან, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში წყდება დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოვეთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი თავად დაადგინოს ახალი ფაქტობრივი გარემოებები და შეაფასოს ახალი მტკიცებულებები, ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოითხოვოს მტკიცებულებები და დაადგინოს ის გარემოება, ხომ არ აუნაზღაურდა მ. გ-ს 2006 წლის 1 ოქტომბრის შემდგომი პერიოდის სარჩოს თანხა და ანაზღაურების შემთხვევაში რა ოდენობით.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 13 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. ქადაგიძე

ლ. მურუსიძე