საქმე #ბს-1302-1287(კ-11) 25 ივლისი, 2012წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნინო ქადაგიძე

სხდომის მდივანი – ნინო გოგატიშვილი

კასატორი (მოპასუხე) – ნ. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო

წარმომადგენელი - თ. ი-ი (24.09.10წ. #21/513 მინდობილობა)

მესამე პირი – ნ. პ-ა, ა., გ. და ფ. ბ-ები (დ. ბ-ის უფლებამონაცვლეები), ს. ა-ი, ი. ჯ-ი

დავის საგანი – პრივატიზაციის ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობა, ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.06.2011w განჩინება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ სარჩელით მიმართა თბილისის ქ. კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ნ. ბ-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 30.06.98წ. იჯარა გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობა, მოპასუხისათვის 1034.5 აშშ დოლარის გადახდევინების დაკისრება და მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 30.06.98წ. ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსა და ნ. ბ-ს შორის გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით ქ. თბილისში, ... რაიონში, ... გამზ. #67-ში მდებარე #... ფოტო-სალონის მიერ დაკავებულ არასაცხოვრებელ ფართზე, რომლის საპრივატიზებო ღირებულება შეადგენდა 3450 აშშ დოლარის ექვივალენტურ თანხას ეროვნულ ვალუტაში. ხელშეკრულების თანახმად, მოიჯარეს უნდა გადაეხადა საიჯარო ქირა 345 აშშ დოლარის ექვივალენტური თანხით ეროვნულ ვალუტაში ყოველ ექვს თვეში ერთხელ თანაბარწილად, ამასთან ქონების ღირებულების არანაკლებ 10% - ყოველწლიურად. ნ. ბ-მა დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, არ გადაიხადა საიჯარო ქირა. ხელშეკრულების ვადის გასვლის მიუხედავად, მოპასუხე აგრძელებდა საიჯარო ქონებით სარგებლობას.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 17.12.04წ. განჩინებით საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 22.06.05წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 14.04.06წ. განჩინებით მოქალაქეების - დ. ბ-ის, ს. ა-ისა და ი. ჯ-ის განცხადების საფუძველზე საქმის წარმოება განახლდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.05.06წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაებნენ დ. ბ-ი, ს. ა-ი და ი. ჯ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ 08.06.06წ. განჩინებაში აღნიშნა, რომ შეუძლებელია თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელის განხილვა მოპასუხე ნ.ბ-ის მიმართ 30.06.98 წ. იჯარა - გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობისა და ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების თაობაზე, ვიდრე არ დადგინდება სადავო ხელშეკრულების უფლება-მოვალეობათა სუბიექტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 08.06.06 წ. განჩინებით თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელზე საქმის წარმოება შეჩერდა შემდეგი საქმეების განხილვამდე: 1. დ.ბ-ის, ს.ა-ისა და ი.ჯ-ის სარჩელისა გამო მოპასუხის ნ.ბ-ის და მესამე პირის – ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიმართ 30.06.1998 წლის იჯარა - გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ ადმინისტრაციული საქმის და 2. იმავე მოსარჩელეების სარჩელისა გამო იმავე მოპასუხეების მიმართ შპს ,,...” რეგისტრაციის გაუქმებისა და საწარმოს ხელახალი რეგისტრაციის თაობაზე აღძრული სამოქალაქო საქმის განხილვამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 11.01.2007 წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დ.ბ-ის, ს.ა-ის და ი.ჯ-ის სარჩელი შპს ,,...” რეგისტრაციის გაუქმებისა და შესწორებული მონაცემებით რეგისტრაციით განხორციელების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 31.01.2011 წლის განჩინებაში სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოდასახელებული 2 საქმიდან ერთის – დ. ბ-ის, ს. ა-ისა და ი. ჯ-ის სარჩელისა გამო შპს „...“ რეგისტრაციის გაუქმებისა და საწარმოს ხელახალი რეგისტრაციის თაობაზე აღძრული სამოქალაქო საქმის წარმოება დასრულებულია 11.01.2007 წლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ხოლო მეორე საქმეზე დ. ბ-ის, ს. ა-ისა და ი.ჯ-ის სარჩელისა გამო მოპასუხის ნ. ბ-ის და მესამე პირის – ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიმართ 30.06.1998 წ. იჯარა გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ, ადმინისტრაციული საქმის წარმოება არ დასრულებულა და კვლავ მიმდინარეობს. სასამართლომ აღნიშნული განჩინებით თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩააბა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო; მესამე პირის – დ. ბ-ის უფლებამონაცვლედ კი მოწვეულ იქნენ ნ. პ-ა, ა. გ. და ფ. ბ-ები. ამავე განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება და ერთ წარმოებად გაერთიანდა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სარჩელის გამო მოპასუხე ნ. ბ-ის მიმართ საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის, საიჯარო ქირის დაკისრებისა და ნივთის მფლობელობიდან გამოთხოვის თაობაზე აღძრული ადმინისტრაციული საქმე და ა. ბ-ის, გ.ბ-ის, ფ.ბ-ის, ნ.პ-ას, ს. ა-ისა და ი. ჯ-ის სარჩელის გამო მოპასუხე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, მესამე პირის – ნ. ბ-ის მიმართ იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე მიმდინარე ადმინისტრაციული საქმე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმნისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 16.03.11წ. გადაწყვეტილებით მოსარჩელის – საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა; შეწყვეტილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსა და ნ. ბ-ს შორის 30.06.98წ. იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულება; ნ. ბ-ის მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ქ. თბილისში, ... გამზ. #67-ში მდებარე ფოტო-სალონი ...-ის არასაცხოვრებელი ფართი; ი. ჯ-ს, ს. ა-ს, ნ. პ-ას, ა. გ. და ფ. ბ-ებს უარი ეთქვათ 30.06.98წ. დადებულ იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანაზე.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361.2 მუხლზე და იხელმძღვანელა რა ამავე კოდექსის მე-400 მუხლით, გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ნ. ბ-მა დათქმულ ვადაში არ შეასრულა ვალდებულება, შესაბამისად, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების შეწყვეტა. ხელშეკრულების, მხარეთა შეთანხმებით ან ცალმხრივად შეწყვეტის შესაძლებლობას ითვალისწინებდა საიჯარო ხელშეკრულებაც, რომლის მე-6 თავში საიჯარო ხელშეკრულების შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძვლად გათვალისწინებულია იჯარის ხელშეკრულების ვადის გასვლა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ თუკი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვა იწვევს ხელშეკრულების მოქმედების შეწყვეტას, ასეთი იურიდიული ფაქტის დადგომის შემდეგ, არსებობას წყვეტს იურიდიული მიზანი და შეწყვეტის შემდეგ განხორციელებული მოქმედებები აღარ მიიჩნევა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მისი შესრულების მიზნის მისაღწევად შესრულებულ მოქმედებებად. ვადის დარღვევით განხორციელებული გადახდა აღარ ემსახურება ხელშეკრულების შესრულების მიზანს, რადგან ასეთი მიზანი, ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო, გადახდის დროს, უკვე აღარ არსებობდა. სადავო ნივთზე მოპასუხის მიერ ფაქტობრივი ფლობის შენარჩუნება, საპრივატიზებო თანხისა და იჯარის ქირის დაგვიანებული გადახდა, არ წარმოშობს სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელების შესაძლებლობას. ამასთან, მოსარჩელე უფლებამოსილია მოითხოვოს უკანონო მფლობელობიდან სადავო ნივთის გამოთხოვა, რადგან მოპასუხეს არ გააჩნია სადავო ფართის მართლზომიერად ფლობის რაიმე საფუძველი.

რაც შეეხება ი. ჯ-ის და სხვათა სასარჩელო მოთხოვნას, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების როგორც ფაქტობრივი, ასევე სამართლებრივი საფუძვლები, რადგან არ დადგინდა, რომ ნ. ბ-ი 30.06.98 წ. იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების დადებისას მოსარჩელეთა მიერ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში მოქმედებდა, თუმცა აღნიშნული რომც დადასტურებულიყო, ეს ფაქტორი მაინც არ წარმოადგენდა საფუძველს იმისათვის, რომ მომხდარიყო ხელშეკრულების მხარის – მოიჯარის ჩანაცვლება სხვა პირით, რადგან სადავო შემთხვევაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ხელშეკრულების დადებამდე ჩატარებული კონკურსის შინაარსს და შედეგებს. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-მა 30.06.98წ. იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზაციის ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობის და ფართის მფლობელობიდან გამოთხოვის ნაწილში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.06.11წ. განჩინებით ნ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 16.03.11წ. გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები, სასამართლომ ქ. თბილისის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მთავარი ბუღალტრის 25.10.04წ. მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ბ-მა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის დარღვევით გადაიხადა როგორც საპრივატიზაციო, ისე საიჯარო ქირა. სააპელაციო სასამართლოს მოთხოვნის მიუხედავად ნ. ბ-მა სასამართლოში ვერ წარადგინა 2000 და 2002 წლებში გადასახდელი თანხების დადგენილი პერიოდულობით გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რის გამოც სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ბ-მა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება დათქმულ ვადაში ვერ შეასრულა, რის გამოც, მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა ხელშეკრულების შეწყვეტა. სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა მოსარჩელის მოთხოვნა სამოქალაქო კოდექსის 172.1 მუხლის შესაბამისად, კუთვნილი უძრავი ქონების გამოთხოვის შესახებ, რამდენადაც ხელშეკრულებას ვადა გაუვიდა 30.06.03წ. და ჩაითვალა შეწყვეტილად, რამაც სამართლებრივი საფუძველი გამოაცალა ნ. ბ-ის მიერ ქონების ფლობის უფლებას.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ბ-მა. კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლოებმა მხედველობაში არ მიიღეს ის გარემოება, რომ ქონების გამოსასყიდი თანხა მან გადაიხადა ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში, მაგამ ბანკის ბრალეულობით, ვადაში ვერ დაფიქსირდა თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის ანგარიშზე, რაც გახდა იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.03.12წ. განჩინებით ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გასაჩივრებული განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახალი განხილვისათვის შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს იმავე სასამართლოში, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია (სსკ.394-ე მუხლის ,,ე” ქვეპუნქტი).

საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის თავმჯდომარის 07.05.1998 წ. #1-3/197 ბრძანებით შეიქმნა ქ.თბილისში, ... გამზ.#67-ში მდებარე „...“ მიერ დაკავებული არასაცხოვრებელი ფართის საპრივატიზაციო კომისია, თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის თავმჯდომარის 12.05.1998 წ. #1-4/246 ბრძანებით განისაზღვრა აღნიშნული ფართის საპრივატიზაციო ფასი და პრივატიზაციის ფორმა – კომერციული კონკურსი იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით, 5 წლის ვადით. 16.06.1998 წ. ჩატარებულ კონკურსში მონაწილეობა მიიღო და გამარჯვებულად გამოცხადდა ნ. ბ-ი, ამ უკანასკნელსა და ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტს შორის 30.06.1998 წ. დაიდო იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულება. იჯარის ობიექტის საპრივატიზაციო ღირებულებამ შეადგინა 3450 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, ხელშეკრულება დაიდო 5 წლის ვადით – 1998 წლის 30 ივნისიდან 2003 წლის 30 ივნისამდე. საიჯარო ქირად განისაზღვრა საპრივატიზაციო ღირებულების 10 % - 345 აშშ დოლარი, ხოლო გადახდის პერიოდად - ექვსთვიანი შუალედი. გადახდა უნდა განხორციელებულიყო წელიწადში ორჯერ, 6 თვეში ერთხელ, თანაბარწილად. ხელშეკრულების მიხედვით, მოიჯარე ვალდებული იყო ობიექტის საპრივატიზაციო ღირებულების 51 % დაეფარა 1999 წლის 30 ივნისამდე, ხოლო დარჩენილი თანხა – ყოველწლიურად, ქონების დარჩენილი ღირებულების თანაბარი ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იჯარა-გამოსყიდვა ხელშეკრულების დადების მომენტში (30.06.1998 წ.) წარმოადგენდა პრივატიზების ერთ-ერთ ფორმას, პრივატიზება, თავის მხრივ, არის ფიზიკური ან იურიდიული პირების მიერ ან მათი გაერთიანების მიერ სახელმწიფო ქონებაზე ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონებაზე საკუთრების უფლების შეძენა კანონით დადგენილი წესით. მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება მისი დადების მომენტისათვის უკავშირდებოდა სამომავლო მოქმედებათა დროში ორგანიზებას და ითვალისწინებდა ვალდებულების შესრულებას დროის გარკვეულ შუალედში (05 წელი), ვალდებულების შესრულების შუალედური ვადების განსაზღვრით. ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადა ესადაგება ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში არსებულ საჯარო კანონმდებლობის მოთხოვნებს, კერძოდ საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის მინისტრის 08.09.1997წ., 31.03.1999წ. ბრძანებებით დამტკიცებული ,,სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზაციის შესახებ” დებულებების ნორმებს. ზოგადად, ვადაში იგულისხმება დროის განსაზღვრული პერიოდი, რომელსაც კანონმდებლობა უკავშირებს გარკვეული იურიდიული შედეგის დადგომას. კონკრეტულად განსაზღვრული ვადა ემსახურება არამარტო პირის დაცვას გაჭიანურებული შესრულებისგან, არამედ სამართალურთიერთობის დროში ზუსტად განსაზღვრას. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება ითვალისწინებს მისი მოქმედების დასრულების კონკრეტულ თარიღს, შესაბამისად, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა აღმკვეთი ხასიათისაა. აღმკვეთი ვადა თავის მხრივ სპობს უფლება-მოვალეობას, რადგან ამ ვადის ამოწურვასთან ერთად ილევა მხარეთა უფლება-მოვალეობის შესრულების ვადა. განსახილველ შემთხვევაში, ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლით, ხელშეკრულების მოქმედება თავისთავად შეწყვეტილია, აღნიშნული სამართლებრივი შედეგი გათვალისწინებული იყო იჯარა - გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების 6.3 პუნქტითაც. შესაბამისად, სასამართლოს მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობის გარეშეც, იგი 2003 წლის 30 ივნისიდან თავისთავად შეწყვეტილია. ამდენად, მოსარჩელის - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს იურიდიული ინტერესი იჯარა - გამოსყიდვის ფორმით პრივატიზების ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობის მოთხოვნის დაკმაყოფილებასთან მიმართებით არ იკვეთება.

სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ვალდებულების ჯეროვანი შესრულება გულისხმობს მოვალის მიერ იმ მოთხოვნათა განუხრელ დაცვას, რომელიც დაკავშირებულია შესრულების საგანთან. ხეკლშეკრულების მხარის მიერ ვალდებულების შესრულების ვადა გადაცილებულია, თუ მოვალე საკუთარი ბრალით არ შეასრულებს თავის ვალდებულებას სათანადო დროს. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის მე-400 და 401-ე მუხლების დისპოზიციებიდან გამომდინარე, უმთავრესი საკითხები, რაც მოვალის მიერ ვადის გადაცილებაზე მსჯელობისას უნდა დადგინდეს, არის ის, თუ ფორმალურად რამდენად მოხდა ვალდებულების შესრულებისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის დარღვევა და რამდენად იყო ეს დარღვევა ბრალეული. აღნიშნულის მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის გადაცილება დაადგინა ხსენებულ პირობებზე მსჯელობის გარეშე. სააპელაციო პალატას არ დაუდგენია ის, თუ როდის მოხდა ვალდებულების შესრულების მიზნით ბოლო გადარიცხვა, ანუ კონკრეტულად რა მომენტში ჩაითვალა საპრივატიზაციო თანხა და საიჯარო ქირა სრულად დაფარულად (მათ სრულად გადახდას არც ერთი მხარე სადავოდ არ ხდის). შესაბამისად, დაუდგენელი დარჩა ის ფაქტობრივი გარემოებაც, მოხდა თუ არა ფორმალურად შესრულების ვადის გადაცილება. მოპასუხემ არაერთხელ აღნიშნა, რომ მან თანხის გადახდა დროულად – 30.06.03 წ. მოახდინა, თუმცა ბანკის მიერ საბანკო ოპერაციის დაგვიანებით შესრულების შედეგად თანხის ჩარიცხვა ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის დეპარტამენტის ანგარიშზე რამოდენიმე დღის (3) დაგვიანებით მოხდა. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება უდავოდ დადგენილად ცნო, როგორც თბილისის საქალაქო სასამართლომ (16.03.2011 წ. გადაწყვეტილების 3.1.3. პუნქტი), ასევე თბილისის სააპელაციო სასამართლომაც (02.06.2011 წ. განჩინების, 4.4. პუნქტი), თუმცა სასამართლოს არ მიუცია დადგენილი გარემოებისთვის სამართლებრივი შეფასება.

გაურკვეველი დარჩა აგრეთვე ის, თუ რა სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევას ჰქონდა ადგილი, კერძოდ რა იქნა გადახდილი მოპასუხის მიერ დაგვიანებით – საიჯარო ქირა თუ უძრავი ქონების გამოსასყიდი თანხა, რამდენს შეადგენდა ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლის დროისათვის ქონების გამოსყიდვის დაუფარავი თანხა და საიჯარო ქირის გადაუხდელი თანხა.

სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა მოპასუხის მიერ საჯარიმო სანქციების გადახდის საფუძვლებსა და თანამდევ სამართლებრივ შედეგებზე. ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში არსებული 08.09.1997 წ. სახელმწიფო ქონების მართვის მინისტრის #548 ბრძანების მე-6 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საიჯარო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ შუალედურ ვადებში პირობათა შეუსრულებლობის გამოვლენის შემთხვევაში ,,მოიჯარე” იღებდა გაფრთხილებას წერილობითი სახით და ჯარიმდებოდა დარჩენილი გადაუხდელი საიჯარო თანხის და ქირის 10%-ით. ანალოგიურ რეგულაციას ითვალისწინებდა აგრეთვე სახელმწიფო ქონების მართვის მინისტრის 31.03.1999 წ. #152 ბრძანების მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომელიც საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2006 წლის 24 ოქტომბრის #1-1/1244 ბრძანების მიღებამდე მოქმედებდა. განსახილველ დავაში დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს ის, რომ 19.10.2004 წ. ნ. ბ-მა გადაიხადა ჯარიმა – 629,63 ლარი, ანუ 345 აშშ დოლარი – საპრივატიზაციო თანხის 10%, მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი საჯარიმო სანქციის დაკისრების საფუძველი - გაფრთხილება, აქტი დაჯარიმების შესახებ. ამდენად, სააპელაციო პალატას არ გაურკვევია თუ რით იყო განპირობებული მოპასუხის მიერ ჯარიმის გადახდა – საკუთარი ინიციატივით თუ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი შესაბამისი წერილობითი გაფრთხილებით, აქტით დაჯარიმების შესახებ. პალატას არ უმსჯელია თუ რა სამართლებრივი შედეგი შეეძლო გამოეწვია ან გამოიწვია აღნიშნულმა.

სააპელაციო სასამართლომ ისე დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ, რომ არ დაუდგენია სადავო უძრავი ნივთის მოპასუხე ნ. ბ-ის მფლობელობაში ყოფნის ფაქტი. აღნიშნული გარემოება მნიშვნელოვანია, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლიდან გამომდინარე, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელ წინაპირობას ნივთის უკანონო მფლობელობაში არსებობა წარმოადგენს. მოპასუხე ნ. ბ-ი უარყოფს ობიექტის ფლობას, ამასთანავე, მის სახელზე არ გაცემულა ობიექტზე – არასაცხოვრებელ ფართზე საკუთრების მოწმობა. შესაბამისად, გაურკვეველია თუ რით ირღვევა ის სამართლებრივი სიკეთე (მოცემულ შემთხვევაში მესაკუთრის მიერ ნივთის ფლობის უფლება), რომლის დაცვასაც მოსარჩელე – ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო მოითხოვს.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის გარემოებები სრულად არის გამოკვლეული და სამართლებრივად სწორადაა შეფასებული, რის გამოც იგი უცვლელად იქნა დატოვებული. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მხარის უფლება სასამართლო განხილვაზე გულისხმობს არა მხოლოდ სასამართლოსადმი მიმართვის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას გამოიტანოს სამართლიანი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება. უკანასკნელი მოთხოვნა განპირობებულია მხარის ინტერესით იცოდეს სახელმწიფოს სახელით გამოტანილი გადაწყვეტილების საფუძვლები და მოტივაცია. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმეზე არ არის სათანადოდ გამოკვლეული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, დაზუსტებას მოითხოვს სასარჩელო მოთხოვნები, ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არსებობს სსკ 412-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის ხელახალი განხილვისთვის სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.06.2011 წ. განჩინება და საქმე ხალახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ნ. ქადაგიძე

ლ. მურუსიძე