¹1254აპ ქ. თბილისი

24 იანვარი, 2008 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ი. ტყეშელაშვილი (თავმჯდომარე),

ნ. ქადაგიძე, ნ. სხირტლაძე

ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა მსჯავრდებულ გ. კ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ივნისის განაჩენზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

თელავის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 19 მაისის განაჩენით გ. კ-ი, _ დაბადებული ........ წელს, საქართველოს მოქალაქე, ნასამართლობის არმქონე, _ ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს 2000 წლის 1 ივნისამდე მოქმედი რედაქციის სსკ-ის 105-ე მუხლით, 2006 წლის 31 მაისამდე მოქმედი რედაქციის სსკ-ის 236-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილებით იმაში, რომ ჩაიდინა განზრახ მკვლელობა; ასევე _ ცეცხლსასროლი იარაღის, საბრძოლო მასალისა და ასაფეთქებელი მოწყობილობის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა, შენახვა და ტარება, რაც გამოიხატა შემდეგში:

გ. კ-ი ცხოვრობს ქ. თელავში, ..-ში. იგი მონაწილეობდა აფხაზეთის ომში, საიდანაც ნადავლის სახით ჩამოიტანა 1974 წლის ნიმუშის „კალაშნიკოვის” კონსტრუქციის, „ასკ-74” სისტემის ავტომატური იარაღი ორი მჭიდით, დიდი რაოდენობით საბრძოლო მასალა და ასაფეთქებელი მოწყობილობა, რომლებსაც მართლსაწინააღმდეგოდ ინახავდა თავის საცხოვრებელ ბინასთან არსებულ ავტოფარეხში და თავისი ძმის საცხოვრებელი ბინის მეზობლად, .....-ში მიტოვებული საცხოვრებელი სახლის კიბის ქვეშ, დამხმარე სათავსში, საიდანაც პოლიციის თანამშრომლებმა ამოიღეს: 294 ცალი სტანდარტული, ქარხნული წესით დამზადებული, 5,45 მმ კალიბრიანი, „კალაშნიკოვის” კონსტრუქციის, 1974 წლის ნიმუშის ავტომატური იარაღისათვის განკუთვნილი საბრძოლო ვაზნა; 6 ცალი სტანდარტული, გერმანული წარმოების, 7,62 მმ კალიბრიანი, „კალაშნიკოვის” კონსტრუქციის, 1947 წლის ნიმუშის ავტომატური იარაღისა და 1945 წლის ნიმუშის, „მოსინის” თვითმტენი კარაბინისათვის განკუთვნილი 1943 წლის საბრძოლო ვაზნა; 8 ცალი სტანდარტული, 7,62 მმ კალიბრიანი, 1801\30 წლის ნიმუშის, „მოსინის” კონსტრუქციის შაშხანებისა და 1938\44 წლის ნიმუშის კარაბინისათვის განკუთვნილი ვაზნა; ასევე _ „დეგტიანოვისა” და „კალაშნიკოვის” კონსტრუქციის ტყვიამფრქვევებისათვის განკუთვნილი, 1908 წლის ნიმუშის ვაზნები, 4 დიდი ზომის, სტანდარტული სამხედრო დანიშნულების, 12,7 მმ კალიბრიანი, 1932 წლის ნიმუშის საბრძოლო ვაზნა ჯავშანსაწინააღმდეგო ამაალებელი ტყვიით, რომელიც განკუთვნილია მსხვილკალიბრიანი „ДМК”, „НСВ”, „УБ”, „ А-127” ტყვიამფრქვევებისათვის. პოლიციელებმა ასევე ამოიღეს აგს-17 ტიპის 1 ჭურვი, განკუთვნილი სამხედრო დანიშნულების სადაზგო ავტომატური ყუმბარმტყორცნებისათვის; სტანდარტული ქარხნული წესით დამზადებული 80 მმ კალიბრიანი ჭურვი, რომელიც აღჭურვილია შებრუნებული ტიპის მყისეული მოქმედების ამფეთქებლით; ლითონის კორპუსის მქონე 7 კაფსულა-დეტონატორი; აგრეთვე _ ორი ხელყუმბარა და ორი მოწყობილობა, რომელიც წარმოადგენს სტანდარტულ, ქარხნული წესით დამზადებულ სამხედრო დანიშნულების ასაფეთქებელ მოწყობილობათა კატეგორიაში შემავალ, მხვრეტავ „ფ-1” და „რგდ-5” ტიპის ხელყუმბარებს და კონკრეტულად მათთვის შესაბამის „უზრგგ” ტიპის საფალიე მოწყობილობებს. პოლიციის თანამშრომლებმა ასევე ამოიღეს ¹1368909 „აკს” სისტემის, 1974 წლის „კალაშნიკოვის” ავტომატური იარაღი და 16-კალიბრიანი „იჟ-17” მოდელის ცალლულიანი სანადირო თოფი.

გ. კ-ი 1998 წლის 24 ივნისს თავის მეგობრებთან ერთად იმყოფებოდა ქ. თელავში, კაფე „ბაროკოში”, სადაც დაახლოებით 22 საათზე მივიდა თელავის რაიონის სოფელ ........ი მცხოვრები გ. რ-ი. მთვრალ გ. კ-ს სიტყვიერი შელაპარაკება მოუვიდა მასთან, რის გამოც გ. რ-მა იგი თავისი ავტომანქანით წაიყვანა სასადილო „აბსაიდის” მიმდებარე ტერიტორიაზე, სადაც მიაყენა სხეულის მსუბუქი ხარისხის დაზიანება ჯანმრთელობის ხანმოკლე მოშლით. ნაცემი გ. კ-ი გ. რ-მა დატოვა სასადილოსთან. ამით განაწყენებულმა გ. კ-მა გადაწყვიტა შურისძიება და გ. რ-ის მოკვლა. განზრახვის სისრულეში მოსაყვანად მან ავტოფარეხიდან აიღო 5,45 მმ კალიბრიანი, 1974 წლის ნიმუშის, „კალაშნიკოვის” კონსტრუქციის, „აკს-74” სისტემის ავტომატური იარაღი ორი მჭიდით საბრძოლო ვაზნებთან ერთად, რომელსაც მართლსაწინააღმდეგოდ ინახავდა და ატარებდა, ასევე _ „იჟ-17” მოდელის 16 კალიბრიანი ერთლულიანი სანადირო თოფი, რომელიც ჰქონდა სათანადო ნებართვის გარეშე. შეიარაღებულმა გ. კ-მა გ. რ-ს დაუწყო ძებნა და ისევ მივიდა კაფე „ბაროკოსთან”, სადაც მას მანქანაში ჩაუსხდნენ მეგობრები _ გ. ს-ი და ბ. მ-ი. გ. კ-მა გ. ს-ი დატოვა თავის სახლში, ხოლო თვითონ და ბ. მ-ი გაემართნენ ქალაქის ცენტრისაკენ. გ. კა-მა მოძებნა თავისი ძმა, რომელსაც უამბო გ. რ-თან მომხდარი კონფლიქტის შესახებ და გაანდო თავისი განზრახვა, რის შემდეგაც მათ დაიწყეს ქალაქში სიარული, რათა ენახათ გ. რ-ი. თელავში მოძრაობისას ისინი შეხვდნენ კ. ე-ს, რომელიც იჯდა გ. უ-ის მანქანაში. გ. კ-მა მათაც უამბო მომხდარი კონფლიქტის შესახებ და იმის თაობაზეც, რომ უნდოდათ გ. რ-ის მოძებნა საქმის გასარჩევად. მეგობრებმა სცადეს გ. კ-ის დაწყნარება, მაგრამ ის მაინც წავიდა სოფელ კურდღელაურის მიმართულებით. კ. ე-ძე და გ. უ-ი ავტომანქანით გაჰყვნენ მათ. გ. რ-ის სახლთან მივიდნენ დაახლოებით 1 საათზე. გ. კ-მა დაუძახა მას, რომელიც „ტტ-1” სისტემის, ¹ნ-ჟ-2518-ით შეიარაღებული გამოვიდა თუ არა თავისი საცხოვრებელი სახლის ეზოდან, ჭიშკართან მდგარმა გ. კ-მა დაუწყო ავტომატიდან ერთჯერადი რეჟიმით სროლა. მან გ. რ-ს ესროლა დაახლოებით 22 ტყვია. სროლის შედეგად მიღებული დაზიანებების გამო გ. რ-ი დაეცა მიწაზე, რის შემდეგაც სანადირო თოფიდან ესროლა გ. კ-ის ძმამ _ დ. კ-მა. ცეცხლსასროლი იარაღებიდან გასროლილი ჭურვების შედეგად თავის ქალასა და სხვა ორგანოების დაზიანება გახდა გ. რ-ის სიკვდილის უშუალო მიზეზი. იგი შემთხვევის ადგილზევე გარდაიცვალა, გ. კ-ი კი მიიმალა.

აღნიშნული ქმედებისათვის გ. კ-ს საბოლოოდ მიესაჯა 9 წლით თავისუფლების აღკვეთა; მას სასჯელის მოხდაში ჩაეთვალა 1998 წლის 25 ივნისიდან 2000 წლის 27 აპრილამდე პატიმრობაში ყოფნის ვადა.

განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულის ინტერესების დამცველმა, ადვოკატმა ი. უ-მ. მან ითხოვა მსჯავრდებულის ქმედების დაკვალიფიცირება უეცარი, ძლიერი სულიერი აღელვების მდგომარეობაში ჩადენილ მკვლელობად და სასჯელის შემსუბუქება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ივნისის განაჩენით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განაჩენი დარჩა უცვლელად.

კასატორი _ მსჯავრდებული გ. კ-ი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ განაჩენი უკანონო, უსაფუძვლო და უსამართლოა, რადგან გამოტანილია არსებითი და მნიშვნელოვანი სამართლებრივი და საპროცესო დარღვევებით, ამიტომ ის უნდა გაუქმდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლომ საქმე განიხილა მსჯავრდებულის დაუსწრებლად, როდესაც მისი დასწრება საქართველოს სსსკ-ის 443-ე, 444-ე და მე-11 მუხლებით სავალდებულო იყო; მსჯავრდებულის ინტერესებს იცავდა ადვოკატი თ. ბ-ი, რომლის მიმართაც აშკარად უარყოფითი და კონფლიქტური დამოკიდებულება ჰქონდა მოსამართლეს; როდესაც საპატიო მიზეზით ეს ადვოკატი სხდომაზე არ გამოცხადდა, სასამართლომ მას დაუნიშნა სახაზინო ადვოკატი; ამის გამო გ. კ-მა გააუქმა ხელშეკრულება თ. ბ-თან და სურდა ახალი დამცველის აყვანა, რის შესახებაც მან 26 მაისს დეპეშით აცნობა სასამართლოს, 19 ივნისს კი შეიტყო, რომ სახაზინო ადვოკატის მონაწილეობით სასამართლოს გამოუტანია უკანონო განაჩენი; საქმეში ჩაკერებული დეპეშის ასლი ყალბია, მას არ ახლავს ქვითარი და არც მიღებაზეა გ. კ-ის ხელმოწერა; ასეთი დეპეშა თელავში არ ჩასულა, რის გამოც მსჯავრდებულმა პროცესში მონაწილეობა ვერ მიიღო; მას არ მიეცა საშუალება, აეყვანა სხვა ადვოკატი, ასევე _ აეცილებინა სახაზინო ადვოკატი, რომელიც მას არ შეხვედრია და პოზიციები არ შეუთანხმებია; სასამართლომ მსჯავრდებულს შეუზღუდა თავის დაცვისა და საბოლოო სიტყვის უფლება.

კასატორის აზრით, სახაზინო ადვოკატმა დაარღვია მისი დაცვის უფლება, დაცვა განახორციელა ფორმალურად, საქმის მასალების გაცნობის გარეშე; მან მოითხოვა მსჯავრდებულის ქმედების დაკვალიფიცირება ფიზიოლოგიური აფექტის მდგომარეობაში ჩადენილად და შესაბამისი სასჯელის დანიშვნა, რაც უხეშად არღვევს მისი დაცვის უფლებას, რადგან ფიზიოლოგიური აფექტის პირობებში გ. კ-სათვის სასჯელის შეფარდების მოთხოვნა აღარ შეიძლება; ფაქტი მოხდა 1998 წლის 24 ივნისს; სსსკ-ის 28-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ე” ქვეპუნქტის თანახმად, სისხლისსამართლებრივი დევნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ დევნა უნდა შეწყდეს; აღნიშნულის გამო ადვოკატს უნდა მოეთხოვა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო სასჯელის გამოუყენებლობა; მან ასევე არ იშუამდგომლა მსჯავრდებულისათვის ანალოგიური საფუძვლით სსკ-ის 236-ე მუხლით დანიშნული სასჯელის მოხსნა, რის გამოც დაირღვა დაცვის უფლება.

მსჯავრდებულ გ. კ-ს მიაჩნია, რომ სასამართლომ ასევე უკანონოდ დასდო მსჯავრი საქართველოს სსკ-ის 236-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილებით, რადგან ამ შემთხვევაშიც გასული იყო 2000 წლის 1 ივნისამდე მოქმედი რედაქციის სსკ-ის 49-ე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა _ 5 წელი, ხოლო ფაქტის ჩადენიდან განაჩენის დადგენამდე გასული იყო 5 წელი და 11 თვე; თავად გ. კ-ი არ მიმალულა, არ ჩაუდენია ახალი დანაშაული, ესწრებოდა ყველა პროცესს და წინასწარ პატიმრობაში, ნაცვლად 1 წლისა, იმყოფებოდა 1 წელი და 8 თვე; მას არასოდეს ჰქონია აღკვეთის ღონისძიებად შეფარდებული პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ გადაცემა, როგორც განაჩენშია აღნიშნული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ სასამართლო არ იცნობდა მის საქმეს; სასამართლო რომ არაობიექტური და უკანონო იყო, იმაშიც ჩანს, რომ არ დანიშნა დამატებითი ექსპერტიზა და თავად შეითავსა ფსიქოლოგიური ექსპერტიზის ფუნქცია; ასეთ შემთხვევაში, თანახმად სსსკ-ის 36-ე მუხლისა, დამატებითი ექსპერტიზის ჩატარება სავალდებულო იყო.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მსჯავრდებული გ. კ-ი ითხოვს განაჩენის გაუქმებას და საქმის დაბრუნებას იმავე სასამართლოში ხელახლა განსახილველად.

სამოტივაციო ნაწილი:

პალატამ შეისწავლა საქმის მასალები, გააანალიზა საჩივრის საფუძვლიანობა და მივიდა დასკვნამდე, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის წინასწარი გამოძიებისას მოპოვებული და სასამართლო სხდომაზე გამოკვლეული მტკიცებულებები სათანადოდაა გაანალიზებული და შეფასებული, უდავოდ დადგენილია, რომ გ. კ-მა ჩაიდინა განზრახ მკვლელობა, ასევე _ ცეცხლსასროლი იარაღისა და საბრძოლო მასალის მართლსაწინააღმდეგო შეძენა, შენახვა და ტარება. ამ დასკვნის საფუძველს წარმოადგენს უტყუარ მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რაც საკმარისია საქმეზე ჭეშმარიტების დასადგენად და, ამდენად, გასაჩივრებული განაჩენი დასაბუთებულია.

უსაფუძვლოა კასატორის მოტივი, რომ მისი დასწრება სააპელაციო პალატის სხდომაზე სავალდებულო იყო. სსსკ-ის 531-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, მსჯავრდებულს, რომელიც პატიმრობაში არ იმყოფება, იძახებენ სააპელაციო სასამართლოში და მისი გამოუცხადებლობა არ აბრკოლებს საქმის განხილვას, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც იგი საჩივრის ავტორია. ამ შემთხვევაში საქმის მოსმენა გადაიდება და აპელანტის განმეორებით გამოუცხადებლობის შემთხვევაში საქმე მის დაუსწრებლად განიხილება.

როგორც ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვა არაერთხელ გადაიდო, მსჯავრდებულს ეგზავნებოდა შეტყობინებები საქმის განხილვის თარიღის შესახებ, რომელთაგან ორი _ ადრესატს პირადად ჩაბარდა (ტ. 3, ს.ფ. 14; 16). სხდომებს ესწრებოდა გ. კ-ის ადვოკატი და სასამართლო უფლებამოსილი იყო, საქმე განეხილა მსჯავრდებულის დაუსწრებლად.

კასატორი მიუთითებს, რომ დეპეშა სახაზინო წესით ადვოკატის დანიშვნის თაობაზე არ ჩაბარდა და ამის გამო ვერ მიიღო მონაწილეობა სხდომაზე, რაც უსაფუძვლოა, ვინაიდან იგი არ ცხადდებოდა სასამართლოში.

მსჯავრდებულის განცხადებით, მას სურდა სხვა ადვოკატის აყვანა, რაც არ დასტურდება საქმის მასალებით. გ. კ-მა დეპეშით აცნობა სასამართლოს, რომ გააუქმა ხელშეკრულება ადვოკატთან და მოითხოვა, იგი გაეთავისუფლებინათ დაცვის მოვალეობისაგან. ამის თაობაზე ადვოკატმა განუმარტა სასამართლოს, რომ გ. კ-მა, გაურკვეველი მოტივით, გააუქმა ხელშეკრულება და სთხოვა, შეეწყვიტა მისი დაცვა (ტ. 3, ს.ფ. 58-59). ამის გამო სხდომა კვლავ გადაიდო და გ. კ-ს დაენიშნა დამცველი სახაზინო წესით. თავად კასატორი აღნიშნავს, რომ დეპეშა გაგზავნა 2007 წლის 26 მაისს და იცოდა, რომ 29 მაისს დანიშნული იყო საქმის განხილვა. ამის მიუხედავად, მას არ აუყვანია დამცველი შეთანხმებით, რისთვისაც ჰქონდა დრო, ვინაიდან საქმის განხილვა დასრულდა 7 ივნისს.

კასატორი მიუთითებს, რომ ვერ დაიცვა საკუთარი ინტერესები, რადგან სააპელაციო სასამართლომ საქმე ,,ჩუმად" განიხილა. ეს მოტივი ეწინააღმდეგება გ. კ-ის განცხადებას, რომ მის ინტერესებს სასამართლოში იცავდა ადვოკატი, რომელსაც ენდობოდა და თვითონაც ,,თვალყურს ადევნებდა პროცესს" (ტ. 3, ს.ფ. 84).

საჩივრის ავტორს არასწორად აქვს გაგებული საქართველოს 2000 წლის 1 ივნისამდე მოქმედი რედაქციის სსკ-ის 49-ე მუხლის მოთხოვნები, რაც პირის სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემის ხანდაზმულობის ვადებს ეხება.

დადგენილია, რომ გ. კ-ი დააკავეს მომხდარის დღესვე და იმ დროს მოქმედი რედაქციის სსკ-ის 105-ე მუხლით ბრალდებულის სახით სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მისცეს 1998 წლის 27 ივნისს, ხოლო 238-ე მუხლის 1-ლი, მე-2 და მე-4 ნაწილებით _ 1999 წლის 18 დეკემბერს (ტ. 1, ს.ფ. 72; 94-95; 437-441).

უსაფუძვლოა კასატორის ის მოტივიც, რომ სასამართლოს უნდა დაენიშნა დამატებითი ფსიქოლოგიური ექსპერტიზა. ამგვარი ექსპერტიზა ჩატარდა და დასკვნაში მითითებულია, რომ ცალკეულ პირთა ჩვენებები გამორიცხავს ფიზიოლოგიურ აფექტს. საექსპერტო კომისიამ გასცა ალტერნატიული პასუხი და მიუთითა, რომ აფექტის საკითხის დადგენა დამოკიდებული იყო იმაზე, თუ რომელ პირთა ჩვენებებს მიიჩნევდა სარწმუნოდ სასამართლო (ტ. 1, ს.ფ. 677-685).

ექსპერტმა ლ. ჩ-მა სააპელაციო სასამართლოს განუმარტა, რომ საქმეზე დაკითხული ზოგიერთი პირის ჩვენება გამორიცხავს აფექტის არსებობას (ტ. 3, ს.ფ. 47).

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი არ ითვალისწინებს რომელიმე სახის ექსპერტიზის ჩატარების ვალდებულებას. ამასთან, გააანალიზა რა საქმის მასალები, სააპელაციო პალატამ საფუძვლიანად არ გაიზიარა მოთხოვნა გ. კ-ს ქმედების სსკ-ის 111-ე მუხლით დაკვალიფიცირების შესახებ.

სახაზინო წესით დანიშნულ ადვოკატს არ განუცხადებია, რომ არ იცნობდა საქმის მასალებს და ვერ შეძლებდა გ. კ-ის ინტერესების დაცვას, ამიტომ უსაფუძვლოა კასატორის მოტივი, თითქოს დაირღვა მისი დაცვის უფლება.

საგულისხმოა, რომ გასაჩივრებული განაჩენის გამოტანის შემდეგ გ. კ-ის ინტერესების დასაცავად ორდერი გამოიწერა იმ ადვოკატზე, რომლის მომსახურებაზეც მსჯავრდებულმა უარი განაცხადა სააპელაციო სასამართლოში.

ამრიგად, გასაჩივრებული განაჩენი უნდა დარჩეს უცვლელად, რადგან იგი კანონიერი და სამართლიანიცაა, მატერიალური კანონი სწორადაა გამოყენებული, ხოლო სისხლის სამართლის საპროცესო კანონი არ დარღვეულა.

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სსსკ-ის 561-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,ა" ქვეპუნქტით, 568-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

მსჯავრდებულ გ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ივნისის განაჩენი გ. კ-ის მიმართ დარჩეს უცვლელად.

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.