¹ბს-1052-1043 (კ-11) 23 მაისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ა. მ-ი;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო;

მესამე პირი_საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება_ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 აპრილის განჩინება;

დავის საგანი _ სარჩოს დაკისრება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2010 წლის 23 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ა. მ-მა მოპასუხის–საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 აგვისტოს საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით დანიშნული სარჩოს 238 ლარისა და 40 თეთრის ოდენობით 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან დაკისრებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით ა. მ-ის სარჩელს დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი ხანდაზმულობის გამო.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ, 2010 წლის 11 იანვარს, ა. მ-ის მიმართ გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის სასამართლოს 1999 წლის 01 აპრილის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ა. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხე საქართველოს საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტს ა. მ-ის სასარგებლოდ, 1999 წლის 02 თებერვლიდან, მდგომარეობის შეცვლამდე დაეკისრა ყოველთვიურად 278 ლარის ანაზღაურება, საქართველოს რესპუბლიკის ტრანსპორტის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მითითებით.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2009 წლის 26.11¹18/119/5-9 წერილით ა. მ-ს ეცნობა, რომ სამოქალაქო ავიაციის სალიკვიდაციო კომისიის მიერ გადაცემული მასალების თანახმად, 2006 წლის 1 ოქტომბრამდე ყოველთვიური ზიანის ანაზღაურების სარჩო შეადგენდა 516 ლარს 40 თეთრს, ხოლო ძველი დავალიანება _ 1854.30 ლარს.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის დარეგულირების სპეციალური ნორმატიული დანაწესების თანახმად, მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციული ორგანოსადმი ქმედების განხორციელების დავალების სასარჩელო მოთხოვნის კანონით დადგენილი წინაპირობა არ არსებობდა ასეთი მოთხოვნის ხანდაზმულობის გამო.

სასამართლოს მითითებით საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის”-თანახმად განისაზღვრა ზიანის ანაზღაურების პირობები, მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად, აგრეთვე, იმ საწარმოო ტრამვისათვის, რომელიც მას მიადგა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას (მიუხედავას მათი საკუთრების და ორგანიზაციულ სამართლებრივი ფორმებისა) ორგანიზაციის ტერიტორიაზე ან მის ფარგლებს გარეთ აგრეთვე, სამუშაოზე ან სამუშაოს შემდეგ მგზავრობისას დამქირავებლის მიერ გამოყოფილ ტრანსპორტზე. სასამართლომ ასევე მიუთითა, ზემო ხსნებულ ბრძანებულებაში 2003 წლის 11 სექტემბერის ცვლილებაზე, რითაც ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მე-12 მუხლი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით ,,ორგანიზაციაში შრომის ანაზღაურების მინიმალური ხელფასის ცვლილების შესაბამისად ხდება სასამართლოს ან დამქირავებლის მიერ დადგენილი ყოველთვიური სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშება, მიუხედავად იმისა, როდის მიიღო დაზარალებულმა ტრავმა” და აღნიშნა, რომ ხსენებული ცვლილების შესაბამისად, მოსარჩელის განმარტებით საქართველოს საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტის ბრძანებით გადაუნგარიშდა დანიშნული სარჩო 238 ლარის და 40 თეთრის ოდენობით და მისი სარჩოს ოდენობა განისაზღვრა 516 ლარით და 40 თეთრით, რომელსაც ღებულობდა 2006 წლის 1 ოქტობრამდე, რაც სასამართლოს აზრით დასტურდება საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2009 წლის 26.11¹18/119/5-9 წერილით.

სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ”. ამასთან, საქართველოს მთავრობას დაევალა აღნიშნული საკითხის მოსაწესრიგებლად ნორმატიული აქტის მიღების უზრუნველყოფა. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ 2007 წლის 24 მარტს მიღებულ იქნა ნორმატიული აქტი – “შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” ¹53 დადგენილება, რომელმაც ცალკეულ საკითხთა მიმართ დაადგინა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებისგან განსხვავებული წესი, კერძოდ, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების 1-ლი მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად ,,დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულს ჯანმრთელობის შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა. სასამართლომ მიუთითა ამავე დადგენილების მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტზე, რომლის თანახმად, ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ზიანის ანაზღაურების სარჩო ექვემდებარება ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

სასამართლოს მოსაზრებით, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების შესაბამისად, მოსარჩელეს ა. მ-ს მინიჭებული ჰქონდა სარჩოს მიღების უფლება, რომელიც გადაანგარიშებას დაექვემდებარა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებაში 2003 წლის 11 სექტემბერს შეტანილი ცვლილებით და საქართველოს პრეზიდენტის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მე-12 მუხლის შესაბამისად, 238 ლარის და 40 თეთრის ოდენობით, თუმცა საქმეზე მხარეების მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი ბრძანება მოსარჩელის მიმართ დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების თაობაზე.

სასამართლომ მიუთითა, რომ 2006 წლის 1-ლი ოქტომბრიდან სამოქალაქო ავიაციის სისტემაში დასახიჩრებულ ა. მ-ს შეუჩერდა ყოველთვიური სარჩოს გაცემა, რომელზეც იმ დროისათვის მას უფლება შენარჩუნებული ჰქონდა მოქმედი ნორმატიული აქტების შესაბამისად. სარჩოს გაცემის შეჩერების საფუძველს წარმოადგენდა ლიკვიდირებული სამოქალაქო ავიაციის უფლებამონაცვლის დაუდგენლობა, რომელიც ყოველთვიური წარდგინებით მიმართავდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს თანხის გამოყოფაზე მოსარჩელის მიმართ სარჩოს თანხის გაცემის უზრუნველსაყოფად, საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულების ,,საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიის შექმნის შესახებ” მე-3 პუნქტის შესაბამისად.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ უფლენამონაცვლეობაში მოიაზრებოდა უფლებამონაცვლეზე იმ უფლებების და ვალდებულებების გადასვლა, რომლითაც აღჭურვილი იყო ლიკვიდირებული დაწესებულება, აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს აზრით, მოსარჩელეს შეეძლო მიემართა საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს მიმართ სარჩელით 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით დადგენილ ხანდაზმულობის სამწლიან ვადაში 238 ლარის და 40 თეთრის ოდენობით ზიანის დაკისრების შესახებ, როგორც სამოქალაქო ავიაციის უფლებამონაცვლის მიმართ, რაც არ განუხორციელებია 2010 წლის ივნისამდე.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. მ-მა

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 აპრილის განჩინებით ა. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან ძალადაკარგულად გამოცხადდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება. ამასთან, საქართველოს მთავრობას დაევალა აღნიშნული საკითხის მოსაწესრიგებლად ნორმატიული აქტის მიღების უზრუნველყოფა. მითითებული ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ, მიღებულ იქნა ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ “შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილება, რომლის მეორე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის N¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ,,ზიანის ანაზღაურების სარჩო” ექვემდებარება ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა. Mამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, დამსაქმებელს უფლება აქვს ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის N¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ყოველთვიური ,,ზიანის ანაზღაურების სარჩოს” ნაცვლად გასცეს ერთჯერადი კომპენსაცია ზიანის ანაზღაურების სარჩოს მიმღებთან შეთანხმებით. მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად კი განისაზღვრა, რომ დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში, წყდება დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება, ხოლო ხსენებული დადგენილების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, განისაზღვრა, რომ ,,სსიპ – სოციალური მომსახურების სააგენტომ (შემდგომში – სააგენტო) უზრუნველყოს “საქნახშირის” დეპარტამენტის შახტებსა და სხვა საწარმოებში შექმნილი მდგომარეობისა და მათი მუშაობის გაუმჯობესების ღონისძიებთა შესახებ” საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1995 წლის 15 ოქტომბრის N¹429 -ა ბრძანებულებისა და ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების 421-ე პუნქტის საფუძველზე 2007 წლის 1 მარტამდე სსიპ _ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდში რეგისტრირებული, აგრეთვე, აღნიშნულ პერიოდამდე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით დადასტურებული უდავო მოთხოვნებით წარმოქმნილი დავალიანებების დაფარვა 2007 წლის 1 მარტამდე პერიოდში. Mამავე მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირებისათვის წყდება სარჩოსა და სხვა გასაცემების გაცემის ვალდებულება 2007 წლის 1 მარტიდან, ხოლო იმ პირების მიმართ, რომლებზეც არ განხორციელებულა მათი გაცემის ვალდებულების დაკისრება, მითითებული ვალდებულებები აღარ შეიძლება წარმოიშვას. ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული პირებისათვის სააგენტოს მიერ სარჩოს გაცემის ვალდებულების შეწყვეტის გამო, დამატებით გაიცეს ერთჯერადი კომპენსაცია დანიშნული ზიანის ანაზღაურების სარჩოს – ექვსი თვის ოდენობით.”

სააპელაციო სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” და 23-ე პუნქტზე მითითებით აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მხარე მუშაობდა საქართველოს რესპუბლიკის საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტში, რომლის ლიკვიდაციაც განხორციელდა 2002 წელს და როგორც სტრუქტურული ერთეული შევიდა საქართველოს ტრანსპორტის და კომუნიკაცის სამინისტროში, ამ უკანსკნელის ლიკვიდაცია განხორციელდა 2004 წელს და ის შეუერთდა საქართველოს ინფრასტრუქტურისა და განვითარების სამინისტროს, ხოლო ხსენებული სამინისტროს ლიკვიდაციის შემდგომ შეიქმნა საქართველოს ეკონომიკისა და განვითრების სამინისტრო, რომელიც გახდა თავის მხრივ საქართველოს რესპუბლიკის ტრანსპორტის დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე და დღეის მდგომარეობით ამ უკანასკნელის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ”, რითაც ა. მ-ს გადაუნგარიშდა სარჩო, დღეის მდგომარეობით ძალადაკარგულია. ხსენებული ბრძანებულების 23-ე პუნქტი კი, სარჩოს გადაანგარიშების წესს არ ითვალისწინებდა ორგანიზაციის ლიკვიდაციის შემთხვევაში, რაც ასევე არ არის გათვალისწინებული 2007 წლის 24 მარტის ¹53 მთვარობის დადგენილებითაც, ამიტომ ის, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2009 წლის 26 ნოემბრის წერილის თანახმად მოსარჩელე მხარის სარჩოს ასაღები თანხა შეადგენს 516 ლარსა და 40 თეთრს და იგი აღნიშნულ სარჩოს ღებულობდა 2006 წლის 01 ოქტომბრამდე, არ ქმნის საფუძველს გადაანგარიშებული სარჩოს ანაზღაურების დავალდებულებისა, ვინაიდან, ზემოთ მითითებული ნორმატიული აქტებით არ განსაზღვრულა შესაბამისი დანაწესი ასეთი უფლების რეალიზაციისათვის. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა სამართლებრივი საფუძველი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. მ-მა.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია, რომ ა. მ-ელი სარჩოს ღებულობდა 2006 წლის 1 ოქტომბრამდე. მისი აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს პრეზიდენტის ¹48 ბრძანებულება 2005 წლის 7 ნოემბრის ცვლილებების შედეგად აღარ ითვალისწინებდა სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების შესაძლებლობას, ვინაიდან მოცემული დავის საგანს წარმოადგენს დანიშნული და გარკვეული პერიოდამდე მიღებული სარჩოს სხვაობის გაცემა.

კასატორი აღნიშნავდა, რომ საქმის მასალებით ცალსახად დასტურდება, რომ ის სარჩოს ღებულობდა გაზრდილი ოდენობით და შესაბამისი სამართლებრივი საფუძველით, აღნიშნულის უარყოფის ტვირთი კი ეკისრება მოპასუხეს.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ კასატორი-ა. მ-ი არის სამოქალაქო ავიაციის სისტემაში პროფდაავადებული პირი. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ, 2010 წლის 11 იანვარს, ა. მ-ის მიმართ გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი ქ. თბილისის ... რაიონის 1999 წლის 1 აპრილის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ა. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხე საქართველოს საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტს ა. მ-ის სასარგებლოდ, 1999 წლის 2 თებერვლიდან, მდგომარეობის შეცვლამდე დაეკისრა ყოველთვიურად 278 ლარის ანაზღაურება.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2009 წლის 26 ნოემბრის ¹18/119/5-9 წერილით ა. მ-ს ეცნობა, რომ სამოქალაქო ავიაციის სალიკვიდაციო კომისიის მიერ გადაცემული მასალების თანახმად, 2006 წლის 1 ოქტომბრამდე ყოველთვიური ზიანის ანაზღაურების სარჩო შეადგენდა 516 ლარს და 40 თეთრს, ხოლო ძველი დავალიანება-1854,30 ლარს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და შესაბამისად, არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

იმ პირობებში, როდესაც სააპელაციო სასამართლო ადასტურებს ა. მ-ისათვის სარჩოს თანხის ოდენობის გაზრდისა და მის მიერ გაზრდილი სარჩოს თანხის მიღების ფაქტს, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ მოქმედი ნორმატიული აქტებით არ არის განსაზღვრული შესაბამისი დანაწესი ასეთი უფლების რეალიზაციისათვის.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ სს “...” ქ. თბილისის ისანი-სამგორის ფილიალის, ...ის სერვის ცენტრის მიერ ა. მ-ის ანგარიშიდან გაკეთებულ ამონაწერზე, რომლითაც უდავოდ დადასტურებულია ის გარემოება, რომ ა. მ-ი 2006 წლის იანვრიდან 2006 წლის სექტემბრის ჩათვლით იღებდა ყოველთვიურ სარჩოს 516,40 ლარის ოდენობით.

საკასაციო განმარტავს, რომ ყოველთვიური სარჩოს თანხის _278 ლარის ანაზღაურების უფლება ა. მ-მა მოიპოვა სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე, ხოლო გაზრდილი სარჩოს _ 516,40 ლარის მიღების უფლება მას ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიანიჭა. ამდენად, ის ფაქტი, რომ ა. მ-ს ჰქონდა გაზრდილი სარჩოს _ 516,40 ლარის მიღების უფლება სადავო არ არის.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა დაადგინოს ის გარემოება, ხომ არ აუნაზღაურდა ა. მ-ს 2006 წლის 1 ოქტომბრის შემდგომი პერიოდის სარჩოს თანხა და ასეთის არსებობის შემთხვევაში რა ოდენობით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოების სათანადოდ გამოკვლევის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს მსგავსი კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად (10.04.09. განჩინება საქმეზე ¹1101-1063 (2კ-08); 19.05.10 განჩინება საქმეზე ¹ბს-373-361(კ-10)).

მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულებით საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს, ფინანსთა სამინისტროს, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა და იუსტიციის სამინისტროს წარმომადგენელთა მონაწილეობით შეიქმნა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისია. ხსენებული განკარგულების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაევალა ლიკვიდაციის პროცესში დაეფარა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის პროფდაავადებულ, დასახიჩრებულ და მარჩენალდაკარგულ პირთა მიმართ არსებული დავალიანებებისა და ამ კატეგორიისათვის სასამართლო გადაწყვეტილებებით მიკუთვნებული თანხები და ლიკვიდაციის დასრულების შემდეგ უზრუნველეყო ამ პირთათვის ზიანის ანაზღაურება სალიკვიდაციო კომისიის წარდგინების საფუძველზე. საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ მუშაობა ფაქტობრივად დაასრულა 2006 წლის 30 მაისს, იმავე დღეს შედგა ¹16 სხდომის ოქმი, რომელიც თანდართულ მასალებთან ერთად 2006 წლის 21 აგვისტოს გადაეცა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან ძალადაკარგულად გამოცხადდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება. ამასთან, საქართველოს მთავრობას დაევალა აღნიშნული საკითხის მოსაწესრიგებლად ნორმატიული აქტის მიღების უზრუნველყოფა. აღნიშნული ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებულ იქნა ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ “შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილება, რომლის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად განისაზღვრა, რომ დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში, წყდება დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება, ხოლო ხსენებული დადგენილების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად კი სსიპ _ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდს დაევალა ძველი წესით დანიშნულ სარჩოზე არსებული დავალიანებების დაფარვა 2007 წლის 1 მარტამდე.

საგულისხმოა ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის შესაბამისად, დამსაქმებლის (მათ შორის სახელმწიფო დაწესებულების) ლიკვიდაციის შემთხვევაში ყოველთვიური სარჩოს გაცემის ვალდებულება წყდებოდა, ლიკვიდირებული დამსაქმებლის შემთხვევაში სარჩოს მიმღებს ეძლეოდა სარჩოს დავალიანების თანხა მხოლოდ 2007 წლის 1 მარტამდე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ “საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიის შექმნის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულება, რომლითაც შეიქმნა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ძალადაკარგულად გამოცხადდა “საქართველოს პრეზიდენტისა და სახელმწიფო მეთაურის ზოგიერთი განკარგულების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 17 აგვისტოს ¹428 განკარგულებით. ამდენად, მართალია, საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ მუშაობა დაასრულა 2006 წლის 30 მაისს და იმავე დღეს შედგა საბოლოო სხდომის ¹16 ოქმი, რომელიც თანდართულ მასალებთან ერთად 2006 წლის 21 აგვისტოს გადაეცა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, თუმცა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ იურიდიულად ფუნქციონირება შეწყვიტა მხოლოდ “საქართველოს პრეზიდენტისა და სახელმწიფო მეთაურის ზოგიერთი განკარგულების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 17 აგვისტოს ¹428 განკარგულებით. შესაბამისად, მიჩნეული უნდა იქნას, რომ სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაცია დასრულდა 2007 წლის 17 აგვისტოს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაციის დასრულებამდე (2007 წლის 17 აგვისტო) მის უფლებამონაცვლედ ნორმატიული აქტებით დადგენილი იქნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, ამ უკანასკნელს საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულების მე-3 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე ეკისრებოდა ვალდებულება წარდგინებით მიემართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსათვის მოსარჩელეთა მიმართ ყოველთვიური სარჩოს გაცემის უზრუნველყოფის მიზნით 2007 წლის 1 სექტემბრამდე პერიოდზე. ამასთან, იმ ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, რომ 2007 წლის 17 აგვისტოს დასრულდა სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაცია, 2007 წლის 1 სექტემბრიდან საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს აღარ ეკისრება ვალდებულება განახორციელოს ქმედება მოსარჩელეთა მიერ სარჩოს მიღების უზრუნველსაყოფად, ვინაიდან, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში წყდება დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოვეთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი თავად დაადგინოს ახალი ფაქტობრივი გარემოებები და შეაფასოს ახალი მტკიცებულებები, ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოითხოვოს მტკიცებულებები და დაადგინოს ის გარემოება, ხომ არ აუნაზღაურდა ა. მ-ს 2006 წლის 1 ოქტომბრის შემდგომი პერიოდის სარჩოს თანხა და ანაზღაურების შემთხვევაში რა ოდენობით.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. მ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 29 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ქადაგიძე

მოსამართლე: ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე