¹ბს-1546-1525(კ-11) 1 მარტი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ზ.ლ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ. თბილისის მთავრობა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ივნისის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 1 მაისს პ. გ-მა, ნ. ხ-ემ, მ. ლ-ემ, ჯ. ხ-მა, ი. ჭ-ემ, ჯ. ს-მა და ი. ჭ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის – ქ. თბილისის მთავრობის მიმართ.

მოსარჩელეებმა ,,ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილების მე-2 პუნქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 3 ივნისის საოქმო განჩინებით გარდაცვლილი მოსარჩელის – ი. ჭ-ის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ვ. ჭ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 3 ივნისის განჩინებით მოსარჩელეებს – ჯ. ხ-ს, ი. ჭ-ეს, ვ. ჭ-სა და მოპასუხე – ქ. თბილისის მთავრობას შორის დამტკიცდა 2008 წლის 3 ივნისს მიღწეული მორიგება; ჯ. ხ-ის, ი. ჭ-ისა და ვ. ჭ-ის სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა მოცემული საქმის წარმოება.

2007 წლის 1 მაისს ნ. ჭ-ემ, რ. I-მა, მ. ა-მა, ე. ჭ-ემ, ნ. ს-ემ, ზ. კ-მა, ბ. I-მა, ჯ. მ-მა, ბ. გ-ემ, რ. შ-ემ, ნ. გ-ემ და გ. კ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის – ქ. თბილისის მთავრობის მიმართ.

მოსარჩელეებმა ,,ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილების მე-2 პუნქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 20 მაისის განჩინებით მოსარჩელეებს – ზ. კ-ს, ჯ. მ-ს, ნ. გ-ესა და მოპასუხე – ქ. თბილისის მთავრობას შორის დამტკიცდა 2008 წლის 20 მაისს მიღწეული მორიგება; ზ. კ-ის, ჯ. მ-ის და ნ. გ-ის სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა მოცემული საქმის წარმოება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 20 მაისის განჩინებით ბ. (ხ.) ი-ს, ბ. გ-ეს, რ. I-სა და მოპასუხე – ქ. თბილისის მთავრობას შორის დამტკიცდა 2008 წლის 20 მაისს მიღწეული მორიგება; ბ. (ხ.) ი-ის, ბ. გ-ისა და რ. ი-ნის სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა მოცემული საქმის წარმოება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 3 ივნისის განჩინებით რ. შ-ეს, გ. კ-სა და მოპასუხე – ქ. თბილისის მთავრობას შორის დამტკიცდა 2008 წლის 3 ივნისს მიღწეული მორიგება; რ. შ-ისა და გ. კ-ის სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა მოცემული საქმის წარმოება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 მარტის განჩინებით მოსარჩელეების – პ. გ-ის, ნ. ხ-ის, მ. ლ-ისა და ჯ. ს-ის მიერ, მოპასუხის – ქ. თბილისის მთავრობის მიმართ აღძრულ საქმეს გაუერთიანდა ამავე კოლეგიის წარმოებაში არსებული მეორე ადმინისტრაციული საქმე მოსარჩელეების – ნ. ჭ-ის, მ. ა-ის, ე. ჭ-ისა და ნ. ს-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხის - თბილისის მთავრობის მიმართ, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

მოსარჩელეთა განმარტებით, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მთავრობის მიერ 1999-2003 წლებში გამოცემული დადგენილებები, რომელთა საფუძველზეც მოსარჩელეებს ქ. თბილისში მშენებარე მრავალბინიან სახლებში საცხოვრებელი ბინები გამოეყოთ. მოსარჩელეებზე ბინების გამოყოფა ხორციელდებოდა იმ თვალსაზრისით, რომ ისინი წარმოადგენდნენ მძიმე საბინაო პირობებში მყოფ პირებს, რის გამოც მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, ექვემდებარებოდნენ ბინებით უზრუნველყოფას.

მოსარჩელეთა მითითებით, ქ. თბილისის მთავრობის გასაჩივრებული დადგენილება, როგორც ფორმალური, ისე მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით ეწინააღმდეგება კანონს და გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადებისა და გამოცემისათვის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების არსებითი დარღვევით.

მოსარჩელეები მიუთითებენ, რომ გასაჩივრებული დადგენილების უმთავრეს საფუძველს თბილისის ყოფილი პრემიერის გ. შ-ის მიმართ გამოტანილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 21 ნოემბრის განაჩენი წარმოადგენს, რომლის ხელმძღვანელობითაც თბილისის მთავრობა გამოსცემდა დადგენილებებს ბინების განაწილების თაობაზე. მოსარჩელეთა მოსაზრებით, აღნიშნული განაჩენი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს სადავო დადგენილების გამოცემის სავალდებულო საფუძვლად, ვინაიდან, აღნიშნული განაჩენი მათთან მიმართებაში ვერ იძენს პრეიუდიციულ მნიშვნელობას და ვერ ქმნის მათ სასარგებლოდ გამოცემული აქტების ბათილად ცნობის უპირობო საფუძველს, იმ მოტივით, რომ მოხელის დამნაშავედ ცნობა არ შეიძლება იწვევდეს იმ კერძო პირთა ქონებრივ პასუხისმგებლობას, რომლებსაც არაფერი აქვთ საერთო დანაშაულებრივ ქმედებასთან. მოსარჩელეთა მითითებით, მთავრობის გადაწყვეტილებები (დადგენილებები) მიიღებოდა სხდომაზე დამსწრე წევრთა ხმების უბრალო უმრავლესობით, ხოლო მათ ხელს აწერდა პრემიერი ან მისი მოვალეობის შემსრულებელი. ამდენად, მთავრობის დადგენილება წარმოადგენდა არა ერთპიროვნულად მიღებულ გადაწყვეტილებას, არამედ, კოლეგიური წესით, მთავრობის წევრთა უმრავლესობის ნების საფუძველზე გამოცემულ აქტს, ხოლო პრემიერი დადგენილებაზე ხელმოწერით ასრულებდა ადმინისტრაციულ ფუნქციას, რომელიც მას კანონმდებლობით ჰქონდა დაკისრებული.

მოსარჩელეთა მოსაზრებით, გასაჩივრებული აქტის უკანონობაზე მიუთითებს ასევე ის გარემოება, რომ ქ. თბილისის მთავრობას ინდივიდუალურად არ გამოუკვლევია თითოეულ მოსარჩელეთა მიმართებაში გამოცემული დადგენილების მართლზომიერება.

მოსარჩელეთა მითითებით, ასევე საგულისხმოა ის გარემოება, რომ გასაჩივრებული დადგენილება დისკრიმინაციულ ხასიათს ატარებს, რადგან იდენტურ შემთხვევებში კონკრეტულ პირთა მიმართ განსხვავებული გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული.

მოსარჩელეთა განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში ქ. თბილისის მთავრობამ უდავოდ დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 მუხლის მოთხოვნები, ბათილად ცნო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და სადავო აქტით დაუსაბუთებლად შელახა მოსარჩელეთა კანონიერი უფლება და ინტერესი. მოცემულ შემთხვევაში, ქ. თბილისის მთავრობის მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული საჯარო ინტერესების უპირატესობა მოსარჩელეთა კერძო ინტერესების მიმართ. ვერ იქნა დასაბუთებული თუ რა საჯარო ინტერესები იკვეთება მოსარჩელეთა სასარგებლოდ გამოცემული აქტების ბათილად ცნობასთან მიმართებაში.

მოსარჩელეთა განმარტებით, მთავრობის ის დადგენილებები, რომლებიც გასაჩივრებული დადგენილებით ბათილად იქნა ცნობილი, რომც წარმოადგენდნენ კანონსაწინააღმდეგო აქტებს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, მათი ბათილად ცნობა დაუშვებელია, ვინაიდან, აღნიშნული ნორმის მიხედვით, დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ.

მოსარჩელეთა მითითებით, ასევე საგულისხმოა ის გარემოება, რომ ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის ¹15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული “ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესის” მიხედვით, რომელიც ადგენს საცხოვრებელი ფონდის განკარგვის სამართლებრივ მექანიზმებს, ბინით დაკმაყოფილების ძირითად კრიტერიუმად განსაზღვრავს მძიმე საბინაო პირობებს, რაც შეფასებითი კატეგორიის ცნებაა და მასზე მსჯელობა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ფართო დისკრეციის საგანს წარმოადგენს. შესაბამისად, მოსარჩელეთა მოსაზრებით, ქ. თბილისის მთავრობა იყენებდა რა დისკრეციულ უფლებამოსილებას, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის გარემოებათა შეფასების შედეგად ადგენდა იმყოფებოდა თუ არა კონკრეტული პირი (ოჯახი) მძიმე საბინაო პირობებში და დადებით შემთხვევაში გამოსცემდა დადგენილებას ბინის გადაცემის თაობაზე. ამდენად, პარადოქსია, როდესაც ქ. თბილსიის მთავრობა, ანუ ორგანო, რომელიც რამდენიმე წლის წინ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მიზანშეწონილად მიიჩნევდა ბინის გაცემას, დღეს ახორციელებს თავისივე გადაწყვეტილების რევიზიას და ახლებურად აფასებს წარსულში მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებას.

მოსარჩელეთა მითითებით, გასაჩივრებული დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს ასევე ის გარემოება, რომ იგი გამოცემულ იქნა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების არსებითი დარღვევით. კერძოდ, სადავო აქტის გამოცემისას დარღვეულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 32-ე და 34-ე მუხლების მოთხოვნები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 24 მარტის საოქმო განჩინებით საქმეს ცალკე წარმოებად გამოეყო მოსარჩელე – ე. ჭ-ის სასარჩელო მოთხოვნა და მოსარჩელის – ე. ჭ-ის გარდაცვალების გამო უფლებამონაცვლის დადგენამდე შეჩერდა საქმის წარმოება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 24 თებერვლის საოქმო განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება და გარდაცვლილი მოსარჩელის – ე. ჭ-ის უფლებამონაცვლედ საქმეზე მოწვეულ იქნა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე - ზ.ლ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით ზ.ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელეს უარი ეთქვა “ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” მოპასუხის - ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილების მე-2 პუნქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ.ლ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ივნისის განჩინებით ზ.ლ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ქ. თბილისში, ... ქ. ¹5-ში ასაშენებელი ,,ბ” კორპუსში მოსარჩელე ზ.ლ-ის მამას – მ.ლ-ეს (მის ოჯახს) დაუმაგრდა 67.2 კვ.მ. ფართის სამოთახიანი ბინა ¹26, მე-2 სადარბაზოს მე-2 სართულზე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹04.06.125 დადგენილების საფუძველზე დაიწყო საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების, ქ. თბილისის მთავრობის 2003 წლის 10 ივლისის ¹09.34.218 დადგენილების, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹19.25.450 დადგენილების, ქ. თბილისის მთავრობის 1999 წლის 20 აპრილის ¹02.31.51 დადგენილების კანონიერების შესწავლის მიზნით. ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹04.06.125 დადგენილება გამოქვეყნდა გაზეთ ,,...” 2007 წლის 21 თებერვლის 37-ე ნომერში. ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 7 მარტის ¹06.23.190 დადგენილების თანახმად, ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების კანონიერების შესახებ საკითხის განხილვის მიზნით ზეპირი მოსმენა დაინიშნა 2007 წლის 16 მარტს, 11:00 საათზე, ქ. თბილისის მერიის სხდომათა დარბაზში.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 2007 წლის 16 მარტის ზეპირი მოსმენის სხდომის ოქმის თანახმად, ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების კანონიერების შესახებ საკითხის განხილვის მიზნით ნამდვილად ჩატარდა სხდომა 2007 წლის 16 მარტს 11:00 საათზე, ქ. თბილისის მერიის სხდომათა დარბაზში; სხდომას ესწრებოდნენ ქ. თბილისის მერის პირველი მოადგილე (ვიცე-მერი) – მ. Aა-იანი, ქ. თბილისის მერიის კანონიერების დაცვის გენერალური ინსპექციის, ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის, ქ. თბილისის მერიის ადმინისტრაციის, აგრეთვე ქ. თბილისის მერიის სხვა სტრუქტურული ერთეულების წარმომადგენები; სხდომას ესწრებოდნენ ასევე დაინტერესებული პირები, მათ შორის - მოსარჩელეები – პ. გ-ი, ნ. ხ-ე, ჯ. ს-ი, აგრეთვე მოსარჩელეთა წარმომადგენელი – პ. კ-ე; სხდომის ოქმით დგინდება, რომ თავად მოსარჩელე მხარის უშუალო მონაწილეობით მიმოხილულ იქნა ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების გამოცემის ფაქტობრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიის ადმინისტრაციულ შენობაში განცხადებათა დაფაზე საჯაროდ გამოცხადდა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის სხდომის დღის წესრიგი. ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების კანონიერების შესახებ საკითხის განხილვის მიზნით, 2007 წლის 30 მარტს, გაიმართა ქ. თბილისის მთავრობის სხდომა, რომელსაც ესწრებოდნენ ქ. თბილისის მერი, აგრეთვე ქ. თბილისის მთავრობის წევრები, ქ. თბილისის მერიის საქალაქო სამსახურების წარმომადგენლები; მოცემულ სხდომაზე შედგა ¹7 სხდომის ოქმი, სხდომაზე მიღებულ იქნა სადავო ადმინისტრაციული აქტის - დადგენილების პროექტი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ,,ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილებით ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121. დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 21 ნოემბრის ¹1/7126 განაჩენით ქ. თბილისის ყოფილი პრემიერი – გ. შ-ძე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” პუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის, კერძოდ, მოხელის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება საჯარო ინტერესის საწინააღმდეგოდ, თავისთვის ან სხვისთვის რაიმე გამორჩენის ან უპირატესობის მისაღებად, რამაც საზოგადოებისა და სახელმწიფოს კანონიერი ინტერესის არსებითი დარღვევა გამოიწვია, არაერთგზის ჩადენისთვის.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.Aამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე ან კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს.Aამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობა არსებობს იმ შემთხვევაში, თუ მან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი. კანონიერი ნდობა არ არსებობს, თუ მას საფუძვლად უდევს დაინტერესებული მხარის უკანონო ქმედება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას და მიუთითა, რომ მოპასუხე მხარე უფლებამოსილი იყო დაეწყო ადმინისტრაციული წარმოება ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების კანონიერების შესწავლის მიზნით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 76-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” პუნქტის მოთხოვნათა შესაბამისად, ვინაიდან, არსებობდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 21 ნოემბრის ¹1/7126 განაჩენი ქ. თბილისის ყოფილი პრემიერის – გ. შ-ძის საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 332-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” პუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის დამნაშავედ ცნობის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დადგენილია, რომ გ. შ-ძისათვის სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გახდა ქ. თბილისის ყოფილი პრემიერის მიერ წლების განმავლობაში ქ. თბილისის კუთვნილი ქონების უკანონო განკარგვა, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით, საჯარო ინტერესის საწინააღმდეგოდ, სხვა პირებისთვის დროებით სარგებლობაში თუ საკუთრებაში გადაცემა.Aამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 21 ნოემბრის ¹1/7126 განაჩენი საკმარისი ფაქტობრივი საფუძველი იყო ადმინისტრაციული წარმოების დასაწყებად.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ან მუნიციპალური საკუთრების განკარგვასთან, ლიცენზირებასთან, გარემოსდაცვითი ნებართვების გაცემასთან, სტანდარტიზაციასთან და სატელეკომუნიკაციო სიხშირის განაწილებასთან დაკავშირებით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას გამოიყენება ამ თავით დადგენილი წესები, ანუ საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებისთვის ამ კოდექსით დადგენილი წესები.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე მხარის მიერ დარღვეულ იქნა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებისათვის დადგენილი ნორმები და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ქ. თბილისის მთავრობის მიერ სრულად იქნა დაცული საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 115-ე_121-ე მუხლებით გათვალისწინებული მოთხოვნები. კერძოდ, ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 14 თებერვლის ¹04.06.125 დადგენილება ქ. თბილისის მთავრობის დადგენილებების კანონიერების შესწავლის მიზნით საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ გამოქვეყნდა გაზეთ “...”, აღნიშნულთან დაკავშირებით გაიმართა ზეპირი მოსმენა და ყველა დაინტერესებულ პირს მიეცა საკუთარი მოსაზრებების დაფიქსირების შესაძლებლობა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 120-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, საჯარო ადმინისტრაციული წარმოებისას უნდა გაიმართოს ზეპირი მოსმენა, რომლის დროსაც გამოიყენება ამ კოდექსის 110-ე–112-ე მუხლების დებულებები. ადმინისტრაციული ორგანო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს გამოსცემს ზეპირი მოსმენის გამართვიდან 10 დღის ვადაში. თუ კანონით ან მის საფუძველზე გამოცემული კანონქვემდებარე აქტით გათვალისწინებულია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ვადის გადადების შესაძლებლობა, ადმინისტრაციული ორგანო წინასწარ აცხადებს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ვადის გადადების შესახებ.

რაც შეეხება აპელანტის მითითებას ზეპირი მოსმენის გამართვიდან ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის 10 დღიანი ვადის დარღვევასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული არ წარმოადგენს არსებითი ხასიათის დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნებს, რომ გასაჩივრებული ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილების გამოცემისას, ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების კანონიერების დადგენის მიზნით, ყოველმხრივ შესწავლილი და გამოკვლეულ იქნა საქმის გარემოებები. მოპასუხემ დასახელებული აქტების კანონიერება შეამოწმა როგორც საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის პროცედურული ნორმების (115-ე_121-ე მუხლების), ისე - მატერიალური სამართლის ნორმათა, კერძოდ, ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის ¹15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული “ქ. თბილისში, საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესის” შესაბამისად. კერძოდ, ქალაქის კუთვნილი მშენებარე ბინების განკარგვა განხორციელდა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების გარეშე, მხოლოდ და მხოლოდ დაინტერესებული პირის მიერ წარდგენილი განცხადებისა და თანდართული დოკუმენტაციის საფუძველზე, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, სწორად, კანონიერად და დასაბუთებულად განეხორციელებინა ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის ¹15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ,,ქ. თბილისში, საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესის” მე-14 და მე-15 მუხლებით მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილება და გაეკეთებინა სწორი და სამართლიანი არჩევანი რამოდენიმე შესაძლო გადაწყვეტილებათა შორის ერთ-ერთის სასარგებლოდ.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლო დაეყრდნო და იხელმძღვანელა ისეთი დოკუმენტით, რომელიც საქმეში წარმოდგენილი არ არის. კერძოდ, აპელანტი მიუთითებს ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის ¹15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებულ ,,ქ. თბილისში, საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის შესახებ” დებულებაზე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, “ნორმატიული აქტების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ნორმატიული აქტი არის უფლებამოსილი სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს (თანამდებობის პირის) მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიღებული (გამოცემული) სამართლებრივი აქტი, რომელიც შეიცავს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ქცევის ზოგად წესს.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის ¹15-5 გადაწყვეტილება წარმოადგენს ზემოთ მითითებული კანონის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებულ ნორმატიულ აქტს.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის ¹15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ,,ქ. თბილისში, საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესის” მე-15 მუხლის თანახმად, საცხოვრებელი სადგომების განაწილებისას უპირატესობა ეძლევათ განსაკუთრებით მძიმე საბინაო პირობებში მცხოვრებ: ა) ოჯახებს რომელთა ბინა საცხოვრებლად გამოუსადეგარი გახდა სტიქიური უბედურების გამო; ბ)ომის ვეტერანებსა და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლებში დაღუპულთა, უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა და დაინვალიდებულთა ოჯახებს; გ) მრავალშვილიან (3 და მეტი შვილი) ოჯახებს.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ სადავო შემთხვევაში, ბათილად ცნობილი დადგენილების მიმართ მოსარჩელეს არ გააჩნია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული კანონიერი ნდობა - მოსარჩელეს აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე არ შეუსრულებია რაიმე სახის ისეთი იურიდიული მოქმედებები, რომელთა გამოც აქტის ბათილობა მოსარჩელეს მიაყენებდა რაიმე სახის ზიანს. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილებით არსებითად ირღვეოდა სახელმწიფოს და საზოგადოების კანონიერი ინტერესი, სწორად, სამართლიანად და კანონიერად იქნეს განკარგული საზოგადოების ცალკეულ წევრებზე სახელმწიფოს კუთვნილი ქონება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილია, რომ თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი კანონს ეწინააღმდეგება და ის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას, სასამართლო ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით გამოიტანს გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ.

დადგენილი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და გაკეთებულ სამართლებრივ დასკვნებს და მიიჩნია, რომ ,,ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” მოპასუხის - ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილება გასაჩივრებულ ნაწილში კანონმდებლობის სრული დაცვით არის მიღებული და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ 2010 წლის 13 ოქტომბრიდან ზ.ლ-ე ცნობილი იყო კანონიერ მემკვიდრედ და სასამართლოს მიერ არ მოხდა მისი მიწვევა 2011 წლის 24 თებერვლის სასამართლო სხდომაზე. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალების თანახმად, 2011 წლის 24 თებერვალს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის კანცელარიაში წარდგენილი იქნა ე. ჭ-ის წარმომადგენლის პ. კ-ის განცხადება, რომელსაც ერთვის ნოტარიუს თ. ბ-ის მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობა. სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, აწ გარდაცვლილი ე. ჭ-ის კანონისმიერ მემკვიდრეს წარმოადგენს ზ.ლ-ე. ამდენად, თბილისის საქალაქო სასამართლოსათვის მოსარჩელე ე. ჭ-ის კანონიერი მემკვიდრის არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა 2011 წლის 24 თებერვალს. 2011 წლის 24 თებერვლის საოქმო განჩინებით კი აწ გარდაცვლილი მოსარჩელის ე. ჭ-ის უფლებამონაცვლედ მოწვეულ იქნა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე ზ.ლ-ე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლომ არაუფლებამოსილი პირისაგან მიიღო შესაგებელი. საქმეში წარმოდგენილ ქ. თბილისის მთავრობის შესაგებელს თან ერთვის ქ. თბილისის მერის გ.Uუ-ავას მიერ გაცემული მინდობილობა, რომლის თანახმადაც ქ. თბილისის მერიის იურიდიული საქალაქო სამსახურის სასამართლოსთან ურთიერთობის განყოფილების მთავარი სპეციალისტი ვ. ბ-ი უფლებამოსილი იქნა მიიღოს მონაწილეობა ე. ჭ-ის სარჩელთან დაკავშირებულ საქმის წარმოებაში.

რაც შეეხება სასამართლო სხდომაზე არაუფლებამოსილი პირის მონაწილეობის შესახებ მითითებას, სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის ყურადღება მიაქცია თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 4 მაისის განჩინებაზე უსწორობის გასწორების შესახებ, რომლითაც გასწორდა 2011 წლის 15 მარტს გამართული მოსამზადებელი სასამართლო სხდომის ოქმის პირველ გვერდზე დაშვებული უსწორობა იმგვარად, რომ მოპასუხის ქ. თბილისის მთავრობის წარმომადგენლად მიეთითა ვ. ბ-ი, ნაცვლად ნ. ს-ისა. აღნიშნული განჩინება აპელანტ ზ.Lლ-ეს 2011 წლის 7 მაისს ჩაბარდა.

ზემოაღნიშნული გარემოებების ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრით ვერ იქნა გაბათილებული საქალაქო სასამართლოს დასკვნები სარჩელის უსაფუძვლობის შესახებ. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა სადავო საკითხი, რის გამოც არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ პროცესუალურ-სამართლებრივი საფუძვლები. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უცვლელად უნდა დარჩენილიყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ.ლ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, მ. ლ-ის ოჯახს ბინა მიეკუთვნა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების სრული დაცვით, რის გამოც მას კანონიერი ნდობა წარმოეშვა ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 აღმჭურველი აქტის მიმართ. კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა კერძო საკუთრების ხელყოფა, რაც უდავოდ ზიანს აყენებს მოსარჩელეს.

კასატორის მითითებით, სასამართლო აპელირებს, რომ 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილება არსებითად არღვევდა სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებსა და ინტერესებს. კასატორის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა როდესაც სასამართლო მიუთითებს, რომ მოპასუხეს არ ევალებოდა ასეთი დაპირისპირება და მათი შეფასება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, დასაშვებად იქნა ცნობილი ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით, 2012 წლის 9 თებერვალს 12:30 საათზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 1 მარტის საოქმო განჩინებით ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივრის განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მთავრობამ ,,ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილებით ბათილად ცნო ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ქ. თბილისში, ... ქ. ¹5-ში ასაშენებელი ,,ბ” კორპუსში მოსარჩელე ზ.ლ-ის მამას – პოეტ მ. ლ-ეს (მის ოჯახს) დაუმაგრდა 67.2 კვ.მ. ფართის სამოთახიანი ბინა ¹26, მე-2 სადარბაზოს მე-2 სართულზე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ქ. თბილისის მთავრობამ 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტით აიღო ვალდებულება კასატორის – ზ.ლ-ის მამის – პოეტ მ. ლ-ის ოჯახისათვის საკუთრებაში გადაეცა საცხოვრებელი ბინა, რომლის აშენებასაც ქ. თბილისის მთავრობა უზრუნველყოფდა. აღნიშნული დადგენილება წარმოადგენდა აღმჭურველ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომელიც მოსარჩელის მამას – მ. ლ-ეს საკუთრების უფლებას ანიჭებდა ქ. თბილისის მთავრობის მიერ გამოყოფილ ბინაზე. ხოლო დღეის მდგომარეობით მოსარჩელეს სადავო დადგენილებით (,,ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილებით) სრულად აქვს გაუქმებული ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტით მისი ოჯახისათვის მინიჭებული უფლებები, კერძოდ, უფლება ბინაზე, უფლება მშენებლობაზე და უფლება ქ. თბილისის მთავრობის მიერ აშენებული ბინის ჩაბარებაზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ანალოგიურ საქმეზე სასამართლოს მიერ მხარეთა შორის დამტკიცებულია მორიგების აქტები, რომელთა მიხედვით, ქ. თბილისის მთავრობამ იკისრა ვალდებულება ნაწილობრივ ძალადაკარგულად გამოეცხადებინა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილება (თითოეული მოსარჩელის ნაწილში), ამასთან, მორიგების აქტის საფუძველზე ქ. თბილისის მთავრობა გათავისუფლდა მშენებლობის დასრულების ვალდებულებისაგან და ქ. თბილისის მთავრობამ იკისრა ვალდებულება, საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობის შესამაბისად, მოსარჩელეებისათვის საკუთრების უფლებით გადაეცა მორიგების აქტებში მითითებული საცხოვრებელი ბინები (ადმინისტრაციული საქმე ¹ბს-177-175(კ-11)).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საკასაციო სასამართლოში გამართულ სხდომაზე ქ. თბილისის მთავრობის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მთავრობა თანახმა იყო კასატორისათვის აშენების ვალდებულების გარეშე გადაეცა საცხოვრებელი ბინა და მასთან მორიგებულიყო სხვა ფიზიკურ პირებთან დამტკიცებული მორიგების აქტებით გათვალისწინებული პირობებით. თუმცა, საბოლოოდ, მხარეთა შორის მორიგება ვერ შედგა. აღნიშნულის მიუხედავად (კასატორსა და ქ. თბილისის მთავრობას შორის შეთანხმების მიუღწევლობის მიუხედავად), ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დაფიქსირებული პოზიციის გათვალისწინებით, იმ პირობებში, როდესაც ქ. თბილისის მთავრობამ მორიგების აქტების თანახმად, დანარჩენ ფიზიკურ პირებს ნაწილობრივ აღუდგინა გაუქმებული უფლებები, საკასაციო სასამართლოს დაუშვებლად მიაჩნია კასატორის ოჯახისათვის სადავო საცხოვრებელ ბინაზე ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტით მინიჭებული ყველა უფლების გაუქმება.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში საგულისხმოა კასატორის მიმართ თანაზომიერებისა და თანასწორობის პრინციპის დაცვა, ვინაიდან, ადგილი არ ჰქონდეს გარემოებათა იდენტურობის შემთხვევაში სხვადასხვა პირის მიმართ განსხვავებული გადაწყვეტილებების გამოტანას და კასატორის უთანასწორო პირობებში ჩაყენებას. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებათა იდენტურობის შემთხვევაში დაუშვებელია სხვადასხვა პირის მიმართ განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება, გარდა კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობისას. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს დიფერენციაციის საფუძველი და უზრუნველყოფილი უნდა იყოს კასატორის მიმართ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილით დაცული კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ქ. თბილისის მთავრობას მიუთითებს, რომ კასატორის მიმართ მიღებულ უნდა იქნეს იმგვარი გადაწყვეტილება, რომელიც უზრუნველყოფს განსახილველ შემთხვევაში თანაზომიერებისა და თანასწორობის პრინციპების დაცვას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის მთავრობამ საკუთარი ინიციატივით ცნო ბათილად 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტი.

საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ კანონიერ ძალაში შესული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისა თუ სხვა გადაწყვეტილების შესრულება სავალდებულოა თვით მისი გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანოსთვისაც, თუმცა ეს კანონიერი ძალა არ არის აბსოლუტური ხასიათის და ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს მისივე გადაწყვეტილებების საკუთარი ინიციატივით გაუქმების შესაძლებლობა. კერძოდ, საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-3 ნაწილი ადმინისტრაციულ ორგანოს ანიჭებს უფლებამოსილებას ბათილად ცნოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმებისას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებისას ადმინისტრაციული ორგანო შეზღუდულია ზოგადი ადმინისტრაციული სამართლის ფუნდამენტური პრინციპით _ კანონიერი ნდობის პრინციპით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქ. თბილსიის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილება წარმოადგენს აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ვინაიდან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ვ” ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორს ანიჭებს საკუთრების უფლებას ასაშენებელ საცხოვრებელ ბინაზე. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-4 ნაწილზე და განმარტავს, რომ დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ და განმარტავს, რომ კანონიერი ნდობის პრინციპი უშუალოდ უკავშირდება ადმინისტრაციული ორგანოს წერილობით დაპირებას – აღმჭურველ ინდივიდუალურ ადმინისტარციულ-სამართლებრივ აქტს, მოცემულ შემთხვევაში, ქ. თბილსიის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილებას. საკასაციო სასამართლო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე, უდავოდ მიიჩნევს აღნიშნული აქტის მიმართ მოსარჩელის კანონიერი ნდობის არსებობას. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს ბათილად ცნობილი დადგენილების მიმართ არ გააჩნია კანონიერი ნდობა, ვინაიდან, მას არ განუხორციელებია რაიმე სახის იურიდიული მოქმედებები. საკასაციო სასამართლოს მითითებით, იმ პირობებში, როდესაც მ. ლ-ის ოჯახს საკუთრებაში გადაეცა ასაშენებელი ბინა (რაც გამორიცხავს გამოყოფილ ბინაში ცხოვრების შესაძლებლობას), საგულისხმოა რა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედებების განხორციელება წარმოშობდა კანონიერ ნდობას; ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ არ გაასხვისა აღნიშნული დადგენილებით მინიჭებული სამომავლო უფლებები, არ გამორიცხავს მისი კანონიერი ნდობის არსებობას გაუქმებული დადგენილების მიმართ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა აღუდგეს ის უფლებები, რაც ანალოგიურ საქმეზე მორიგების აქტების საფუძველზე სხვა ფიზიკურ პირებს შეუნარჩუნდათ, რადგან მოწინააღმდეგე მხარემ ამ ნაწილში ვერ შეძლო დაესაბუთებინა საჯარო ინტერესების უპირატესობა ზ.ლ-ის კერძო ინტერესების მიმართ.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-4 ნაწილზე მითითებით განმარტავს, რომ კანონმდებლობა იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს.

საკასაციო სასამართლო საცხოვრებელი ბინის მშენებლობასთან დაკავშირებით იზიარებს ქ. თბილისის მთავრობის მოსაზრებას და მიუთითებს, რომ აღნიშნულ ნაწილში უსაფუძვლოა კასატორის მოთხოვნა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თბილისის პრემიერი, რომელიც ხელს აწერს გაუქმებულ დადგენილებას, არ იყო უფლებამოსილი ეკისრა საცხოვრებელი ბინის აშენებისა და მ. ლ-ის ოჯახისათვის ჩაბარების ვალდებულება. ქ. თბილისის მთავრობას არც დღეის მდგომარეობით ენიჭება მსგავსი უფლებამოსილება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საცხოვრებელი ბინის აშენების ვალდებულების ნაწილში იკვეთება საჯარო ინტერესების უპირატესობა, სახელმწიფო, საზოგადოებრივი ინტერესების არსებითი დარღვევა, რაც ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლებას ანიჭებდა ამ ნაწილში ბათილად ეცნო შესაბამისი დადგენილება.

სასამართლო იცავს რა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციის სფეროს, მიუთითებს, რომ განსახილველ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღება ქ. თბილისის მთავრობის დისკრეციულ უფლებამოსილებას წარმოადგენს. საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციულ ორგანოს მიუთითებს, რომ დისკრეციული უფლებამოსილება ყოველთვის უკავშირდება კანონმდებლობით განსაზღვრული კომპეტენციის ფარგლებს, მიზნის ლეგიტიმურობის, თანასწორობის, თანაზომიერების, საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის, თანაფარდობის პრინციპების დაცვის მოთხოვნას. შესაბამისად, ქ. თბილისის მთავრობამ აღნიშნული სამართლებრივი პრინციპებისა და საკასაციო სასამართლოს მითითებების გათვალისწინებით კასატორის – ზ.ლ-ის მიმართ უნდა მიიღოს სათანადო გადაწყვეტილება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილება ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის ბათილად ცნობის ნაწილში და ქ. თბილისის მთავრობას უნდა დაევალოს განსახილველ საკითხთან მიმართებაში, საკასაციო სასამართლოს მითითებების გათვალისწინებით, მ. ლ-ისა და ე. ჭ-ის უფლებამონაცვლის - ზ.ლ-ის ნაწილში გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, ზ.ლ-ის მიერ საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხა უნდა დაეკისროს მოპასუხეს – ქ. თბილისის მთავრობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ზ.ლ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 ივნისის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება ე. ჭ-ის უფლებამონაცვლის - ზ.ლ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ე. ჭ-ის უფლებამონაცვლის - ზ.ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნეს ცნობილი ,,ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტისა და ქ. თბილისის მთავრობის ზოგიერთი დადგენილების მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ” ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 30 მარტის ¹07.01.205 დადგენილება ქ. თბილისის მთავრობის 2002 წლის 4 აპრილის ¹06.27.121 დადგენილების პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის ბათილად ცნობის ნაწილში და ქ. თბილისის მთავრობას დაევალოს განსახილველ საკითხთან მიმართებაში, საკასაციო სასამართლოს მითითებების გათვალისწინებით, მ. ლ-ისა და ე. ჭ-ის უფლებამონაცვლის - ზ.ლ-ის ნაწილში გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი;

4. მოპასუხეს – ქ. თბილისის მთავრობას ზ.ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისროს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი - 300 ლარის ანაზღაურება;

5. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

პ. სილაგაძე