¹ბს-1691-1663 (კ-11) 8 ივნისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ნ. გოგატიშვილი

კასატორი (მოსარჩელე) _შპს “...”, დირექტორი მ.ზ-ე, წარმომადგენელი გ.ზ-ე;

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, წარმომადგენელი ი. შ-ი; შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი ნ.მ-ბ-ი;

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 სექტემბრის განჩინება;

დავის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2009 წლის 10 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა მ.ზ-ე და სპს “...” მოპასუხეების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია), საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2008 წლის 29 დეკემბრის ¹2117 სამართალდარღვევის ოქმის, 2009 წლის 21 იანვრის ¹14 საგადასახადო მოთხოვნის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 7 მაისის ¹1171 ბრძანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 3 აგვისტოს ¹10/10154 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას და ზიანის ანაზღაურებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 14 აგვისტოს განჩინებით მ.ზ-ე და სპს “...” სარჩელი მოპასუხეების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია), საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ განსახილველად განსჯადობით გადაეგზავნა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს.

2009 წლის 30 ოქტომბერს ახალციხის რაიონულ სასამართლოს სარჩელითYმიმართა მ.ზ-ე და სპს “...” მოპასუხეების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია), საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 7 აგვისტოს ¹2383 და 2009 წლის 19 აგვისტოს ¹2543 ბრძანებების; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 28 აპრილის ¹033-5 საგადასახადო მოთხოვნის; 2009 წლის 7 აპრილის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის; 2009 წლის 25 მაისის ¹3080 ბრძანების; 2009 წლის 25 მაისის ¹231 ოქმის ,,მოვალის სალაროდან ნაღდი ფულადი სახსრების ამოღების შესახებ”; საბანკო ანგარიშიდან სადავო თანხის 1500 ლარის ჩამოწერის შესახებ 2009 წლის 29 მაისის ¹719 საგადასახადო დავალების ბათილად ცნობას, ასევე ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 6 ოქტომბრის ¹5 საგადასახადო მოთხოვნის, 2009 წლის 2 ოქტომბრის ¹5034 ბრძანებისა და 2009 წლის 5 ოქტომბრის კამერალური შემოწმების აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობასა და ზიანის ანაზღაურებას.

2009 წლის 13 ნოემბერს ახალციხის რაიონულ სასამართლოს სარჩელითYმიმართა სპს “...” მოპასუხის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიმართ და მოითხოვა ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სპს “...” საბანკო ანგარიშიდან სადავო თანხის 498 ლარის ჩამოწერის შესახებ 2009 წლის 27 ოქტომბრის ¹1 საგადასახადო დავალების; 2009 წლის 20 ოქტომბრის ¹5328 ბრძანების, დარიცხული საურავის 98, 54 ნაწილში ბათილად ცნობა.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელე სპს “...” ადმინისტრაციულ სარჩელთან დაკავშირებით ახალციხის რაიონული სასამართლოს წარმოებაში არსებული ¹3/093-09, ¹3/118-09 და ¹3/125-09 ადმინისტრაციული საქმეები მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიმართ გაერთიანდა ერთ წარმოებად ერთად განხილვის მიზნით და საქმის ნომრად განისაზღვრა ¹3/125-09.

2010 წლის 22 იანვარს ახალციხის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა მ.ზ-ე და სპს “...” მოპასუხის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 18 იანვრის ¹228 ბრძენების დარიცხული საურავის 586. 64 ლარის ოდენობის ნაწილში ბათილად ცნობას.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 9 თებერვლის განჩინებით მ.ზ-ე და სპს “...” ადმინისტრაციულ სარჩელთან დაკავშირებით ახალციხის რაიონული სასამართლოს წარმოებაში არსებული ადმინისტრაციული ¹3/125-09 და ¹3/006-10 საქმე, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიმართ გაერთიანდა ერთ წარმოებად ერთად განხილვის მიზნით და საქმის ნომრად განისაზღვრა ¹3/006-10.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 19 მარტის განჩინებით საქმის განხილვა შეჩერდა სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურატურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებამდე.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 21 მაისის განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება მ.ზ-ე და სპს “...” სარჩელისა გამო.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 15 ივლისის განჩინებით საქმის წარმოება შეჩერდა ექსპერტიზის დასრულებამდე.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება მ.ზ-ე და სპს “...” სარჩელისა გამო, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიმართ აქტების ბათილად ცნობისა და ზიანის ანაზღაურების შესახებ.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ.ზ-ე და სპს “...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მ.ზ-ე და სპს “...” რეგისტრირებული იყვნენ ასპინძის რაიონული სასამართლოს მიერ 1995 წლის 25 დეკემბერს ასპინძის საგადასახადო ინსპექციაში, გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაცია გავლილი ჰქონდათ 1995 წლის 25 დეკემბერს, სადაც მინიჭებული აქვს საიდენტიფიკაციო კოდი ¹.... (იურიდიული მისამართი: დაბა ასპინძა, ... ქუჩა ¹33). საზოგადოების საქმიანობაა საცალო ვაჭრობა;

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის 2008 წლის 11 დეკემბრის ¹2383 ბრძანების საფუძველზე, საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 110-ე მუხლის თანახმად, მ.ზ-ე და სპს “...” ჩატარდა სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია;

სპს “...” სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციას ხელმძღვანელობდა საინვენტარიზაციო კომისია, რომელიც შექმნა აღნიშნული საწარმოს დირექტორმა;

ინვენტარიზაციის ოქმებში დაფიქსირდა სარეალიზაციო ფასი, რომელსაც შემდგომ გაანგარიშების პროცესში გამოაკლდა საშუალო 13 % ფასდანამატი (რომელსაც ახდენდა საწარმოს ხელმძღვანელი შეძენილ საქონელზე) და შემდგომ 18 % დღგ;

საინვენტარიზაციო ობიექტში არსებული ნახატების შესახებ გადასახადის გადამხდელს საქონლის შესყიდვის დამადასტურებელი დოკუმენტები არ გააჩნდა.

მ.ზ-ეს და სპს “...” ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახდო ინსპექცია) მიერ ჩატარებული მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი დარღვევების გამო შეუდგინეს საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი ¹2117, რაზეც გამოიცა ამავე ორგანოს მიერ 2009 წლის 12 იანვარს ¹22 ბრძანება, რომლის თანახმადაც სპს ,,... და მ.ზ-ე”-ს პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა თანხით 133-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით 1000 ლარი და 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილით 120 369,58 ლარი. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე მ.ზ-ეს და სპს “...” წარედგინა 2009 წლის 21 იანვრის საგადასახადო მოთხოვნა ¹14 საბიუჯეტო დავალიანების არსებობის თაობაზე;

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ 2009 წლის 21 იანვარს გამოცემული საგადასახადო მოთხოვნა ¹14 და ამავე სამსახურის 2009 წლის 12 იანვრის ¹22 ბრძანება ფოსტის მეშვეობით გაეგზავნა მ.ზ-ე და სპს “...” და 2009 წლის 29 იანვარს ჩაჰბარდა;

2009 წლის 21 იანვრის ¹14 საგადასახადო მოთხოვნა და 2008 წლის 29 დეკემბრის საგადასახადო სამართალდარღვევის ¹2117 ოქმი გადასახადის გადამხედის მიერ გასაჩივრდა შემოსავლების სამსახურში, რაც არ დაკმაყოფილდა;

მ.ზ-ე და სპს “...” საჩივრები ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ ჩატარებული სასაქონლო მატერიალური ფასეულობათა ინვენტარიზაციის შედეგების საფუძველზე წარდგენილი 2009 წლის 21 იანვრის ¹14 ,,საგადასახადო მოთხოვნით” დარიცხული ჯარიმის სახით თანხის მოხსნის შესახებ გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში;

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მ.ზ-ე და სპს “...” (ს/ნ ...) მიერ 2009 წლის 13 მაისის და 6 ივლისს საბჭოში წარდგენილი საჩივრები, რის შემდეგაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹4129 ბრძანებით მ.ზ-ესა და სპს “...” (ს/ნ ...) 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დარიცხული ჯარიმის თანხა 120 368 ლარი შემცირდა 11 233 ლარით, ხოლო ამავე ბრძანებით დარიცხული ჯარიმა 1 000 ლარი გაუქმდა, რის შემდეგაც ახალ საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად წარედგინა გადასახადის გადამხდელს.

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 27 თებერვლის ¹596 ბრძანებით, ბიუჯეტის ვადაგადაცილებული დავლიანების მქონე გადამხდელთა მიმართ, საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებათა გატარების მიზნით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა” პუნქტის საფუძველზე ყადაღა დაედო 131117 (ასოცდათერთმეტიათასასჩვიდმეტი) ლარის ფარგლებში დაბა ასპინძა სს ,,ს...” განყოფილებაში სპს ,,მ.ზ-ე და “...” ანგარიშებს;

ახალციხის რეგიონალური ცენტის (საგადახადო ინსპექცია) 2009 წლის 5 მაისის ბრძანებით ბიუჯეტის ვადაგადაცილებული დავალიანების მქონე გადამხდელთა მიმართ, საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებათა გატარების მიზნით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა” პუნქტის საფუძველზე, სს ,,ტ...” სპს ,,მ.ზ-ე და სპს “...” (ს/ნ ...) ¹...; ¹...; ....; ¹.... ანგარიშებს დაედო ყადაღა;

მ.ზ-ე და სპს “...” საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, მოსახლეობასთან ნაღდი ფულით ანგარიშწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის განმეორებით გამოუყენებლობისათვის დაჯარიმდა 1 500 (ათას ხუთასი) ლარით, რის შესახებაც ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადი ისპექცია) მიერ 2009 წლის 27 აპრილის გაეგზავნა ¹1065 ბრძანება, 2009 წლის 28 აპრილის ¹033-5 საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად;

მ.ზ-ე და სპს “...” დაკისრებული ჯარიმა არ გადაიხადა, რაზეც ახალციხის რეგიონალურმა ცენტრმა 2009 წლის 28 მაისს გამოსცა ¹3116 ბრძანება შეჩერებულიყო ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 05.05.2009 წლის ¹2077 ანგარიშების დაყადაღების ბრძანება და სპს ,,მ.ზ-ე და ....”-ს ანგარიშებზე წარდგენილიყო საინკასო დავალებები, ხოლო აღნიშნული ბრძანებით წარმოდგენილი საინკო დავალებების სრულად განაღდების შემდგომ განახლებულიყო ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 05.05.2009 წლის ¹2077 ანგარიშების დაყადაღების შეჩერებული ბრძანების მოქმედება. მ.ზ-ის და სპს “...” ანგარიშებიდან ჩამოიჭრა თანხა;

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 28 მაისის ¹3116 ბრძანება მ.ზ-ე და სპს “...” გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში, რომელმაც საჩივარი არ დააკმაყოფილა;

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 29 მაისის ¹719 საგადასახადო მოთხოვნა და შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 19 აგვისტოს ¹2543 ბრძანება მ.ზ-ე და სპს “...” 2009 წლის 01 სექტემბერს გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოში, სადაც საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) თანამშრომლების მიერ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 25 მაისის ¹3080 ბრძანებით და მოვალის სალაროდან ნაღდი ფულის სახსრების ამოღების შესახებ ¹231 ოქმით სპს “...” სალაროდან აღიარებული საგადასახადო დავალიანების დასაფარად ამოღებული იქნა ნაღდი ფული 200 ლარის ოდენობით;

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ მომსახურების სამმართველოს მთ. ინსპექტორის ლ. თ-ის 31.08.2009 წლის მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე მ.ზ-ე და სპს “...” ჩატარდა კამერალური საგადასახადო შემოწმება, რის შედეგადაც საზოგადოებას გადასახდელად დაერიცხა 4 279,70 ლარი. აღნიშნულის თაობაზე საქრთველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ 2009 წლის 02 ოქტომბერს გამოიცა ¹5034 ბრძანება, რაც 2009 წლის 06 ოქტომბრის ¹5 საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად გაეგზავნა მ.ზ-ე და სპს “...”;

მ.ზ-ემ და სპს “...” წარმომადგენელმა გ.ზ-ემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში წარადგინეს საჩივრები 2009 წლის 7 აპრილს შედგენილი საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ¹002205 ოქმის საფუძველზე ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგასახადო ინსპექცია) მიერ წარდგენილი 28.04.2009 წლის ¹033-5 ,,საგადასახადო მოთხოვნით” ჯარიმის სახით დარიცხული თანხის მოხსნისა და სალაროდან ნაღდი ფულადი სახსრების ამოღების შესახებ ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახდო ინსპექცია) 25.05.2009 წლის ¹3080 ბრძანების, აგრეთვე აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე აღიარებული საგადასახადო დავალიანების დაფარვის მიზნით 25.05.2009 წელს, გადასახადის გადამხდელი სალაროდან ნაღდი ფულის ამოღებისას შედგენილი ¹231 ოქმის გაუქმების შესახებ, რომელიც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹2383 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა;

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში 2009 წლის 13 ივლისს წარდგენილ იქნა მ.ზ-ის და სპს “...” წარმომადგენლის - გ.ზ-ის საჩივრები ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 28.05.2009 წლის ¹3116 ბრძანების გაუქმების, საბანკო ანგარიშზე ¹... საინკასო დავალების წარდგენის ნაწილში და აღნიშნული საინკასო დავალების საფუძველზე, ¹719 საგადასახადო დავალებით ბიუჯეტის სასარგებლოდ ჩამოჭრილი 1 500 ლარის დაბრუნების შესახებ, რომელიც არ დაკმაყოფილდა.

მ.ზ-ემ და სპს “...” შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹2383 ბრძანება; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 28 აპრილის ¹033-5 ,,საგადასახადო მოთხოვნა”; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 07 აპრილის საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ¹002205 ოქმი და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 25 მაისის ¹3080 ბრძანება სალაროდან ნაღდი ფულის ამოღების შესახებ 2009 წლის 01 სექტემბერს გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც 2009 წლის 05 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დააკმაყოფილა;

საქართველოს ფინასთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსფექცია) 2010 წლის 18 იანვრის ¹228 ბრძანებით შეჩერდა ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) 05.05.2009 წლის 32077 ანგარიშების დაყადაღების ბრძანება და მ.ზ-ე და სპს “...” (ს/ნ ...) საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილი იქნა საინკასო დავალებები;

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 20 ოქტომბრის ¹5328 ბრძანებით შეჩერებულ იქნა ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახდო ინსპექციის) 05.05.2009 წლის ¹2077 ანგარიშების დაყადაღების ბრძანება და სპს ,,მ.ზ-ე და სპს “...” (ს/ნ ...) საბანკო ანგარიშებზე წარდგენილ იქნა საინკასო დავალებები;

2009 წლის 20 ოქტომბერს, ახალციხის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახდო ინსპექცია) სპს “...” საბანკო ანგარიშებიდან, ¹... საინკასო დავალების თანახმად, 2009 წლის 27 ოქტომბერს ¹1 საგადასახადო დავალებით ჩამოწერა და ბიუჯეტში ჩარიცხა 15 789,00 ლარი;

სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილში 2010 წლის 12 მარტს დაიწყო წინასაწარი გამოძიება სისხლის სამართლის ¹084108008 საქმეზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) ცალკეულ თანამშრომელთა მიმართ, სამსახურებრივი სიყალბის ჩადენის ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 341-ე მუხლით;

სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის უფროსის გ. გ-შვილის 2010 წლის 26 აპრილის დადგენილებით, სისხლის სამართლის ¹084108008 საქმეზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) ცალკეულ თანამშრომელთა მიერ, სამსახურებრივი სიყალბის ჩადენის ფაქტზე, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული ქმედების არარსებობის გამო, გამოძიება შეწყდა და ამავე საქმეზე წინასწარი გამოძიება გაგრძელდა სპს “...” წარმომადგენლის გ.ზ-ის მიმართ დანაშაულის ჩადენის შესახებ ცრუ დასმენისა და მოწმის მიერ ცრუ ჩვენების მიცემის ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 370-ე და 373-ე მუხლებით;

სასამართლოს მითითებით, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან მოსარჩელე მხარე სადავოდ ხდიდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2009 წლის 03 აგვისტოს ¹10/10154 გადაწყვეტილებას; ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 07 მაისის ¹1171 ბრძანებას; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) მიერ გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს: 2009 წლის 21 იანვრის ¹14 საგადასახადო მოთხოვნას და 2008 წლის 29 დეკემბრის საგადასახადო სამართალდარღვევის ¹2117 ოქმს; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2009 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილებას; ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹2383 და 2009 წლის 19 აგვისტოს ¹2543 ბრძანებებს და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლბრივ აქტებს: 2009 წლის 28 აპრილის ¹033-5 “საგადასახადო მოთხოვნა”-ს და 2009 წლის 07 აპრილის საგადასახადო სამართალდარღვევის ¹002205 ოქმს; 2009 წლის 25 მაისის ¹3080 ბრძანებას და 2009 წლის 25 მაისის ¹231 ოქმს სალაროდან ნაღდი ფულის ამოღების შესახებ; 2009 წლის 29 მაისის ¹719 საგადასახადო დავალებით ¹0320091609 საინკასო დავალების საფუძველზე საბანკო ანგარიშიდან სადავო თანხის 1500 ლარის ჩამოწერას; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 6 ოქტომბრის ¹5 “საგადასახდო მოთხოვნა”-ს, 2009 წლის 2 ოქტომბრის ¹5034 ბრძანებებს და 2009 წლის 5 ოქტომბრის კამერალური შემოწმების აქტს მ.ზ-ე და სპს “...” მიმართ მხოლოდ 498 ლარის ოდენობის გადასახდელად დარიცხვის ნაწილში; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ 2009 წლის 27 ოქტომბერს ¹1 საგადასახადო დავალებით სპს “...”, საბანკო ანგარიშიდან 498 ლარის ჩამოწერას; რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 20 ოქტომბრის ¹5328 ბრძანებას “საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის შეჩერების და აღიარებული დავალიანების ფარგლებში საინკასო დავალებებით გადასახადის, საურავის ჯარიმის თანხების ჩამოწერის შესახებ” დარიცხული საურავის 98,54 ლარის ოდენობის ნაწილში; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 18 იანვრის ¹228 ბრძანებას დარიცხული საურავის 586.64 ლარის ოდენობის ნაწილში.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2009 წლის 03 აგვისტოს ¹10/10154 გადაწყვეტილება; ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 07 მაისის ¹1171 ბრძანება; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტები: 2009 წლის 21 იანვრის ¹14 საგადასახადო მოთხოვნა და 2008 წლის 29 დეკემბრის საგადასახადო სამართალდარღვევის ¹2117 ოქმი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განმხილველი საბჭოს 2009 წლის 5 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹2383 და 2009 წლის 19 აგვისტოს ¹2543 ბრძანებები და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ სამართლბრივი აქტები: 2009 წლის 28 აპრილის ¹033-5 “საგადასახადო მოთხოვნა” და 2009 წლის 07 აპრილის საგადასახადო სამართალდარღვევის ¹002205 ოქმი; 2009 წლის 25 მაისის ¹3080 ბრძანება და 2009 წლის 25 მაისის ¹231 ოქმი სალაროდან ნაღდი ფულის ამოღების შესახებ; 2009 წლის 29 მაისის ¹719 საგადასახადო დავალებით ¹0320091609 საინკასო დავალების საფუძველზე საბანკო ანგარიშიდან სადავო თანხის 1500 ლარის ჩამოწერა; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 6 ოქტომბრის ¹5 “საგადასახდო მოთხოვნა”, 2009 წლის 2 ოქტომბრის ¹5034 ბრძანებები და 2009 წლის 5 ოქტომბრის კამერალური შემოწმების აქტი მ.ზ-ე და სპს “...” მიმართ 498 ლარის ოდენობის გადასახდელად დარიცხვის ნაწილში; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ 2009 წლის 27 ოქტომბერს ¹1 საგადასახადო დავალებით სპს “...”, საბანკო ანგარიშიდან 498 ლარის ჩამოწერა; რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 20 ოქტომბრის ¹5328 ბრძანება “საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის შეჩერების და აღიარებული დავალიანების ფარგლებში საინკასო დავალებებით გადასახადის, საურავის ჯარიმის თანხების ჩამოწერის შესახებ” დარიცხული საურავის 98,54 ლარის ოდენობის ნაწილში; ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 18 იანვრის ¹228 ბრძანება დარიცხული საურავის 586.64 ლარის ოდენობის ნაწილში მიღებულია კანონმდებლობით დადგენილი წესით და რაიმე სახის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია.

სასამართლომ განმარტა, იმის გათვალისწინებით, რომ მ.ზ-ის და სპს “...” საჩივარი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 27 ივლისის გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹4129 ბრძანებით მ.ზ-ესა სპს “...” (ს/ნ ...) 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დარიცხული ჯარიმის თანხა 120 368 ლარი შემცირდა 11 233 ლარით, ხოლო ამავე ბრძანებით დარიცხული ჯარიმა 1 000 ლარი გაუქმდა, ამასთან, საგადასახადო ორგანოს დაევალა, გამოეცა შესწორებული “საგადასახადო მოთხოვნა”, სასამართლომს უნდა ემსჯელა დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილების ფარგლებში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 110-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფროსს უფლება აქვს სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე გამოსცეს აქციზური საქონლის მფლობელი პირის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ინვენტარიზაციის ჩატარების ბრძანება (არააქციზური საქონლის მფლობელი პირის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ინვენტარიზაციის ბრძანება შეიძლება გაიცეს კალენდარული წლის განმავლობაში არა უმეტეს 3-ჯერ). აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე, გადასახადის გადამხდელის ხელმძღვანელმა (დირექტორმა) ინვენტარიზაციის გონივრულ ვადაში ჩატარების მიზნით, უნდა შექმნას საინვენტარიზაციო კომისია. საინვენტარიზაციო კომისიაში უნდა შევიდნენ ის პირები, რომლებიც კარგად იცნობენ საინვენტარიზაციო ქონებას, იციან მისი ფასი და პირველადი აღრიცხვა. აღნიშნული კომისია ვალდებულია, სრულად და დროულად აღრიცხოს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები წარმოებისა და მათი შენახვის ადგილზე და შეუდაროს აღრიცხვის შედეგები ბუღალტრული აღრიცხვის შესაბამის მონაცემებს და ყოველივე ეს შეიტანოს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების აღწერის ოქმში.

“საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების 1-ლი მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, საგადასახადო მიზნებისათვის ინვენტარიზაციის მიზანს წარმოადგენს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების აღწერის მონაცემების ფაქტობრივ მდგომარეობასთან შედარების შემოწმება. ამავე ბრძანების მე-2 მუხლის 1-ლი და მე-3 პუნქტის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფროსს უფლება აქვს, სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე გამოსცეს აქციზური საქონლის მფლობელი პირის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ინვენტარიზაციის ჩატარებისათვის ინდივიდულაური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (ბრძანება) (არააქციზური საქონლის მფლობელი პირის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ინვენტარიზაციის ბრძანება შეიძლება გაიცეს კალენდარული წლის განმავლობაში არაუმეტეს 3-ჯერ)”, ხოლო აღნიშნული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა შეიცავდეს წერილობით დასაბუთებას, რომელშიც უნდა მიეთითოს ის საკანონმდებლო ან კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი, რომლის საფუძველზეც გამოიცა ეს ბრძანება.

სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელე მ.ზ-ე და სპს “...” სავაჭრო ობიექტში სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია ჩატარდა შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის ზ. ჩ-ის 2008 წლის 11 დეკემბრის ¹2383 ბრძანების საფუძველზე, რომელიც თავისი ფორმითა და შინაარსით სრულად შეესაბამება “საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილ მოთხოვნებს.

აღნიშნული ბრძანება კანონით დადგენილი წესის დაცვით ჩაჰბარდა გადასახადის გადამხდელ მ.ზ-ე და სპს “...”. ამავე ბრძანების მე-3 მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, სანამ შეუდგებოდეს სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ფაქტიური მდგომარეობის (არსებობის) შემოწმებას საინვენტარიზაციო კომისია ვალდებულია: ა) დალუქოს დამხმარე სათავსოები, სარდაფები და ფასეულობათა შენახვის სხვა ადგილები, რომლებსაც აქვთ ცალკე შესასვლელი და გასასვლელი; ბ) გასინჯოს ყველა საზომი ხელსაწყოს ვარგისიანობა; გ) მიიღოს შემოსავალ-გასავლის საბუთების ბოლო დოკუმენტები ან ანგარიშები მატერიალური ფასეულობებისა და ფულადი საშუალებების მოძრაობის შესახებ, რაზეც კომისიის თავმჯდომარე აკეთებს ვიზირებას და სვამს ვიზირების თარიღს.

“საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით, სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-3 მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია ტარდება მათი ადგილმდებარეობისა და მატერიალურად პასუხისმგებელი პირების მიხედვით. ფაქტიური ნაშთების შემოწმება უნდა განხორციელდეს მატერიალურად პასუხისმგებელი პირების (მოლარეების, საწყობის, სექციების, საკუჭნაოების გამგეების და სხვა) აუცილებელი მონაწილეობით. ამავე მუხლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად, მატერიალურად პასუხისმგებელი პირები საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილ პირს წარუდგენენ ხელწერილს იმის შესახებ, რომ ინვენტარიზაციის დაწყებამდე ყველა შემოსავლისა და გასავლის დოკუმენტი ჩაბარებულია ბუღალტერიაში, ყველა მიღებული ფასეულობა აღებულია შემოსავალში, ხოლო გაცემული ჩამოწერილია გასავალში.

სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო უზრუნველეყო ინვენტარიზაციის დაწყებამდე ყველა შემოსავლისა და გასავლის დოკუმენტის ბუღალტერიაში ჩაბარება; ყველა მიღებული ფასეულობის შემოსავალში აღება, ხოლო გაცემულის გასავალში ჩამოწერა.

“საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-3 მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, ინვენტარიზაციის გონივრულ ვადაში ჩასატარებლად საწარმოში, დაწესებულებაში ან ორგანიზაციაში ხელმძღვანელის (დირექტორის) ბრძანებით იქმნება საინვენტარიზაციო კომისია, რომელშიც შედიან: ინვენტარიზაციის დამნიშვნელი ხელმძღვანელის (დირექტორის) წარმომადგენელი (კომისიის თავმჯდომარე) და ის პირები, რომლებიც კარგად იცნობენ საინვენტარიზაციო ქონებას, იციან მისი ფასი და პირველადი აღრიცხვა.

2008 წლის 11 დეკემბერს სპს “...” დირექტორის მ.ზ-ის განცხადების თანახმად შეიქმნა სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულებათა საინვენტარიზაციო კომისია, შემდეგი შემადგენლობით: კომისიის თავმჯდომარე - მ.ზ-ე, კომისიის წევრები: კ-ი ფ., გ-ი ნ., ხ-ე გ. და ბ-ი ე.. ამდენად, მ.ზ-ე მისი კუთვნილი სავაჭრო ობიექტის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულებათა ინვენტარიზაციას არა უბრალოდ ესწრებოდა, არამედ თვითონ იყო საინვენტარიზაციო კომისიის თავმჯდომარე და უშუალოდ მონაწილეობდა პროცესში.

“საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-3 მუხლის 19-ე და 20-ე პუნქტების თანახმად, საინვენტარიზაციო კომისიის მუშაობა ფორმდება ოქმით, რომელშიც აისახება ინვენტარიზაციის შედეგები, ხოლო ინვენტარიზაციის დამთავრების შემდეგ, ყველა მასალა გადაეცემა საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილ პირს.

ამავე ბრძანების მე-3 მუხლის 21-ე პუნქტის თანახმად, “იმ შემთხვევაში თუ მატერიალურად პასუხისმგებელი პირი ინვენტარიზაციის შემდეგ საინვენტარიზაციო აღწერებში შეამჩნევს შეცდომებს, იგი ვალდებულია ამის შესახებ დაუყოვნებლივ (საწყობის, საკუჭნაოს, სექციის გახსნამდე) განუცხადოს საინვენტარიზაციო კომისიას. კომისია შეამოწმებს განცხადებაში მოყვანილ ფაქტებს და მათი აღმოჩენის შემთხვევაში გაასწორებს დაშვებულ შეცდომებს”.

სასამართლომ მხედველობაში მიღო ის ფაქტი, რომ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების შემდეგ საინვენტარიზაციო კომისიამ, რომელიც დაკომპლექტებული იყო მ.ზ-ის მიერ და თვითონვე ხელმძღვანელობდა მას, ხელი მოაწერა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის აღწერის ოქმს და საინვენტარიზაციო აღწერებში დაფიქსირებული შეცდომების შესახებ მატერიალურად პასუხისმგებელი პირის მიერ რაიმე შენიშვნა არ გამოთქმულა.

“საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-5 მუხლის თანახმად, შედარების აქტის შედგენამდე საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის ბუღალტერია გულდასმით ამოწმებს ყველა გაანგარიშების სისწორეს, რომელიც მოცემულია სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის აღწერის ოქმებში დანართი N1-ის და დანართი N2-ის შესაბამისად... გამოვლენილი შეცდომები ფასებში, დაჯამებაში და სხვა უნდა გასწორდეს და დამოწმებული იქნეს საინვენტარიზაციო კომისიის ყველა წევრის მიერ. დანართ N1-ში მოცემული მონაცემები დანართ N2-ში აღარ შეიტანება. ინვენტარიზაციის შედეგების გამოსავლენად საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი ადგენს შესაბამის შედარების აქტს დანართი N3-ის მიხედვით.... შედარების აქტში აისახება ინვენტარიზაციის შედეგები, ანუ გამოვლინდება სხვაობა საბუღალტრო აღრიცხვის მონაცემებსა და ინვენტარიზაციით დადგენილ ფაქტიურ ნაშთებს შორის.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ შედარების აქტში სწორად გამოვლინდა სხვაობა საბუღალტრო აღრიცხვის მონაცემებსა და ინვენტარიზაციით დადგენილ ფაქტიურ ნაშთებს შორის, თუ არ ჩავთვლით 11 233 ლარის სხვაობას, რომელიც მ.ზ-ის და სპს “...” მიმართ დარიცხულ 120 368 ლარს გადამოწმების შემდეგ გამოაკლდა.

“საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციისას ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-6 მუხლის 1-ლი, მე-2 და მე-3 პუნქტების თანახმად, ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილ საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ფაქტებზე, საგადასახადო ინსპექციის უფლებამოსილი პირები გადასახადის გადამხდელის (სამართალდამრღვევის) მიმართ ადგენენ საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 26-ე ნაწილის შესაბამისად, გამოვლენილი დანაკლისისას ამავე კოდექსის 143-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის დანაკლისი განიხილება მისი აღმოჩენის მომენტში ნაღდი ანგარიშსწორებით საბაზრო ფასებით (აქციზისა და დღგ-ის გარეშე) განხორციელებულ მიწოდებად და გადასახადებით დაიბეგრება საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით.

საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, გამოვლენილ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობას გადამხდელის ბუღალტერი (სათანადოდ უფლებამოსილი პირი) საინვენტარიზაციო კომისიის ყველა წევრისა და საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირის (პირების) თანდასწრებით შემოსავალში აიღებს შესაბამის საბუღალტრო ანგარიშებზე ინვენტარიზაციის შედეგებზე გაფორმებული შედარების აქტების საფუძველზე.

სასამართლოს მითითებით, ინვენტარიზაციის ჩატარების შემდეგ, 2008 წლის 29 დეკემბერს ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფლებამოსილი პირების მიერ შედგენილ იქნა საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი ¹2117, რომელსაც გადასახადის გადამხდელმა ხელი არ მოაწერა.

საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ¹2117 ოქმის თანახმად, ინვენტარიზაციის შედეგად ბუღალტერულ დოკუმენტებში გამოვლენილ იქნა აღურიცხავი-სასაქონლო მატერიალური ფასეულობები. ამ დარღვევისთვის გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ჯარიმის სახით დაერიცხა 1 000 (ერთი ათასი) ლარი, ხოლო 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად _ 120 369.58 ლარი.

“საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-7 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან არა უგვიანეს 30 სამუშაო დღისა, საქმის განხილვის მასალებზე დაყრდნობით, საგადასახადო ინსპექციის უფროსი/მოადგილე საქმეზე იღებს გადაწყვეტილებას, რომელიც ფორმდება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით (ბრძანებით) (დანართი ¹5). ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის მიხედვით, გამოცემული ბრძანების საფუძველზე გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს, რომლის მიმართაც გამოტანილია ბრძანება საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ, წარედგინება “საგადასახადო მოთხოვნა’’ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლით დადგენილი წესით.

სასამართლოს განმარტებით, მ.ზ-ეს და სპს “...” ჩადენილი სამართლადარღვევის გამო ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ 2009 წლის 12 იანვრის ¹22 ბრძანება და ამავე სამსახურის 2009 წლის 21 იანვარს გამოცემული საგადასახადო მოთხოვნა ¹14 გაეგზავნა ფოსტით და 2009 წლის 29 იანვარს ჩაბარდა.მასვე, კანონით გათვალისწინებული წესით გაეგზავნა და ჩაჰბარდა ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 02 აგვისტოს ¹4129 ბრძანება და 2009 წლის 07 აგვისტოს საგადასახადო მოთხოვნა ¹05-32, რომლის მიხედვითაც, მ.ზ-ე და სპს “...” 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დარიცხული ჯარიმის თანხა 120 368 ლარი შეუმცირდა 11 233 ლარით, ხოლო 133-ე მუხლი 1-ლი ნაწილით დარიცხული ჯარიმა _ 1 000 ლარი გაუქმდა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მ.ზ-ე და სპს “...” კუთვნილ სავაჭრო ობიექტში შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის ზ. ჩ-შვილის 2008 წლის 11 დეკემბრის ¹2383 ბრძანების საფუძველზე სასაქონლო მატერიალური ინვენტარიზაცია ჩატარდა კანონით დადგენილი წესით, რომლის შედეგად გამოვლენილ იქნა აღურიცხავი საქონელი, რითაც დარღვეულ იქნა საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის III ნაწილით დადგენილი მოთხოვნები. შესაბამისად, მ.ზ-ე და სპს “...” მიმართ სანქციის სახით ჯარიმის თანხის დაკისრება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილება გამოტანილია კანონის, საქმის არსებითი გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ გადასახადის გადამხდელს ს.პ.ს “...” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილების საფუძველზე ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹05-32 “საგადასახადო მოთხოვნა”, 109 135 ლარის დარიცხვის შესახებ, რომელიც გადასახადის გადამხდელს ჩაჰბარდა 2009 წლის 12 აგვისტოს, არ გაუსაჩივრებია.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 51-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ორგანოებს თავისი კომპეტენციის ფარგლებში და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უფლება აქვთ გამოიკვლიონ საწარმოთა, ორგანიზაციების და მეწარმე ფიზიკურ პირთა საწარმოო, სასაწყობო, სავაჭრო და სხვა სათავსები, შექმნან საგადასახადო საგუშაგოები, ინვენტარიზაციით მოახდინონ საქონლის მარაგების აღრიცხვა, ჩაატარონ დაკვირვება ქრონომეტრაჟის ან სხვა მეთოდის გამოყენებით და განსაზღვრონ დასაბეგრი ობიექტების ოდენობა, ჩაატარონ კამერალური, გეგმური და საგადასახადო შემოწმება, უზრუნველყონ გადასახადის გადამხდელის მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესების დაცვის კონტროლი და მათი დარღვევის შემთხვევაში შესაბამისი პირების მიმართ გაატარონ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი პასუხისმგებლობის ზომები. ამავე კოდექსის 971-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ,,საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების ვალდებულების მქონე პირებმა უნდა უზრუნველყონ:ბ) საქონლის/მომსახურების მიწოდების ღირებულების ნაღდი ფულით ანაზღაურებისას მომხმარებელზე საკონტროლო-სალარო აპარატის მიერ ამობეჭდილი ჩეკის გაცემა (იმ შემთხვევის გარდა, როცა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი წესით გაიცემა ჩეკთან გათანაბრებული დოკუმენტი), რომელიც ადასტურებს საქონლის/ მომსახურების მიწოდების ოპერაციასთან დაკავშირებით შესაბამისი ნაღდი ფულის გადახდის ფაქტს”.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) ადმინისტრირების სამმართველოს ინსპექტორის მიერ 2009 წლის 7 აპრილს მ.ზ-ე და სპს “...” მაღაზიაში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისათვის შედგენილ იქნა საგადასახადო სამართლადარღვევის ოქმი ¹002205, რაც სამართალდამრღვევმა დაადასტურა და სამართალდარღვევის ოქმს ხელი მოაწერა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, “მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოუყენებლობა – იწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით”. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად “ამ მუხლის მე-4 ნაწილით ან/და 10 ნაწილით/ნაწილებით განსაზღვრული ქმედება, ჩადენილი განმეორებით იწვევს დაჯარიმებას 1 500 (ათას ხუთასი) ლარის ოდენობით”.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-4 და მე-12 ნაწილის მიხედვით, “თუ ჯარიმის დარიცხვისათვის საჭიროა გაანგარიშება, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შემდგენი პირი ადგენს ცნობას ჯარიმის თანხის გამოანგარიშების თაობაზე, რომელიც ოქმის განუყოფელი ნაწილია”.

საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან არა უგვიანეს 30 კალენდარული დღისა საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმეზე გამოსცემს ბრძანებას, რომელიც დადგენილი წესით უნდა ჩაჰბარდეს ადრესატს. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენიდან 30 კალენდარული დღის გასვლის შემდეგ გამოცემული ბრძანება ბათილია.

აღნიშნული სამართალდარღვევის ოქმი ¹002205 ახალციხის რეგიონალურ ცენტრში (საგადასახადო ინსპექციაში) განხილულ იქნა 2009 წლის 27 აპრილს, რის შედეგადაც გამოვლინდა სამართალდამრღვევის მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედების განმეორებით ჩადენის ფაქტი, რაზეც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 27 აპრილის ¹1065 ბრძანებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლით და 139-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, სპს “...” პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით განესაზღვრა ჯარიმა 1 500 ლარის ოდენობით.

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 27 აპრილის ¹1065 ბრძანება სპს “...” მიმართ პასუხისმგებლობის ზომად სანქციის სახით 1 500 ლარის დაკისრების შესახებ და 2009 წლის 28 აპრილის “საგადასახადო მოთხოვნა” ¹033-5 გადამხდელს გაეგზავნა დაზღვეული ფოსტით და 2009 წლის 07 მაისს პირადად ჩაჰბარდა.

ამასთან, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულ ცნობას ჯარიმის თანხის გამოანგარიშების შესახებ არ საჭიროებდა, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-5 ნაწილით პირდაპირ განსაზღვრულია ზემოაღნიშნული დარღვევის განმეორებით ჩადენისათვის ჯარიმის ოდენობა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხის არგუმენტაცია თითქოსდა გადასახადის გადამხდელისათვის სალარო აპარატის განმეორებით გამოუყენებლობის გამო ჯარიმის სახით 1 500 ლარის დაკისრება მოხდა საგადასახადო კოდექსის დარღვევით, საფუძველს იყო მოკლებული. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საგადასახადო ორგანო მოქმედებდა კანონის დაცვით, როდესაც 2009 წლის 29 მაისის ¹719 საგადასახადო დავალებით ¹0320091609 საინკასო დავალების საფუძველზე, საბანკო ანგარიშიდან 1 500 ლარი ჩამოწერა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი არ შეასრულებს საგადასახადო ვალდებულებას მისი შესრულებისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში, მაშინ საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში მისი საბანკო ანგარიშებიდან (გარდა საანაბრო (ვადიანი) ანგარიშებისა) საინკასო დავალებით ჩამოწეროს გადასახადის, საურავისა და ჯარიმის თანხები და ჩარიცხოს ისინი შესაბამის ბიუჯეტში. ამავე კანონის 90-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, “თუ აღიარებული საგადასახადო დავალიანების დასაფარად არასაკმარისია ამ კოდექსის 89-ე მუხლით გათვალისწინებული და საგადასახადო ორგანოს მიერ გატარებული ღონისძიება, მაშინ საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, მოსამართლის ბრძანების გარეშე განახორციელოს გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის სალაროს სეიფიდან ან სხვა სათავსიდან (გარდა ფიზიკური პირის საცხოვრებელი ბინისა) არსებული ნაღდი ფულადი სახსრების (მათ შორის, უცხოური ვალუტის) ამოღება აღიარებული საგადასახადო დავალიანების დაფარვისათვის აუცილებელი ოდენობით. ნაღდი ფულადი სახსრების ამოღების წესს განსაზღვრავს საქართველოს ფინანსთა მინისტრი”.

ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) თანამშრომლების მიერ 2009 წლის 25 მაისს აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში მ.ზ-ე და სპს “...” სალაროდან ამოღებულ იქნა 200 (ორასი) ლარი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ საგადასახადო ორგანო მოქმედებდა კანონის სრული დაცვით, როდესაც აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში ბიუჯეტის დავალიანების მქონე ორგანიზაციის სალაროდან ნაღდი ფული ამოიღო.

მ.ზ-ე და სპს “...” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 02 ოქტომბრის ¹5034 ბრძანება თავისი დანართით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 06 ოქტომბრის საგადასახადო მოთხოვნა ¹5 კანონის დაცვით გაეგზავნა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის შევსებისას დაშვებული უზუსტობა, თუნდაც ტექნიკური, არ გამორიცხავდა პასუხისმგებლობას, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ.ზ-ის და სპს “...” სარჩელი კამერალური შემოწმების აქტით თანხის უკანონოდ დარიცხვის შესახებ დაუსაბუთებელი იყო.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა, ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სპს “...”, საბანკო ანგარიშიდან სადავო 498 ლარის ჩამოწერის შესახებ 2009 წლის 27 ოქტომბერს ¹1 საგადასახადო დავალების ბათილად ცნობის, ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) “საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის შეჩერების და აღიარებული დავალიანების ფარგლებში საინკასო დავალებებით გადასახადის, საურავის ჯარიმის თანხების ჩამოწერის შესახებ” 2009 წლის 20 ოქტომბრის ¹5328 ბრძანებით დარიცხული საურავის 98,54 ლარის ოდენობის ნაწილში ბათილად ცნობის და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 18 იანვრის ¹228 ბრძანების დარიცხული საურავის 586.64 ლარის ოდენობის ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, რადგან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 146-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად “თუ პირი დავას იწყებდა ან დავას აგრძელებდა სასამართლოში გასაჩივრებით, იგი ვალდებული იყო ამის თაობაზე წინასწარ ეცნობებინა საგადასახადო ორგანოსათვის წერილობითი შეტყობინებით.”

საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ ს.პ.ს “...” ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 6 ოქტომბრის ¹5 “საგადასახადო მოხოვნა”, 2009 წლის 02 ოქტომბრის ¹5034 ბრძანება და 2009 წლის 02 ოქტომბრის კამერალური შემოწმების აქტი 498 ლარის დარიცხვის ნაწილში გაასაჩივრა პირდაპირ სასამართლოში 2009 წლის 30 ოქტომბერს, რის შესახებაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ახალციხის რეგიონალურ ცენტრს აცნობა 2009 წლის 06 ნოემბერს. შესაბამისად, ახალციხის რეგიონალური ცენტრისათვის 2009 წლის 27 ოქტომბერის ¹1 საგადასახადო დავალებით ს.პ.ს”...” საბანკო ანგარიშიდან თანხის ჩამოწერის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების დროს არ იყო ცნობილი ს.პ.ს. “...” მიერ დავის დაწყების შესახებ, რის გამოც სადავო თანხა მიჩნეულ იქნა აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებად.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ სადავო თანხის აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებად ცნობა და მისი ჩამოწერა მოხდა მოსარჩელის ბრალით. ამასთან, იმის გათვალიწინებით, რომ ს.პ.ს “...” მოთხოვნები ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 6 ოქტომბრის ¹5 “საგადასახადო მოხოვნის”, 2009 წლის 02 ოქტომბრის ¹5034 ბრძანების და 2009 წლის 02 ოქტომბრის კამერალური შემოწმების აქტის 498 ლარის დარიცხვის ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ არ იქნა დაკმაყოფილებული, 2009 წლის 27 ოქტომბერის ¹1 საგადასახადო დავალებით ს.პ.ს “...” საბანკო ანგარიშიდან სადაო თანხის 498 ლარის ჩამოწერა არ აყენებდა ზიანს მოსარჩელე მხარეს.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ “საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის შეჩერების და აღიარებული დავალიანების ფარგლებში საინკასო დავალებებით გადასახადის, საურავის ჯარიმის თანხების ჩამოწერის შესახებ” 2009 წლის 20 ოქტომბრის ¹5328 ბრძანება დარიცხული საურავის 98,54 ლარის ოდენობის ნაწილში ბათილად ცნობის და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 18 იანვრის ¹228 ბრძანება დარიცხული საურავის 586.64 ლარის ოდენობის ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ გამოცემულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლის საფუძველზე. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ შემთხვევაში არ იყო გათვალისწინებული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლით გათვალისწინებული უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების კონკრეტული ვადა.

სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია გადასახადის გადამხდელის არგუმენტები იმასთან დაკავშირებით, რომ ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) მიერ შეგნებულად ხდებოდა დაგვიანებით აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში საბანკო ანგარიშებიდან თანხის ჩამოწერა, ვინაიდან იგი არ დადასტურდა საქმის მასალებით.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.ზ-ე და სპს “...”.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით მ.ზ-ე და სპს “...” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები და აღნიშნა, რომ სადაო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 26-ე ნაწილის შესაბამისად, გამოვლენილი დანაკლისისას ამავე კოდექსის 143-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, სამეურნეო ოპერაციის დამთავრებიდან არაუგვიანეს 45 კალენდარული დღისა, საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავი ან/და სასაქონლო-ზედნადების გარეშე სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის გამოვლენის შემთხვევაში, გადასახადის გადამხდელს/სხვა ვალდებულ პირს გადახდება შესაბამისად საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავი ან/და სასაქონლო ზედნადების გარეშე ან საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტების გარეშე გამოვლენილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ღირებულება საბაზრო ფასებით დღგ-ს გარეშე. ამასთან, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი არის პირველადი დოკუმენტი, რომელშიც ფიქსირდება საგადასახადო სამართალდარღვევის ფაქტი და რომლის საფუძველზეც მომავალში პირის მიმართ შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს კანონით დადგენილი სანქცია. იმავე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის დანაკლისი განიხილება მისი აღმოჩენის მომენტში ნაღდი ანგარიშსწორებით საბაზრო ფასებით (აქციზისა და დღგ-ის გარეშე) განხორციელებულ მიწოდებად და გადასახადებით დაიბეგრება საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით.

იმის გამო, რომ საწარმოს ხელმძღვანელმა ვერ შეძლო აღწერილი მატერიალური მარაგების შეძენის ფასის დადგენა, ინვენტარიზაციის ოქმებში დაფიქსირდა სარეალიზაციო ფასი, რომელსაც შემდგომ გამოაკლდა საშუალო _ 13 % ფასნამატი და შემდგომ _ 18 % დღგ.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სადაო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის შესაბამისად გამოვლენილ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობას გადამხდელის ბუღალტერი (სათანადოდ უფლებამოსილი პირი) საინვენტარიზაციო კომისიის ყველა წევრისა და საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირის (პირების) თანდასწრებით შემოსავალში აიღებს შესაბამის საბუღალტრო ანგარიშებზე ინვენტარიზაციის შედეგებზე გაფორმებული შედარების აქტების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ინვენტარიზაციის ჩატარების შემდეგ 2008 წლის 29 დეკემბერს, ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფლებამოსილი პირების მიერ შედგენილი იქნა საგადასახაო სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი ¹2117, რომელსაც გადასახადის გადამხდელმა ხელი არ მოაწერა. საგადასახადო სამართალდარღვევის შესახებ ¹2117 ოქმის თანახმად, ინვენტარიზაციის შედეგად ბუღალტერულ დოკუმენტებში გამოვლინდა აღურიცხავი-სასაქონლო მატერიალური ფასეულობები. ამ დარღვევისთვის გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ჯარიმის სახით დაერიცხა 1000 ლარი, ხოლო 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად _ 120 369.58 ლარი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის მასალებით ”მ.ზ-ეს და სპს “...”სამართლადარღვევის გამო ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ 2009 წლის 12 იანვრის ¹22 ბრძანება და ამავე სამსახურის 2009 წლის 21 იანვარს გამოცემული საგადასახადო მოთხოვნა ¹14 გაეგზავნა ფოსტით და ჩაბარდათ 2009 წლის 29 იანვარს. აპელანტს, ასევე გაეგზავნა და ჩაბარდა ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 02 აგვისტოს ¹4129 ბრძანება და 2009 წლის 07 აგვისტოს საგადასახადო მოთხოვნა ¹05-32, რომლის მიხედვითაც მ.ზ-ე და სპს “...” 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დარიცხული ჯარიმის თანხა 120368 ლარი შეუმცირდა 11233 ლარით, ხოლო 133-ე მუხლი 1-ლი ნაწილით დარიცხული ჯარიმა - 1000 ლარი კი გაუუქმდა.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ მოსარჩელე მ.ზ-ე და სპს “...” კუთვნილ სავაჭრო ობიექტში შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის 2008 წლის 11 დეკემბრის ¹2383 ბრძანების საფუძველზე სასაქონლო მატერიალური ინვენტარიზაცია ჩატარდა კანონით დადგენილი წესით, რომლის შედეგად გამოვლენილ იქნა აღურიცხავი საქონელი. შესაბამისად, მ.ზ-ე და სპს “...” მიმართ სანქციის სახით ჯარიმის თანხის დაკისრება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილება გამოტანილი იყო კანონის, საქმის არსებითი გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე და არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2009 წლის 03 აგვისტოს გადაწყვეტილების საფუძველზე ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2009 წლის 07 აგვისტოს ¹05-32 “საგადასახადო მოთხოვნა”, 109135 ლარის დარიცხვის შესახებ, რომელიც გადასახადის გადამხდელს ჩაბარდა 2009 წლის 12 აგვისტოს, არ გაუსაჩივრებია.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 51-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “გ” ქვეპუნქტითა და ამავე კოდექსის 971-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, ასევე სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 89-ე მუხლის 1-ლი ნაწილითა და ამავე კანონის 90-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ საგადასახადო ორგანო მოქმედებდა კანონის სრული დაცვით, როდესაც ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) თანამშრომლების მიერ 2009 წლის 25 მაისს აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში მ.ზ-ე და სპს “...” სალაროდან ამოღებულ იქნა 200 (ორასი) ლარი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აპელანტს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 02 ოქტომბრის ¹5034 ბრძანება თავისი დანართით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ახალციხის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) 2009 წლის 06 ოქტომბრის საგადასახადო მოთხოვნა ¹5 გაეგზავნა სადაო პერიოდში მოქედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით.

სადაო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი ვალდებულია, საქონლის/მომსახურების მიმღების მოთხოვნისას, გარდა ამ კოდექსის 238-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებში აღნიშნული მიწოდებისა, მოთხოვნიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა, გამოწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარუდგინოს იგი მიმღებს, მიუხედავად იმისა, არის თუ არა მიმღები გადასახადის გადამხდელი. ამავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების შესაბამისად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა არის საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტი, რომლითაც დასტურდება დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტი. დაუშვებელია საქონლის/მომსახურების მიმწოდებლის მიერ არასწორად შევსებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენა. ასეთ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურას გაუქმების მიზნით საგადასახადო ორგანოს წარუდგენს გადასახადის გადამხდელი საგადასახადო ორგანოდან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შემდგომი გატანისას, მაგრამ არა უგვიანეს მომდევნო წლის 15 იანვრისა.

სააპელაციო პალატამ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, მიუთითა, რომ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის შევსებისას დაშვებული უზუსტობა, თუნდაც ტექნიკური, არ გამორიცხავს პასუხისმგებლობას, და, რომ მ.ზ-ის და სპს “...” სარჩელი კამერალური შემოწმების აქტით თანხის უკანონოდ დარიცხვის შესახებ არის დაუსაბუთებელი.

სადაო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფა შეიძლება განხორციელდეს შემდეგი ღონისძიებებით - საბანკო ანგარიშებიდან გადასახადის, საურავისა და ჯარიმის თანხების ჩამოწერით. ამავე კოდექსის 89-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის გადამხდელი/საგადასახადო აგენტი ან სხვა ვალდებული პირი არ შეასრულებს საგადასახადო ვალდებულებას მისი შესრულებისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში, მაშინ საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში მისი საბანკო ანგარიშებიდან (გარდა საანაბრო (ვადიანი) ანგარიშებისა) საინკასო დავალებით ჩამოწეროს გადასახადის, საურავისა და ჯარიმის თანხები და ჩარიცხოს ისინი შესაბამის ბიუჯეტში. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის შეჩერების და აღიარებული დავალიანების ფარგლებში საინკასო დავალებებით გადასახადის, საურავის ჯარიმის თანხების ჩამოწერის შესახებ 2009 წლის 20 ოქტომბრის ¹5328 ბრძანება დარიცხული საურავის 98,54 ლარის ოდენობის ნაწილში ბათილად ცნობის და ახალციხის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 18 იანვრის ¹228 ბრძანება დარიცხული საურავის 586.64 ლარის ოდენობის ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ გამოცემულია საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით.

სასამართლოს ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება, რომ ახალციხის რეგიონალური ცენტრის მიერ შეგნებულად ხდებოდა დაგვიანებით აღიარებული საგადასახადო დავალიანების ფარგლებში საბანკო ანგარიშებიდან თანხის ჩამოწერა, ვინაიდან აღნიშნული არ დადასტურდა საქმის მასალებით.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სპს “...” დირექტორმა მ.ზ-ემ.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არ განმარტა საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები, რამდენადაც ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნა შემდეგია: ამ მუხლის მესამე ნაწილის მიზნებისათვის, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის გამოვლენად ჩაითვლება საქონლის, როგორც ფიზიკური, ისე დოკუმენტების (მათ შორის, საგადასახადო ორგანოსათვის ცნობილი სხვა სათანადო ინფორმაციის) მიხედვით გამოვლენა. სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობა აღურიცხავად არ ჩაითვლება და გადასახადის გადამხდელზე სხვა ვალდებულ პირზე სანქცია არ გავრცელდება იმ შემთხვევაში, თუ მისი რეალიზაციის, გადაცემის ან სხვა სახით გამოყენების შესახებ სათანადო ინფორმაცია ჩართულია გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ორგანოში წარდგენილ დეკლარაციაშია.

მისი მოსაზრებით სასამართლოებს არ უნდა გამოეყენებინათ ამავე მუხლის მე-6 ნაწილის მოთხოვნებიც, რადგან აღნიშნული განიხილება იმ შემთხვევაში, როდესაც აღმოჩენილი იქნება საქონლის დანაკლისი, მოცემულ შემთვევაში კი სპს “...” დაჯარიმებული არის საქონლის აღურიცხაობისათვის და არა საქონლის დანაკლისის გამო. კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა და უნდა გამოეყენებინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-3 მუხლის მე-14 პუნქტი და ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნები, მისი აზრით, აღნიშნული სამართლებრივი ნორმებიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია მასზედ, რომ მხატვრის ნახატებთან დაკავშირებით არსებობდა 2008 წლის 1 სექტემბრის ¹5 ხელშეკრულება ობიექტში ნახატების განთავსების შესახებ, რის გამოც იგი არ საჭიროებდა შესყიდვას და რაიმე დოკუმენტის არსებობას.

კასატორმა მიუთითა, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის მოთხოვნები, რომელიც ეხება საგადასახადო სამართალდარღვევის წარმოების წესსა და არასწორად განმარტა ინვენტარიზაციის ჩატარებასთან დაკავშირებით გადასახადის გადამხდელზე “საგადასახადო მოთხოვნის” წარდგენის წესი.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “...” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმათა დარღვევით, საქმე არასრულყოფილადაა გამოკვლეული და დასაბუთებული, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე_394-ე მუხლების შესაბამისად ქმნის განჩინების გაუქმების საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტების კანონიერება სააპელაციო სასამართლომ შეამოწმა მხოლოდ ფორმალური კანონიერების თვალსაზრისით, რაც არ იძლევა შესაძლებლობას დადგინდეს, რამდენად შეესაბამება სადავო აქტები მატერიალური სამართლის ნორმებს.

ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მოტივაცია ძირითადად შემოიფარგლება საინვენტარიზაციო კომისიის შექმნისა და დაკომპლექტების კანონიერების დასაბუთებით, რაც სარჩელის საფუძველზე ნამდვილად წარმოადგენს დავის საგანს, მაგრამ საგულისხმოა, რომ იმავე სარჩელით სადავოდაა გამხდარი საგადასახადო კოდექსის 143-ე, 248-ე და 127-ე მუხლების გამოყენებისა და განმარტების კანონიერება, რის თაობაზეც გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს მსჯელობას.

სადავო პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სამეურნეო ოპერაციის დამთავრებიდან (სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის მიღების, შენახვის ან მიწოდების ყველა ეტაპზე) არა უგვიანეს 45 დღისა, საბუღალტრო დოკუმენტაციაში აღურიცხავი ან/და სასაქონლო ზედნადების გარეშე სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების გამოვლენის შემთხვევაში, ხოლო სხვა ქვეყნიდან საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანისას-საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტის გარეშე სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის გამოვლენის შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს/სხვა ვალდებულ პირს გადახდება შესაბამისად საბუღალტრო დოკუმენტაციაში აღურიცხავი ან/და სასაქონლო ზედნადების გარეშე ან საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტების გარეშე გამოვლენილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ღირებულება საბაზრო ფასებით დღგ-ის გარეშე (ხოლო აქციზის გადამხდელს/სხვა ვალდებულ პირს-აქციზის და დღგ-ის გარეშე.). აღნიშნული სანქცია არ გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ საბუღალტრო დოკუმენტებში აღურიცხავ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობაზე არსებობს საბაჟო კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტები ან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა.

საკასაციო სასამართლო მნიშვნელოვნად მიიჩნევს ზემოაღნიშნული მუხლის ბოლო აბზაცის ჩანაწერს და აღნიშნავს, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტი. ანგარიშ-ფაქტურის არსებობა შესაძლებელს ხდის დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე კონტროლს, რამაც, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განაპირობა ის, რომ საკანონმდებლო ნორმამ, მითითებული დოკუმენტის არსებობის პირობებში, გამორიცხა სანქციის გამოყენების შესაძლებლობა.

საკასაციო სასამართლო, საქმის ხელახალი განხილვის პროცესში, საჭიროდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლიოს, სადავო აქტის მიღებისას გათვალისწინებული იქნა თუ არა საქონელზე ანგარიშ-ფაქტურების არსებობის ფაქტი და იყო თუ არა მითითებული მუხლით დადგენილი პასუხისმგებლობის გამომრიცხავი გარემოებების გათვალისწინების შესაძლებლობა.

საკასაციო სასამართლო ასევე ყურადღებას მიაქცევს იმავე მუხლის მე-5 ნაწილს, რომლის შესაბამისადაც, ამ მუხლის მე-3 ნაწილის მიზნებისათვის, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის გამოვლენად ჩაითვლება საქონლის როგორც ფიზიკური, ისე დოკუმენტების (მათ შორის, საგადასახადო ორგანოსათვის ცნობილი სხვა სათანადო ინფორმაციის) მიხედვით გამოვლენა. სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობა აღურიცხავად არ ჩაითვლება და გადასახადის გადამხდელზე/სხვა ვალდებულ პირზე სანქცია არ გავრცელდება იმ შემთხვევაში, თუ მისი რეალიზაციის, გადაცემის ან სხვა სახით გამოყენების შესახებ სათანადო ინფორმაცია ჩართულია გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ორგანოში წარდგენილ დეკლარაციაში.

კასატორის წარმომადგენლის ახსნა-განმარტებების თანახმად, ყველა სათანადო ინფორმაცია საწარმოს მიერ ჩართულია საგადასახადო ორგანოში წარდგენილ დეკლარაციაში. იმის გათვალისწინებით, რომ გასაჩივრებული განჩინება აღნიშნულის თაობაზე არ შეიცავს სათანადო დასაბუთებას და საკითხი ამ თვალსაზრისით გამოკვლეული არ არის, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია პროცესუალურ შესაძლებლობას შეაფასოს ამ ნაწილში საკასაციო პრეტენზიის საფუძვიანობა. აღნიშნული ნორმის გამოყენების კანონიერება ასევე უნდა იქცეს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის საგნად.

საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმა გადახდება იმ გადასახადის გადამხდელს/სხვა ვალდებულ პირს, რომლის მფლობელობაში არსებულ ტერიტორიაზეც აღმოჩნდა სხვა პირის მფლობელობაში არსებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობა, რომელზედაც არ არსებობს ამ ტერიტორიაზე განთავსების დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი.

საქმეში წარმოდგენილია მხატვარ რ. გ-შვილსა და სპს “...” დირექტორს შორის გამოფენის მოწყობის მიზნით, ფართის გამოყოფის თაობაზე დადებული ხელშეკრულება. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს მითითებული ხელშეკრულების არსებობა ცნობილი იყო თუ არა აქტის შედგენის პროცესში და ხელშეკრულების არსებობის პირობებში სახეზეა თუ არა ზემოაღნიშნული მუხლის გამოყენების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლთან მიმართებაში და აღნიშნავს შემდეგს: სადავო არ არის ფაქტი იმის თაობაზე, რომ სპს “...” წარმოადგენდა დღგ-ის გადამხდელს. საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ის ჩათვლის უფლება აქვს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც გადახდილია ან გადასახდელია ამ კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის ან/და საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით დასაბეგრ ოპერაციაზე ან/და დასაბეგრ იმპორტზე ან/და დასაბეგრ დროებით იმპორტზე, თუ საქონელი/მომსახურება გამოიყენება ან გამოყენებული იქნება დასაბეგრ ოპერაციაში ან დასაბეგრ იმპორტში. ამდენად, სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობა დღგ-ის თანხის ჩათვლის შესაძლებლობას უკავშირებდა საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე დადასტურებული ოპერაციის განხორციელების ფაქტს. კასატორის განმარტებით, კოდექსის 248-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნის დაუცველობა იქცა საგადასადო ორგანოს მხრიდან ჩათვლილი თანხის გაუქმების საფუძვლად.

საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი ვალდებულია საქონლის/მომსახურების მიმღების მოთხოვნისას, დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელებიდან არა უგვიანეს მე-2 დღისა, გამოწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარუდგინოს იგი მიმღებს. დღგ-ის, როგორც არაპირდაპირი გადასახადის ბუნება და ზემოაღნიშნული მუხლების ანალიზი ადასტურებს, რომ დღგ-ის სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდა, ისევე, როგორც ანგარიშ-ფაქტურის დროულად და სათანადო ფორმით შევსება და მყიდველისათვის გადაცემა, წარმოადგენს იმ პირის ვალდებულებას, რომელმაც განახორციელა საქონლის მიწოდება. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ანგარიშ-ფაქტურის არსებობა საქონლის (მომსახურების) მიმღებს აძლევს შესაძლებლობას დაადასტუროს დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტი და მოითხოვოს გადახდილი დღგ-ის ჩათვლა. საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის მე-4 ნაწილი განსაზღვრავს იმ შემთხვევათა ამომწურავ ჩამონათვალს, რომელთა არსებობა საქონლის (მომსახურების) მიმღებს ართმევს დღგ-ის ჩათვლის უფლებას, ხოლო საგადასახადო ორგანოს აძლევს ჩათვლილი დღგ-ის გაუქმების უპირობო საფუძველს. საყურადღებოა, რომ აღნიშნული მუხლი არ იძლევა მითითებას იმავე საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის პირველი ნაწილის დარღვევით გამოწერილ ანგარიშ-ფაქტურაზე.

ნორმის ამგვარი განმარტების პირობებში საკასაციო სასამართლო მნიშვნელოვნად მიიჩნევს, საქონლის მიმწოდებლისათვის გადახდილი იყოს დღგ, თანხა იყოს ასახული დეკლარაციაში და ანგარიშ – ფაქტურა წარდგენილი საგადასახადო ორგანოში, ხოლო ის გარემოება, რომ ანგარიშ-ფაქტურა გამოწერილია დაგვიანებით, როცა სახეზე არ არის ანგარიშ-ფაქტურის სიყალბის ფაქტი, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ იძლევა ჩათვლის გაუქმების საკმარის საფუძველს.

რაც შეეხება სამართალდარღვევის თაობაზე გამოწერილი აქტის კანონიერებას, აღნიშნული თაობაზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს შემდეგს, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი არის პირველადი წერილობითი დოკუმენტი, რომელშიც ფიქსირდება საგადასახადო სამართალდარღვევის ფაქტი, რომლის გამოც მომავალში პირის მიმართ შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს კანონით დადგენილი სანქცია. ოქმის შემდეგენი პირი ვალდებულია, ზედმიწევნით ზუსტად დაიცვას კანონით (კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით) დადგენილი მოთხოვნები. კანონის ისეთი სავალდებულო მოთხოვნები, როგორიც არის სამართალდარღვევის ოქმის ადგილზე შედგენა, სამართალდამრღვევისათვის ახსნა-განმარტების ჩამორთმევა, მოწმეთა მოძიება, გამოკითხვა და მათ შესახებ ინფორმაციის ოქმში შეტანა, წარმოადგენს საბოლოო სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის _ სახდელის დაკისრებისათვის პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე გარემოებებს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ არის დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რამდენად კანონიერად მოხდა საგადასახადო ორგანოს მიერ სამართალდარღვევის ოქმის შედგენა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გამოკვლეული საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი ასახავდა თუ არა რეალურად ჩადენილი გადაცდომის ფაქტს, მით უფრო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ოქმში დაფიქსირებული სამართალდარღვევა ფაქტობრივად დროში თანხვედრია საკონტროლო - სალარო აპარატის კრებით ანგარიშში დაფიქსირებული ოპერაციისა (სხვაობა შეადგენს 1 წუთს.).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელასციო სასამართლომ მოცემული საქმის განხილვისას არ გამოიკვლია ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება, რომლის ყოველმხრივ და სრულყოფილ გამოკვლევას მნიშვნელობა აქვს საკითხის შემდგომი გადაწყვეტისათვის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს ზემოაღნიშნული ნორმის შინაარს და მნიშვნელოვნად მიიჩნევს იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ საქმეში წარმოდგენილია მოტივირებული განჩინება, რომლითაც სასამართლომ, საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, საჭიროდ მიიჩნია ექსპერტიზის ჩატარება. ექსპერტის დასკვნა მტკიცებულებათა არასაკმარისობის მოტივით წარმოდგენილი არ არის. საკასაციო სასამართლო თვლის, იმ პირობებში, როდესაც ექსპერტიზა ინიშნება სასამართლოს მიერ, სასამართლომ უნდა უზრუნველყოს საჭირო მტკიცებულებები და საქმის, სათანადო დასკვნის გარეშე გადაწყვეტის შემთხვავაში, მხარეთა შეჯიბრებითობისა და ადმინისტრაციული პროცესის ინკვიზიციურობის ელემენტების შეპირისპირების გზით დაადგინოს, ჰქონდა თუ არა მხარეს სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობა და მათი წარმოუდგენლობა განპირობებულია თუ არა მხარის ბრალეულობით. წინააღმდეგ შემთხვევაში არსებობს ეჭვი, რომ საქმის გადაწყვეტა მოხდა სათანადო გამოკვლევის გარეშე, რასაც იმავდროულად თან მოჰყვა მხარეთა საპროცესო უფლებების დარღვევა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმე საჭიროებს დამატებით შესწავლა-გამოკვლევას, რა მიზნითაც აღნიშნული ხელახალი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს იმავე სააპელაციო სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 27 სექტემბრის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის მხარეთა შორის გადანაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე