საქმე ¹ბს-61-61(კ-12) 5 ივნისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ლ. ჩ-ო, წარმომადგენელი – ვ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხე) _ თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერია

მესამე პირები – ა. გ-ი; ი. რ-ა

დავის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება _ ქ. Yთბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მოსარჩელე: ლ. ჩ-ო

წარმომადგენელი: ვ. კ-ე

მოპასუხეები: თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერია; ა. გ-ი; ი. რ-ა

სარჩელის სახე: საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა.

სარჩელის საგანი:

1)თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიის 2009 წლის 17 დეკემბრის ¹26-33 ბრძანების ბათილად ცნობა;

2)თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიის 2009 წლის 18 დეკემბრის ¹716 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათლად ცნობა;

3)2009 წლის 28 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

4) საჯარო რეესტრში მოპასუხე ი. რ-ასა და ა. გ-ის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გაუქმება (იხ. ტ.1; ს.ფ. 24-35).

სარჩელის საფუძველი :

ფაქტობრივი: ქ. რუსთავის მერიის 2009 წლის 17 დეკემბრის ¹26-33 ბრძანების საფუძველზე 2009 წლის 18 დეკემბერს გაიცა საკუთრების უფლების მოწმობა ¹716. აღნიშნული საკუთრების მოწმობა მოსარჩელის განმარტებით, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, ვინაიდან, 1995 წლის 10 ოქტომბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით საცხოვრებელი ბინა მდებარე ქ. რუსთავში, ... გამზ. ¹...-ში ეკუთვნოდა ლ. ჩ-ოს.

არამართებულია ასევე ¹716 საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემის საფუძვლად 1994 წლის 18 აპრილის ¹28 ოქმის მითითებაც, ვინაიდან, ზემოაღნიშნული პრივატიზაციის ხელშეკრულებიდან ირკვევა, რომ 1979 წლის 19 სექტემბრიდან სადავო ბინა ეკუთვნოდა ლ. ჩ-ოს, რომელმაც პრივატიზაცია განახორციელა 1995 წლის 10 ოქტომბერს და აღნიშნული ხელშეკრულება რეგისტრირებული იყო ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში.

სამართლებრივი: მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ სადავო აქტები საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი (იხ. ტ.1; ს.ფ. 24-35).

მოპასუხის შესაგებელი :

ფაქტობრივი: მოპასუხე – ა. გ-ის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 2009 წლის 21 დეკემბერს მოპასუხე ი. რ-ამ საჯარო რეესტრში დაარეგისტრირა უძრავი ქონება მდებარე ქ. რუსთავში, ... გამზ. ..., ხოლო 2009 წლის 28 დეკემბერს ი. რ-ასა და ა. გ-ს შორის მოხდა გარიგება უძრავი ქონების შეძენასთან დაკავშირებით კანონის სრული დაცვით და ის გახდა უძრავი ქონების მესაკუთრე. აღნიშნულიდან გამომდინარე ა. გ-ი არის კეთილსინდისიერი შემძენი, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუფცია, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული.

სამართლებრივი : საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი (იხ. ტ.1; ს.ფ. 94-101).

მოპასუხის შესაგებელი:

ფაქტობრივი: მოპასუხე თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ არამართებულია ის მოსაზრება, რომ საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემის საფუძველი - 1994 წლის 18 აპრილის ¹28 ოქმი წარმოადგენს კანონსაწინააღმდეგო ოქმს, ვინაიდან, არ არსებობს სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი ან კანონიერ ძალაში შესული საგამოძიებო ორგანოების შემაჯამებელი გადაწყვეტილება, რომელიც დაადასტურებს აქტის სიყალბეს.

ი. რ-ამ თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიაში წარადგინა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულებით განსაზღვრული დოკუმენტაცია, კერძოდ, 1994 წლის 18 აპრილის ¹28 ოქმი, აზომვითი ნახაზი. 1994 წლის 18 აპრილის ოქმით დასტურდებოდა, რომ ... გამზ. ¹...-ში მდებარე ბინა პირადი ბარათის საფუძველზე ლ. ჩ-ოს მიერ გადაფორმდა ი. რ-ას სახელზე. განმცხადებელი წარმოადგენდა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულებით განსაზღვრულ კანონიერ მოსარგებლეს.

ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში დოკუმენეტების სიყალბეში ეჭვის შეტანის საფუძველი კი, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ ჰქონდა (იხ. ტ.1; ს.ფ. 108-116).

საქმის გარემოებები:

მოსარჩელის განმარტებით, 1995 წლის 10 ოქტომბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების თანახმად, ბინა მდებარე ქ. რუსთავში, ... გამზ. ¹...-ში ირიცხება ლ. ჩ-ოს სახელზე, აღნიშნული საცხოვრებელი ბინა მესაკუთრის თანხმობის გარეშე გადავიდა ი. რ-ას საკუთრებაში 1994 წლის 18 აპრილის ¹28 ოქმის საფუძველზე, რაზედაც გამოიცა ქ. რუსთავის მერიის 2009 წლის 17 დეკემბრის ¹2633 ბრძანება და 2009 წლის 18 დეკემბრის ¹716 საკუთრების უფლების მოწმობა. მოსარჩელე გარკვეული დროით იმყოფებოდა საზღვარგარეთ, ჩამოსვლისთანავე მოსარჩელემ მიმართა საჯარო რეესტრის რუსთავის სარეგისტრაციო სამსახურს და გაარკვია, რომ ი. რ-ას ხსენებული საცხოვრებელი ბინა გადაეცა ქ. რუსთავის მერიის 1994 წლის 18 აპრილის ¹28 ოქმის საფუძველზე, ხოლო ი. რ-ას სახელზე საკუთრების მოწმობის გაცემის შემდეგ, 2009 წლის 28 დეკემბერს დადებულია ნასყიდობის ხელშეკრულება მოქალაქე ა. გ-თან, სადაც ნასყიდობის საგანს წარმოადგენს 1995 წლის 10 ოქტომბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინა. ამდენად, მოსარჩელის ნების საწინააღმდეგოდ განხორციელდა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების განკარგვა, რითაც უხეშად დაირღვა საქართველოს კონსტიტუციითა და სამოქალაქო კანონმდებლობით გარანტირებული საკუთრების უფლება (იხ. ს.ფ. 24-35; ტ.1).

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 1 დეკემბრის საოქმო განჩინებით ლ. ჩ-ოს წარმომადგენლის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და ადმინისტრაციული სამართალწარმოების საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოიყო მოსარჩელის სამოქალაქო-სამართლებრივი მოთხოვნა -ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ (იხ. ტ.1; ს.ფ. 141).

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 1 დეკემბრის საოქმო განჩიენებით ი. რ-ა და ა. გ-ი საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის შესაბამისად, ჩაებნენ მესამე პირებად (იხ. ტ.1; ს.ფ. 146).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო/:

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ. ჩ-ოს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლოს მიერ უდავოდ მიჩნეული ფაქტები:

1995 წლის 10 ნოემბერს ქ. რუსთავის ადგილობრივი მმართველობის უფლებამოსილ პირსა და ლ. ჩ-ოს შორის გაფორმდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება საცხოვრებელ ბინაზე მდებარე, ქ, რუსთავში, ... ქ. ¹..., ქ. რუსთავის საქალაქო აღმასკომის მიერ 1979 წლის 19 სექტემბერს გაცემული ორდერის საფუძველზე, რომლითაც ლ. ჩ-ოს მიეცა უფლება შესახლებულიყო ქ. რუსთავში, ... გამზ. ¹...-ში მდებარე ბინაში (იხ. ტ.1; ს.ფ. 41).

პრივატიზაციის განხორციელებისას ადმინისტრაციული ორგანო დაეყრდნო 1994 წლის 18 აპრილის ¹28 ოქმს, რომლის მიხედვით, ქ. რუსთავის საქალაქო გამგეობასთან არსებულმა საბინაო საკითხთა საზოგადოებრივმა კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება, ქ. რუსთავში, ... გამზ. ¹...-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ი. რ-ას სახელზე გადაფორმების შესახებ. გადაფორმების წინაპირობად დასახელებულ იქნა ი. რ-ასა და ლ. ჩ-ოს ურთიერთშეთანხმება (იხ. ტ.1; ს.ფ. 40).

2009 წლის 17 დეკემბრის საქართველოს თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიის ¹2633 ბრძანებისა და თვითმმართველი ქალაქ რუსთავის მერიის საკუთრების უფლების ¹716 მოწმობის თანახმად, ი. რ-ას საკუთრებაში გადაეცა საცხოვრებელი ფართი მდებარე, ქ. რუსთავში, ... გამზ. ¹...-ში (იხ. ტ.1; ს.ფ. 37).

2009 წლის 21 დეკემბერს ი. რ-ამ მოახდინა ხსენებული უძრავი ქონების მდებარე ქ. რუსთავი ... გამზ. ¹...-ში საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია. (იხ. ტ.1; ს.ფ. 162).

2009 წლის 28 დეკემბერს ი. რ-ასა და ა. გ-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავი ქონების შეძენასთან დაკავშირებით (იხ. ტ.1; ს.ფ. 39).

საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ ქ. რუსთავში ... გამზ. ¹...-ში მდებარე ბინა რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში და საკუთრების უფლებით ეკუთვნის ა. გ-ს.

სადავო არ არის 1994 წლის 18 აპრილის ოქმი ¹28.

სასამართლოს მიერ სადავოდ მიჩნეული ფაქტები:

სადავოა თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიის მიერ საცხოვრებელი ბინის, მდებარე, ქ. რუსთავი ... გამზ. ¹... უსასყიდლოდ გადაცემა ი. რ-ასთვის ანუ ი. რ-ასთვის სხვა პირის საკუთრებაში არსებული ქონების გადაცემა.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება:

სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხე თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიამ 2009 წლის 17 დეკემბრის ბრძანების გამოცემისას დაარღვია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნები, ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების გარეშე. კერძოდ, არ გამოიკვლია ის გარემოება, რომ აღნიშნული საცხოვრებელი ბინა, რომლის გადაცემაც მოხდა უსასყიდლოდ მესამე პირის ი. რ-ასთვის, პრივატიზებული იყო უკვე 1995 წელს და ხელშეკრულება რეგისტრირებული იყო ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში. პრივატიზაცია განახორციელა იმ ადმინისტრაციულმა ორგანომ, რომლის სამართალმემკვიდრესაც ფაქტობრივად თვითმართველი ქ. რუსთავის მერია წარმოადგენს. ამასთან ისე მოხდა საცხოვრებელი ბინის განმეორებით განკარგვა, რომ არ ყოფილა სადავოდ გამხდარი ლ. ჩ-ოს სახელზე არსებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება დაინტერესებული პირების მიერ.

,,კანონიერი მოსარგებლისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულების პირველი მუხლის შესაბამისად, აღნიშნული დებულება არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში არსებული არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრას დებულებით გათვალისწინებულ ურთიერთობების მონაწილე მხარეებსა და მათ უფლება-მოვალეობებს”.

აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, იმისათვის, რომ განხორციელდეს სახელმწიფო საბინაო ფონდში არსებული საცხოვრებელი ფართობის მოქალაქისათვის უსასყიდლოდ გადაცემა, უნდა არსებობდეს უპირველესი პირობა, რომ ეს საცხოვრებელი ფართი უნდა ეკუთვნოდეს სახელმწიფო საბინაო ფონდს. განსახილველ შემთხვევაში კი საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ აღნიშნული საცხოვრებელი ფართი 1995 წლიდან პრივატიზებულია და პრივატიზაციის ხელშეკრულება დღეის მდგომარეობით სადავოდ არ არის გამხდარი.

მიუხედავად აღნიშნული გარემოებებისა, საქალაქო სასამართლომ სარჩელი არ დააკმაყოფილა, ვინაიდან, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების საფუძველზე ი. რ-ას მიერ განხორციელდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედებები, უძრავი ქონება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში და შემდეგ განიკარგა, განკარგვის შედეგად კი, სადავო ბინას Dდღეის მდგომარეობით ჰყავს ახალი მესაკუთრე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, ამავე მუხლის მესამე ნაწილი ადგენს, რომ სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მართალია, ლ. ჩ-ომ სადავო ბინაზე უფლებები მოიპოვა დღეს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, მაგრამ ა. გ-თან ი. რ-ას მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას მოქმედებდა უკვე სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც უძრავ ნივთებზე ახალ წესებს ითვალისწინებს, მანამდე მოქმედი კანონმდებლობისგან განსხვავებით და იგი მოქმედებს ა. გ-ის სასარგებლოდ, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით დადგენილი წესი მას იცავს, როგორც კეთილსინდისიერ შემძენს, ხოლო თავდაპირველ მესაკუთრეს უტოვებს კანონსაწინააღმდეგო გარიგებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლებას.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის მიხედვით, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 187-ე მუხლით კეთილსინდისიერია შემძენი (ამ შემთხვევაში უფლების მიმღები), რომელმაც არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე და ამასთან, კეთილსინდისიერების ფაქტი უნდა არსებობდეს ნივთის გადაცემამდე (იხ. ტ.1; ს.ფ. 200-206).

სასამართლოს მიერ თავისი ინიციატივით მოპოვებული და დადგენილი ფაქტების შეფასება:

სასამართლოს თავისი ინიციატივით არ მოუპოვებია ფაქტები.

სასამართლოს დასკვნები _ საქმის მასალების გაცნობის, მხარის ახსნა-განმარტებების მოსმენის, სარჩელის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებისა და საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა სამართლებრივი შეფასების შედეგად სასამართლო მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ლ. ჩ-ოს სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

აპელანტი: ლ. ჩ-ო

წარმომადგენელი: ვ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხე): თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერია;

მესამე პირები: ა. გ-ი; ი. რ-ა

აპელაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელაციის მოტივები:

ფაქტობრივი : აპელანტის განმარტებით, სასამართლომ არ გამოიკვლია საქმე სრულად, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

სამართლებრივი :

აპელანტის განმარტებით, მოქალაქისათვის სახელმწიფო საბინაო ფონდში არსებული ბინის უსასყიდლოდ გადაცემა უნდა განხორციელდეს იმ შემთხვევაში, თუ საცხოვრებელი ფართი ეკუთვნის სახელმწიფო საბინაო ფონდს, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში უდავოდ არის დადასტურებული ჩ-ოს უფლება საცხოვრებელ ბინაზე, რომლის პრივატიზებაც განხორციელდა 1995 წელს. შესაბამისად, აღნიშნული ქონება სახელმწიფო საბინაო ფონდში არ ირიცხებოდა და თვითმმართველობის ორგანოს გარიგების დადების უფლება სხვის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე არ გააჩნდა. საქალაქო სასამართლო მართალია დაეთანხმა ზემოაღნიშნულ მსჯელობას, თუმცა სარჩელი არ დააკმაყოფილა.

აპელანტის მითითებით, გაუგებარია კეთილსინდისიერი შემძენის უპირატესი უფლება რა კავშირშია ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობასთან, ვინაიდან, სასარჩელო მოთხოვნა შეეხებოდა ადმინისტრაციული აქტების ბათილობას, ხოლო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნა გამოყოფილია ცალკე წარმოებად. მოცემული საქმის განხილვა შეჩერებულია ადმინისტრაციულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ შეჩერებულ საქმეზე მიიღო წინასწარი გადაწყვეტილება და ამავე დროს მოსარჩელეს მოუსპო შემდგომში ზიანის ნაწილში დავის უფლება, ვინაიდან ბათილად არ ცნო ადმინისტრაციული აქტები.

სასამართლო გასცდა სარჩელის მოთხოვნას, მოსარჩელის სასარგებლოდ განმარტა ადმინისტრაციული ორგანოს არამართლზომიერი ქმედება და გადაწყვეტილება გამოიტანა მოსარჩელის საწინააღმდეგოდ, შეჩერებულ საქმეზე დაადგინა გადაწყვეტილება, მაშინ როდესაც მოთხოვნის არსი სხვა იყო.

მოწინააღმდეგე მხარის შეპასუხება:

სააპელაციო შესაგებლით თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიამ მოითხოვა აპელანტისათვის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ტ.2; ს.ფ. 22-30).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება /სარეზოლუციო/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით ლ. ჩ-ოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება (იხ. ტ.2; ს.ფ. 62-70).

აპელაციის მოტივების არგაზიარების თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილი თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში, ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებისას, სასამართლო ხელმძღვანელობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნებით.

პალატა მიიჩნევს, რომ აპელანტის მიერ ვერ იქნა გაბათილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები და სამართლებრივი დასკვნები, რისი გათვალისწინებითაც არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნების გაზიარების თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა:

სადავო ადმინისტრაციული აქტების საფუძველზე ი. რ-ას მიერ განხორციელდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედებები, უძრავი ქონება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში და შემდეგ განიკარგა, განკარგვის შედეგად კი ბინას ჰყავს ახალი მესაკუთრე. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ზოგიერთ შემთხვევაში ნივთის არამართლზომიერი განკარგვის გამო ერთმანეთს უპირისპირდება ნივთის შემძენისა და მისი ნამდვილი მესაკუთრის ინტერესები, თუმცა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე და 185-ე მუხლები აღნიშნული ინტერესების კოლიზიას შემძენის კეთილსინდისიერების სასარგებლოდ წყვეტს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დებულებები და ამ ნორმით დადგენილი გამონაკლისი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობის პრეზუმფციის პრინციპიდან, ეხება შემძენის ინტერესების დაცვას და ადგენს თუ რა შემთხვევაში არ შეიძლება იქნეს მიჩნეული შემძენის მიმართ რეესტრის ჩანაწერი სწორად. საჯარო რეესტრი წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის გარანტს და მისი მიზანი სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების დაცვაა. საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემები საჯაროა და ხელმისაწვდომია დაინტერებული პირებისათვის. რეესტრის მონაცემების საჯაროობა და ხელმოსაწვდომობა უადვილებს შემძენს მისი უფლებების დაცვას იმით, რომ მას შეუძლია ნივთზე გამსხვისებლის უფლებრივი მდგომარეობა შეამოწმოს საჯარო რეესტრში, ხოლო რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფცია არ ავალდებულებს მას შეამოწმოს რეესტრის ჩანაწერების სისწორე და რეგისტრირებული უფლების ნამდვილობა. 312-ე მუხლით დადგენილი უტყუარობის პრეზუმფცია მხოლოდ მაშინ ვერ დაიცავს შემძენს, თუ გარიგების დადების დროს მან იცოდა ქონებაზე სხვა პირთა უფლებებისა და აქედან გამომდინარე რეესტრის მონაცემების უსწორობის შესახებ. კონკრეტულ შემთხვევაში ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას ი. რ-ა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ იყო რეგისტრირებული, ხოლო ა. გ-ის არაკეთილსინდისიერების ფაქტი დადასტურებული არ არის.

კასატორი: ლ. ჩ-ო

წარმომადგენელი: ვ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე: თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერია

მესამე პირები: ა. გ-ი, ი. რ-ა

კასაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასაციის მოტივები: სამართლებრივი :

პროცესუალური: კასატორის მითითებით გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე” პუნქტის შესაბამისად.

მატერიალური: კასატორის მითითებით, თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიამ 2009 წლის 17 დეკემბრის ბრძანების გაცემისას დაარღვია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მოთხოვნა და საცხოვრებელი ბინა, რომლის გადაცემაც მოხდა უსასყიდლოდ მესამე პირის ი. რ-ასათვის, პრივატიზებული იყო უკვე 1995 წელს და პრივატიზაციის ხელშეკრულება რეგისტრირებული იყო ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში. კასატორის განმარტებით, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლო კანონიერად მსჯელობს აღნიშნულ დასაბუთებაში, თუმცა სარჩელი არ დააკმაყოფილეს.

სასარჩელო მოთხოვნა შეეხებოდა ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობას, სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა კეთილსინდისიერი შემძენის უპირატეს უფლებაზე, რაც არამართებულია, ვინაიდან ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნა გამოყოფილია ცალკე წარმოებად და იგი შეჩერებულია ადმინისტრაციულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. სასამართლომ შეჩერებულ საქმეზე მიიღო წინასწარი გადაწყვეტილება და ამავე დროს მოუსპო ზიანის ანაზღაურების ნაწილში დავის უფლებაც, ვინაიდან ბათილად არ ცნო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები.

კასატორის განმარტებით, სასამართლო გასცდა სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ განმარტა ადმინისტრაციული ორგანოს არამართლზომიერი ქმედება და გადაწყვეტილება გამოიტანა მოსარჩელის საწინააღმდეგოდ (იხ. ს. ფ. 85-93).

თვითმმართველი ქ. რუსთავის მერიამ საკასაციო შესაგებლით მოითხოვა ლ. ჩ-ოს წარმომადგენლის ვ. კ-ის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა.

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წინამძღვრები: (სასკ 34.3 მ.)

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კასატორის ლ. ჩ-ოს საკასაციო საჩივარი შეიცავს მითითებებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით, კერძოდ „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ლ. ჩ-ოს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შესაბამისად გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაირღვა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2, 394-ე “ე” მუხლების მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, სწორი შეფასება არ მისცა საქმის მასალებს, განჩინება იურიდიული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ და გადაწყვეტილ იქნა საპროცესო ნორმებით დადგენილი მოთხოვნების უგულებელყოფით, სასამართლო აქტი საერთოდ არ შეიცავს მსჯელობას სააპელაციო საჩივრის მოტივებზე, არ არის გაქარწყლებული აპელანტის მოსაზრებები, ისე არის მიჩნეული დაუსაბუთებლად და კანონშეუსაბამოდ.

საქმის მასალების ანალიზის საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომმა სასამართლოებმა ისე გადაწყვიტეს დავა, რომ საერთოდ არ უმსჯელიათ სარჩელის საგნის – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერებაზე, მეტიც, სასამართლომ მოცემული დავა განიხილა სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგების კონტექსტში, რის გამოც სრულიად უსაგონდ მსჯელობს კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტზე. მაშინ, როცა მხარეებს შორის აღძრულ სამოქალაქო დავაზე სამართალწარმოება შეჩერებულია სწორედ მოცემული ადმინისტრაციული საქმის გადაწყვეტამდე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულიად დაუსაბუთებლად თავი აარიდა სადავო აქტების კანონიერების შეფასებას, შესაბამისად, სადავო აქტების კანონიერება-უკანონობის თაობაზე – დავის საგნის მიმართ გადაწყვეტილება არ დაუდგენია.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულით დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა, რამდენადაც მისი მსჯელობა გასცდა საპროცესო კანონის დანაწესს სასამართლო გადაწყვეტილების ფარგლების თაობაზე. სასამართლომ ნაცვლად იმისა, რომ გადაეწყვიტა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი კონფლიქტი მხარეებს – მოსარჩელესა და მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს შორის, ფაქტიურად გადაწყვიტა სამოქალაქო-სამართლებრივი კონფლიქტი მოსარჩელესა და მესამე პირებს შორის.

საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სრულ წინააღმდეგობაშია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმებით განსაზღვრულ ადმინისტრაციულ სამართალწარმოების პრინციპებთან, საპროცესო წესებთან და ზოგადად, მართლმსაჯულების სტანდარტებთან.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის დასაბუთებულ პრეტენზიას, როგორც კანონიერს, რამდენადაც სასამართლოს მიერ აღრეულია მხარეთა კონფლიქტის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი და სხვა სამოქალაქო (შეჩერებული საქმე) კონფლიქტის სამართლებრივი გადაწყვეტის შედეგები.

ამასთან, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ საქმეზე საკასაციო სასამართლოს მიერ შეუძლებელია გადაწყვეტილების მიღება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლიდან გამომდინარე, რამდენადაც საქმის არსებითად განმხილველ სასამართლოს საერთოდ არ შეუფასებია გასაჩივრებული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერება, არ დაუდგენია მათი სამართლებრივი სტატუსი, მხარეებს შორის კონფლიქტი არ არის გადაწყვეტილი საპროცესო და მატერიალური კანონმდებლობის საფუძვველზე. შესაბამისად, სარჩელის საგანზე და საფუძველზე ჩამოყალიბებული სასამართლო დასკვნები, რომელთა კანონიერებასაც შეამოწმებდა საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებულ განჩინებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მიხედვით, ასახული არ არის.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის I ნაწილის ,,ა” ქვეპუნტის თანახმად: საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ ,,ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა”, განსახილველ შემთხვევაში კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საერთოდ არ არის დადგენილი გადაწყვეტილება დავის საგანზე.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ხელახლა უნდა განიხილოს წინამდებარე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი დავა, იმსჯელოს სადავო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერებაზე სარჩელის საგნისა და საფუძვლების მიხედვით, სრულყოფილად გამოიკვლიოს საქმის გარემოებები, ობიექტური შეფასება მისცეს მათ და საქმეზე დაადგინოს კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ჩ-ოს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/