ბს-885-878 (კ-11) 23 მაისი, 2012 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ვ. წ-ი;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო;

მესამე პირი_საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო;

გასაჩივრებული განჩინება_ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინება;

დავის საგანი _ სარჩოს დაკისრება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2010 წლის 23 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ვ. წ-მა მოპასუხის–საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით დანიშნული სარჩოს 216 ლარის და 6 თეთრის ოდენობით 2006 წლის ოქტომბრიდან დაკისრებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 20 აგვისტოს საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. წ-ის სარჩელს მოპასუხისათვის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით დანიშნული სარჩოს 216 ლარის და 6 თეთრის ოდენობით 2006 წლის ოქტომბრიდან დაკისრების დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი ხანდაზმულობის გამო.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სარჩელი ზიანის ანაზღაურების შესახებ და საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ერთჯერადი თანხის 13662 ლარის და ყოველთვიურად 621 ლარის გადახდა. გადაწყვეტილებაზე გაიცა სააღსრულებო ფურცელი

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 2 ივლისის განჩინებით სამოქალაქო ადმინისტრაციის ლიკვიდაციის შემდეგ მისი უფლებამონაცვლე გახდა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, რაზეც 2009 წლის 18 მაისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

გლდანი-ნაძალადევის სსებ ს/პოლიკლინიკის შემოწმების აქტის ამონაწერით 2006 წლის 14 მარტს ვ. წ-ს შემოწმებისას დაუდგინდა პროფესიულ დაავადება 80%-ით უვადოდ.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2010 წლის ¹13/203 წერილით ვ. წ-ს ეცნობა, რომ 2006 წლის 14 მარტიდან დანიშნული აქვს 837 ლარი და 06 თეთრი, რომელიც მიღებული აქვს 2006 წლის 1 ოქტომბრამდე.

სამოქალაქო ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიის 2006 წლის 30 მაისის ¹16 ოქმის ამონაწერის ასლით ვ. წ-ის ზიანის ასანაზღაურებელი სარჩოს ოდენობამ გადაანგარიშების შედეგად შეადგინა 837 ლარი და 06 თეთრი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი”-თ დადგინდა ზიანის ანაზღაურების წესი, მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად, აგრეთვე იმ საწარმოო ტრამვისათვის, რომელიც მას მიადგა საწარმო ტრამვით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას (მიუხედავას მათი საკუთრების და ორგანიზაციულ სამართლებრივი ფორმებისა) ორგანიზაციის ტერიტორიაზე ამ მის ფარგლებს გარეთ, აგრეთვე სამუშაოზე ან სამუშაოს შემდეგ მგზავრობისას დამქირავებლის მიერ გამოყოფილ ტრანსპორტზე. ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ეკისრება ასეთ შემთხვევაში იმ დამქირავებელს, რომელთანაც მუშაკი იმყოფებოდა შრომით ურთიერთობაში ამ უკანასკნელის ბრალის არარსებობის შემთხვევაშიც. ბრძანებულების მე-11 მუხლის ,,ბ” პუნქტის მიხედვით, ზიანი ანაზღაურდება იმ ოდენობით, რამდენი პროცენტიც აქვს დაკარგული შრომის უნარის ხარისხი პირს. დაკარგული შრომის უნარის ხარისხში იგულისხმება როგორც პროფესიული, ისე საერთო შრომის უნარის ხარისხის დაკარგული ოდენობა.

სასამართლოს მითითებით, ბრძანებულების 54-ე მუხლით დაზარალებულის შრომის უნარის დაკარგვისას სარჩოს მიღების უფლების მქონე პირების რაოდენობის შეცვლისას ხდება ასანაზღაურებელი სარჩოს თანხის გადაანგარიშება. მოსარჩელის განმარტებით, ვინაიდან 2006 წელს დაუდგინდა სამედიცინო საექსპერტო კომისიის შემოწმების აქტით 80% შრომის უნარის მყარი დაკარგვა, მისი გათვალისწინებით მოხდა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშება და ნაცვლად 621 ლარისა დაენიშნა 837 ლარი და 06 თეთრი. სხვაობამ დანიშნულ სარჩოს და გადაანგარიშებულ სარჩოს შორის შეადგინა 216 ლარი და 06 თეთრი, რომელიც არ მიუღია 2006 წლის 1-ლი ოქტომბრიდან. სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ”. ამასთან, საქართველოს მთავრობას დაევალა აღნიშნული საკითხის მოსაწესრიგებლად ნორმატიული აქტის მიღების უზრუნველყოფა. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ 2007 წლის 24 მარტს მიღებულ იქნა ნორმატიული აქტი – “შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” ¹53 დადგენილება, რომელმაც ცალკეულ საკითხთა მიმართ დაადგინა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებისგან განსხვავებული წესი, კერძოდ, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების 1-ლი მუხლის მე-2 პუნქტით დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულს ჯანმრთელობის შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა. იმავე დადგენილების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ზიანის ანაზღაურების სარჩო ექვემდებარება ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების შესაბამისად, ვ. წ-ს მინიჭებული ჰქონდა სარჩოს მიღების უფლება, რომელიც გადაანგარიშებას დაექვემდებარა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების 54-ე მუხლის შესაბამისად და ნაცვლად 621 ლარისა, დაენიშნა 837 ლარი და 06 თეთრი, რომელიც არ მიუღია 2006 წლის 1-ლი ოქტომბრიდან. თუმცა, სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეზე მხარეების მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი ბრძანება მოსარჩელის მიმართ სარჩოს გადაანგარიშების თაობაზე. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მოთხოვნას მოპასუხე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს დაეკისროს ყოველთვიურად სარჩოს სხვაობის გადახდა 216 ლარის და 06 თეთრის ოდენობით 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან საქართველოს საჰაერო ტრანსპორტის დეპარტამენტის სალიკვიდაციო კომისიის ბრძანების შესაბამისად, უარი უნდა ეთქვას, ვინაიდან საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების 1-ლი მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულს ჯანმრთელობის შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა. იმავე დადგენილების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ზიანის ანაზღაურების სარჩო ექვემდებარება ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. იმავე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროების, საქვეუწყებო, სახელმწიფო დაწესებულების სტრუქტურული ერთეულების) ლიკვიდაციის შემთხვევაში, ყოველთვიური სარჩოს გაცემის ვალდებულება წყდება. ლიკვიდირებული დამსაქმებლის შემთხვევაში, სარჩოს მიმღებს ეძლევა სარჩოს დავალიანების თანხა 2007 წლის 1 მარტამდე.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან სამოქალაქო ავიაციის სისტემაში დასახიჩრებულ ვ. წ-ს შეუჩერდა ყოველთვიური სარჩოს გაცემა 237,06 ლარის ოდენობით, რომელზეც იმ დროისათვის მას უფლება შენარჩუნებული ჰქონდა მოქმედი ნორმატიული აქტების შესაბამისად. სარჩოს გაცემის შეჩერების საფუძველს წარმოადგენდა ლიკვიდირებული სამოქალაქო ავიაციის უფლებამონაცვლის დაუდგენლობა, რომელიც ყოველთვიური წარდგინებით მიმართავდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს თანხის გამოყოფაზე მოსარჩელის მიმართ სარჩოს თანხის გაცემის უზრუნველსაყოფად, საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულების ,,საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიის შექმნის შესახებ” მე-3 პუნქტის შესაბამისად. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან ძალადაკარგულად გამოცხადდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება. ამასთან, საქართველოს მთავრობას დაევალა აღნიშნული საკითხის მოსაწესრიგებლად ნორმატიული აქტის მიღების უზრუნველყოფა. აღნიშნული ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებულ იქნა ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ “შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილება, რომლის 1-ლი მუხლის მე-2 პუნქტით დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი არ ითავალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ უფლებამონაცვლეობაში მოიაზრება უფლებამონაცვლეზე იმ უფლებების და ვალდებულებების გადასვლა, რომლითაც აღჭურვილი იყო ლიკვიდირებული დაწესებულება, აღნიშნულიდან გამომდინარე მას შეეძლო მიემართა საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს წინააღმდეგ სარჩელით 2006 წლის 1 ოქტომბრიდან ხანდაზმულობის სამწლიან ვადაში 216 ლარის და 06 თეთრის ოდენობით ზიანის დაკისრების შესახებ, როგორც სამოქალაქო ავიაციის უფლებამონაცვლის მიმართ, რადგან დადგენილების 1-ლი მუხლის მე-2 პუნქტით დამსაქმებელი ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი არ ითავალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის და თუ არ არის გასული მოთხოვნის წარდგენის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა. სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან ვ. წ-ის მიმართ ყოველთვიური სარჩოს გაცემაზე ვალდებული პირი – საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაცია ლიკვიდირებული იყო, რაც საფუძვლად დაედო მოსარჩელის მიმართ სარჩოს გაცემის შეწყვეტას 216 ლარის და 06 თეთრის ანაზღაურების ნაწილში, მოსარჩელეს ვ. წ-ს შეეძლო მიემართა სასამართლოსათვის ზიანის ანაზაღაურების მოთხოვნაზე 2006 წლის 1-ლი ოქტომბრიდან სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით დადგენილ სამ წლიან ხანდაზმულობის ვადაში საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიმართ, რაც არ განუხორციელებია 2010 წლის ივნისამდე.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. წ-მა.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებასა და მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინებით ვ. წ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე დაყრდნობით განმარტა, რომ თითოეული მხარე ვალდებულია დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2010 წლის 21 მაისის ¹13/203 წერილზე, სადაც მითითებულია, რომ 2006 წლის 14 მარტიდან ვ. წ-ს დანიშნული აქვს 837,06 ლარი, რომელიც მიღებული აქვს 2006 წლის 1 ოქტომბრამდე, რომლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით აპელანტმა ვერ მიუთითა, თუ რომელი კანონისა და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის საფუძველზე და ადმინისტრაციული ორგანოს რომელი გადაწყვეტილებით (ბრძანებით, განკარგულებით და ა.შ) გაეზარდა მას სარჩო უკვე დაკისრებული 621 ლარიდან 837,06 ლარამდე. საქმეში წარმოდგენილი არ არის მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს არანაირი გადაწყვეტილება (ბრძანება, განკარგულება და ა.შ) ვ. წ-ისათვის სარჩოს 837,06 ლარამდე გაზრდის თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯამრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” მე-2 თავის მე-12 პუნქტზე, რომელიც გაუქმდა ბრძანებულებაში 2005 წლის 7 ნოემბერს შეტანილი ცვლილების შედეგად. შესაბამისად, ამ პერიოდიდან მოყოლებული, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 09 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება აღარ ითვალისწინებდა სასამართლოს ან დამქირავებლის მიერ დადგენილი ყოველთვიური სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების შესაძლებლობას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტით შეწყდა სარჩოსა და სხვა გასაცემების გაცემის ვალდებულება 2007 წლის 1 მარტიდან, ხოლო იმ პირების მიმართ, რომლებზეც არ განხორციელებულა მათი გაცემის ვალდებულების დაკისრება, მითითებული ვალდებულებები აღარ წარმოიშობოდა. ამასთან, იმ პირებს, ვისაც შეუწყდათ სარჩოს გაცემა, უნდა მისცემოდათ ერთჯერადი კომპენსაცია. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის საფუძველზე, ვ. წ-საც 2007 წლის 1 მარტიდან შეუწყდა სარჩოს გაცემის ვალდებულება მთლიანად, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მისი მოთხოვნა 2006 წლის 01 ოქტომბრიდან გაზრდილ სარჩოს 837,06 ლარსა და თავდაპირველად დაკისრებულ სარჩოს 621 ლარს შორის არსებული სხვაობის – 216,06 ლარის ყოველთვიურად ანაზღაურების თაობაზე.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. წ-მა.

საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საქმის მასალებით უდავოდ დადგენილია, რომ ვ. წ-ი სარჩოს ღებულობდა 2006 წლის 1 ოქტომბრამდე. მისი აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს პრეზიდენტის ¹48 ბრძანებულება 2005 წლის 7 ნოემბრის ცვლილებების შედეგად აღარ ითვალისწინებდა სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების შესაძლებლობას, ვინაიდან მოცემული დავის საგანს წარმოადგენს დანიშნული და გარკვეულ პერიოდამდე მიღებული სარჩოს სხვაობის ანაზღაურება.

კასატორის მოსაზრებით, 2010 წლის 21 მაისის წერილით ცალსახად დასტურდება ის ფაქტი, რომ კასატორი სარჩოს იღებდა გაზრდილი ოდენობით შესაბამის სამართლებრივ საფუძველზე, რომლის მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზეა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. წ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ კასატორი _ ვ. წ-ი არის სამოქალაქო ავიაციის სისტემაში პროფდაავადებული პირი. ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ვ. წ-ის სარჩელი და მოპასუხე საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიას მოსარჩელის სასარგებლოდ ჯანმრთელობისათვის პროფესიული დაავადებით მიყენებული ზიანის სახით -ერთჯერადი თანხის 13662 ლარის და ყოველთვიური სარჩოს-621 ლარის გადახდა დაეკისრა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე 2003 წლის 11 მარტს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი (ს.ფ. 12).

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2010 წლის 21 მაისის ¹13/203 წერილით ირკვევა, რომ ვ. წ-ისათვის ასანაზღაურებელი სარჩოს ოდენობა გადაანგარიშდა და 2006 წლის 14 მარტიდან განისაზღვრა 837,06 ლარით, ხოლო აღნიშნული ყოველთვიური სარჩო 837,06 ლარი მიღებული აქვს 2006 წლის 1 ოქტომბრამდე (სფ. 19).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და შესაბამისად, არ მისცა მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა ვ. წ-ისათვის სარჩოს თანხის ოდენობის გაზრდისა და მის მიერ გაზრდილი სარჩოს თანხის _ 837,06 ლარის მიღების ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ ყოფილ ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თანამშრომელთა სიაზე, რომლებსაც “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების საფუძველზე დანიშნული ჰქონდათ პროფესიული დაავადებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩო. აღნიშნული სიის თანახმად, ვ. წ-ისათვის ყოველთვიური პენსია 837,06 ლარით განისაზღვრა, საგულისხმოა ასევე ის გარემოებაც, რომ 2008 წლის 19 ივნისის წერილით საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს მიერ ყოფილი ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის თანამშრომელთა სია (მათ შორის ვ. წ-ის მონაცემებიც) გადაეგზავნა საარსრულებო დეპარტამენტის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა აღსასრულებლად შექმნილი სპეციალური ჯგუფის სასამართლო აღმასრულებლებს ო. ჩ-სა და ე. თ-ს. (ს.ფ. 21).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო განმარტავს, რომ ყოველთვიური სარჩოს თანხის _621 ლარის ანაზღაურების უფლება ვ. წ-მა სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე მოიპოვა, ხოლო გაზრდილი სარჩოს _ 837,06 ლარის მიღების უფლება მას ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიანიჭა. ამდენად, ის ფაქტი, რომ ვ. წ-ს გაზრდილი სარჩოს _ 837,06 ლარის მიღების უფლება ჰქონდა სადავო არ არის.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა დაადგინოს ის გარემოება, ხომ არ აუნაზღაურდა ვ. წ-ს 2006 წლის 1 ოქტომბრის შემდგომი პერიოდის სარჩოს თანხა და ასეთის არსებობის შემთხვევაში რა ოდენობით. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოების სათანადოდ გამოკვლევის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს მსგავსი კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად (10.04.09. განჩინება საქმეზე ¹1101-1063 (2კ-08); 19.05.10 განჩინება საქმეზე ¹ბს-373-361(კ-10)).

მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულებით საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს, ფინანსთა სამინისტროს, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსა და იუსტიციის სამინისტროს წარმომადგენელთა მონაწილეობით შეიქმნა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისია. ხსენებული განკარგულების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დაევალა ლიკვიდაციის პროცესში დაეფარა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის პროფდაავადებულ, დასახიჩრებულ და მარჩენალდაკარგულ პირთა მიმართ არსებული დავალიანებებისა და ამ კატეგორიისათვის სასამართლო გადაწყვეტილებებით მიკუთვნებული თანხები და ლიკვიდაციის დასრულების შემდეგ უზრუნველეყო ამ პირთათვის ზიანის ანაზღაურება სალიკვიდაციო კომისიის წარდგინების საფუძველზე. საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ მუშაობა ფაქტობრივად დაასრულა 2006 წლის 30 მაისს, იმავე დღეს შედგა ¹16 სხდომის ოქმი, რომელიც თანდართულ მასალებთან ერთად 2006 წლის 21 აგვისტოს გადაეცა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის ¹93 ბრძანებულებით 2007 წლის 1 მარტიდან ძალადაკარგულად გამოცხადდა “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულება. ამასთან, საქართველოს მთავრობას დაევალა აღნიშნული საკითხის მოსაწესრიგებლად ნორმატიული აქტის მიღების უზრუნველყოფა. აღნიშნული ბრძანებულების შესაბამისად, საქართველოს მთავრობის მიერ მიღებულ იქნა ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ “შრომითი მოვალეობების შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილება, რომლის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად განისაზღვრა, რომ დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში, წყდება დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება, ხოლო ხსენებული დადგენილების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად კი სსიპ _ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდს დაევალა ძველი წესით დანიშნულ სარჩოზე არსებული დავალიანებების დაფარვა 2007 წლის 1 მარტამდე.

საგულისხმოა ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის შესაბამისად, დამსაქმებლის (მათ შორის სახელმწიფო დაწესებულების) ლიკვიდაციის შემთხვევაში ყოველთვიური სარჩოს გაცემის ვალდებულება წყდებოდა, ლიკვიდირებული დამსაქმებლის შემთხვევაში სარჩოს მიმღებს ეძლეოდა სარჩოს დავალიანების თანხა მხოლოდ 2007 წლის 1 მარტამდე.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ “საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიის შექმნის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულება, რომლითაც შეიქმნა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ძალადაკარგულად გამოცხადდა “საქართველოს პრეზიდენტისა და სახელმწიფო მეთაურის ზოგიერთი განკარგულების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 17 აგვისტოს ¹428 განკარგულებით. ამდენად, მართალია, საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ მუშაობა დაასრულა 2006 წლის 30 მაისს და იმავე დღეს შედგა საბოლოო სხდომის ¹16 ოქმი, რომელიც თანდართულ მასალებთან ერთად 2006 წლის 21 აგვისტოს გადაეცა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, თუმცა საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის სალიკვიდაციო კომისიამ იურიდიულად ფუნქციონირება შეწყვიტა მხოლოდ “საქართველოს პრეზიდენტისა და სახელმწიფო მეთაურის ზოგიერთი განკარგულების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 17 აგვისტოს ¹428 განკარგულებით. შესაბამისად, მიჩნეული უნდა იქნას, რომ სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაცია დასრულდა 2007 წლის 17 აგვისტოს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაციის დასრულებამდე (2007 წლის 17 აგვისტო) მის უფლებამონაცვლედ ნორმატიული აქტებით დადგენილი იქნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, ამ უკანასკნელს საქართველოს პრეზიდენტის 2002 წლის 26 ივნისის ¹872 განკარგულების მე-3 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე ეკისრებოდა ვალდებულება წარდგინებით მიემართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსათვის მოსარჩელეთა მიმართ ყოველთვიური სარჩოს გაცემის უზრუნველყოფის მიზნით 2007 წლის 1 სექტემბრამდე პერიოდზე. ამასთან, იმ ფაქტობრივი გარემოებიდან გამომდინარე, რომ 2007 წლის 17 აგვისტოს დასრულდა სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციის ლიკვიდაცია, 2007 წლის 1 სექტემბრიდან საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს აღარ ეკისრება ვალდებულება განახორციელოს ქმედება მოსარჩელეთა მიერ სარჩოს მიღების უზრუნველსაყოფად, ვინაიდან, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ” 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში წყდება დანიშნული “ზიანის ანაზღაურების ყოვეთვიური სარჩოს” გაცემის ვალდებულება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი თავად დაადგინოს ახალი ფაქტობრივი გარემოებები და შეაფასოს ახალი მტკიცებულებები, ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოითხოვოს მტკიცებულებები და დაადგინოს ის გარემოება, ხომ არ აუნაზღაურდა ვ. წ-შვილს 2006 წლის 1 ოქტომბრის შემდგომი პერიოდის სარჩოს თანხა და ანაზღაურების შემთხვევაში რა ოდენობით.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვითონ ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ვ. წ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. წ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ქადაგიძე

მოსამართლე: ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე