საქმე №ბს-17-13(2კ-13) 18 აპრილი, 2013 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: ქ. თბილისის მერია (მოსარჩელე);

შპს ,,…“ (მოპასუხე)

დავის საგანი – პირგასამტეხლოს ანაზღაურება

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2012 წლის 12 ივლისს ქ. თბილისის მერიამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - შპს ,,…“ მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მერიას საკუთრების უფლებით გადაეცა ქ. თბილისში, ჟ. შარტავას ქ. №7-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა მასზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთით. აღნიშნულის შესაბამისად, 2006 წლის 9 ოქტომბერს ცვლილებები განხორციელდა საქართველოს ... კავშირების გაერთიანებების … სამმართველოსა და შპს ,,…“ შორის 2004 წლის 1 დეკემბერს დადებულ ქირავნობის ხელშეკრულებაში. 2006 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულების თანახმად, შპს ,,…“ გადაეცა ქ. თბილისში, ჟ. შარტავას ქ. №7-ში მდებარე, ქ. თბილისის მერიის შენობის ტექნუკურ სართულზე არსებული 10,5 კვ.მ. ფართის ოთახი, ასევე უფლება მიეცა შენობის სახურავზე განეთავსებინა 2 ანტენა. ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის მიხედვით, ქირის ოდენობა განისაზღვრა ყოველთვიურად 130 აშშ დოლარის ექვივალენტი თანხით ეროვნულ ვალუტაში. საიჯარო ქირის გაზრდასთან დაკავშირებით მხარეთა შეთანხმების შედეგად, ქ. თბილისის მთავრობის 2011 წლის 22 ივლისის №19.29.818 დადგენილებით ცვლილებები იქნა შეტანილი 2006 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულებაში. დადგენილების თანახმად, ქირავნობის უფლების მოქმედების ვადა დადგინდა 2012 წლის 1 იანვრამდე. დადგენილებაზე თანდართული ქირავნობის პირობების 5.1 პუნქტის მიხედვით, საიჯარო თანხა განისაზღვრა 15600 ლარით, ხოლო 12.1 პუნქტის თანახმად, ქირის გადაუხდელობის ან გადახდის ვადის დარღვევის შემთხვევაში პირგასამტეხლო განისაზღვრა ქირის 0,1%-ის მაგრამ არა ნაკლებ 1 (ერთი) ლარის ოდენობით, დარღვევის დღიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2012 წლის 12 იანვრის №07-8/489 წერილით შპს ,,…“ ეცნობა, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლის გამო, 2012 წლის 1 იანვრიდან შეწყდა 2006 წლის 9 ოქტომბერს გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულება. მასვე ეთხოვა დაკავებული ფართის გამოთავისუფლება და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის წინაშე არსებული ფინანსური ვალდებულებების შესრულება, კერძოდ, ქირავნობის საფასურისა და პირგასამტეხლოს გადახდა.

მოსარჩელის მითითებით, შპს ,,…“ და ქ. თბილისი მერიას შორის დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას, რამდენადაც ხელშეკრულება დადებული იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მისთვის მინიჭებული საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე ქმედების შესრულება. ამავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის) უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. ამავე კოდექსის 417-ე მუხლის თანახმად კი, პირგასამტეხლო არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რომელიც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა 2006 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულების არაჯეროვნად შესრულების გამო შპს ,,…“ დარიცხულული პირგასამტეხლოს - 24 299,63 ლარის გადახდის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 13 ივლისის განჩინებით სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით ყადაღა დაედო შპს ,,…“ საკუთრებაში არსებულ, ქ. ბათუმში, … ქ. №5/… ქ. №7-ში მდებარე, მშენებარე საცხოვრებელი სახლის მე-2 სართულზე არსებულ 39,7 კვ.მ ფართის №3 ბინას.

მოპასუხემ - შპს ,,…“ სარჩელი ნაწილობრივ ცნო, კერძოდ, აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მერიას პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება ჰქონდა მხოლოდ 2009 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის 1 იანვრამდე პერიოდზე, ხოლო 2006 წლის 9 ოქტომბრიდან 2009 წლამდე პერიოდისათვის პირგასამტეხლოს გადახდის შესახებ მოთხოვნა იყო ხანდაზმული.

თბილისისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მერიის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; შპს ,,…“ ქ. თბილისის მერიის სასარგებლოდ პირგასამტეხლოს სახით დაეკისრა 19451.08 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2006 წლის 9 ოქტომბერს, იმის გათვალისწინებით, რომ ქ. თბილისის მერიას საკუთრების უფლებით გადაეცა ქ. თბილისში, ჟ. შარტავას ქ. №7-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა და მასზე წილობრივად დამაგრებული მიწის ნაკვეთი, ცვლილებები იქნა შეტანილი საქართველოს ... კავშირების გაერთიანების … სამმართველოსა და შპს ,,…“ შორის 2004 წლის 1 დეკემბერს დადებულ ხელშეკრულებაში, რომლის საფუძველზეც ქ. თბილისის მერიამ შპს ,,…“ იჯარით გადასცა ქ. თბილისში ჟ. შარტავას ქ. №7-ში მდებარე შენობა-ნაგებობის ტექნიკურ სართულზე არსებული 10,5 კვ.მ ფართის ოთახი, ასევე კომპანიას მიენიჭა შენობის სახურავზე 2 ანტენის განთავსების უფლება. ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრამდე, თუკი ვადის გასვლამდე 30 კალენდარული დღით ადრე მხარეები წერილობით არ მოითხოვდნენ ვადის გასვლის გამო ხელშეკრულების შეწყვეტას, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა გაგრძელდებოდა მომდევნო 1 წლის ვადით. ანალოგიური წესი გამოიყენებოდა ყოველ მომდევნო ვადის გაგრძელებაზე. ხელშეკრულების 2.1 პუნქტით საიჯარო ქირა განისაზღვრა 130 აშშ დოლარის ექვივალენტი თანხით ეროვნულ ვალუტაში, რომელიც მოიჯარეს უნდა გადაეხადა გადახდის დღისთვის ქ. თბილისის ბანკთაშორის სავალუტო ბირჟაზე დაფიქსირებული ოფიციალური კურსის შესაბამისად. ხელშეკრულების 2.2 პუნქტით განისაზღვრა საიჯარო ქირის გადახდის წესი, რომლის თანახმად, დამქირავებელი გასული თვის ქირა უნდა გადაეხადა ყოველი მომდევნო თვის დაწყებიდან არა უგვიანეს 10 დღის ვადაში. საიჯარო პირობების 2.4 პუნქტის თანახმად, საიჯარო პირობების 2.2 პუნქტის დარღვევის შემთხვევაში მოიჯარეს დაეკისრებოდა 2.4 პუნქტებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო – 0.3% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 9 ივნისს ქ. თბილისის მერიის მიერ შპს ,,…“ გაეგზავნა №07-8/6437 წერილი, რომლის თანახმად, მოპასუხემ მიიღო შეთავაზება საიჯარო ქირის გაზრდასთან დაკავშირებით 2006 წლის 9 ოქტომბრის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ, რაზეც 2011 წლის 28 ივნისს №07-8/6437 პასუხით კოპმანიამ განაცხადა თანხმობა. ქ. თბილისის მთავრობის 2011 წლის 22 ივლისის №19.29.818 დადგენილებით ცვლილება განხორციელდა ქ. თბილისის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურსა და შპს ,,…“ შორის 2006 წლის 9 ოქტომბერს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში. ცვლილების თანახმად, საიჯარო ქირის გადახდა უნდა განხორციელებულიყო ყოველ ექვს თვეში ერთხელ, არა უგვიანეს ყოველი ექვსთვიანი პერიოდის გასვლის უკანასკნელ დღეს. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2012 წლის 1 იანვრამდე. ქირავნობის პირობების 12.1 მუხლის თანახმად, ქირის გადაუხდელობის ან გადახდის ვადის დარღვევის შემთხვევაში პირგასამტეხლო განისაზღვრა ქირის 0,1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე მაგრამ არანაკლებ 1 ლარისა. 2012 წლის 1 იანვარს შპს ,,…“ და ქ. თბილისის მერიას შორის 2006 წლის 9 ოქტომბერს დადებული ქირავნობის ხელშეკრულება შეწყდა მოქმედების ვადის ვადის გასვლის გამო.

2010 წლის 25 ოქტომბერს ქ. თბილისის მერიამ №07-8/11902 წერილით მიმართა შპს ,,…“ და ეთხოვა საიჯარო ქირის გადხდის დამადასტურებელი საბუთების წარდგენა, რაზეც 2010 წლის 3 ნოემბრის №02/50-140 წერილით ,,…“ ქ. თბილისის მერიას წარუდგინა 2006 წლის 9 ოქტომბრიდან 2010 წლის 3 ნოემბრამდე საიჯარო ქირის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. წარდგენილი დოკუმენტაციის თანახმად, 2007 წლის 19 აპრილიდან 2010 წლის 20 იანვრამდე შპს ,,…“ მიერ გადარიცხული საიჯარო თანხა ასახული იყო სხვა სახაზინო კოდზე.

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 327-ე, 581-ე, 361-ე, 128-ე, 130-ე, 417-ე, 418-ე, 144-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება და შეწყვეტა. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებთან, აგრეთვე სხვა ადმნისტრაციულ ორგანოსთან დადებული სამოქალაქო-სამართლებრივი ხელშეკრულება. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნიაა, რომ ქ. თბილისის მერიასა და შპს ,,…“ შორის დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ არაჯეროვნად შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, რამდენადაც შპს ,,…“ მიერ საიჯარო ქირის გადახდა გარკვეული პერიოდის განმავლობაში არ ხორციელდებოდა ან ხორციელდებოდა არა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ანგარიშზე, არამედ სხვა ანგარიშზე, რაც მხარეთა შორის ხელშეკრულებით არ იყო განსაზღვრული. ამასთან, ადგილი არ ჰქონია მხარეთა შორის შეთანხმებას ანგარიშის შეცვლის თაობაზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით სასამართლომ მიიჩნია, რომ სხვა ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვა ვერ ჩაითვლებოდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შესრულებად.

საქალაქო სასამართლომ ხანდაზმულობის გამო არ გაიზიარა მოსარჩელის მოთხოვნა შპს ,,…“ 2006 წლის 9 ოქტომბრიდან 2012 წლის 1 იანვრამდე პერიოდისათვის პირგასამტეხლოს სახით 24299,63 ლარის გადახდის დაკისრების თობაზე და აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის მიხედვით, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო ხანდაზმულობის ვადა იმ მოთხოვნებისა, რომლებიც წამოიშობა პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან, სამი წელია. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის მიხედვით, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. ასეთად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო, ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამავე კოდექსის 144-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

საქალაქაო სასამართლომ განმარტა, რომ პერიოდულად შესასრულებელი თითოეული ვალდებულების დარღვევა ცალ-ცალკე წარმოშობს მოთხოვნის უფლებას და ხანდაზმულობის ვადის ათვლა თავიდან იწყება. შესაბამისად, ამგვარ მოთხოვნებზე შესაძლებელია მხოლოდ სარჩელის აღძვრამდე ბოლო სამი წლის კუთვნილი თანხის ანაზღაურება. მოცემულ შემთხვევაში, 2006 წლის 9 ოქტომბრის იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა აღიძრა 2012 წლის 12 ივლისს, შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ ხანდაზმულად მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა 2006 წლიდან 2009 წლის 1 იანვრამდე პერიოდისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლის თანახმად, პირგასამტეხლო არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რომელიც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის. ამავე კოდექსის 418-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, ხელშეკრულებით მხარეებს შეუძლიათ თავისუფლად განსაზღვრონ პირგასამტეხლო, რომელიც შეიძლება აღემატებოდეს შესაძლო ზიანს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ 2009 წლის იანვრიდან 2012 წლის იანვრამდე პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ მოთხოვნა, რომლის ოდენობა შეადგენდა 19451,08 ლარს, საფუძვლიანად მიიჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამრთლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შპს ,,…“ და ქ. თბილისის მერიამ.

შპს ,,…“ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა ნაწილობრივ, კომპანიისათვის პირგასამტეხლოს სახით 12541,95 ლარის დაკისრების ნაწილში და ქ. თბილისის მერიის სასარგებლოდ პირგასამტეხლოს სახით მხოლოდ 6909,13 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

ქ. თიბლისის მერიამ მოითხოვა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება ნაწილობრივ, სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და შპს ,,…“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამრთლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 9 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს შეფასებები და სამართლებრივი დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ შპს ,,…“ მხრიდან ადგილი ჰქონდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულენის არაჯეროვან შესრულებას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის - შპს ,,…“ მოსაზრება, რომ საქალაქო სასამართლომ 2009 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის იანვრამდე პერიოდზე გაანგარიშება არასწორად მოახდინა არა ნულოვანი ბალანსით, არამედ უკვე დაგროვილი დავალიანებით, რის გამოც პირგასამტეხლოს ოდენობამ შეადგინა 19451.08 ლარი. სააპელაციო პალატის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შესაბამისად სწორად მოხდა თანხის გაანგარიშება, რომელმაც 2009 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის იანვრამდე პერიოდზე შეადგინა 19451.08 ლარი. სააპელაციო პალატამ ასევე სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და აღნიშნა, რომ თბილისის მერიასა და შპს ,,…“ შორის დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას.

სააპელაციო სასამართლოს განიჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიამ და შპს ,,…“.

ქ. თბილისის მერიამ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორმა დაუსაბუთებლად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლოს განჩინება. კასატორის მითითებით, სასამართლოებმა არასწორად გაავრცელეს აღნიშნულ სამართალურთიერთობაზე მოთხოვნის ხანდაზმულობის 3 წლიანი ვადა, ვინაიდან, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებით სახელშეკრულებო მოთხოვნისათვის დადგენილია ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა. კასატორის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლით განსაზღვრული უფლების დარღვევის მომენტი დადგა ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მხარის მიერ ვალდეუბლების ჯეროვნად შეუსრულებლობის შედეგად. ხელშეკრულება მოქმედებდა 2012 წლის 1 იანვრამდე, რა დრომდეც მხარეები იმყოფებოდნენ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში.

გარდა აღნიშნულისა, კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლით, რომლის მიხედვით ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ ვალდებული პირი უფლებამოსილი პირის წინაშე ავანსის, პროცენტის გადახდით, გარანტიის მიცემით ან სხვაგვარად აღიარებს მოთხოვნის არსებობას. შპს ,,…“, მართალია ვადის დარღვევით, მაგრამ საიჯარო ქირას იხდიდა 2006 წლიდან 2009 წლამდე. ბოლო გადახდა განხორციელდა 2012 წელს. შესაბამისად, კომპანიის მიერ ხდებოდა თანხის გადახდა და ყოველი გადახდის შემდეგ არ გასულა 3-წლიანი ვადა. ყოველი გადახდა გულისხმობს მოვალის მიერ მოთხოვნის აღიარებას და ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტას.

შპს ,,…“ მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინების გაუქმება ნაწილობრივ და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს სახით 6909,13 ლარის დაკისრება.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსაზრება, რომ 2009 წლის 1 იანვრიდან 2012 წლის იანვრამდე პირგასამტეხლოს ოდენობა არასწორად იქნა გაანგარიშებული, არა ნულოვანი ბალანსით, არამედ უკვე დაგროვილი დავალიანებით. შესაბამისად, პირგასამტეხლოს ოდენობამ არასწორად შეადგინა 19451,08 ლარი. 2009 წლის იანვრიდან 2012 წლის იანვრამდე პირგასამტეხლოს ოდენობის გაანგარიშება უნდა დაწყებულიყო 2009 წლის მხოლოდ იანვარში გადასახდელი საიჯარო თანხიდან (217,49 ლარი) და არა 2006 წლიდან მოყოლებული პერიოდიდან, რადგან 2006 წლიდან 2009 წლამდე პერიოდისათვის მოთხოვნა ხანდაზმული იყო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 28 მარტის განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიისა და შპს ,,…“ საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შეოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მერიისა და შპს ,,…“ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით რეგლამენტირებულია სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეები. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ხოლო იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს: ა) ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან; ბ) ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა; გ) ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე; დ) აქტის არარად აღიარება, უფლების ან სამართალურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენა. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილი მიუთითებს, რომ ამ მუხლით გათვალისწინებული საქმეების გარდა, სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება სხვა საქმეებიც იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც აგრეთვე გამომდინარეობენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლი კი შეეხება სამოქალაქო საქმეების უწყებრივ დაქვემდებარებას სასამართლოებისადმი, რომლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით სასამართლო განიხილავს საქმეებს დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების, აგრეთვე, კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დაცვის შესახებ, კერძოდ, სამოქალაქო, საოჯახო, შრომის, საადგილმამულო, ბუნებრივი რესურსების გამოყენებისა და გარემოს დაცვის ურთიერთობებიდან წარმოშობილ დავებს მოქალაქეებს, მოქალაქეებსა და იურიდიულ პირებს, აგრეთვე იურიდიულ პირებს შორის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამა თუ იმ დავის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიჩნევისათვის უპირველესი, უმთავრესი და აუცილებელი პირობაა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა იურიდიულად ეფუძნებოდეს ადმინისტრაციული სამართლის შესაბამის ნორმებს, კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობები გამომდინარეობდეს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ანუ მოსარჩელის მიერ მითითებული საკუთარი უფლების (უფლებების) დარღვევა თავისი არსითა და შინაარსით განპირობებული უნდა იყოს მოპასუხის მხრიდან საჯარო, მატერიალური სამართლის შესაბამისი საკანონმდებლო ნორმების დარღვევით. ამდენად კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით საქმის განხილვის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა არა მარტო საქმეში მონაწილე სუბიექტები (მხარეები), არამედ დავის საგანი, რომელიც წარმოშობილია იმ სამართალურთიერთობიდან, რომელიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობითაა მოწესრიგებული.

მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისის მერიასა და შპს ,,…““ შორის დადებული ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებითი ურთიერთობა, კერძოდ, ხელშეკრულების არაჯეროვნად შესრულების გამო პირგასამტეხლოს დაკისრება. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ უნდა შეფასდეს აღნიშნული ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნება, რამდენადაც მარტოდენ ის გარემოება, რომ ქალაქ თბილისის მერია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოადგენს, არ ქმნის განსახილველი დავის ადმინისტრაციულ საქმეთა კატეგორიისადმი მიკუთვნების საფუძველს.

გარდა აღნიშნულისა, თავდაპირველად ქირავნობის ხელშეკრულება დაიდო საქართველოს ... კავშირების გაერთიანების ... სამმართველოსა და შპს ,,…“ შორის, ხოლო 2006 წელს ქონების მესაკუთრის შეცვლის გამო ხელშეკრულებაში განხორციელდა ცვლილება და … კავშირების გაერთიანების … სამმართველოს ნაცვლად ხელშეკრულება გაფორმდა ახალ მესაკუთრესთან - ქ. თბილისი მერიასთან. ამდენად, თავდაპირველად ხელშეკრულების მხარეს წარმოადგენდა არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, ხოლო ხელშეკრულებაში ცვლილების შემდეგ მას ჩაენაცვლა ადმინისტრაციული ორგანო - ქ.თბილისის მერია, რაც არ ცვლის ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დავაში მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს მონაწილეობა განმსაზღვრელი არ არის დავის ადმინისტრაციულად მიჩნევისათვის, რამდენადაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65¹ მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს, როგორც სამოქალაქო სამართლის სუბიექტი და ასეთ შემთხვევაში მასზე არ ვრცელდება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები. საკასაციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებას განსაზღვრავს ხელშეკრულების მიზანი. ხელშეკრულების მიზანი განისაზღვრება მისი შინაარსიდან გამომდინარე. გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ხელშეკრულების მხარეების მიერ ნაკისრი ვალდებულებების, ხელშეკრულების დადების შედეგად წარმოშობილი უფლება-მოვალეობების შინაარსს.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოების მოსაზრებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დადებული ქირავნობის ხელშეკრულება წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას, რამდენადაც იგი დაიდო საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით. განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მის საკუთრებაში არსებული ქონების დროებით სარგებლობაში გადაცემის შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობა და მხოლოდ ის გარემოება, რომ გაქირავებული ქონება არის ადმინისტრაციული ორგანოს საკუთრება არ წარმოადგენს ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნების განმსაზღვრელ ფაქტორს, მით უფრო, რომ ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანამდე გამქირავებელი იყო კერძო სამართლის სუბიექტი – საქართველოს … კავშირის გაერთიანების … სამმართველო და ხელშეკრულების მხარედ ადმინისტრაციული ორგანო მხოლოდ ქონების მის საკუთრებაში გადასვლის გამო ჩაენაცვლა, რის შედეგადაც არ შეცვლილა ხელშეკრულების შინაარსი, მისი კერძო სამართლებრივი ბუნება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზანი გულისხმობს არა მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას მიკუთვნებული ნებისმიერი საკითხის გადაწყვეტას, არამედ ძირითადი, უშუალო ფუნქციის განსახორციელებლად ხელშეკრულების დადებას. სხვაგვარად ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებულ ნებისმიერ ხელშეკრულებას მიენიჭებოდა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების სტატუსი, რამდენადაც ადმინისტრაციული ორგანო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, უფლებამოსილია განახორციელოს მხოლოდ კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება. მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა არა, ქ. თბილისი მერიის მიერ საჯარო უფლებამოსილებიდან გამომდინარე რაიმე მოქმედების განხორციელება, არამედ ფაქტობრივად მის მიერ მის საკუთრებაში გადასულ ქონებაზე დადებული ხელშეკრულების ვადის გაგრძელება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო სამართალურთიერთობა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული (საჯარო) სამართლის კანონმდებლობიდან. მოთხოვნა დაფუძნებულია სამოქალაქო სამართლის ნორმებზე. სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სამოქალაქო კანონმდებლობით მოწესრიგებული ურთიერთობანი. სადავო სამართალურთიერთობა გამომდინარეობს ქირავნობის ხელშეკრულებიდან, რომელიც კერძო-სამართლებრივ ხელშეკრულებას წარმოადგენს. წარმოდგენილი სარჩელით ქ. თბილისის მერია ითხოვს ხელშეკრულების არაჯეროვნად შესრულებისათვის ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე პირგასამტეხლოს დაკისრებას. ხელშეკრულების მონაწილე მხარეები არ არიან აღჭურვილი საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით და სარგებლობენ სამოქალაქო ხელშეკრულებისათვის მახასიათებელი ნების ავტონომიურობის პრინციპით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული სადავო სამართალურთიერთობა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის „ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველი დავაა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განსჯადია, რის გამოც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე საქმე განსჯადობით განსახილველად უნდა გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მერიისა და შპს ,,…“ საკასაციო საჩივარები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 სექტემბრის განჩინება და საქმე განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

ნ. სხირტლაძე