№ბს-1808-1776 (კ-11) 30 აპრილი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მურუსიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ა. ვარდიძე

კასატორი (მოსარჩელე)– მ. ხ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – საქართველოს პრეზიდენტი.

მესამე პირი – ქ. თბილისის მთავრობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება.

სარჩელის საგანი – საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის `ე~ ქვეპუნქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების ნაწილში საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების ბათილად ცნობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა მ. ხ-ემ საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ და მოითხოვა საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის `ე~ ქვეპუნქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების ნაწილში საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების ბათილად ცნობა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციულ კოდექსზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსსა და ,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ~ საქართველოს კანონზე მითითებით სასამართლომ სარჩელი მიიჩნია დაუსაბუთებელად, იმ საფუძვლით, რომ არ არსებობს საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულება წარმოადგენს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და აღნიშნული განკარგულების პირველი პუნქტის `ე~ ქვეპუნქტის ნაწილში ძალადაკარგულად გამოცხადების კანონშესაბამისობა უნდა შეამოწმოს სასამართლომ მოცემული სარჩელის ფარგლებში. გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმებისთვის მნიშვნელოვანია დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასება, ვინაიდან გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის საფუძველი გახდა ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილება, რომლითაც ძალადაკარგულად ჩაითვალა თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილება იმ საფუძვლით, რომ მ. ხ-ის მიერ არ იქნა შესრულებული მისთვის ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებით განსაზღვრული ვალდებულება.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულებით ქ. თბილისის მერიას დადგენილი წესის შესაბამისად უნდა ეწარმოებინა მ. ხ-ისათვის მიწის ნაკვეთის გადაცემა და შესაბამისი დოკუმენტების გაფორმება. ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილებით გათვალისწინებულ ფიზიკურ პირთან _ მ. ხ-ესთან 2007 წლის 1 დეკემბრამდე უნდა გაფორმებულიყო მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება იმ შემთხვევაში, თუ მ. ხ-ე წარადგენდა ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემულ დადებით ქალაქგეგმარებით დასკვნას, განსაზღვრული წესით დამზადებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრებს და ქ. თბილისის საკრებულოს 2007 წლის 22 იანვრის №1-7 გადაწყვეტილებით დადგენილი მიწის ნორმატიული ფასის გადახდის დამადასტურებელ ქვითარს.Aამავე დადგენილებით განისაზღვრა, რომ ზემოაღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ძალადაკარგულად ჩაითვლებოდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი იმ პირის მიმართ, რომელიც არ შეასრულებდა მათ.

ამდენად, მოსარჩელისათვის აღნიშნული დადგენილებით განისაზღვრა მისთვის (ნორმატიულ ფასად) ... ქუჩაზე, საბინაო-სამშენებლო ამხანაგობა შპს ,,...~ მშენებარე საცხოვრებელი სახლის მოპირდაპირედ არსებული 500 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის პირდაპირი განკარგვის წესით მიყიდვის თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულება.

ამასთან, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2008 წლის 3 აპრილის №05.27.212 დადგენილებით ცვლილება შევიდა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტში, რომლის მიხედვითაც, ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილებით გათვალისწინებულ ფიზიკურ პირთან _ მ. ხ-ესთან უნდა გაფორმებულიყო სათანადო ხელშეკრულება 2009 წლის 1 იანვრამდე შემდეგი პირობის შესრულებით: ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემულ დადებით ქალაქგეგმარებით დასკვნის, განსაზღვრული წესით დამზადებულ მიწის ნაკვეთის საზღვრების და ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოსაცემად ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების დროისთვის მოქმედი საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე, მიწის ნაკვეთისათვის დადგენილი საფასურის გადახდის ქვითრის წარდგენის შემთხვევაში. აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების პირობა დარჩა ძალაში, ვინაიდან მასში წინამდებარე დადგენილებით რაიმე ცვლილება არ შესულა. ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებით ძალადაკარგულად ჩაითვალა თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილება, რადგან მ. ხ-ის მიერ არ იქნა შესრულებული მისთვის ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებით განსაზღვრული ვალდებულება. მ. ხ-ეს ზემოაღნიშნული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები სადავოდ არ გაუხდია, რის გამოც სასამართლო მიიჩნევს, რომ იგი დაეთანხმა აღნიშნული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით მისთვის დადგენილ პირობებს.

სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ არარა აქტებად მითითებული ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 და ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებები არ წარმოადგენს განსახილველი დავის საგანს, შესაბამისად, მათზე სასამართლო ვერ იმსჯელებს.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2008 წლის 3 აპრილის №05.27.212 და 2008 წლის 22 დეკემბრის №24.36.852 დადგენილებებით განსაზღვრული ვალდებულებები მოსარჩელეს არ შეუსრულებია _ ამ დადგენილებებით განსაზღვრულ ვადაში 2009 წლის 31 დეკემბრამდე მოსარჩელემ ვერ წარადგინა შესაბამისი დოკუმენტაცია, კერძოდ, ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემული დადებითი ქალაქგეგმარებით დასკვნა, განსაზღვრული წესით დამზადებული მიწის ნაკვეთის საზღვრები და ქ. თბილისის საკრებულოს 2007 წლის 22 იანვრის №1-7 გადაწყვეტილებით დადგენილი მიწის ნორმატიული ფასის გადახდის დამადასტურებელი ქვითარი. სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნული გარემოება მოპასუხის მიერ სწორად იქნა მიჩნეული საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძვლად იმის გათვალისწინებით, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილება დღეისათვის ძალადაკარგულია ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებით, რომელიც მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია და შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მქონეა. შესაბამისად, სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული აქტი შეესაბამება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის მეორე ნაწილის `გ~ ქვეპუნქტის მოთხოვნებს და სარჩელი ამ თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია.

სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულება გამოცემულია მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესით. მოპასუხემ იხელმძღვანელა ,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ~ საქართველოს კანონით, რომელიც არ მიუთითებს წარმოების რომელიმე სახის გამოყენების შესახებ, ამდენად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 61-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისთვის საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების ვალდებულება მოპასუხეს არ გააჩნდა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. ხ-ეს ქ. თბილისის მთავრობის შესაბამისი დადგენილებებით ეკისრებოდა გარკვეული ვალდებულების შესრულება, აღნიშნული განკარგულებები კი ძალაშია და შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მქონეა, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია აღნიშნული დადგენილებებით დაკისრებული ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულება, სასამართლო მიიჩნევს, რომ სახეზე არ არის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაშიც მოცემულ საქმეზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულება, როგორც ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი პასუხობს მისთვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს, კერძოდ, ა) ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი იყო გამოეყენებინა საქმიანობის ეს სამართლებრივი ფორმა 2) აქტის გამოცემისათვის დაცულია საჭირო საგნობრივი და ტერიტორიული კომპეტენცია _ ადმინისტრაციული წარმოების სახე და ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ფორმა (ე.ი. აქტის ფორმალური კანონიერება) 4) ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი შინაარსობრივად შეესაბამება მისი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს (ე.ი. აქტის მარტერიალური კანონიერება).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა მ. ხ-ემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება, რომლითაც დაკმაყოფილდება მისი სარჩელი. აპელანტმა სააპელაციო საჩივარში მიუთითა, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილება, ამ უკანასკნელით კი დადგინდა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის წინაშე აღძრული იყო შუამდგომლობა აპელანტისათვის პირდაპირი წესით სასახლკარე მიწის ნაკვეთის გამოყოფის თაობაზე. აპელანტის მსჯელობით, თუ ხსენებულ დადგენილებას მივიჩნევთ ადმინისტრაციულ აქტად იგი აღსრულდა, ,,ამოიწურა” იმ მომენტიდან, როცა საქართველოს პრეზიდენტის კანცელარიაში დარეგისტრირდა ქ. თბილისის მთავრობის შესაბამისი შუამდგომლობა. საქართველოს კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს ამოწურული ადმინისტრაციული აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების შესაძლებლობას. ასეთი აქტი შეიძლება დაექვემდებაროს კანონიერების თვალსაზრისით შემოწმებას, აქედან გამომდინარე, ბათილად ცნობას, მაგრამ არა ძალადაკარგულად გამოცხადებას. ამოწურული ადმინისტრაციული აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების აღსრულება ფაქტობრივადაც შეუძლებელია ამ აქტის ამოწურვის, როგორც ფაქტობრივი მიზეზის გამო. აპელანტის აზრით, აღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად წარმოადგენს არარა აქტს.

აპელანტის აზრით, ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილება, ისევე როგორც ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილება არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი გამოცემულია ,,დადგენილების” ფორმით.

აპელანტმა მიუთითა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტზე აღნიშნა, რომ შეუძლებელია ადმინისტრაციული აქტი ატარებდეს არა უფლებადამდგენ, არამედ სარეკომენდაციო ხასიათს.

აპელანტის მოსაზრებით, აღნიშნული დადგენილებები მიმართული იყო არა სამართლებრივი, არამედ ფაქტობრივი შედეგების დადგომისკენ, რაც გამოიხატებოდა მისთვის პირდაპირი განკარგვის წესით მიწის ნაკვეთის შეძენის უფლების მინიჭებასა და ამ უფლების გაუქმებაში, რაც საქართველოს პრეზიდენტის ექსკლუზიურ კომპეტენციას განეკუთვნება და რისი განხორციელებაც მას შეუძლია ქ. თბილისის მთავრობის რეკომენდაციის გარეშეც და ასეთი რეკომენდაციის საწინააღმდეგოდაც. ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებას არ მოჰყოლია და არც შეიძლება მოჰყოლოდა უშუალო სამართლებრივი შედეგი, რადგან ქ. თბილისის მთავრობა არ არის ადმინისტრაციული ორგანო, რომელსაც შეეძლო აპელანტისათვის მიენიჭებინა ან გაეუქმებინა მიწის ნაკვეთის პირდაპირი განკარგვის წესით შეძენის უფლება ან გამოეცა საქართველოს პრეზიდენტის მიმართ სავალდებულო ხასიათის მქონე რაიმე აქტი, ამდენად ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილება არ შეიძლება წარმოადგენდეს არგუმენტს გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის კანონიერების სასარგებლოდ.

აპელანტი არ დაეთანხმა სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ იგი არ იყო უფლებამოსილი ემსჯელა მოსარჩელის განცხადებაზე ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 და 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებათა არარაობის შესახებ, რადგან აღნიშნული აქტების არარად აღიარება არ წარმოადგენს დავის საგანს. აპელანტი უთითებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ მან სარჩელი აღძრა 22-ე მუხლის საფუძველზე, შესაბამისად მას არ ესაჭიროებოდა აღიარებითი სარჩელის სპეციალური ფორმის გამოყენება და სასამართლო ვალდებული იყო მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე ემსჯელა 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 და 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებათა არარობის შესახებ.

აპელანტის აზრით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ არ შეასრულა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №№18.19.621 დადგენილებით დაკისრებული ვალდებულება. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინება, რომლითაც ქ. თბილისის მერიას დაეკისრა მოსარჩელესთან მიწის ნაკვეთის პირდაპირი მიყიდვის შესახებ ხელშეკრულების გაფორმება, ამდენად აღნიშნულ საქმეზე სასამართლოთა მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის ბრალით შეუსრულებელი ისეთი ვალდებულება, რომელიც გააქარწყლებდა მასთან შესაბამისი ხელშეკრულების დადებაზე ქ. თბილისის მერიის ვალდებულებას. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიუთითა აღნიშნულ სასამართლო აქტზე, მაგრამ შეფასება არ მისცა მას. სასამართლომ არავითარი შეფასება არ მისცა იმ ფაქტსაც, რომ ქ. თბილისის მერიის ურბანული დადეგმარების საქალაქო სამსახურმა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებით განსაზღვრულ ვადაში უსაფუძვლოდ არ გასცა დადებითი ქალაქგეგმარებითი დასკვნა, რაც ამავე დადგენილებით პრივატიზების ხელშეკრულების აუცილებელ პირობად იყო მიჩნეული, რადგან ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურმა საბოლოოდ გასცა დადებითი ქალაქგეგმარებითი დასკვნა, იგი ცალსახად მიუთითებს, რომ იმავე სამსახურის მაშინდელი საწინააღმდეგო პოზიცია არ ემყარებოდა კანონიერ საფუძველს.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში: 1. საქართველოს პრეზიდენტმა მას გამოუყო მიწის ნაკვეთი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის მიზნით და ქ. თბილისის მერიას დაავალა მოსარჩელესთან შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმება. 2. ქ. თბილისის მერიამ გამოსცა ინდივიდუალური აქტი, რომლის თანახმად, საქართველოს პრეზიდენტის შესაბამისი გადაწყვეტილების მიუხედავად, მოსარჩელესთან ხელშეკრულება არ გაფორმდებოდა, თუ მოსარჩელე განსაზღვრულ ვადაში არ წარმოადგენდა ქ. თბილისის სტრუქტურული ერთეულის - ურბანული დადეგმარების საქალაქო სამსახურის დადებით ქალაქგეგმარებით დასკვნას. 3. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციული აქტით, მოსაჩელეს მიწის ნაკვეთი გამოეყო სპეციალური მიზნით - ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის, რაზედაც თავის დროზე არსებობდა არქიტექტურის სამსახურის დადებითი დასკვნა, ურბანული დაგეგმარების სამსახურმა (არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლე) უარი განაცხადა მშენებლობის უფლებით მიწის ნაკვეთის გამოყოფაზე. 4. იმავე სამსახურმა დადებითი დასკვნა გასცა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ამოიწურა ქ. თბილისის მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული ვადა.

აპელანტის აზრით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიიღო ისე, რომ აღნიშნული გარემოებები დატოვა სამართლებრივი შეფასების გარეშე. სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა ის გარემოებაც, რომ ქ. თბილისის მთავრობამ თავად არ შეასრულა მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებით ნაკისრი ვალდებულება, საქართველოს პრეზიდენტის მიერ მისთვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი დაერეგისტრირებინა სახელმწიფო საკუთრებად, რაც ნასყიდობის ხელშეკრულების გასაფორმებლად აუცილებელ პირობას წარმოადგენდა.

აპელანტი აღნიშნავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93-ე განკარგულების 1-ლი პუქნტის ,,ე” ქვეპუნქტი ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი იმ დროს, როცა აღნიშნული აქტის საფუძველზე, მას მოგებული ჰქონდა დავა ქ. თბილისის მერიის მიმართ ორ ინსტანციაში. ხსენებულ საქმეზე სასამართლოთა მიერ დადგენილი ქ. თბილისის მერიის პასუხისმგებლობა საქართველოს პრეზიდენტს 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შეუსრულებლობის გამო. აპელანტის აზრით მართალია, სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში არ იყო შესული, მაგრამ სასამართლო გადაწყვეტილების სისწორის პრეზუმციიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილების გაუქმებამდე პრეზუმირდება მისი კანონიერება და არა უკანონობა.

აპელანტის აზრით, ის ფაქტი, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი ცალსახა გავლენას ახდენს მოსარჩელესა და ქ. თბილისის მერიას შორის არსებული დავის შედეგზე, დადასტურებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინებით, რომლითაც საქმის განხილვა შეჩერდა მოცემულ საქმეში სადავოდ ქცეული ადმინისტრაციული აქტის იურიდიული ძალის საკითხის გადაწყვეტამდე. ამდენად, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ეწინააღმდეგება ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლს და ამ მუხლით საქართველოს ნაკისრ შესაბამის საერთაშორისო ვალდებულებას.

აპელანტი აღნიშნავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულებით მისთვის მინიჭებული უფლება ქონებრივი ხასიათისაა. ქონებრივი ხასიათის უფლებები და მოთხოვნები, რომელთაც საკმარისი საფუძველი გააჩნიათ ეროვნულ კანონმდებლობაში, სტრასბურგის სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, წარმოადგენს ,,საკუთრებას” კონვენციის პირველი ოქმის პირველი მუხლის მნიშვნელობით. შესაბამისად, მისი ჩამორთმევა უნდა ემყარებოდეს კანონს და გამართლებული უნდა იყოს საზოგადოებრივი ინტერვალით, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სახეზეა კონვენციის მე-6 მუხლისა და მისი პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევა, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601.1. მუხლის თანახმად, გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს.

აპელანტის აზრით, ვინაიდან მას გასაჩივრებული აქტით, შეუწყდა საქართველოს პრეზიდენტის აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტით - 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტით მინიჭებული უფლება, იგი წარმოადგენს სამართლებრივი მდგომარეობის გამაუარესებელ აქტს. აპელანტი უთითებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე და აღნიშნავს, რომ მითითებული დანაწესები იმპერატიული ხასიათისაა და არ ტოვებს თავისუფალ სივრცეს ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციისათვის, თავად გადაწყვიტოს ჩააბას თუ არა ადმინისტრაციულ წარმოებაში პირი, რომლის სამართლებრივი მდგომარეობაც შესაძლოა გაუარესდეს აღნიშნული წარმოების შედეგად. აპელანტი ასევე უთითებს აღნიშნული კოდექსის მე-5 მუხლზე, მისი აზრით, სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ მოცემულ შემთხვევაში მას არ ეცნობა ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ და არ იქნა უზრუნველყოფილი მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. შესაბამისად, მას უკანონოდ აღეკვეთა დაინტერესებული მხარისათვის კანონით გარანტირებული ისეთი უფლებები, როგორიცაა საკუთარი მოსაზრების წარდგენის უფლება. მტკიცებულებათა წარდგენის უფლება და სხვა.

აპელანტის მითითებით აღნიშნული დარღვევები მიუთითებს იმაზე, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი გამოცემულია ადმინისტრაციული აქტის მომზადებისა და გამოცემისათვის დადგენილი მოთხოვნების არსებითი დარღვევით, რაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹.1. მუხლის შესაბამისად, იწვევს ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობას.

აპელანტის აზრით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიიღო ისე, რომ არავითარი შეფასება არ მისცა ზემოთ მითითებულ გარემოებებს და ამ ნაწილში საერთოდ არ უპასუხა სარჩელს. აღნიშნულიდან გამომდინარე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

აპელანტი არ ეთანხმება სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი უნდა გამოცემულიყო მარტივი და არა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების წესით. აპელანტი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული აქტი გამოცემულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 და 53-ე მუხლებით დადგენილი წესების დარღვევით, ფაქტობრივი და იურიდიული დასაბუთების გარეშე, რაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის საფუძველია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ ეთანხმება და იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და დამატებით აღნიშნავს შემდეგს: ქ. თბილისის მთავრობის 2008 წლის 3 აპრილის №05.27.212 დადგენილებით ცვლილებები და დამატებანი შევიდა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტში და დაინტერესებულ პირებს დაევალათ შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენა, კერძოდ: - ა) ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემული დადებითი ქალაქგეგმარებითი დასკვნა; ბ) კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით დამზადებული მიწის ნაკვეთის საზღვრები; გ) შესაბამისი აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოსაცემად, ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების დროისათვის მოქმედი საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე მიწის ნაკვეთისათვის დადგენილი საფასურის გადახდის ქვითარი. აღინიშნა, რომ მოქალაქეებმა, მათ შორის მ. ხ-ემაც 2009 წლის 01 იანვრამდე ქ. თბილისის მერიაში არ წარადგინეს შესაბამისი დოკუმენტაცია. ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტით თანახმად, ,,ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტით განსაზღვრული ვალდებულებების 2009 წლის 01 იანვრამდე შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ძალადაკარგულად ჩაითვალოს

ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები იმ პირთა ნაწილში, რომლებიც არ შეასრულებენ მათ”. მოქალაქეების, მათ შორის მ. ხ-ის მიერ არ იქნა შესრულებული მათთვის ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებით განსაზღვრული ვალდებულება, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი გახლდათ ძალადაკარგულად გამოეცხადებინა .,,ქ. თბილისის მთავრობის 2001 წლის 24 იანვრის №01.45.42. 2001 წლის 11 ოქტომბრის №17.07.377, 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290, 2003 წლის 10 ივლისის №09.43.227 დადგენილებები. სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა - საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 76.1.,,ბ”; 61-ე მუხლები, IV; VI; VII თავები; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.3. მუხლი; ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტი. (იხ.ს.ფ. 113-114; ტ-I)

საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების ,,ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების პირდაპირი წესით განკარგვის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების ნაწილობრივ ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე” - თანახმად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 62-ე მუხლის შესაბამისად, ძალადაკარგულად გამოცხადდა, ,,ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების პირდაპირი წესით განკარგვის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტი. (იხ.ს.ფ. 109; ტ-I)

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების (მათ შორის სადავო პირველი პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტის ნაწილშიც) მომზადება-გამოცემას (მათ შორის მ. ხ-ის ნაწილშიც) საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის დადგენილება და ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტი.

სააპელაციო პალატამ სადავოდ არ მიიჩნია ის, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები (აქტის ნაწილი) - ქალაქ თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის დადგენილება (,,ქ. თბილისის მთავრობის 2001 წლის 24 იანვრის №01.45.42. 2001 წლის 11 ოქტომბრის №17.07.377, 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290, 2003 წლის 10 ივლისის №09.43.227 დადგენილებების ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე”), მ. ხ-ის ნაწილში, აგრეთვე ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტი (,,ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტით განსაზღვრული ვალდებულებების 2009 წლის 01 იანვრამდე შეუსრულებლობის შემთხვევაში, ძალადაკარგულად ჩაითვალა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები იმ პირთა ნაწილში, რომლებიც არ შეასრულებენ მათ”). ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის მომენტისათვის სათანადო იურიდიული ძალა გააჩნიათ ზემოაღნიშნულ ადმინისტრაციულ აქტებს - ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის დადგენილებასა და ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტს.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით ის გარემოება, რომ განსახილველი დავის შემთხვევაში სარჩელი აღძრული იქნა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძვლით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილის - საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების ,,ე” პუნქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, იმავდროულად არ ანიჭებს სასამართლოს საპროცესო უფლებამოსილებას წარმოდგენილი სარჩელის ფარგლებში საქართველოს ადმინსტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლის საფუძველზე განიხილოს და არარად გამოცხადოს ის ადმინისტრაციული აქტები ან მათი ნაწილი (ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის დადგენილება და ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების მე-5 პუნქტი) რომლებიც კანონმდებლობით დადგენილი წესით სადავოდ არ არის გამხდარი. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქართველოს ადმინსტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილით იმპერატიულად იქნა დადგენილი სასამართლოში წარდგენილი და აღძრული აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის პირობები, რაც ამავდროულად არ ითვალისწინებს ამავე კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე სარჩელის აღძვრის შემთხვევაში სადაო ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობასთან ერთად იმ ადმინისტრაციული აქტების არარად გამოცხადებას, რაც წინ უსწრებდა და საფუძვლად დაედო სადაო აქტის გამოცემას.

სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.3. მუხლის შესაბამისად, აპელანტის მიერ სააპელაციო ინსტანციაში ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ სადავო ადმინისტრაციულო აქტის მომზადება - გამოცემისას ადგილი ჰქონდა კანონით დადგენილი ისეთი პროცედურული ნორმების არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში აღნიშნულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა მ. ხ-ემ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება. კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადო სამართლებრივი შეფასება არ მისცა ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილებას, რომელიც საფუძვლად დაედო საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულებას. კასატორი მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მთავრობის დადგენილება არ წარომადგენს ადმინისტრაციულ აქტს, რის გამოც არ არსებობდა მისი ბათილად ან არარად ცნობის თაობაზე მოთხოვნის ცალკე აღძვრის საფუძველი. ვინაიდან ქ. თბილისის მთავრობის 2010 წლის 10 სექტემბრის №24.10.1107 დადგენილება გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის იურიდიული საფუძველია, ადმინისტრაციული აქტის კანონიერების შემოწმება თავისთავად მოიცავს მისი იურიდიული საფუძვლის შემოწმებასაც. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა და გამოიყენა სასკ-ის 25-ე მუხლი, რასაც შედეგად მოჰყვა არასწორი გადაწყვეტილების მიღება. კასატორი მიუთითებს, რომ აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძვლად ვერ ჩაითვლება სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმაზე, რომ კასატორმა არ შეასრულა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებით დაწესებული ვალდებულება გარკვეულ ვადაში გარკვეული დოკუმენტების წარდგენის შესახებ. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ უპასუხა სააპელაციო საჩივრის კითხვებს: 1. იყო თუ არა ვალდებული ადმინისტრაციული ორგანო გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი გამოეცა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოების წესით. 2. დაარღვია თუ არა მან ეს ვალდებულება 3. ასეთი დარღვევა არის თუ არა სზაკ-ის 60.1 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული „არსებითი დარღვევა“ და იმავე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად იწვევს თუ არა ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობას. კასატორი აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული აქტი წარმოადგენს კასატორის სამართლებრივი მდგომარეობის გამაუარესებელ აქტს. კასატორი უთითებს სზაკ-ის მე-7 და 53-ე მუხლებით დადგენილი წესების დარღვევით, ფაქტობრივი და იურიდიული დასაბუთების გარეშე, რაც გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენს. კასატორმა ასევე მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის ძალადაკარგულად ცნობის შესახებ, იმ დროს, როდესაც კასატორს ორ სასამართლო ინსტანციაში მოგებული ჰქონდა დავა ქ. თბილისის მერიის მიმართ, რომლითაც დადგენილია ქ. თბილისის მერიის პასუხისმგებლობა საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შეუსრულებლობის გამო. კასატორი ასევე უთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლისა და პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის მოთხოვნების დარღვევაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საქმეში არსებული მტკიცებულებების გამოკვლევა-შეფასების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, საქმე განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო: საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სასამართლო დაცვის უფლება ადამიანის განუყოფელი უფლებაა და ყველა სხვა უფლებისა და თავისუფლების რეალიზაციის სავალდებულო გარანტიაა. მართლმსაჯულება უნდა პასუხობდეს სამართლიანობის მოთხოვნას და უზრუნველყოფდეს უფლებებში ეფექტურ აღდგენას. მხარის უფლება მისი საქმის სასამართლოზე განხილვაზე გულისხმობს არა მხოლოდ სასამართლოსადმი მიმართვის უფლებას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გამოიტანოს სამართლიანი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება, რაც განპირობებულია მხარის ინტერესით იცოდეს სახელმწიფოს სახელით გამოტანილი გადაწყვეტილების საფუძვლები და მოტივაცია.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს პროცესუალური უფლებამოსილება განჩინებაში გადმოსცეს მოკლე დასაბუთება, არ უნდა იქნეს გაგებული იმგვარად, რომ სააპელაციო სასამართლო მხოლოდ ფორმალური თვალსაზრისით ახორციელებს მართლმსაჯულებას. ვინაიდან სააპელაციო ინსტანციაში მართლმსაჯულების განხორციელების არსი მდგომარეობს სწორედ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმების ვალდებულების დადგენით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და დასაბუთებულობის შემოწმების ვალდებულება პროცესუალურ-სამართლებრივი დოქტრინის მიხედვით უცილობლად გულისხმობს და მოიაზრებს სააპელაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის შეფასებას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა დისპოზიციურობის და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, სააპელაციო და საკასაციო საჩივარს აკუთვნებს მხარეებს უფლებათა დაცვის სამართლებრივ საშუალებებს, ამასთან, მითითებული საპროცესო უფლების რეალიზაცია თანაზომიერია მხარისავე საპროცესო ვალდებულებასთან _ დაასაბუთოს საჩივარი, კერძოდ, სსსკ-ის 368-ე მუხლის პირველი ნაწილის ე) და ვ) ქვეპუნქტებში მითითებულია თუ რა უნდა იყოს ასახული სააპელაციო საჩივრის შინაარსში. მხარის ამგვარი პროცესუალური ვალდებულება შეიცავს მხარის საპროცესო უფლებრივ გარანტიას, ზემდგომმა სასამართლომ შეაფასოს მისი საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობა, გაიზიაროს ან უარყოს, გააქარწყლოს ისინი იურიდიულად არგუმენტირებული სახით.

საკასაციო სასამართლო დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვნად მიიჩნევს მიუთითოს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს, შემდეგი: საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილია, რომ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც გამოაქვს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს უნდა მისცეს სრულყოფილი შეფასება და მხოლოდ საქმის გარემოებათა ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიიღოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვის დროს, გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის კანონიერების შემოწმებისას უნდა გამოიკვლიოს და შეფასება მისცეს შემდეგ ფაქტობრივ გარემობას: საქმის არსებითად განხილვისას პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ მიუღია მხედველობაში ის გარემოება, რომ გარდა განსახილველი დავისა, სასამართლო წარმოება მიმდინარეობდა მ. ხ-ესა და ქ. თბილისის მთავრობას შორის საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულების დავალდებულების თაობაზე, რომლის შედეგად დაკმაყოფილდა მ. ხ-ის მოთხოვნა და ორი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დავალებული ჰქონდა ქ. თბილისის მერიას უზრუნველეყო საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულება. იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნულ დავაზე სასამართლო წარმოება არ იყო დასრულებული, ისე მოხდა ქ. თბილისის მთავრობის მიერ პრეზიდენტისადმი მიმართვა, იმის თაობაზე, რომ ძალადაკარგულად ყოფილიყო ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულება მ. ხ-ის ნაწილში იმ მოტივით, რომ მის მიერ სათანადო დოკუმენტაციის წარდგენა არ მოხდა ქ. თბილისის მთავრობისათვის. პირველი ინსტანციის სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება, რაზეც არც სააპელაციო სასამართლოს უმსჯელია. აღნიშნულს კი საკასაციო სასამართლოს აზრით გააჩნია პრინციპული და გადამწყვეტი მნიშვნელობა დავის სწორად გადაწყვეტისათვის. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53 5. მუხლის შესაბამისად ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს, ხოლო 96-ე მუხლის შესაბამისად ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ შეფასება უნდა მისცეს იმ გარემობას, რამდენად შეესაბამებოდა ქ. თბილისის მთავრობის მოქმედება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 182.1. მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნას, რომლის შესაბამისად ადმინისტრაციული ორგანო არ განიხილავს ადმინისტრაციულ საჩივარს, თუ: სასამართლო წარმოებაშია საქმე დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით. განსახილველ შემთხვევაში ქ. თბილისის მთავრობამ საკუთარი ინიციატივით წარადგინა შუამდგომლობა პრეზიდენტის წინაშე მ. ხ-ის მიერ ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო განკარგულების მის ნაწილში ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო წარმოება აღნიშნულ საკითხზე არ იყო დასრულებული. მით უმეტეს, იმის გათვალისწინებით, რომ სასამართლო წარმოება განვლილ ორი ინსტანციის სასამართლოში მ. ხ-ის სასარგებლოდ იყო გადაწყვეტილი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე სათანადო შეფასება უნდა მისცეს აღნიშნული ქმედებების განხორციელებისას რამდენად იყო ადმინისტრაციული კანონომდებლობისთვის უმნიშვნელოვანესი – საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპი დაცული ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან, ასევე შეფასება მისცეს იმ გარემოებას, რამდენად გააჩნდა მ. ხ-ეს საქმის საბოლოოდ გადაწყვეტამდე დაკისრებული ვალდებულებების შესრულების რეალური შესაძლებლობა, ასევე აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინების შემთხვევაში მიღებული იქნებოდა თუ არა განსხვავებული გადაწყვეტილება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს და შემდგომში სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გათვალისწინებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის აღნიშნული ნორმები, ისე იქნა გადაწყვეტილება გამოტანილი. მითითებული საპროცესო ნორმების დარღვევის პირობებში საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შეუძლებელია საქმის გარემოებები სრულყოფილად გამოკვლეულად, ხოლო გადაწყვეტილება სწორად და დასაბუთებულად ჩაითვალოს, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე" ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებების გამორკვევას მნიშვნელობა აქვს დავაზე სწორი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანისათვის.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სრულად არ იქნა გამოკვლეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. საკასაციო პალატა თვლის, რომ დავის გადაწყვეტა საჭიროებს მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევას, საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, სათანადო შეფასება მისცეს შეკრებილ მტკიცებულებებს და გამოიტანოს კანონის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი თავად დაადგინოს ახალი ფაქტობრივი გარემოებები და შეაფასოს ახალი მტკიცებულებები, ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას, ხელახლა უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იგი თავად ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არსებობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახალი სასამართლო განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ლ. მურუსიძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე