საქმე ¹ბს-468-463(კ-12) 30 აპრილი, 2013 წ

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი - ა.ვარდიძე

კასატორი - ნ. ლ-ი, წარმომადგენლები: ვ. მ-ი (№18.03.13წ. მინდობილობა), თ. ჯ-ე (№120056511 23.01.12წ. მინდობილობა).

მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო (მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს უფლებამონაცვლე), წარმომადგენელი თ. ქ-ე (№04/21038 მინდობილობა), მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების აღიარების კომისია, წარმომადგენელი ი. ო-ი (06.03.13წ. №57 რწმუნებულება), სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახური, წარმომადგენელი ვ. ჯ-ა (27.06.11წ. №96579 მინდობილობა).

მესამე პირი - ი. ქ-ი, წარმომადგენელი ი. მ-ე (27.06.11წ. № 110650333 მინდობილობა) , სს ,,...“ წარმომადგენლები: თ ნ-ა და ნ. ჯ-ი (07.03.13წ. 125/13 რწმუნებულება )

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათიალდ ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.02.2012 წ. განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ლ-მა 04.03.11წ. სარჩელი აღძრა მცხეთის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოსა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოითხოვა სამხარეო სამმართველოს 28.01.11 წ. №3/6 წერილის, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 14.06.10 წ. №2/346 მიმართვის, 28.01.11წ. №3/6 წერილის ბათილად ცნობის და საჯარო რეესტრისთვის მოსარჩელის სახელზე დაზუსტებული მონაცემების რეგისტრაციის მოთხოვნით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 01.03.2005წ. მ. ო-ისგან და ა. ჟ-ისგან შეიძინა მცხეთის რაიონის სოფ. ... მდებარე 0,214 ჰა მიწის ნაკვეთი. საჯარო რეესტრის 24.03.2008 წ. ამონაწერის თანახმად, 0,214 ჰა მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი: ...) მესაკუთრედ აღნიშნულია მოსარჩელე. 26.03.08წ. სს ბანკი „...“ ცენტრალურ ფილიალსა და ნ. ლ-ს შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე მიწის ნაკვეთი იპოთეკით დაიტვირთა. ნ. ლ-მა მონაცემების დაზუსტების მოთხოვნით მიმართა მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურს, რა დროსაც აღმოჩნდა, რომ მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის 1560 კვ.მ-ზე რეგისტრირებულია სახელმწიფოს საკუთრების უფლება. სახელმწიფოს საკუთრებაში აღნიშნული მიწის აღრიცხვის საფუძვლად მითითებულია მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 14.06.2010წ. მიმართვა. 20.01.2011 წ. ნ. ლ-მა წერილობით მიმართა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს და მოითხოვა სახელმწიფოს სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის ბათილობა, რაზეც მოპასუხის 28.01.2011წ. წერილით ეთქვა უარი. მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ აღნიშნული პასუხი ზღუდავს მის კანონიერ ინტერესებს.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 30.05.11 წ. განჩინებით დაუშვებლად იქნა ცნობილი ნ. ლ-ის სასარჩელო მოთხოვნა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალდებულების თაობაზე და ადმინისტრაციულ საქმეზე ნაწილობრივ შეწყდა წარმოება, ხოლო მოპასუხეთა წრიდან ამორიცხულ იქნა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახური.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 30.05.11 წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაერთვნენ სს ,,...“ და ი. ქ-ი.

ნ. ლ-მა 29.03.11 წ. სარჩელით მიმართა მცხეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოსა და ი. ქ-ის მიმართ მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 24.02.11წ. №05 გადაწყვეტილების, 05.02.11წ. №05 ოქმის, 26.06.09წ. გაცემული №759 საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობის და საჯარო რეესტრში ი. ქ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ჩანაწერის გაუქმების მოთხოვნით.

მოსარჩელის მითითებით, 01.03.2005წ. მ. ო-ისგან და ა. ჟ-ისგან შეიძინა მცხეთის რაიონის სოფ. ... მდებარე 0,214 ჰა მიწის ნაკვეთი. საჯარო რეესტრის 24.03.2008 წ. ამონაწერის თანახმად, 0,214 ჰა მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდი: ...) მესაკუთრედ აღნიშნულია მოსარჩელე. ნ. ლ-მა მონაცემების დაზუსტების მოთხოვნით მიმართა მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურს, რა დროსაც აღმოჩნდა, რომ მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთის 800 კვ/მ-ზე რეგისტრირებულია ი. ქ-ის საკუთრების უფლება. ნ. ლ-მა 20.01.2011წ. საჩივრით მიმართა მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ი. ქ-ის სახელზე გაცემული 26.06.2009წ. №759 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რაც კომისიის 24.02.2011წ. გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ი. ქ-ზე არ ვრცელდება ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონი, ვინაიდან მან 2008 წელს შემოღობა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული აქტებით შეიზღუდა მისი როგორც მესაკუთრის ინტერესები.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 03.06.11 წ. განჩინებით დაზუსტდა მოპასუხეთა წრე და მოპასუხეებად მითითებულ იქნენ მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისია და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახური. ამავე განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ ი. ქ-ი და სს ,, ...“.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 27.06.11 წ. განჩინებით ზემოაღნიშნულ ორ სარჩელზე მიმდინარე სამართალწარმოებები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 19.08.11წ. გადაწყვეტილებით ნ. ლ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 21.02.12წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ 09.09.2005წ. 2140 კვ.მ. ფართობის მიწის ნაკვეთზე ნ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელებულია სისტემური რეგისტრაციის საფუძველზე, დაუზუსტებელი მონაცემებით. პალატამ დადგენილად ცნო, რომ ნ. ლ-ის მიერ 21.12.2010წ. განცხადებით წარდგენილი 2 140 კვ.მ. ფართობის მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მონაცემებით დაფიქსირდა ზედდება ნ. ლ-ის დაუზუსტებელი მონაცემებით საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთსა და მცხეთის რაიონის სოფ. ..., დაზუსტებული მონაცემებით სახელმწიფოს საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ 1560 კვ/მ ფართობის მიწის ნაკვეთზე (ს. კ.: ...) და ი. ქ-ის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ 800 კვ/მ ფართობის მიწის ნაკვეთზე (ს.კ.:...). სასამართლო დაეყრდნო მოსარჩელის მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ რეგისტრაციის (09.09.2005წ.) პერიოდისათვის მოქმედ “მიწის რეგისტრაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-13 მუხლს და აღნიშნა, რომ ნ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ჩანაწერი განხორციელებულია დაუზუსტებელი მონაცემებით, ხოლო საკადასტრო რუკის საზღვარი ფიქსირებულია. პალატამ მიუთითა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 04.08.2011წ. ექსპერტიზის დასკვნაზე და აღნიშნა, რომ მართალია მიწის ნაკვეთის მდებარეობა შეესაბამება საჯარო რეესტრის ამონაწერში მითითებულ მიწის ნაკვეთის მისამართს და მიწის ნაკვეთის ფართს - 2140 კვ.მ-ს და დგინდება, რომ გაერთიანებული მიწის ნაკვეთი სამი მხრიდან შემოსაზღვრულია გზით, თუმცა ექსპერტიზის დასკვნაში, ასევე აღნიშნულია, რომ სარეგისტრაციო მოწმობებზე არ არის დატანილი UTM საერთაშორისო სისტემის კოორდინატები, რის გამოც მათი ზუსტი ადგილმდებარეობის დადგენა შეუძლებელია.

პალატამ ყურადღება გაამახვილა მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების მუდმივმოქმედი კომისიის 05.02.2011წ. #5 ოქმზე, სადაც მოცემულია ი. ქ-ის განმარტება, რომლის თანახმადაც ი. ქ-მა 2003 წელს, შეიძინა მიწის ნაკვეთი ვ. ლ-ისაგან. პრეზიდენტის თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთების საკუთრებაში გადაცემის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების ძალაში შესვლის შემდეგ, ჯერ შემოღობა მისი ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებული 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო მას შემდეგ, რაც შეიტყო, რომ შეეძლო დაერეგისტრირებინა მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ნაკლები მიწის ნაკვეთი, დამატებით შემოღობა კიდევ 300 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. სააპელაციო პალატა დაეყრდნო „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლს, მეორე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტს, მე-9 მუხლის პირველ პუნქტს და აღნიშნა, რომ იმისათვის რომ ზემოაღნიშნული კანონის შესაბამისად, მიწის ნაკვეთი ჩაითვალოს თვითნებურად დაკავებულად, უნდა დადგინდეს თვითნებურად დაკვების ფაქტის კანონის ამოქმედებამდე არსებობა. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად არ მიიჩნია მიწის ნაკვეთების იდენტიფიცირების ფაქტი, შესაბამისად, არ იმსჯელა აღიარების კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე აღნიშნა, რომ სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას. სასამართლოს მითითებით, როგორც წესი, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელი, შეიძლება წარდგენილ იქნეს მხოლოდ იმ პირის მიერ, რომელსაც კონკრეტული ფაქტების მეშვეობით შეუძლია დაამტკიცოს, რომ მისი უფლებები და კანონიერი ინტერესები დაირღვა ამ აქტით. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შეთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ მიუთითება თუ რა უფლება ან რა კანონიერი ინტერესი დაირღვა აღიარების კომისიის მიერ მიღებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილებებით. აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ აღარ იმსჯელა აღიარების კომისიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონშესაბამისობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების მიღებისას გამოიკვლიეს ფაქტობრივი გარემოებები, სწორად შეაფასეს ისინი და მითითებული ნორმატიული აქტების მოთხოვნათა გათვალისწინებით მიიღეს კანონშესაბამისი გადაწყვეტილებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 21.02.2012წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ლ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოითხოვა. კასატორმა მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 1997 წელს გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტებით უტყუარად დასტურდება ნ. ლ-ის შეძენილი მიწის ნაკვეთის გეოგრაფიული მდებარეობა. 2005 წლამდე მიწის ნაკვეთების საკადასტრო კოდები განისაზღვრებოდა სხვა ციფრობრივი მონაცემებით, კერძოდ, კვარტლის აღმნიშვნელი იყო 00 კოდი. „უტეემ“ სისტემის შემოღების შემდეგ კვარტალი 00 გადაკეთდა 09 (ნოლ ცხრად). 2006 წელს ნ. ლ-ის მიწის ნაკვეთი იპოთეკით დაიტვირთა ბანკი „...“ აღებული სესხის უზრუნველსაყოფად, რაც ადასტურებს მიწის ნაკვეთის გეოგრაფიულ მდებარეობას. ლ. სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული დასკვნით დგინდება ა. ჟ-ისაგან ნაყიდი მიწის ნაკვეთის იდენტიფიცირება ი. ქ-ის მიერ ლეგალიზებულ მიწის ნაკვეთთან, თუმცა ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, „უტეემ“ სისტემაში შეუსრულებლობის გამო ზუსტად ვერ დადგინდა აღნიშნული მიწის ნაკვეთის საზღვრები, ამდენად, ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, დგინდება მიწის ნაკვეთის მდებარეობა, მაგრამ ვერ დგინდება საზღვრები. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას (ბს-680-674(კ-11). სააპელაციო სასამართლომ, ერთის მხრივ არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და მეორეს მხრივ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს არ მისცა სათანადო სამართლებრივი შეფასება. სასამართლოს უნდა გამოეკვლია: სახეზე იყო თუ არა სადავო აქტების მატერიალური და ფორმალური კანონიერების საფუძვლები და წარმოადგენდა თუ არა მოსარჩელე სადავო აქტების ბათილად ცნობაზე უფლებამოსილ სუბიექტს. სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ მიეცა სათანადო სამართლებრივი შეფასება იმ გარემოებას, რომ ი. ქ-ს სადავო მიწის ნაკვეთი დაკავებული ჰქონდა 2007 წლის 01 იანვრის შემდეგ. მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების აღიარების კომისიამ ი. ქ-ს საკუთრებაში გადასცა მიწის ნაკვვეთი, რომელიც ნ. ლ-ის საკუთრებას წარმოადგენდა. ნ. ლ-ის მიწის ნაკვეთის მაიდენტიფიცირებელი ინფორმაციის საფუძველზე კომისიას ჰქონდა შესაძლებლობა გაერკვია დაინტერესებული პირის ვინაობა, რომლის სამართლებრივი მდგომარეობაც გაუარესდებოდა ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტის გამოცემით. კასატორმა მიუთითა სზაკ-ის 95.2 მუხლზე, რომელიც ადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს თუ ინდივიდუალური-ადმინისტრაციული აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა და უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. აღიარების კომისიის მიერ საქმისათვის მნიშვნელოვან გამოსაკვლევ გარემოებებს წარმოადგენდა ი. ქ-ის განცხადებაში მითითებული მიწა წარმოადგენდა თუ არა სახელმწიფოს ქონებას, მიწის დაუფლება განხორციელებული იყო თუ არა 2007 წლის 01 იანვრამდე და დაინტერესებული პირის ვინაობა, რომლის სამართლებრივი მდგომარეობაც შეიძლება გაუარესებულიყო გამოცემული აქტით. ნ. ლ-მა აღნიშნა აგრეთვე, რომ მიწის ნაკვეთი პირს საკუთრებაში შეიძლება ჰქონდეს როგორც დაზუსტებული, ასევე დაუზუსტებელი მონაცემებით. საქართველოს არცერთ ნორმატიულ აქტში არ არის დანაწესი იმის თაობაზე, რომ პირი არ წარმოადგენს მესაკუთრეს, რომელსაც აღრიცხული აქვს მიწის ნაკვეთი დაუზუსტებელი მონაცემებით. იურიდიულ ინტერესთან დაკავშირებით კასატორმა მიუთითა, რომ საკრებულოს მიერ გაცემული საკუთრების მოწმობა ი. ქ-ის მიწის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, გამოიწვევს საჯარო რეესტრის ჩანაწერების ბათილობასაც და ნ. ლ-ის მიერ განაცხადის ხელახლად შეტანის შემთხვევაში სახეზე არ იქნება ზედდება, რაც მისცემს უფლებას დაირეგისტრიროს მიწის ნაკვეთი დაზუსტებული მონაცემებით. სასამართლოებმა არ მისცეს სათანადო შეფასება იმ გარემოებას, რომ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია „უტეემ“ კოორდინატთა სისტემაში ტექნიკურ ნოვაციას წარმოადგენს და ხორციელდება 2005 წლიდან. ნ. ლ-ს მიწის ნაკვეთზე უფლება წარმოეშვა „უტეემ“ სისტემის შემოღებამდე, შესაბამისად, მასზე ახალი ნორმის სამართლებრივი შედეგის გავრცელება ვერ მოხდება (სკ-ის მუხ.6). პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებები ხელყოფს კასატორის კონსტიტუციურ უფლებას, ვინაიდან საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერი, რომლის მიხედვით ნ. ლ-ი წარმოადგენს მესაკუთრეს, იძენს მხოლოდ ფორმალურ ხასიათს, რადგან იგი ფაქტობრივად ვერ ხორციელდება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 26.12.12წ. განჩინებით ნ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.04.13წ. საოქმო განჩინებით საქმეში მოწინააღმდეგე მხარის საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს უფლებამონაცვლედ ჩაერთო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო იმ საფუძვლით, რომ ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 11.09.12წ. №1-1/1742 ბრძანებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 11.01.07წ. №1-1/24 ბრძანება, რომლითაც გაუქმდა სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების ტერიტორიული ორგანოს ტიპიური დებულება, მოხდა სამინისტროს ტერიტირიული ორგანოების - სახელმწიფო აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოების ლიკვიდაცია.

საკასაციო პალატის სხდომაზე კასატორის წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს და მოითხოვეს მისი დაკმაყოფილება. მოწინააღმდეგე მხარეების - ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების აღიარების კომისიიის წარმომადგენლებმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები არ ცნეს და მოითხოვეს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, სააპელაციო პალატის განჩინების უცვლელად დატოვება. მესამე პირმა ი. ქ-მა და მისმა წარმომადგენელმა საკასაციო საჩივარი არ ცნეს, ხოლო მესამე პირმა სს ბანკი ,, ...“ წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული განჩინებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების კანონიერების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 377.1 მუხლის თანახმად, სააპელაციო ინსტანციაში მართლმსაჯულება ხორციელდება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმების გზით, რაც გულისხმობს სააპელაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის შეფასებასაც. აღნიშნულის მიუხედავად, სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილი შედგება მხოლოდ ნორმების ციტირებისაგან, განჩინება არ შეიცავს სადავო სამართალურთიერთობების მიმართ ციტირებული ნორმების გამოყენების რაიმე არგუმენტაციას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია, სახეზეა სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევა ანუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას ნ. ლ-ის სახელზე რეგისტრირებული 0, 214 ჰა და ი. ქ-ის სახელზე რეგისტრირებული 800 კვ.მ სადავო მიწის ნაკვეთების იდენტიფიცირების შეუძლებლობის, აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ სადავო გადაწყვეტილებების მიღებისას ფაქტობრივი გარემოებების ყოველმხრივი გამოკვლევის საფუძველზე მიღების შესახებ. საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ 01.03.05წ. ნ. ლ-მა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მ. ო-ისგან და ა. ჟ-ისგან შეიძინა სოფ. ... მდებარე მიწის ნაკვეთები. საჯარო რეესტრის 02.09.05წ. ამონაწერის თანახმად, ნ. ლ-ი 0, 214 ჰა დაუზუსტებელი ფართობის მიწის ნაკვეთის (საკადასატრო კოდი: ...) მესაკუთრედ არის აღრიცხული. დადგენილია აგრეთვე, რომ 08.12.1998წ. №1453 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, მცხეთის რაიონის სოფ. ... საკრებულოს 29.01.1997წ. დადგენილების (ოქმი №1) საფუძველზე, მ. ო-ეს გადაეცა მიწის ნაკვეთი (მარანთან), მიღება-ჩაბარების აქტი შეიცავს მითითებას ნაკვეთის ოდენობის, ადგილმდებარეობის, გამოყოფილი ნაკვეთის მოსაზღვრე ნაკვეთების შესახებ, რაც იძლეოდა ნაკვეთის იდენტიფიცირების საკმარის შესაძლებლობას. მ. ო-ის სახელზე გაცემული 09.08.02წ. მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობის საფუძველზე დგინდება მიწის ნაკვეთის სხვა მაიდენტიფიცირებელი ნიშნებიც: სარეგისტრაციო ზონა, კოდი, სექტორი, კვარტლისა და ნაკვეთის ნომერი, უძრავი ქონების ადგილმდებარეობა.

საქმეში დაცული 08.12.1998წ. №1454 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტისა და 29.01.1997წ. დადგენილების (ოქმი №1) თანახმად, სოფ. ... მიწის ნაკვეთი გადაეცა ასევე ა. ჟ-ს. ხსენებული მიღება - ჩაბარების აქტისა და 09.08.02წ. მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობის საფუძველზე დგინდება ა. ჟ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის საიდენტიფიკაციო მონაცემები, კერძოდ, - მოსაზღვრე მიწის ნაკვეთები, სარეგისტრაციო ზონა, კოდი, სექტორი, კვარტლისა და ნაკვეთის ნომერი, ქონების ადგილმდებარეობა. მ. ო-ისა და ა. ჟ-ის სახელზე გაცემული მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობები ნაკვეთების ხსენებული საიდენტიფიკაციო ნიშნების გარდა შეიცავენ აგრეთვე ნაკვეთის საკადასტრო ნახაზს, ნაკვეთის კონფიგურაციის, მოსაზღვრე ნაკვეთების ჩვენებით. ამდენად, მ. ო-ისა და ა. ჟ-ის უფლებები მიწის ნაკვეთებზე, რომელიც ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა ნ. ლ-ს, დასტურდება მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტებით, მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობებით. აღნიშნული დოკუმენტაცია წარმოშობს ნაკვეთზე რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას, ვინაიდან მინისტრთა კაბინეტის 28.06.1993წ. №503 დადგენილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი არის მიწათსარგებლობის უფლების დამადასტურებელი სახელმწიფო აქტის გაცემის ძირითადი საფუძველი. თავისმხრივ მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა იმჟამად მოქმედი ,,მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ 14.11.96წ. კანონის მე-19 მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა ოფიციალურ სახელმწიფო საბუთს, რომელშიც აისახებოდა უფლებაზე გავლენის მქონე ყველა ინფორმაცია. სარეგისტრაციო მოწმობა გაიცემოდა ,,სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის გადაუდებელ ღონისძიებათა და საქართველოს მოქალაქისათვის სარეგისტრაციო მოწმობების გაცემის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.99წ. №327 ბრძანებულების საფუძველზე, მ. ო-ისა და ა. ჟ-ის სახელზე გაცემული სარეგისტრაციო მოწმობები შეიცავენ უფლების სუბიექტის და ობიექტის საიდენტიფიკაციო მონაცემებს. ნ. ლ-ის სახელზე გაცემული საჯარო რეესტრის 02.09.05წ. ამონაწერი თავისმხრივ შეიცავს მიწის ნაკვეთის მაიდენტიფიცირებელ მონაცემებს, კერძოდ, სარეგისტრაციო ზონას და სექტორს კოდების მითითებით, ნაკვეთისა და კვარტლის ნომრებს, ფართობს, მისამართს. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს საქმეში დაცულ ლ. სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემულ დასკვნას, რომლის მიხედვით სადავო მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობა დგინდება, თუმცა ვინაიდან სარეგისტრაციო მოწმობებზე არ არის დატანილი UTM საერთაშორისო სისტემის კოორდინატები, არ ხდება ნაკვეთის ზუსტი საზღვრების დადგენა. ამდენად, მიუხედავად დაუზუსტებელი რეგისტრაციისა, ნ. ლ-ის სახელზე დარეგისტრირებული 0, 214 ჰა მიწის ნაკვეთის იდენტიფიცირება, მისი ადგილმდებარეობის დადგენა შესაძლებელია. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ი. ქ-ის სახელზე დარეგისტრირებული 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობის ზუსტი განსაზღვრა შესაძლებელია (საკადასტრო კოდი: ...) რამდენადაც რეგისტრაცია განხორციელდა დაზუსტებული მონაცემებით UTM პროექციაში შესრულებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის საფუძველზე. ნაკვეთების ადგილმდებარეობის საკითხის გარკვევისას სააპელაციო სასამართლომ არ შეაფასა ნ. ლ-ის წარმომადგენლის მითითება იმის შესახებ, რომ UTM სისტემის შემოღების შემდეგ კვარტლის ნომერი 00 შეიცვალა 09-ით. სასამართლოს შეფასების მიღმა დარჩა აგრეთვე წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომელთა საფუძველზე დგინდება, რომ ნ. ლ-სა და ი. ქ-ს შესაძლოა ჰყავდეთ საერთო მეზობელი თ. ლ-ის სახით.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ 14.11.1996წ. კანონზე, რომელიც ითვალისწინებდა რეესტრში ფიქსირებული და მიახლოებითი საზღვრების აღრიცხვას, თუ ადგილი არ ჰქონდა მოსაზღვრე მხარეებს შორის შეთანხმებას და სათანადო წესით შესრულებული კადასტრული სამუშაოების მონაცემების რეესტრში შეტანას, ყველა სხვა სახის საზღვარი მიახლოებით საზღვრად ითვლებოდა (მე-13.1 მუხ.). „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ 28.12.05 წ. კანონი ასევე ითვალისწინებდა უძრავი ნივთის სააღრიცხვო ბარათში დაზუსტებული ან დაუზუსტებელი ფართობის მითითებას (8.3. მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი). „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის 33.4 მუხლის თანახმად, „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, ყოფილი მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ზონის რეგისტრატურაში რეგისტრირებული უფლებები მიიჩნეოდა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად. „საჯარო რეესტრის შესახებ“ 19.12.08წ. კანონის საფუძველზე მიღებული იუსტიციის მინისტრის 15.01.10წ. ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 8.7, 31.4 მუხლები ასევე ითვალისწინებენ დაუზუსტებელ რეგისტრაციას. ამდენად, მიწა შეიძლება არსებობდეს საკუთრებაში, როგორც დაზუსტებული, ასევე დაუზუსტებელი მონაცემებით. კანონმდებლობა არ შეიცავს დაუზუსტებელი მონაცემებით მიწის ნაკვეთის სუბიექტზე აღრიცხვის გამომრიცხავ დანაწესს. ამასთანავე, პირველად დაუზუსტებელ რეგისტრაციას არ აქვს მხოლოდ საცნობარო მნიშვნელობა, უმართებულოა მისი დაყვანა მხოლოდ ფაქტობრივ აღრიცხვამდე, რომელიც აღრიცხვის ობიექტის მიმართ არ იწვევს რაიმე სამართლებრივ შედეგს. სააღრიცხვო მონაცემებს იურიდიული მნიშვნელობა გააჩნია, სარეგისტრაციო აღრიცხვის ოფიციალობა უზრუნველყოფილია საჯარო რეესტრით. სარეგისტრაციო პროცედურას შედეგად მოსდევს უფლებადამდგენი დოკუმენტის გაცემა, რომელიც ადასტურებს იურიდიული ფაქტების კანონიერებას. მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, მაგრამ ამავე ნორმის მიხედვით მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. ამავე კანონის 23-ე მუხლის ,,ვ¹“ ქვეპუნქტის თანახმად რეგისტრაციაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძველს სარეგისტრაციო მოთხოვნის რეგისტრირებულ მონაცემებთან იდენტურობა წარმოადგენს. ვინაიდან უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული უფლება გამორიცხავს იმავე ნივთზე სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების რეგისტრაციას, მარეგისტრირებელი ორგანო ასეთ შემთხვევაში უნდა იღებდეს გადაწყვეტილებას სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ უფლების დამდგენ დოკუმენტად წარდგენილი იყო მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა, საჯარო რეეტრს აქვს ვალდებულება, არ დაუშვას სარეგისტრაციო ჩანაწერების კონკურენცია. ამდენად, ადმინისტრაციულ ორგანოს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურს ი. ქ-ის სახელზე ნაკვეთის რეგისტრაციამდე უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა, შეედარებინა სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია ქაღალდზე შესრულებულ საკადასტრო მონაცემებთან თუ სააღრიცხვო ბარათებთან და ამონაწერებთან, დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთების კოდები, მესაკუთრეები, გეოგრაფიული მდებარეობა, რათა სარწმუნოდ დაედგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები და არ დაეშვა ერთი ნაკვეთის მიმართ ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო ჩანაწერის არსებობა. გადამოწმების ვალდებულება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს უფრო მაღალი ხარისხით წარმოეშობა იმის გათვალისწინებითაც, რომ უპირატესად სახელდობრ თავად მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის არის ცნობილი რეესტრში რეგისტრირებული ყველა მიწის ნაკვეთის ელექტრონული სისტემით აღურიცხაობის შესახებ. პალატა მიიჩნევს, რომ სწრაფი რეგისტრაციის პრინციპის გატარება საფრთხეს არ უნდა უქმნიდეს სხვა სუბიექტების საკუთრების კონსტიტუციურ უფლებას.

მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ის გარემოება, რომ ნ. ლ-ის სახელზე რეგისტრაციის განხორციელების დროს მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა რეგისტრაციისთვის განმცხადებლის მიერ ელექტრონული საკადასტრო-აზომვითი ნახაზის წარდგენის ვალდებულებას. საქართველოს პრეზიდენტის 30.04.1999წ. №206 ბრძანებულებით განისაზღვრა, რომ ახალი გეოდეზიური ქსელით შექმნილი ტოპოგრაფიული რუკებით თანდათანობით დაფარვამდე პრაქტიკულ საქმიანობაში გამოყენებული უნდა ყოფილიყო მანამდე არსებული გეოდეზიური ქსელები და ტოპოგრაფიული რუკები. ხსენებული ბრძანებულების შემდგომ გამოცემული „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის გადაუდებელ ღონისძიებათა და საქართველოს მოქალაქისათვის სარეგისტრაციო მოწმობების გაცემის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.1999წ. №327 ბრძანებულება არ ითვალისწინებდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზის შედგენას ელექტრონულ კოორდინატთა სისტემაში. საკადასტრო აღწერის შედეგების (საკადასტრო აზომვითი ნახაზის) WGS 84 კოორდინატთა სისტემაში და UTM პროექციაში წარმოდგენა პირველად, ნ. ლ-ის სახელზე ნაკვეთის რეგისტრაციის შემდეგ, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 13.12.2006წ. N800 ბრძანებით დამტკიცებული ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ ინსტრუქციის 48-ე მუხლით დადგინდა (ანალოგიურ ნორმას შეიცავს ამჟამად მოქმედი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 15.01.10წ. N4 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 26.1 მუხლი). ამასთანავე, ამჟამად არ არსებობს მესაკუთრისათვის ადრე განხორციელებული რეგისტრაციის განახლების, რეგისტრაციის მოქმედების გაგრძელებისათვის ელექტრონული აზომვითი ნახაზის UTM პროექციაში წარდგენის ვალდებულების დამდგენი რაიმე ნორმა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ახლად შემოღებული კოორდინატთა ელექტრონული სისტემით მიწის ნაკვეთის საზღვრების დაუზუსტებლობა, არ ნიშნავს მიწის ნაკვეთზე უკვე წარმოშობილი საკუთრების უფლების ჩამორთმევას. ახალი კოორდინატთა სისტემის შემოღება იუსტიციის მინისტრის 15.01.10წ. N4 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 26-ე მუხლის თანახმად საკადასტრო აღწერის ტექნიკური პირობაა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ გეოდეზიურ კოორდინატთა სისტემის შეცვლა ტექნიკური საკითხია და მას არ უნდა ეწირებოდეს რეესტრში ასახული უფლებები, რეგისტრაციის ახალი სისტემის დანიშნულება სანივთო უფლებების უკეთესი დაცვაა და არა საკუთრების უფლების შეზღუდვა. ამასთანავე, მხედველობაშია მისაღები, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 16.05.1999წ. N327 ბრძანებულების მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული პირველადი რეგისტრირებული მონაცემების აუცილებელი დაზუსტების მოთხოვნა გულისხმობდა მიწის აგეგმვის შედეგად შედგენილი საგეგმო-კარტოგრაფიული მასალების საფუძველზე ნაკვეთის მონაცემების დაზუსტებას და არა ნაკვეთის სხვა სუბიექტზე აღრიცხვით პირველადი რეგისტრაციის გაუქმებას. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მიღება - ჩაბარების აქტები, სარეგისტრაციო მოწმობები და ნ. ლ-ის სახელზე განხორციელებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერი (მიუხედავად დაუზუსტებელი რეგისტრაციისა) იძლეოდა ნაკვეთის ადგილმდებარეობის დადგენის საკმარის შესაძლებლობას. საჯარო რეესტრის მონაცემი შეიცავდა ნ. ლ-ის კუთვნილი ნაკვეთის მაიდენტიფიცირებელ ნიშნებს (სარეგისტრაციო ზონის და სექტორის კოდები, ნაკვეთის ნომერს, კონტურს), ამასთანავე, სარეგისტრაციო სამსახურის სადავო გადაწყვეტილების გამოცემის დროს მოქმედი „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 7.3 მუხლის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო უფლებამოსილია კონკრეტულ შემთხვევაში დამატებით მოითხოვოს სარეგისტრაციო წარმოებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი დოკუმენტის ან ინფორმაციის წარმოდგენა, რომელიც აუცილებელია განაცხადით მოთხოვნილ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად. შესაბამისად დაუსაბუთებელია სააპელაციო პალატის დასკვნა იმის შესახებ, რომ ვერ ხერხდება ნაკვეთის იდენტიფიცირება. მით უფრო, რომ სასამართლო ვერ უთითებს ნ. ლ-ის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ნაკვეთის რაიმე სხვა ადგილმდებარეობას. გადამოწმების გარეშე რეგისტრაციის განხორციელებით სახეზეა არა უბრალოდ მიწის ნაკვეთის გადაფარვა, არამედ მთლიანად საკუთრების უფლების ხელყოფა. მოსარჩელეს ფაქტობრივად წაერთვა საკუთრების უფლება სადავო ნაკვეთზე (ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში საქმეზე ,,სპორონგი და ლონორთი შვედეთის წინააღმდეგ“ აღინიშნა, რომ საკუთრების უფლება ფაქტობრივად ჩამორთმეულად შეიძლება ჩაითვალოს იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც სახელმწიფო უარყოფს ქონების ექსპროპრიაციის ფაქტს და ქონების ფლობის სამართლებრივი უფლება ფორმალურად პირველად მესაკუთრეს რჩება, თუმცა მისით სარგებლობა შეუძლებელი ან მნიშვნელოვნად გართულებულია. §§60,63). ამასთან, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე ითვლება, რომ ნ. ლ-ს საკუთრებაში გააჩნია მის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი (0, 214 ჰა), რამდენადაც ნ. ლ-ის სახელზე 02.09.05წ. განხორციელებული რეგისტრაცია არ გამხდარა სადავო, ძალაშია და მოქმედებს. დავის საგანი არ ყოფილა აგრეთვე ა. ჟ-ისა და მ. ო-ის სახელზე საჯარო რეესტრის რეგისტრაციები, აგრეთვე ა. ჟ-სა და ნ. ლ-ს შორის, აგრეთვე მ. ო-ესა და ნ. ლ-ს შორის 01.03.05წ. დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებები. საქმეში არ მოიპოვება ნ. ლ-ზე საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების დოკუმენტაცია, კერძოდ, უფლების გადასვლის ან შეწყვეტის, ჩანაწერის ბათილად ან ძალადაკარგულად ცნობის ფაქტის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საკუთრება არის ფაქტი და დაუშვებელია ბუნებაში მისი აბსტრაქტული სახით არსებობა. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არის წინააღმდეგობრივი, ის ერთის მხრივ აღიარებს მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისადმი კუთვნილებას ფორმალურად (ე.ი. ეთანხმება რეესტრის ჩანაწერს), ხოლო მეორეს მხრივ სასამართლო თავის გადაწყვეტილებით გამორიცხავს, ფაქტობრივად უარყოფს საკუთრებას, ვინაიდან არც სასამართლო და არც საჯარო რეესტრის სამსახური არ უთითებს ნ. ლ-ის საკუთრებაში მყოფი ნაკვეთის რაიმე სხვა ადგილმდებარეობას. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საგანთა ნამდვილი მდგომარეობა და რეგისტრირებული მონაცემები უნდა იყოს თანხვედრაში, ხოლო დუბლირების და პარალელიზმის გამოვლენის შემთხვევაში უნდა გაირკვეს საკითხი იმის შესახებ, თუ რომელს გააჩნია უკეთესი სამართლებრივი საფუძველი. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სახელმწიფოსა და ი. ქ-ის სახელზე სადავო რეგისტრაციების განხორციელების დროს მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შესაბამისად ნ. ლ-ის სახელზე იყო რეგისტრირებული. საერთო წესის მიხედვით ბოლო ჩანაწერი ძალას უკარგავს ადრინდელ ჩანაწერს. როდესაც სახეზეა ერთი და იგივე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 12.1 მუხლის შესაბამისად, თუ სარეგისტრაციო ობიექტზე მოთხოვნილია რამდენიმე ისეთი უფლების რეგისტრაცია, რომლებიც თავიანთი შინაარსით გამორიცხავს ერთმანეთს, მაშინ რეგისტრირდება მხოლოდ ის უფლება ან უფლებები, რომელიც (რომლებიც) სხვა უფლებაზე ან უფლებებზე ადრე იქნა წარდგენილი სარეგისტრაციოდ.

დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება ნ. ლ-ის კანონიერი ინტერესის არარსებობის თაობაზე, ვინაიდან ნ. ლ-სა და ი. ქ-ზე რიცხული მიწის ნაკვეთების ზედდების ფაქტის დადგენის შემთხევაში, ცხადია, საკუთრების აღიარების კომისიის მიერ ი. ქ-ის სახელზე გაცემული საკუთრების მოწმობის და მის საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაციის ნ. ლ-ის უფლების ხელმყოფი ხასიათი. ზედდების ფაქტის გამოვლენისადმი ზედაპირული, ფორმალური მიდგომა დაუსაბუთებელს ხდის სააპელაციო პალატის მოსაზრებას დავის მიმართ მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის არარსებობის შესახებ.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ი. ქ-მა 21.07.08წ. განცხადებით მიმართა მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას და მოითხოვა ს. ... მდებარე 800 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გაცემული 26.07.09წ. საკუთრების უფლების მოწმობის თანახმად, ი. ქ-ს საკუთრებაში გადაეცა ს. ... მდებარე 800 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი. „ფიზიკური და იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მიხედვით, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის ფიზიკურ პირს 2007 წლის 01 იანვრამდე უნდა ჰქონოდა დაკავებული სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი (მუხ. 2 პ. „თ“). ამდენად, ხსენებული კანონის მიზნებისთვის, მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის კუმულატიურად სახეზე უნდა იყოს ორი წინაპირობა: მიწა უნდა იყოს სახელმწიფო საკუთრებაში და თვითნებურად დაკავების ფაქტს ადგილი უნდა ჰქონდეს 2007 წლის 01 იანვრამდე. საქმეში წარმოდგენილია ტ. ს-ას, ზ. ს-ისა და დ. ქ-ის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება, რომელშიც მითითებულია, რომ ი. ქ-ს მცხეთის რაიონის ს. ... 2003 წლიდან დაკავებული აქვს 800 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელსაც დღემდე უვლის და ამუშავებს. განცხადება არ შეიცავს ინფორმაციას მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობის შესახებ, ამასთანავე, ი. ქ-მა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სხდომაზე თავადვე აღიარა, რომ სადაო მიწის ნაკვეთი შემოღობა 2008 წელს (ტ.2, ს.ფ. 15), „ფიზიკური და იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ძალაში შესვლის შემდეგ. მიუხედავად ამისა, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ ამ გარემოების გამოკვლევის გარეშე გასცა საკუთრების მოწმობა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების აღიარების კომისიის მიერ 26.06.09წ. ი. ქ-ის სახელზე გაცემული №759 საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობის შესახებ, უკავშირდება აღიარების კომისიის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას, რის გამო დაზუსტებას საჭიროებს დავის საგანი. ვინაიდან საქართველოს პრეზიდენტის 15.09.07წ. №525 ბრძანებულებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ 17.1 მუხლის თანახმად, კომისია გასცემს საკუთრების უფლების მოწმობას მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, სასამართლოს განხილვის და შეფასების საგნად უნდა იქცეს აღიარების კომისიის ის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტი - კომისიის გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც გაიცა საკუთრების მოწმობა. აღნიშნული შესაძლებელია არა დავის საგნის გაზრდის, არამედ მისი დაზუსტების გზით.

მიუხედავად იმისა, რომ ნ. ლ-ის ერთ-ერთი სასარჩელო მოთხოვნა ეხება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 14.06.10წ. მიმართვისა და სახელმწიფოს სახელზე რეგისტრირებული საკუთრების უფლების გაუქმებაზე უარის თქმის შესახებ 28.01.11წ. აქტის ბათილად ცნობას, გასაჩივრებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს მსჯელობას სახელმწიფოს სახელზე 1560 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის კანონიერებასთან დაკავშირებით. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 14.06.10წ. სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველომ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურს და მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფ. ... საზღვრებში 1560 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართის სახელმწიფო საკუთრებად დარეგისტრირება მოითხოვა. განმცხადებლის მიერ წარდგენილ იქნა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ელექტრონული ვერსია. მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურის 21.06.10წ. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მცხეთა-მთიანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს მოთხოვნა. 21.06.10წ. ამონაწერით დასტურდება, რომ უძრავი ქონება მდებარე მცხეთა, სოფ. ..., ნაკვეთი ..., დაზუსტებული ფართობი 1560 კვ.მ აღირიცხა სახელმწიფო საკუთრებად. 14.06.10წ. სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველოს მიმართვა თავისი არსით ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტია. ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 8.1 მუხლის თანახმად, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება არის სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების საფუძველი. ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა აკმაყოფილებდეს ადმინისტრაციული აქტის მომზადებისა და გამოცემისათვის საჭირო სზაკ-ით დადგენილ მოთხოვნებს. სზაკ-ის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე (სზაკ-ის 96-ე მუხ.). სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველოს საკითხის გადაწყვეტისას მტკიცებულებათა მოპოვების გზით უნდა დაედგინა საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, ამდენად, სახელმწიფოს სახელზე ქონების აღრიცხვის თაობაზე მომართვის წარდგენა, საჭიროებდა საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევას. ვინაიდან კერძო პირის სახელზე არსებული რეგისტრაცია გამორიცხავს სახელმწიფო რეგისტრაციის განხორცილებას, შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს, მის საკუთრებად უძრავი ქონების აღრიცხვის თაობაზე სარეგისტრაციო სამსახურისადმი მიმართვის გადაწყვეტილების მიღებისას, ხელთ უნდა ჰქონოდა საჯარო რეესტრში არსებული ინფორმაცია ნაკვეთთან დაკავშირებით, მათ შორის ნაკვეთის დაუზუსტებელი რეგისტრაციის რეკვიზიტების შესახებ. რამდენადაც ნ. ლ-ის სახელზე დარეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობა დაუზუსტებელი რეგისტრაციის მიუხედავად დადგენადია, სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველოს ჰქონდა შესაძლებლობა გაერკვია დაინტერესებული პირის ვინაობა, რომლის სამართლებრივი მდგომარეობაც გაუარესდებოდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით. აღნიშნულის შესაძლებლობას ქმნის არა მხოლოდ საჯარო რეესტრი, რომლის მონაცემები ,,სახელმწიფო რეესტრის შესახებ“ კანონის 12.6 მუხლის, ,,ინფორმაციის ერთიანი სახელმწიფო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-11 მუხლის, ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-6 მუხლის თანახმად საჯარო და ხელმისაწვდომია, არამედ მიღება-ჩაბარების აქტები და მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობები. საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა გაარკვიოს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო სამმართველოს მიერ სადავო აქტის გამოცემისას ხსენებული მოთხოვნების დაცულობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება არ არის დასაბუთებული, სასამართლოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ მისცა მათ სამართლებრივი შეფასება, განჩინება მოკლებულია სათანადო სამართლებრივ და ფაქტობრივ წინამძღვრებს, გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის, აღნიშნული თავის მხრივ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სსკ-ის 412-ე მუხლის საფუძველზე ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასაამრთლოსათვის დაბრუნების პირობაა. საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, სათანადო შეფასება უნდა მისცეს შეკრებილ მტკიცებულებებს და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 21.02.12წ. გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 21.02.2012წ. განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

2. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ლ. მურუსიძე