№ბს-469-464(3კ-12) 30 აპრილი, 2013წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ანა ვარდიძე

კასატორი (მოსარჩელე) – ნ. ი-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) – ქ. თბილისის მერია; ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ი-ემ 2010 წლის 15 მარტს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში ქ. თბილისის მერიის მიმართ და მოითხოვა არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევისათვის დაჯარიმებისა და ობიექტის დემონტაჟის შესახებ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის¹№00001358 დადგენილების, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქ. თბილისის მერის 2010 წლის 5 თებერვლის №307 განკარგულების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის №00001358 დადგენილებით დაჯარიმდა 13000 ლარით “არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5¹ მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევისათვის, კერძოდ, საპროექტო დოკუმენტაციის გარეშე ქ. თბილისში, ... I შესახვევის მიმდებარედ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის.

მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია აღნიშნული დადგენილება, რადგან ქ. თბილისში, ... I შესახვევის მიმდებარე შენობა-ნაგებობა არ იყო მის მიერ აშენებული, რაც დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ შენობა არ ირიცხება მის სახელზე, იგი ეკუთვნოდა მის ბაბუას, შენობა არის I კატეგორიის და არ აღემატება 60 კვ.მ-ს, არის კეთილმოუწყობელი. მოსარჩელეს ჰყავს 10 თვის ჩვილი, არ ყავს მეუღლე, არის სოციალურად დაუცველი, სიღარიბის ზღვარს მიღმა, რის გამოც იღებს შემწეობას, რაც მის ერთადერთ შემოსავალს წარმოადგენს. ამასთან, მოსარჩელის მითითებით, სადავო აქტებში დაფიქსირებულ მშენებლობის განხორციელების დროს იგი იმყოფებოდა სამშობიარო სახლში.

ნ. ი-ის სარჩელი არ ცნო მოპასუხე ქ. თბილისის მერიამ უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით. მოპასუხემ „არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ“ 1997 წლის 14 ნოემბრის საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე, 4.2, 4.3, 4.4 მუხლებზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ ნ. ი-ის ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას დადგინდა ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 24.11.09წ. სადავო დადგენილების კანონიერება, რის გამოც არ არსებობდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად მისი ბათილად ცნობის წინაპირობები, რისი საწინააღმდეგო არგუმენტები არც ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას და არც სარჩელში ყოფილა მითითებული. მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის არგუმენტს, რომ იგი ცხოვრობდა ბაბუის სახლში და უკანონო მშენებლობა მას არ განუხორციელებია. მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი შპს „...“ 2009 წლის 4 ნოემბრის წერილიდან ირკვეოდა, რომ მოსარჩელემ საკუთარი ძალებით განახორციელა ძველი, ამორტიზირებული სახურავის დემონტაჟი და მოაწყო მონოლითური რკინაბეტონის ფილოვანი სასხვენო გადახურვა. ამასთანავე, მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა აღნიშნულის საპროექტო დოკუმენტაცია.

ნ. ი-ის სარჩელი ასევე არ ცნო მოპასუხე ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით. მოპასუხემ მიიჩნია, რომ ნ. ი-ემ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა განახორციელა საპროექტო დოკუმენტაციის გარეშე, რის გამოც ზედამხედველობის სამსახურის მიერ „არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ“ კანონის მე-4¹ მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, შედგა მიწერილობა, რომლითაც ნ. ი-ეს განესაზღვრა 14-დღიანი ვადა შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენისა და ობიექტის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანისათვის. მიწერილობით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, 2009 წლის 30 ოქტომბერს შედგა შემოწმების აქტი, რომელშიც დაფიქსირდა მიწერილობაში მითითებული მოთხოვნების შეუსრულებლობა. ამდენად, მოპასუხემ კანონიერად მიიჩნია სადავო დადგენილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის შესაბამისად ვერ დაასაბუთა თუ რატომ ეწინააღმდეგებოდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უფლებამოსილების განხორციელებისას მიღებული გადაწყვეტილება კანონს და კონკრეტულად რა გარემოებები არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, რომელთა გამოკვლევის დადგენის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღება.

საქალაქო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2009 წლის 15 ოქტომბერს შედგენილი მიწერილობის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ი-ემ ქ. თბილისში, ... ქ. I შესახვევის მიმდებარედ განახორციელა ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის უნებართვო მშენებლობა, რითაც დაარღვია „არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ“ კანონის მე-5¹ მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნები. 2009 წლის ზაფხულში მოსარჩელის მიერ სახლის სახურავის დემონტაჟისა და რკინაბეტონის ფილოვანი სასხვენო გადახურვის განხორციელების ფაქტი დადასტურებულია ასევე შპს „...“ 2009 წლის 4 ნოემბრის წერილითაც. საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწერილობით განსაზღვრულ 14-დღიან ვადაში მოსარჩელემ არ გამოასწორა დარღვევა. შესაბამისად, სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელე სადავო დადგენილებით დაჯარიმდა კანონით დადგენილი წესით, რის გამოც არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ი-ემ და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 იანვრის განჩინებით ნ. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 სექტეემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ი-ემ და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 იანვრის განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით ნ. ი-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 25 იანვრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ. ი-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნ. ი-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის №00001358 დადგენილების მე-2 და მე-3 პუნქტები და ქ. თბილისის მერიის 2010 წლის 5 თებერვლის №307 განკარგულება, რომლითაც ნ. ი-ეს მიწერილობის შეუსრულებლობისათვის ჯარიმა განესაზღვრა 3000 ლარი და დაევალა უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლის დემონტაჟი; ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის №00001358 დადგენილების 1-ლი პუნქტით და ქ. თბილისის მერიის 2010 წლის 5 თებერვლის №307 განკარგულებით განსაზღვრული ჯარიმა 10000 ლარი შემცირდა 2000 ლარით და ნ. ი-ეს ჯარიმა განესაზღვრა 8000 ლარით.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5¹ მუხლის „ბ“ პუნქტით, ამავე კანონის მე-5⁸ მუხლის „ბ“ პუნქტით, რომელიც მოქმედებდა ნ. ი-ის მიერ სამშენებლო საქმიანობით გამოწვეული სამართალდარღვევის ადმინისტრაციული წარმოების დროს და აღნიშნა, რომ 2010 წლის 4 აგვისტოს კანონით ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი „არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ“ კანონი, რომელმაც ახლებულრად დაარეგულირა სამშენებლო სამართალდარღვევასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები, კერძოდ, აღნიშნული კანონი აღარ ითვალისწინებდა „არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5⁸ მუხლის „ბ“ პუნქტით განსაზღვრულ შემთხვევას.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ სამშენებლო საქმიანობის კონტროლის რეგულაციები დადგენილია სპეციალური კანონით, ამ კანონით განსაზღვრული სამართალდარღვევა თავისი ბუნებით წარმოადგეს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას და მასზე ვრცელდება ის ზოგადი ნორმები, რომელიც დადგენილია სამართალდარღვევისათვის. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევისათვის შემამსუბუქებელ ან გამაუქმებელ აქტებს აქვთ უკუქცევითი ძალა, ანუ ვრცელდება ამ აქტების გამოცემამდე ჩადენილ სამართალდარღვევებზე. სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს, თუ კანონით გაუქმებული ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა სამართალდარღვევის ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა. სანქციის შეფარდების დრო მოიცავს არა მხოლოდ ორგანოს მიერ მისი გამოყენების დროს, არამედ აგრეთვე ზემდგომი ორგანოების ან სასამართლოს მიერ სანქციის გამოყენების კანონიერების შემოწმების პერიოდს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ი-ეს მიწერილობის შეუსრულებლობისათვის აღარ უნდა დაეკისროს ჯარიმა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნ. ი-ის მიერ სამშენებლო საქმიანობის განხორციელებისათვის ადმინისტრაციული წარმოების დროს მიღებული გადაწყვეტილებების სამართალწარმოებით კანონიერების შემოწმებისას მოქმედი „ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის „ა“ პუნქტით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ჩადენა არის უნებართვო მშენებლობა, რეკონსტრუქცია ან/და დემონტაჟი. აღნიშნული სამართალდარღვევის ჩამდენ პირს ამავე კანონის მე-13 და მე-14 მუხლების მოთხოვნით ეკისრება ჯარიმის გადახდა და სამართალდარღვევის გამოსწორება - კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი. სადავო სამართალურთიერთობის რეგულირების სფეროში განხორციელდა საკანონმდებლო ცვლილება. „ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონს დაემატა 22¹-ე მუხლი, რომლითაც ჯარიმა უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოებისათვის ჯარიმდება 8000 ლარით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საკანონმდებლო ცვლილებების გათვალისწინებით არქიტექტურის სამსახურთან შეთახმებული პროექტისა და ნებართვის გარეშე მშენებლობისათვის ნ. ი-ეს ჯარიმა - 10000 ლარი უნდა შემცირებოდა 2000 ლარით და განსაზღვრულიყო 8000 ლარით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2011 წლის 25 ნოემბრის №ლეგ-761 ბრძანებით ლეგალიზებულად ჩაითვალა ქ. თბილისში, ... ქ. 1-ლი შესახვევი, №37-ში მდებარე უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლი. განმცხადებელს განემარტა, რომ ლეგალიზებით მოხდა ობიექტის საექსპლუატაციოდ ვარგისად აღიარება და მისი ესქპლუატაციაში მიღება. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესი ითვალისწინებს უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზაციის ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილებით ხდება ობიექტების ან მათი ნაწილების დაკანონება. ლეგალიზება იმავდროულად ნიშნავს ობიექტის ან მისი ნაილების ექსპლუატაციაში მიღებას. მოცემულ შემთხვევაში სადავო მიშენების ლეგალიზებით ადმინისტრაციულმა ორგანომ, ფაქტობრივად უარი თქვა ნ. ი-ის ობიექტის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანის, კერძოდ, დემონტაჟის განხორციელების დავალდებულებაზე. შესაბამისად, აღარ არსებობს საფუძველი უკანონოდ წარმოებული მშენებლობის დემონტაჟის დავალებისა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება და მიიჩნია, რომ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2011 წლის 25 ნოემბრის №ლეგ-761 ბრძანებით უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლის ლეგალიზება არ ქმნის საფუძველს ლეგალიზებამდე უნებართვო მშენებლობისათვის დაკისრებული ჯარიმის გაქარწყლებისათვის.

დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ჩამოყალიბებულ დასკვნებს, დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ი-ემ განახორციელა მშენებლობა არქიტექტურის სამსახურთან შეთანხმებული პროექტისა და ნებართვის გარეშე. მის მიერ არ შესრულდა ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 15 ოქტომბრის მიწერილობით განსაზღვრული ვალდებულება. შესაბამისად, ზედამხედველობის სამსახური უფლებამოსილი იყო დაეჯარიმებინა სამართალდამრღვევი, უნებართვო მიშენებისათვის და დაევალებინა მისთვის უნებართვო მიშენების დემონტაჟი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიამ, ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა და ნ. ი-ემ.

საკასაციო სასამართლოს 2013 წლის 24 იანვრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად; ნ. ი-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებაზე, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, მიჩნეულ იქნა დასაშვებად; დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ი-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2009 წლის 15 ოქტომბერს ნ. ი-ეს გაეგზავნა მიწერილობა¹№00001358, რომლითაც მიეცა წინადადება 14 დღის ვადაში გამოესწორებინა სამშენებლო სამართალდარღვევა, კერძოდ, წარედგინა სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურთან შეთანხმებული საპროექტო დოკუმენტაცია ან ობიექტი მოეყვანა პირვანდელ მდგომარეობაში, განეხორციელებინა დემონტაჟი. 2009 წლის 30 ოქტომბერს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ მოხდა მიწერილობის შესრულების შემოწმება, რა დროსაც გაირკვა, რომ ნ. ი-ემ არ შეასრულა 2009 წლის 15 ოქტომბრის მიწერილობით გათვალისწინებული პირობები, რაზედაც შედგა შემოწმების აქტი. ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა 2009 წლის 24 ნოემბერს გამოსცა №00001358 დადგენილება არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაში დარღვევისათვის, კერძოდ, უნებართვო მშენებლობის განხორციელების, ასევე მიწერილობის მოთხოვნათა შეუსრულებლობისათვის ნ. ი-ის დაჯარიმებისა და უნებართვოდ აშენებული სახლის დემონტაჟის დავალდებულების თაობაზე. პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივ საფუძვლად გასაჩივრებულ აქტებში მიეთითა ,,არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5¹ მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტი, რომლის საფუძველზეც ნ. ი-ე უნებართვო მშენებლობისათვის დაჯარიმდა 10 000 ლარით, ხოლო მიწერილობის შეუსრულებლობისათვის, იმავე კანონის მე-5⁸ მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე, დამატებით დაჯარიმდა 3 000 ლარით. ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2011 წლის 7 ნოემბრის №4535 ბრძანებით ნ. ი-ის მოთხოვნის საფუძველზე ამ უკანასკნელს ნება დაერთო დაესრულებინა ქ. თბილისში, ... 1-ლი შესახვევი, №37-ში უნებართვოდ დაწყებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2011 წლის 25 ნოემბრის №ლეგ-761 ბრძანებით ლეგალიზებულად ჩაითვალა ქ. თბილისში, ნაძალადევის რაიონი, ნ. ი- 1-ლი შესახვევი, ¹37-ში მდებარე უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლი. ამავე ბრძანებით განიმარტა, რომ ლეგალიზებით მოხდა ობიექტის საექსპლუატაციოდ ვარგისად აღიარება და მისი ექსპლუატაციაში მიღება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის №00001358 დადგენილების მე-2 და მე-3 პუნქტები, რომლითაც ნ. ი-ეს მიწერილობის შეუსრულებლობისათვის განესაზღვრა ჯარიმა 3000 ლარის ოდენობით და დაევალა საცხოვრებელი სახლის დემონტაჟის განხორციელება; ასევე №00001358 დადგენილების 1-ლი პუნქტით განსაზღვრული ჯარიმა - 10000 ლარი შემცირდა 2000 ლარით და ნ. ი-ეს ჯარიმა სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის განესაზღვრა 8000 ლარით, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემული სამშენებლო სამართალდარღვევის მიმართ უნდა გავრცელებულიყო „ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომელმაც ახლებურად დაარეგულირა სამშენებლო სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული სამართალურთიერთობები. „არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ძალადაკარგულად გამოცხადების შემდეგ მიღებული „ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონი აღარ ითვალისწინებდა მიწერილობის შეუსრულებლობისათვის ჯარიმას. ამასთან, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოებისათვის ჯარიმა განისაზღვრა შემცირებული ოდენობით - 8000 ლარით. სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება მითითებულ ნაწილში შევიდა კანონიერ ძალაში, რამდენადაც ადმინისტრაციული ორგანოების - ქ. თბილისის მერიისა და ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები, მითითებულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე დაუშვებლად იქნა ცნობილი საკასაციო სასამართლოს 2013 წლის 24 იანვრის განჩინებით. შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის №00001358 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მერიის 2010 წლის 5 თებერვლის №307 განკარგულების კანონიერება ნ. ი-ისათვის ჯარიმის სახით 8000 ლარის დაკისრების ნაწილში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ” საქართველოს კანონის 22¹-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის ,,ბ” ქვეპუნქტი ითვალისწინებდა საჯარიმო სანქციას ქ. თბილისის ტერიტორიაზე კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციისათვის, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, 8000 ლარის ოდენობით. იგივე სანქციაა დაწესებული მითითებული სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის დღეისათვის მოქმედი „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ბ“ ქვეპუქნტით.

ნ. ი-ის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემულ მიწერილობაში, შემოწმების აქტსა და დაჯარიმების შესახებ დადგენილებაში მიეთითა, რომ ნ. ი-ის მიერ ჩადენილი იყო სამშენებლო სამართალდარღვევა, კერძოდ, მან აწარმოა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაციის გარეშე (ამოყვანილია კედლები, ობიექტი გადახურულია და მიმდინარეობს მოსაპირკეთებელი სამუშაოები). ნ. ი-ის ადმინისტრაციული საჩივრის თაობაზე ქ. თბილისის მერიის მიერ მიღებულ განკარგულებაში მიეთითა, რომ ნ. ი-ის მიერ განხორციელებული იყო რეკონსტრუქციული ხასიათის მშენებლობა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის შესაბამისად, სრულყოფილად არ გამოიკვლიეს და არ შეაფასეს საქმის გარემოებები სამართალდარღვევის ფაქტის დადგენისა და მისი სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაციის მიზნით. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. საქმეში წარმოდგენილი შპს „…“ 2009 წლის 4 ნოემბრის №121/09 დასკვნის თანახმად, ნ. ი-ემ განახორციელა ძველი, ამორტიზირებული სახურავის დემონტაჟი და მოაწყო მონოლითური რკინაბეტონის ფილოვანი სასხვენო გადახურვა. დასვკნის თანახმად, შენობის მზიდი კედლების ბლოკის წყობა ძველია, არანაკლებ 10 წლის, აღნიშნულ ადგილას შენობის არსებობა დასტურდება ასევე ორთოფოტოს საშუალებით. ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2011 წლის 21 სექტემბრის №12/119855-13 მიმართვაში აღინიშნა, რომ ნ. ი-ე ითხოვდა ქ. თბილისში, ... 1-ლი შესახვევი, №37-ში მდებარე მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის სახურავის შეცვლის ნებართვას გაბარიტების შეუცვლელად. განმცხადებელს განემარტა, რომ მის მიერ მითითებული სამუშაოები (არსებული შენობის სახურავის შეცვლა გაბარიტების შეუცვლელად) განეკუთვნებოდა რემონტ-შეკეთებას, რაც არ საჭიროებდა არქიტექტურის სამსახურიდან წერილობით დასტურს ან/და მშენებლობის ნებართვას. შესაბამისად, გაურკვეველია, რის საფუძველზე მიიჩნია ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა, რომ ნ. ი-ემ აწარმოა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა, ამოიყვანა კედლები, რამდენადაც აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის. საქმის მასალებით დასტურდება მხოლოდ დაზიანებული სახურავის შეცვლის ფაქტი. როგორც სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისას, ასევე დღეისათვის მოქმედი სამშენებლო ურთიერთობების მარეგულირებელი კანონმდებლობა, სამართალდარღვევად განიხილავს და სანქციას აწესებს უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციისათვის. ახალი მშენებლობის განხორციელების ფაქტი საქმის მასალებით არ დგინდება. რაც შეეხება რეკონსტრუქციის განხორციელების ფაქტს, რაზეც მიეთითა ადმინისტრაციული საჩივრის თაობაზე ქ. თბილისის მერიის №307 განკარგულებაში, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-3 მუხლის 50-ე პუნქტის თანახმად, რეკონსტრუქცია განმარტებულია როგორც არსებული შენობა-ნაგებობის ან/და მისი ნაწილ(ებ)ის არსობრივად შეცვლა, მათი ფიზიკუ­რი, ხარისხობრივი და თვისობრივი განახლების მიზნით. ანუ რეკონსტრუქცია წარმოადგენს უძრავი ქონების იმგვარ სახეცვლილებას, რომლის შედეგადაც არსებითად იცვლება ქონების ფართობი და საბაზრო ღირებულება. რეკონსტრუქციად განიხილება სამშენებლო სამუშაოები შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეცვლის, გადაკეთების, აღდგენა-რეაბილიტაციის ან/და რეგენერაცია-ადაპტაციის მიზნით, რომლებიც იწვევს შენობის კონსტრუქციული ელემენტების ცვლილებას. რეკონსტრუქციის დროს ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოები ხორციელდება შენობის ტექნიკურ-ეკონომიკური მაჩვენებლების არსებითი შეცვლისა და მისი გამოყენების ეფექტურობის ამაღლების მიზნით. სწორედ იმის გამო, რომ რეკონსტრუქცია წარმოადგენს არსებით სახეცვლილებას, კანონმდებლობა მას ფაქტობრივად ახალ მშენებლობას უთანაბრებს და ადგენს მისი განხორციელებისათვის შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსაგან ნებართვის გაცემის აუცილებლობას, ხოლო ნებართვის გარეშე ჩატარებულ რეკონსტრუქციას განიხილავს სამშენებლო სამართალდარღვევად.

საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მშენებლობის ნებართვა გაიცემა: ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის, მონტაჟზე); არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაზე; არსებული შენობა-ნაგებობის დემოტაჟზე; სამშენებლო დოკუმენტის ისეთ ცვლილებაზე, რომელიც საჭიროებს ახალ ნებართვას. ამავე დადგენილების მე-4 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, მშენებლობის სახეობებია: ა) ახალი მშენებლობა (მათ შორის, მონტაჟი); ბ) რეკონსტრუქცია; გ) რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება/აღჭურვა (არ საჭი­როებს ნებართვას); დ) დემონტაჟი; ე) ლანდშაფტური მშენებლობა; ვ) დროებითი შენობა-ნაგებობების მონტაჟი/განთავსება. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილი ახდენს რეკონსტრუქციის კლასიფიკაციას შენობა-ნაგებობის ნაწილების მიხედვით. მითითებული ნორმის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება/აღჭურვა განიმარტება როგორც მშენებლობა, რომლის დროსაც დეფექტები აღმოიფხვრება ისე, რომ არ იცვლება მზიდი კონსტრუქციები. ამავე პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, შენობა-ნაგებობის ყველა სახის სარემონტო და მოპირკეთებითი, მათ შორის ფასადისა და სახურავის სამუშაოთა შესრულება, გაბარიტებისა და იერსახის არსებითად შეცვლის გარეშე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ნ. ი-ის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეზე ადმინისტრაციული წარმოების ხელახლა ჩატარებისას უნდა გამოიკვლიოს მითითებული გარემოებები და დაადგინოს ჰქონდა თუ არა ნ. ი-ის მხრიდან სამართალდარღვევას ადგილი და კონკრეტულად რომელი სამშენებლო ნორმები იქნა დარღვეული, რამდენადაც ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2011 წლის 21 სექტემბრის №12/119855-13 მიმართვაში განიმარტა, რომ ნ. ი-ე ითხოვდა სახურავის შეცვლას გაბარიტების შეუცვლელად, რაც არ საჭიროებდა ადმინისტრაციული ორგანოსაგან დასტურს ან მშენებლობის ნებართვას. მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც დღეის მდგომარეობით ლეგალიზებულ იქნა სადავო ნაგებობა, ადმინისტრაციული ორგანოს დადგენილება დაჯარიმების შესახებ ბათილადაა ცნობილი სასამართლო გადაწყვეტილებით. შესაბამისად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ არსებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით უნდა გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ. ამასთან, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია შეიცვალა თუ არა გაბარიტები, რამდენადაც ნ. ი-ის დაჯარიმების საფუძვლად მითითებული სამართლებრივი ნორმა, როგორც აქტების გამოცემის პერიოდისათვის მოქმედი, ასევე დღეისათვის მოქმედი ნორმა სანქციის სახით ჯარიმას 8000 ლარს ითვალისწინებს მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის განხორციელებისათვის მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეცვლა მოხდა.

გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა გაეთვალისწინებინა მიზანშეწონილობის საკითხი. ადმინისტრაციული ორგანოს პრეროგატივაა მის კომპეტენციაში შემავალი საკითხი გადაწყვიტოს არა მხოლოდ კანონიერების პრინციპზე დაყრდნობით, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული სამართლებრივი აქტი უნდა შეესაბამებოდეს მოქმედი კანონის მოთხოვნებს, არამედ ადმინისტრაციულმა ორგანომ აქტის გამოცემისას უნდა იხელმძღვანელოს მიზანშეწონილობის კრიტერიუმებითაც. სამართლებრივი აქტი უნდა პასუხობდეს მიზანშეწონილობისა და კანონიერების მოთხოვნებს. მიზანშეწონილობა გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს შესაძლებლობას საჯარო ინტერესების გათვალისწინებით ოპტიმალურად გადაწყვიტოს სადავო საკითხი და განახორციელოს შესაბამისი მმართველობითი ღონისძიება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, იმისათვის, რომ შესრულდეს კანონის მოთხოვნა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა შეფასების შედეგად, იმისათვის, რომ თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს დაუსაბუთებელი დასკვნის გაკეთება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, გადაწყვიტოს სადავო საკითხი, ვინაიდან სადავო საკითხი საჭიროებს საქმის გარემოებების გამოკვლევასა და შეფასებას აქტის გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში გამოყენებულ უნდა იქნეს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ნ. ი-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2010 წლის 5 თებერვლის №307 განკარგულება;

4. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის №00001358 დადგენილების 1-ლი, მე-4, მე-5, მე-6, მე-7 პუნქტები და საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შემდეგ ადმინისტრაციულ ორგანოს კანონით დადგენილ ვადაში დაევალოს ახალი აქტის გამოცემა;

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2009 წლის 24 ნოემბრის №00001358 დადგენილების მე-2 და მე-3 პუნქტების ბათილად ცნობის ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში;

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

ნ. სხირტლაძე