საქმე №ბს-107-100(კს-13) 18 აპრილი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი (მოსარჩელე) – შპს „…“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები) – სსიპ შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 ნოემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2010 წლის 4 აგვისტოს შპს „…“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა (საგადასახადო ინსპექციის) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ, 2010 წლის 1 აპრილს შპს „…“ ჩაბარდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2010 წლის 29 მარტის №12/544 №25111 საგადასახადო მოთხოვნა და №12/544 ბრძანება. იმავე წლის 7 აპრილს კი – საგადასახადო ინსპექციის 2010 წლის 1 აპრილის №050025 საგადასახადო მოთხოვნა, ამავე ინსპექციის 2010 წლის 1 აპრილის №050025 ბრძანება და 2010 წლის 30 მარტს შედგენილი საგადასახადო სამართადარღვევის ოქმი. პირველი საგადასახადო მოთხოვნით შპს „…“ მოგების გადასახადში გადასახდელად დაერიცხა 423 721,35 ლარი, ხოლო მეორე საგადასახადო მოთხოვნით - მოგების გადასახადზე ჯარიმის სახით გადასახდელად დაერიცხა 317 791 ლარი. ორივე საგადასახადო მოთხოვნა ემყარებოდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სპეციალურ გამოკვლევათა და ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსი ინსპექტორის 2010 წლის 15 თებერვლის რევიზიის აქტს.

მითითებული აქტები ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა შპს „…“. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულმა დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 19 ივლისის გადაწყვეტილებით საჩივარი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა, კომპანიას მოგების გადასახადის ძირითად ნაწილში გადასახდელად დაეკისრა 408 005 ლარი (ნაცვლად 423 721.35 ლარისა), ხოლო ჯარიმის ნაწილში – 306,003 ლარი (ნაცვლად 317 791 ლარისა). დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილების შედეგად, შპს „…“ სულ დაეკისრა 714 008 ლარი (ნაცვლად 741 512.35 ლარისა).

მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია მითითებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, კერძოდ, კომპანიის მიერ სესხის სახით უცხოური კომპანიებისაგან მიღებული თანხის - 2350000 აშშ დოლარის ერთობლივ შემოსავლად ჩათვლას, რომ სესხის ხელშეკრულება არ აკმაყოფილებდა სესხად მიჩნევისათვის საჭირო პირობებს, რის შედეგადაც განხორციელდა დარიცხვები.

მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სპეციალურ გამოკვლევათა და ექსპერტიზის დეპარტამენტის უფროსი ინსპექტორის 2010 წლის 15 თებერვლის რევიზიის აქტისა და 2010 წლის 30 მარტს შედგენილი საგადასახადო სამართადარღვევის ოქმის ნაწილში მოთხოვნა მოხსნა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „…“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნები დააფუძნა ისეთ ფაქტებსა და გარემოებებზე, რომელთა მტკიცების ტვირთიც ეკისრებოდა თავად მას შესაბამისი სახისა და შინაარსის მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილია, რომ მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. იმავე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილია, რომ თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილია, რომ თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომელზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ მოცემულ სადავო ურთიერთობაში მოპასუხე მხარემ სრულად გაართვა თავი მისთვის კანონით დაკისრებულ მტკიცების ტვირთს, ხოლო მოსარჩელემ, საქალაქო სასამართლოს მითითებით, ვერ წარადგინა მოპასუხე მხარის მიერ გამოკვლეული ფაქტებისა და საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებისგან განსხვავებული ფაქტები და ამ უკანასკნელთა ადეკვატური მტკიცებულებანი.

თბილისის საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხე მხარის განმარტება და მიიჩნია, რომ სადავო თანხა სწორად დაექვემდებარა მოსარჩელის ერთობლივ შემოსავალში ჩართვას და მოგების გადასახადით დაბეგვრას, ვინაიდან საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 173-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების თანახმად, ერთობლივ შემოსავალს განეკუთვნება ნებისმიერი ფორმით ან/და საქმიანობით მიღებული ყველა შემოსავალი, კერძოდ: ბ) ეკონომიკური საქმიანობით მიღებული შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან; გ) სხვა შემოსავლები, რომლებიც დაკავშირებული არ არის დაქირავებით მუშაობასთან და ეკონომიკურ საქმიანობასთან.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით სასამართლო უფლებამოსილია გამოიტანოს გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, თუ ადმინისტრაციული აქტი ეწინააღმდეგება კანონს ან ის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მას. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლები მოცემულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლში, რომლის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი და ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა, აღნიშნა, რომ ადგილი არ ჰქონია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლით გათვალისწინებულ კანონის დარღვევას, გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება შეესაბამებოდა მისი გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს და წინააღმდეგობაში არ იყო საკითხის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმებთან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „…“, რომელმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის წარმოების ეტაპზე მხარეებმა სასამართლოში წარადგინეს საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2012 წლის 25 აპრილის №567 ბრძანება, 2012 წლის 30 აპრილს შპს „…“ და სსიპ შემოსავლების სამსახურს შორის გაფორმებული საგადასახადო შეთანხმება და შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 11 სექტემბრის №17004 ბრძანება. მოწინააღმდეგე მხარემ - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ 2012 წლის 30 აპრილს მხარეთა შორის გაფორმებული საგადასახადო შეთანხმება შესრულდა, კომპანიის მიერ თანხა სრულად იქნა გადახდილი, რაც ასევე დაადასტურა აპელანტის წარმომადგენელმაც.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 28 ნოემბრის განჩინებით შპს „…“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება; შეწყდა საქმის წარმოება შპს „…“ სარჩელზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე, დავის საგნის არარსებობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და საქმეში წარმოდგენილი დამატებითი მტკიცებულების - სსიპ შემოსავლების სამსახურსა და შპს „…“ შორის დადებული საგადასახადო შეთანხმების ანალიზის საფუძველზე მიიჩნია, რომ უნდა შეწყვეტილიყო მოცემული საქმის წარმოება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენდა თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 1 აპრილის №050025 ბრძანებისა და №050025 საგადასახადო მოთხოვნის, ასევე დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 19 ივლისის №624 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. 2010 წლის 15 თებერვლის რევიზიის აქტის საფუძველზე თბილისის რეგიონალური ცენტრის 2010 წლის 29 აპრილის №12/544 ბრძანებით და საგადასახადო მოთხოვნით შპს „…“ მოგების გადასახადში დამატებით დაერიცხა 745194 ლარი. 2010 წლის 30 მარტს შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის №050025 ოქმი და 2010 წლის 1 აპრილის №050025 ბრძანება, რომლის საფუძველზეც თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა გამოსცა №050025 საგადასახადო მოთხოვნა შპს „…“ მოგების გადასახადში ჯარიმის სახით 317791 ლარის დარიცხვის თაობაზე. დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით შეჩერდა ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვა და საგამოძიებო სამსახურს დაევალა წარედგინა არგუმენტირებული დასკვნა, თუ რატომ არ იქნა მიჩნეული შემოწმებლების მიერ კომპანიის მიერ მიღებული თანხა სესხად, სესხის ხელშეკრულება რატომ არ იქნა მიჩნეული ოპერაციის შინაარსის განმსაზღვრელ დოკუმენტად, ჰქონდა თუ არა მომჩივანს ბუღალტრულად აღრიცხული სესხის სახით მიღებული თანხა, დასტურდებოდა თუ არა დოკუმენტულად სესხის მომსახურებისათვის თანხის გადახდა. მითითებული გადაწყვეტილების საფუძველზე საგამოძიებო სამსახურმა 2010 წლის 17 ივნისს გამოსცა აქტი შპს „…“ მიმართ 2010 წლის 15 თებერვლის შემოწმების აქტის კორექტირების შესახებ, რომლითაც საწარმოს სულ მოგების გადასახადში დაერიცხა 714008 ლარი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2010 წლის 19 ივლისის №624 გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, საგამოძიებო სამსახურის 2010 წლის 21 ივნისის №15-06/1/229 წერილი და თანდართული 2010 წლის 17 ივნისის აქტი გაეგზავნა თბილისის რეგიონულ ცენტრს და დაევალა საგამოძიებო სამსახურს დასკვნის საფუძველზე მოეხდინა შპს „…“ პირად ბარათზე რიცხული საგადასახადო ვალდებულების კორექტირება და მისთვის შესწორებული საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2012 წლის 25 აპრილის №567 ბრძანების თანახმად, ცნობად იქნა მიღებული, რომ შპს „…“ საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების მიზნით განცხადებით მიმართა სსიპ შემოსავლების სამსახურს, რომ 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათზე ერიცხებოდა საგადასახადო დავალიანება, სულ 917 475,23 ლარის ოდენობით. ბრძანების თანახმად, შპს „…“ ითხოვა საგადასახადო შეთანხმების გაფორმება შემდეგი პირობებით: 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით გადასახდელი საგადასახადო დავალიანების ოდენობა განსაზღვრულიყო 408 005 ლარით, გადახდის ვადად - საგადასახადო შეთანხმების აქტის გაფორმებიდან 90 კალენდარული დღე. მითითებული ბრძანებით განისაზღვრა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 293-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შპს „…“ მიერ წარდგენილი წინადადებების გათვალისწინებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურს შპს „…“ გაეფორმებინა საგადასახადო შეთანხმება შემდეგი პირობებით: ა) გადასახდელი საგადასახადო დავალიანების ოდენობა - 408 005 ლარი; ბ) ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საგადასახადო ვალდებულების გადახდის ვადა - საგადასახადო შეთანხმების აქტის გაფორმებიდან 90 კალენდარული დღე; გ) საგადასახადო შეთანხმების აქტით გათვალისწინებული პირობების შესრულების შემდეგ შპს „…“ 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათებზე საგადასახადო დავალიანების თანხა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 292-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გათვალისწინებით განესაზღვრა 408 005 ლარით.

2012 წლის 30 აპრილს საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2012 წლის 25 აპრილის №567 ბრძანების საფუძველზე სსიპ შემოსავლების სამსახურსა და შპს „…“ შორის დაიდო საგადასახადო შეთანხმება, რომლის თანახმად გადასახდელი საგადასახადო დავალიანების ოდენობა განისაზღვრა 408005 ლარით. საგადასახადო შეთანხმების აქტით გათვალისწინებული პირობების შესრულების შემდეგ გადასახადის გადამხდელს 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათზე საგადასახადო დავალიანების თანხა საგადასახადო კოდექსის 292-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად განესაზღვრა 408005 ლარით. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ საგადასახადო შეთანხმების შედეგად გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებები ჩაითვალა გადასახადის გადამხდელის მიერ აღიარებულად.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ა^1“ პუნქტის თანახმად, სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიაციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას თუ არ არსებობს დავის საგანი.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების ანალიზის საფუძველზე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში აღარ არსებობდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების -საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) 2010 წლის 1 აპრილის №050025 ბრძანების, №050025 საგადასახადო მოთხოვნისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2010 წლის 19 ივლისის №624 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან გადასახადის გადამხდელის აღრიცხვის ბარათზე სადავო მოგების გადასახადის ნაწილში ასახული საგადასახადო დავალიანება 408 005 ლარი, განისაზღვრა მხარეთა შორის დადებული საგადასახადო შეთანხმებით და გადასახადის გადამხდელის მიერ ცნობილ იქნა აღიარებულად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, დავის საგნის არსიდან გამომდინარე პალატამ მიიჩნია, რომ აღარ არსებობდა დავის საგანი, რის გამოც დავის განხილვის გაგრძელება, პალატის მოსაზრებით, მოკლებული იყო ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა შპს „…“, რომელმაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 ნოემბრის განჩინების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.

კერძო საჩივრის ავტორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა შეეწყვიტა საქმის წარმოება და უნდა მიეღო არსებითი გადაწყვეტილება, ვინაიდან მოსარჩელეს უშუალოდ სასამართლო პროცესის მიმდინარეობისას მხარი არ დაუჭერია საგადასახადო შეთანხმებით განსაზღვრული პირობებისათვის, რაც რეალურად გახდა პალატის მხრიდან საქმის შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძველი. კერძო საჩივრის ავტორმა აღნიშნა, რომ დავის საგნის არარსებობას განაპირობებს არა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოსთან შეთანხმების არსებობა, არამედ მხარეთა მიერ სასამართლო პროცესზე მისი მხარდაჭერაც. ამასთანავე, მისივე მითითებით, დავის საგანს წარმოადგენდა ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა, რაც თანხის გადახდის მიუხედავად ამ აქტების კანონიერებას არ ადასტურებდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 5 მარტის განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „…“ კერძო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, შეამოწმა წარმოდგენილი კერძო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „…“ კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, კერძო საჩივრის განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ კანონის სწორად გამოყენებისა და განმარტების შედეგად საქმეზე არსებითად სწორი განჩინება დაადგინა, კერძო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის შესახებ, რის გამოც არ არსებობს სსსკ-ის 393-394-ე მუხლების შესაბამისად, მისი გაუქმების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა მოგების გადასახადში თანხის დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოების ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობას და სადავოდ ხდიდა გადასახადის დარიცხვის კანონიერებას.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის წარმოებისას აპელანტ შპს „…“ წარმომადგენელი შუამდგომლობებით მიმართავდა სააპელაციო სასამართლოს საქმის განხილვის გადადების მოთხოვნით იმ მოტივით, რომ კომპანიას საგადასახადო ორგანოში შეტანილი ჰქონდა განცხადება მხარეებს შორის საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების მიზნით. სასამართლოს წარედგინა 2012

გაფორმებლი საგადასახადო შეთანხმება, რომლის მიხედვით, საგადასახადო შეთანხმების გაფორმება მიზნად ისახავდა გადასახადის გადამხდელისათვის დარიცხული გადასახადების ან/და სანქციების ოდენობის შემცირებას მითითებული შეთანხმებით განსაზღვრული პირობების შესრულების შემთხვევაში. შეთანხმების მე-4 პუნქტის მიხედვით, საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების დღიდან საგადასახადო შეთანხმების შესაბამისად გადასახდელი საგადასახადო ვალდებულებები ითვლებოდა გადასახადის გადამხდელის მიერ აღიარებად. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 11 სექტემბრის №17004 ბრძანებით შპს „გოკი და კომპანიას“ 2012 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით პირადი აღრიცხვის ბარათებზე საგადასახადო დავალიანების თანხა საგადასახადო კოდექსის 292-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, განესაზღვრა მოგების გადასახადის სანქციის ნაწილში 408 005 ლარით. მხარეების მიერ დადასტურებულია, რომ შპს „…“ საგადასახადო შეთანხმებით განსაზღვრული ვალდებულება შეასრულა სრულად. აღნიშნულის მიუხედავად, შპს „…“ წარმომადგენელმა მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერებაზე უნდა ემსჯელა სასამართლოს და არსებითად გადაეწყვიტა დავა, რამდენადაც შეთანხმების გაფორმებისას კომპანიის ნამდვილი ნების გამოვლენა არ მომხდარა და კომპანია აპირებდა საგადასახადო შეთანხმების გასაჩივრებას.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი მუხლების დანაწესზე; საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 292-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ პუნქტის თანახმად, გადასახადის გადამხდელთან საგადასახადო შეთანხმება შესაძლებელია გაფორმდეს გადასახადების ან/და სანქციების შემცირების მიზნით. ამავე კოდექსის 293-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია საგადასახადო შეთანხმებით გათვალისწინებული ვალდებულებები შეასრულოს საქართველოს პრემიერ-მინისტრის გადაწყვეტილებით განსაზღვრულ ვადაში. შპს „…“ საგადასახადო ვალდებულების შესასრულებლად განსაზღვრული ჰქონდა 90 კალენდარული დღე. მან ამ პერიოდში სრულად მოახდინა ვალდებულების შესრულება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 293-ე მუხლის 14-ე ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების შემდეგ შემოსავლების სამსახურის უფროსი უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება გადასახადის გადამხდელის მიმართ საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებათა გამოყენების მიზანშეწონილობის შესახებ.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 294-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო შეთანხმების აქტი ფორმდება შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 295-ე მუხლის თანახმად, გადასახადის გადამხდელმა შეიძლება გაასაჩივროს საგადასახადო შეთანხმება, თუ საგადასახადო შეთანხმება დაიდო არაუფლებამოსილი პირის მიერ. მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის საგადასახადო შეთანხმება გაფორმდა შპს „…“ მიმართვის საფუძველზე, მისი უკანონოდ აღიარების შესახებ მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. ამასთან, საგადასახადო შეთანხმების კანონიერების შემოწმება (ადგილი ჰქონდა თუ არა გადამხდელის ნამდვილი ნების გამოვლენას) სცილდება მოცემული დავის ფარგლებში სასამართლოს კომპეტენციის ფარგლებს და აღნიშნულზე გავლენას ვერ მოახდენს მხოლოდ ის გარემოება, რომ კერძო საჩივრის ავტორის განმარტებით, შპს „…“ მომავალში აპირებს სადავოდ გახადოს და გაასაჩივროს იგი.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 293-ე მუხლის 11-ე ნაწილის თანახმად გადასახადის ან/და სანქციის თანხა ითვლება გადასახადის გადამხდელის მიერ აღიარებულად, თუ მასზე გაფორმდა საგადასახადო შეთანხმება. მხარეთა შორის 2012 წლის 30 აპრილის გაფორმებული საგადასახადო შეთანხმების მე-4 პუნქტის მიხედვით, საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების დღიდან საგადასახადო შეთანხმების შესაბამისად გადასახდელი საგადასახადო ვალდებულებები ჩაითვალა გადასახადის გადამხდელის მიერ აღიარებად. ამასთანავე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, აღიარებული საგადასახადო დავალიანება - ესაა საგადასახადო დავალიანება, რომელიც წარმოშობილია საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, რომელსაც პირი ეთანხმება. მოცემულ შემთხვევაში შპს „…“ საგადასახადო შეთანხმების დადებისა და შეთანხმებით განსაზღვრული საგადასახადო დავალიანების აღიარების შედეგად, მოახდინა სადავოდ ქცეული სამართლებრივი აქტებით დარიცხული საგადასახადო ვალდებულების აღიარება, მან შეასრულა შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულება, ანუ კომპანიის მიერ მოხდა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების დადასტურება და სრულად გადაიხადა შემცირებული თანხა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას დავის საგნის არარსებობის შესახებ, რამდენადაც აღარ არსებობს სადავო აქტების კანონიერების შემოწმების პროცესუალური წინაპირობა.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სამართლებრივი ნორმების ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში აღარ არსებობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის განხილვის საფუძველი, ვინაიდან გადასახადის გადამხდელის აღრიცხვის ბარათზე სადავო მოგების გადასახადის ნაწილში ასახული საგადასახადო დავალიანება 408 005 ლარის ოდენობა, განისაზღვრა მხარეთა შორის დადებული საგადასახადო შეთანხმებით და გადასახადის გადამხდელის მიერ ცნობილ იქნა აღიარებულად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, დავის საგნის არსიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ა¹“ პუნქტზე, რომლის თანახმად, სასამართლო მხარეთა განცხადების საფუძველზე ან თავისის ინიციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ არ არსებობს დავის საგანი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „…“ კერძო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 ნოემბრის განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „…“ კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ

საქმეთა პალატის 2012 წლის 28 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

ნ. სხირტლაძე