ბს-811-795(კ-12) 16 მაისი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ანა ვარდიძე

კასატორი (მოსარჩელე) – რ. ვ-ე, წარმომადგენელი - შ. პ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, წარმომადგენელი - დ. კ-ე

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და ახალი აქტის გამოცემა

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 სექტემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2012 წლის 11 მაისს რ. ვ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2006 წელს გ. პ-ისაგან შეიძინა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე საცხოვრებელი სახლი და 2600 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. აღნიშნულ ქონებაზე გ. პ-ის საკუთრების უფლება დგინდებოდა საჯარო რეესტრის ამონაწერითა და გეგმა-ნახაზით, რომლის მიხედვით მიწის ნაკვეთს ესაზღვრებოდა ნ. ვ-ის საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, საერთო სარგებლობის გზა, სოფლის სამანქანო გზა, სახელმწიფო მიწა და არხი. აღნიშნულ უძრავ ქონებას მოსარჩელე ფლობდა 2006 წლიდან. 2008 წელს მან განცხადებით მიმართა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას მისი საკარმიდამო მიწის მიმდებარედ არსებულ 900 კვ.მ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით. აღნიშნული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა გ. პ-ის საიჯარო მიწას, ხოლო რ. ვ-ის მიერ გ. პ-ისაგან უძრავი ქონების შეძენის შემდეგ, მითითებული ნაკვეთით სარგებლობდა რ. ვ-ე. საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მითითების შესაბამისად, მოსარჩელემ კომისიას წარუდგინა ერთიანი ნახაზი როგორც მის საკარმიდამო, ასევე მიმდებარედ არსებულ 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთებზე, რათა ერთიანად მომხდარიყო 2600 კვ.მ. და 900 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება. საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2008 წლის 27 ოქტომბერს გასცა №9195 საკუთრების მოწმობა 3539 კვ.მ. მიწაზე, მაგრამ მოსარჩელეს საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია არ განუხორციელებია.

მოსარჩელის მითითებით, 2009 წლის ოქტომბერში ხელვაჩაურის პოლიციის თანამშრომლებმა მას მოსთხოვეს 900 კვ.მ. მიწის გამოთავისუფლება, რამდენადაც აღნიშნული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა თ. ვ-ის საკუთრებას. მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 2009 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით ბათილად ცნო რ. ვ-ის სახელზე გაცემული №9195 საკუთრების უფლების მოწმობა 3539 კვ.მ. მიწაზე, ხოლო 2007 წლის 18 დეკემბრის №6 გადაწყვეტილებით 0,299 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე აღიარა თ. ვ-ის საკუთრების უფლება. რ. ვ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ხელვაჩაურის რაიონულ სასამართლოს, მოითხოვა თ. ვ-ის სახელზე 0,299 კვ.მ. მიწაზე გაცემული საკუთრების უფლების №0838 მოწმობის ბათილად ცნობა, რაც დაკმაყოფილდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 9 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ხელვაჩაურის სარეგისტრაციო სამსახურმა რ. ვ-ის სახელზე დაარეგისტრირა მხოლოდ 1900 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, ხოლო დანარჩენი მიწის რეგისტრაციაზე უთხრა უარი და განუმარტა, რომ აღნიშნულზე მიემართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის.

2011 წლის დეკემბერში რ. ვ-ემ მიმართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, მაგრამ კომისიის 2012 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა 706 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ დასაბუთებით, რომ მითითებულ მიწის ნაკვეთზე არ იყო განთავსებული საცხოვრებელი სახლი ან/და შენობა, ასევე აღნიშნული ფართი არ წარმოადგენდა რ. ვ-ის კუთვნილი მიწის მომიჯნავედ მდებარე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს, რამდენადაც რ. ვ-ის საკუთრებაში არსებულ და მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთებს შორის გადიოდა შიდა სოფლის გზა.

მოსარჩელის განმარტებით, მის საკუთრებად რეგისტრირებული 1900 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და 706 კვ.მ. მიწა, რომლის საკუთრებად აღიარებასაც ითხოვდა იგი, წარმოადგენდა ერთ მთლიან ნაკვეთს, რომელიც შეიძიან გ. პ-ისაგან, ხოლო რაც შეეხება ნაკვეთებს შორის გზის არსებობას, აღნიშნული გზა წარმოადგენდა რ. ვ-ის ნაკვეთში შესასვლელ გზას და მისი ნაკვეთის შემდეგ აღარ გრძელდებოდა.

ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 20 აპრილის №6 საოქმო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და მისი საკარმიდამო მიწის მიმდებარედ არებულ 706 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით რ. ვ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სოფელ ... რ. ვ-ის საკუთრებაში არსებულ და ასაღიარებელ მიწის ნაკვეთს შორის არსებობდა შიდა სოფლის გზა. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლების შესაბამისად, ვერ უზრუნველყო იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულების წარდგენა, რომელზედაც იგი ამყარებდა სასარჩელო მოთხოვნას.

საქალაქო სასამართლომ იხელძღვანელა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის №525 ბრძანებულებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მე-5 მუხლით, მე-5¹ მუხლის მე-2 პუნქტით, მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილით, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით, დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. ვ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთსა და მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს შორის არსებობდა შიდა სოფლის გზა, რაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე არ ექვემდებარებოდა საკუთრებად აღიარებას.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ვ-ემ, რომელმაც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 სექტემბრის განჩინებით რ. ვ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 8 დეკემბერს რ. ვ-ემ განცხადებით მიმართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით. აღნიშნული მოთხოვნა კომისიის №6 საოქმო გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ არ დგინდებოდა საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან მისი მომიჯნავედ მდებარეობის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე, საკუთრების უფლებით ასაღიარებელ 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე რ. ვ-ეს საცხოვრებელი სახლი ან/და შენობა განთავსებული არა ჰქონდა. რ. ვ-ის კუთვნილ უძრავ ქონებასა და 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთს შორის მდებარეობდა სოფლის ცენტრალურ გზასთან დამაკავშირებელი გზა, რომელიც ასრულებდა ჩიხის ფუნქციას. ამასთან, იგი წარმოადგენდა თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის საფუძვლიანობის შესწავლისას დაინტერესებული ფიზიკური პირის მხრიდან მიწის ნაკვეთის ამ კანონის ამოქმედებამდე არამართლზომიერად დაუფლებისა და მასზე ფაქტობრივი ბატონობის განხორციელების დამადასტურებელ მტკიცებულებებთან ერთად, სავალდებულო პირობას წარმოადგენს მასზე საცხოვრებელი სახლის ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის განთავსების ან დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარეობის ფაქტის არსებობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო არ არის, რომ დასახელებულ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლი ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა განთავსებული არ არის. ამასთან, აპელანტის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასა და საკუთრების უფლებით ასაღიარებელ 706 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთს შორის მდებარეობს თვითმმართველი ერთეულის კუთვნილი სოფლის ცენტრალურ გზასთან დამაკავშირებელი ადგილობრივი მნიშვნელობის გზა, რომელიც ასრულებს ჩიხის ფუნქციას და რომლის კუთვნილებასთან დაკავაშირებით აპელანტს პრეტენზია არ გააჩნია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ვ-ემ, რომელმაც ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 სექტემბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლო სხდომაზე მოწმეთა სახით დაკითხულმა მეზობლებმა დაადასტურეს ის ფაქტი, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი მდებარეობდა რ. ვ-ის მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ, ხოლო გზა, რომელიც მიჩნეულ იქნა შიდა სოფლის გზად, შედის მის საკუთრებაში არსებულ ეზოში და მისი ეზოს შემდეგ აღარ გრძელდება. ამასთან, კასატორმა მიუთითა, რომ 2600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მან შეიძინა კერძო პირისაგან - გ. პ-ისაგან და იგი კერძო პირის საკუთრებას წარმოადგენდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 იანვრის განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი რ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 2006 წლის 19 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რ. ვ-ემ გ. პ-ისაგან შეიძინა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე, 2600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული 255,8 კვ.მ. შენონა-ნაგებობით. აღნიშნული უძრავი ქონება საჯარო რეესტრის 2006 წლის 5 დეკემბრის ამონაწერის თანახმად, ირიცხებოდა გ. პ-ის საკუთრებად. რ. ვ-ემ შეძენილი ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე 900 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით მიმართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას. კომისიამ 2008 წლის 24 ოქტომბრის №128 საოქმო გადაწყვეტილებით რ. ვ-ეს საკუთრების უფლება უღიარა მთელ მიწის ნაკვეთზე, როგორც გ. პ-ისაგან შეძენილ 2600 კვ.მ. მიწაზე, ასევე მოთხოვნილ, მომიჯნავე 900 კვ.მ. მიწაზე და გასცა საკუთრების უფლების მოწმობა 3539 კვ.მ. მიწაზე. რ. ვ-ეს კომისიის გადაწყვეტილების საფუძველზე წარმოშობილი უფლების რეგისტრაცია არ მოუხდენია.

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის გამგეობის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ მოგვიანებით, 2009 წლის 19 ივნისს, თავისივე გადაწყვეტილებით გადაამოწმა გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობის კანონიერება და უკანონოდ მიიჩნია იგი. ამასთან, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ 0,299 კვ.მ. მიწაზე აღიარა თ. ვ-ის საკუთრების უფლება. აღნიშნულის შესაბამისად, რ. ვ-ემ სასარჩელო წესით სადავოდ გახადა თ. ვ-ის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა, ასევე მოითხოვა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება მის ნაწილში. ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 19 მაისის განჩინებით რ. ვ-ის სარჩელზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 19 ივნისის №19 საოქმო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება გასაჩივრების ერთთვიანი ვადის დარღვევის გამო, ხოლო ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 19 მაისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით რ. ვ-ის სარჩელი თ. ვ-ის საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2007 წლის 18 დეკემბრის №6 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილდა.

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სარეგისტრაციო სამსახურმა რ. ვ-ის საკუთრებად დაარეგისტრირა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე, 1902 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, ხოლო უფლების დამდგენ დოკუმენტად მიუთითა 2006 წლის 19 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება.

რ. ვ-ემ განცხადებით მიმართა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას სოფელ ... მდებარე 706 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით, რაც არ დაკმაყოფილდა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 20 აპრილის №6 საოქმო გადაწყვეტილებით. კომისიამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებებზე, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე განმცხადებელს არ ჰქონდა განთავსებული საცხოვრებელი სახლი ან/და შენობა და აღნიშნული ფართი არ წარმოადგენდა მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთს. კომისიამ ასევე მიუთითა, რომ განმცხადებლის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთსა და ასაღიარებელ ნაკვეთს შორის არსებობდა შიდა სოფლის გზა.

რ. ვ-ე წარმოდგენილი სარჩელით ითხოვდა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2012 წლის 20 აპრილის №6 საოქმო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას და მისი საკარმიდამო მიწის მომიჯნავედ მდებარე, 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას. მოსარჩელე მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებაზე, რომ 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომლის საკუთრებად აღიარებასაც ითხოვდა იგი, წარმოადგენს მისი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის გაგრძელებას და გ. პ-ისაგან 2006 წლის 19 დეკემბერს შეძენილი 2600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნაწილს.

რაიონულმა და სააპელაციო სასამართლოებმა გაიზიარეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება და რ. ვ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითეს მხოლოდ იმ გარემოებაზე, რომ რ. ვ-ის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთსა და კუთვნილ საკარმიდამო ნაკვეთს შორის არსებობდა სოფლის გზა, შესაბამისად, აღნიშნული ნაკვეთები არ წარმოადგენდა მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებს, რაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, გამორიცხავდა საკუთრების უფლების აღიარების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლოს აღნიშნავს, რომ სასამართლოებს არ დაუდგენიათ და არ უმსჯელიათ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებაზე, რაზეც აპელირებდა მოსარჩელე, კერძოდ, რომელ მიწის ნაკვეთზე ითხოვდა რ. ვ-ე საკუთრების უფლების აღიარებას. მოსარჩელის განმარტებით, მოთხოვნილი 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა გ. პ-ისაგან 2006 წელს შეძენილი 2600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნაწილს, რომლის სრულად რეგისტრაციაზეც ეთქვა უარი სარეგისტრაციო სამსახურისაგან და განემარტა, რომ აღნიშნულ საკითხზე მიემართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის. ანუ საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით კომისიისათვის მიმართვა, მოსარჩელის მითითებით, განაპირობა იმ გარემოებამ, რომ 2600 კვ.მ. მიწაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის მიუხედავად, სარეგისტრაციო სამსახურმა ამავე ნასყიდობის საფუძველზე მხოლოდ 1902 კვ.მ. მიწა აღრიცხა რ. ვ-ის საკუთრებად, ხოლო დანარჩენ მიწის ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის მიმართა ურჩია.

საქმის მასალებით უდავოდ დადასტურებულია, რომ ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე, 2600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრის მონაცემებით რეგისტრირებული იყო გ. პ-ის საკუთრებად. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად,რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. გ. პ-ის საკუთრების უფლება 2600 კვ.მ. მიწაზე სადავოდ არ გამხდარა. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების საფუძველზე უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ... მდებარე, 2600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი 2006 წლის 19 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გ. პ-ისაგან შეიძინა რ. ვ-ემ. ამდენად, მითითებულ მიწის ნაკვეთზე რ. ვ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობა დავას არ იწვევს. შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას რ. ვ-ემ თავდაპირველად მიმართა რა მის მიერ შეძენილი ნაკვეთის მიმდებარედ არსებული 900 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით, კომისია არ იყო უფლებამოსილი მოთხოვნილ 900 კვ.მ. მიწასთან ერთად, საკუთრების უფლება ეღიარებინა რ. ვ-ის მიერ გ. პ-ისაგან შეძენილ 2600 კვ.მ. მიწაზე, რამდენადაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის კომპეტენციაში შედის მხოლოდ თვითნებურად დაკავებულ, სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარება. აღნიშნული დაადასტურა ასევე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელმაც და აღნიშნა, რომ შეცდომით მოხდა საკუთრების უფლების აღიარება მთლიან 3539 კვ.მ. მიწაზე. საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ მოგვიანებით 2009 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით სრულად გააუქმა საკუთრების უფლების მოწმობა 3539 კვ.მ. მიწაზე. ანუ კერძო საკუთრებაში არსებულ 2600 კვ.მ. მიწაზე ჯერ აღიარა რ. ვ-ის საკუთრება, ხოლო შემდეგ თვითონვე გააუქმა იგი.

რ. ვ-ემ 2600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების რეგისტრაციის მიზნით მიმართა რა სარეგისტრაციო სამსახურს, 2600 კვ.მ. მიწაზე ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის მიუხედავად, სარეგისტრაციო სამსახურმა ამავე ხელშეკრულების საფუძველზე რ. ვ-ის საკუთრებად დაარეგისტრირა მხოლოდ 1902 კვ.მ. მიწა, ხოლო, როგორც მოსარჩელე აღნიშნავს, დარჩენილი მიწის რეგისტრაციაზე უარი უთხრა და განუმარტა ამ უკანაკსნელს, რომ საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის მიემართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია განუმარტოს დაინტერესებულ მხარეს მისი უფლებები და მოვალეობები, გააცნოს განცხადების განხილვის წესი, წარმოების სახე და ვადა, აგრეთვე ის მოთხოვნები, რომლებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს განცხადება ან საჩივარი, მიუთითოს განცხადებაში დაშვებული შეცდომების შესახებ. შესაბამისად, იმ პირობებში, თუ რ. ვ-ის მიერ სარეგისტრაციო სამსახურისათვის 2600 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების რეგისტრაციის მიზნით ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან ერთად წარსადგენი იყო კორექტირებული ნახაზი ან სხვა მონაცემები, მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა განემარტა დაინტერესებული პირისათვის აღნიშნულის შესახებ. მარეგისტრირებელმა ორგანომ კი, როგორც მოსარჩელე აღნიშნავს, რ. ვ-ეს მიუთითა მიემართა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს რ. ვ-ის მიერ მოთხოვნილი 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს გ. პ-ისაგან შეძენილი 2600 კვ.მ. მიწის შემადგენელ ნაწილს, რომელზეც საჯარო რეესტრში არ განხორციელებულა საკუთრების უფლების სრულად რეგისტრაცია, თუ როგორც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო მიუთითებს, მოთხოვნილი 706 კვ.მ. მიწა წარმოადგენს სხვა მიწის ნაკვეთს. აღნიშნულის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს, მოცემული საკითხის გადაწყვეტა, რომლის მიზანია 706 კვ.მ. მიწაზე საკუთრების უფლების დადგენა, განეკუთვნება თუ არა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის კომპეტენციას, რამდენადაც როგორც აღინიშნა, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის კომპეტენციას განეკუთვნება თვითნებურად დაკავებულ, მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარება, თუ წარმოადგენს სრულიად სხვა დავის საგანს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ, რომელიც უარს აცხადებს ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეძენილი ქონების სრულად რეგისტრაციაზე და ასეთ ვითარებაში არსებობს თუ არა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹-ე მუხლის შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის ტრანსფორმირებისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის შესაბამისად, სათანადო მოპასუხის დაზუსტების წინაპირობა. მითითებული ნორმის თანახმად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ იგი არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით. პროცესის დაჩქარების მიზნით, მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს რა საფუძვლებზე დაყრდნობით ეთქვა უარი რ. ვ-ეს რეგისტრაციის განხორციელებაზე სრულად და რატომ მოხდა მხოლოდ 1902 კვ.მ. მიწის რეგისტრაცია, როდესაც ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანს სწორედ 2600 კვ.მ. მიწა წარმოადგენდა და ამ სახით იყო იგი გ. პ-ის საკუთრებად რეგისტრირებული.

იმ პირობებში, თუ სააპელაციო სასამართლო საქმის ხელახლა განხილვილას დაადგენს, რო სადავო მიწის ნაკვეთი რ. ვ-ის საკარმიდამო მიწის მიმდებარედ არსებულ თავისუფალ მიწას წარმოადგენს, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერებაზე.

სასამართლოებმა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი კანონიერად მიიჩნიეს და აღნიშნეს, რომ არ არსებობდა საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი, რამდენადაც რ. ვ-ის მიერ მოთხოვნილი 706 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი არ იყო მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე და მათ შორის გადიოდა სოფლის გზა, რაც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, არ ექვემდებარება კერძო პირის საკუთრებაში გადაცემას. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლოებს საერთოდ არ უმსჯელიათ და არ გამოუკვლევიათ მოსარჩელის არგუმენტი, რომ აღნიშნული გზა, რომელიც კომისიამ მიიჩნია სოფლის გზად, შედიოდა მისი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთში. აღნიშნულთან დაკავშრებით მოსარჩელე უთითებდა, რომ გზის ნაწილი მის ნაკვეთში შედიოდა და მისი ნაკვეთის შემდეგ აღარ გრძელდებოდა, რის დასადასტურებლადაც საქმეში წარმოდგენილია ფოთოსურათები. სასამართლოს განჩინება არ შეიცავს არანაირ მსჯელობას მხარის არგუმენტთან დაკავშირებით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა იმსჯელოს მითითებულ გარემოებებზე და მხოლოდ მათი გამოკვლევისა და სათანადო სამართლებრივი შეფასების შემდეგ უნდა იმსჯელოს სარჩელის საფუძვლიანობაზე საქმეზე ობიექტური და კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სახელმწიფო ბაჟის საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

ნ. სხირტლაძე