საქმე ¹ბს-494-488(2კ-12) 25 ივლისი, 2013წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, მაია ვაჩაძე

სხდომის მდივანი – ანა ვარდიძე

კასატორები – 1. ი. გ-ი

წარმომადგენელი: თეა ყ-ი (01.07.13წ. #130655345 )

2. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო

წარმომადგენელი: ნ. კ-ე (27.03.13წ. #105287)

დავის საგანი – მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 24.04.2012წ. გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

24.11.11 წ. ი. გ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, ც.ზ-ისა და მ.გ-ის მიმართ და მოითხოვა: სპეციალური სამედიცინო მომვლელის ხარჯის – თვეში 1180 ლარის, ყოველთვიური სარჩოს სახით 800 ლარის, მომავალში გასაწევი სარეაბილიტაციო ხარჯის, მოსარჩელის დასახიჩრებასთან დაკავშირებული მომავალში მოსალოდნელი ოპერაციების ხარჯების, ადვოკატის მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის – 500 ლარის და არაქონებრივი ზიანის სახით 300 000 ლარის ანაზღაურება.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ სწავლობდა ... საშუალო სკოლაში. 24.05.1996 წ. სკოლის დამთავრებისას, ე.წ. ,,ბოლო ზარზე’’, სკოლის მასწავლებლებმა - გ. გ-მა და ც. ზ-მა გადაწყვიტეს მოსარჩელისა და მისი კლასელების წაყვანა გარდაცვლილი კლასელის სასაფლაოზე. გზაში მასწავლებლებმა გააჩერეს სატვირთო ავტომანქანა (სახ. ნომ. - ...) და მოსწავლეები, მათ შორის - მოსარჩელე, დასვეს ავტომანქანის ძარაზე. ავტომანქანის მძღოლი - რ. ტ-ი ალკოჰოლური ნივთიერების ზემოქმედების ქვეშ მართავდა ავტომანქანას. მან დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესი, რა დროსაც ავტომანქანა გადაბრუნდა, ხოლო მოსარჩელე მოყვა ავტომანქანის ძარის ქვეშ, რის შედეგადაც მიიღო სხეულის მძიმე დაზიანება - ზურგის ტვინის დაჟეჟილობა, წელის მე-3 მალის კომპრესიული მოტეხილობა. ავარიის გამო მოსარჩელე გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი. ავარიის შემდგომ, მოსარჩელეს სისტემატურად უტარდება სხვადასხვა სახის ოპერაციები და მკურნალობა საქართველოში და საზღვარგარეთ. ამჟამად მოსარჩელეს ესაჭიროება სტაციონარული და მედიკამენტოზური მკურნალობა, სამკურნალო ვარჯიშები, რიტმული მასაჟი, ზეთის დისპერსიული აბაზანები, სამკურნალო ფიზკულტურა, შარდის ბუშტის დრენირება, პროფილაქტიკური ღონისძიებები, მოსარჩელეს ასევე ესაჭიროება სპეციალური სამედიცინო მომვლელი. ი.გ-ის განმარტებით, მისთვის ჯანმრთელობის მოშლა გამოიწვია იმ გარემოებამ, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მუშაკებმა - გ. გ-მა და ც. ზ-მა თავიანთი უფლებამოსილების გადამეტებით წაიყვანეს მოსწავლეები, მათ შორის - მოსარჩელე, სასაფლაოზე, ამასთან, ავტომობილი არ იყო მგზავრთა გადაყვანისთვის განკუთვნილი.

26.11.2012 წ. განცხადებით მოსარჩელემ იშუამდგომლა მოპასუხეთა სიიდან ც.ზ-ისა და მ.გ-ის ამორიცხვის შესახებ იმ საფუძვლით, რომ ისინი არიან საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს თანამშრომლები, შესაბამისად, პასუხისმგებლობაც სწორედ ამ უკანასკნელს უნდა დაეკისროს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 30.01.2012 წ. გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, ი.გ-ს ხანდაზმულობის მოტივით უარი ეთქვა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთვის მის სასარგებლოდ მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებაზე, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. გ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 24.04.2012წ. გადაწყვეტილებით ი. გ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ი.გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 25 000 ლარის გადახდა.

სააპელაციო პაატამ დადგენილად ცნო, რომ 24.05.1996 წ. სკოლის დამთავრებისას, ე.წ. ,,ბოლო ზარზე’’, ¹... საშუალო სკოლის მასწავლებლები - გ. გ-ი და ც. ზ-ი მოსარჩელე ი. გ-თან და მის თანაკლასელებთან ერთად გაემგზავრნენ გარდაცვლილი კლასელის სასაფლაოზე, რა დროსაც ავტოსაგზაო შემთხვევის გამო მძიმედ დაშავდა ი. გ-ი, რომელიც მძიმე ტრავმების შედეგად გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი. მომხდარი ფაქტის გამო, პედაგოგებს დაედოთ დისციპლინური სახდელები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ ზიანი სახეზეა და საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მმართველობის სფეროში დასაქმებული პედაგოგების ბრალეულ ქმედებას და დამდგარ ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ი.გ-ის არგუმენტები ქონებრივი ზიანის ანაზღაურების ნაწილში მოთხოვნის საფუძვლიანობის თაობაზე და დაეყრდნო რა სკ-ის 1008-ე მუხლს, აღნიშნა, რომ ი. გ-ისათვის ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის არსებობა იმთავითვე ცნობილი იყო, თუმცა მან სარჩელი ქონებრივი ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასამართლოში სამწლიანი რეგლამენტირებული ვადის დარღვევით აღძრა, შესაბამისად, სარჩელი ამ მოთხოვნის ნაწილში ხანდაზმულად იქნა მიჩნეული.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ მორალური ზიანის მიყენება არ უკავშირდება უშუალოდ ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების მომენტს, მორალური ზიანი შესაძლოა მოგვიანებით, სხვადასხვა ფაქტორების გათვალისწინებით დადგეს. პალატამ მიუთითა, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურება სასამართლოს მიერ ფულადი ფორმით განისაზღვრება ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად. მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების მოცულობა დგინდება როგორც დამდგარი ზიანის სიმძიმის, ისე ბრალის ხარისხის მიხედვით. კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ მოპასუხეს არ ჰქონდა მოსარჩელის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების განზრახვა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სახეზეა გაუფრთხილებელი ბრალი. ამასთანავე, კომპენსაციის ოდენობა არ უნდა იყოს უსაშველოდ გაზრდილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ და მოპასუხე საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, მოსარჩელის მოთხოვნის პროპორციულად, უნდა დაეკისროს ი. გ-ის სასარგებლოდ არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება 25000 ლარის ოდენობით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 24.04.2012 წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი.გ-მა და საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ.

კასატორმა ი.გ-მა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოთვალა ასანაზღაურებელი მორალური ზიანის ოდენობა. აღნიშნული ანაზღაურება ი.გ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით, კასატორის თქმით, არ წარმოადგენს გონივრულსა და სამართლიანს. კასატორმა აღნიშნა, რომ მასწავლებლებმა გადააჭარბეს მათთვის მინიჭებულ უფლებამოსილებას და მგზავრების გადაყვანისთვის უვარგის ავტომანქანაში ჩასვეს მოსწავლეები გარდაცვლილი კლასელის სასაფლაოზე წასაყვანად, რითაც, ფაქტობრივად, გამოიწვიეს ი.გ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის მნიშვნელოვანი დაზიანება. კასატორი მიიჩნევს, რომ მატერიალური ზიანის ანაზღურების შესახებ მისი სასარჩელო მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული, რადგან ზიანის მიყენების ფაქტიდან – 1996 წლიდან ი.გ-ს ყოველწლიურად უტარდება ოპერაციები, შესაბამისად, მის მიმართ მიყენებული ზიანი ატარებს განგრძობად ხასიათს. ამასთან, ავარიისას ი.გ-ი იყო არასრულწლოვანი, ხოლო სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ მას ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობის გამო არ ჰქონდა შესაძლებლობა უფრო ადრე აღეძრა სარჩელი, ხოლო კანონიერი წარმომადგენელი 2011 წლის დეკემბრამდე არ ჰყავდა. კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად არ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა გაწეული საადვოკატო ხარჯის ანაზღაურების შესახებ. ი.გ-ი არ იზიარებს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ პედაგოგთა ქმედებებისთვის სამინისტრო არ არის პასუხისმგებელი და აღნიშნავს, რომ 1996 წ. სკოლაც და მასწავლებლებიც, რომლებმაც თავიანთ უფლებამოსილებას გადააჭარბეს, იმყოფებოდნენ სამინისტროს დაქვემდებარებაში, სკოლა არ წარმოადგენდა დამოუკიდებელ იურიდიულ პირს, შესაბამისად პედაგოგთა ქმედებით მიყენებული ზიანისთვის პასუხისმგებელი იყო სამინისტრო.

კასატორმა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ აღნიშნა, რომ ი.გ-ის მიმართ მძიმე ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ზიანის დადგომა გამოიწვია არა პედაგოგების, არამედ რ.ტ-ის დანაშაულებრივმა ქმედებამ, რომელსაც წინ უძღვოდა გ.გ-ისა და ც.ზ-ის, როგორც ფიზიკური პირების და არა როგორც პედაგოგების გადაწყვეტილება. სამინისტროს მითითებით, სკოლის გარეთ გასვლა ,,ბოლო ზარის" გეგმაში არ იყო შეტანილი, იგი არც საგაკვეთილო პროცესს წარმოადგენდა და არც დამატებით ინდივიდუალურ მუშაობას, ამდენად, პედაგოგების მიერ სკოლის გარეთ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე და განხორციელებულ ქმედებებზე სამინისტროსთვის პასუხისმგებლობის დაკისრება მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მართალია სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა არასწორად მოახდინა მათი შეჯამება და არასწორად გააიგივა პედაგოგების მიერ განხორციელებული ქმედება სამინისტროს ქმედებასთან. კასატორის მითითებით, მოსწავლეთა სკოლის გარეთ გაყვანა არ იყო გათვალისწინებული ე.წ. ,,ბოლო ზარის“ გეგმით, ამდენად, პედაგოგები მოქმედებდნენ უფლებამოსილების გადაჭარბებით.

საქართველოს უზენაეს სასამართლოსი გამართულ სასამართლო სხდომაზე კასატორ ი.გ-ის წარმომადგენელმა თ.ყ-მა დააზუსტა მოთხოვნა და აღნიშნა, რომ ითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 24.04.2012წ. გადაწყვეტილების გაუქმებას და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებას, კერძოდ განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთვის სპეციალური სამედიცინო მომვლელის ხარჯის – თვეში 1180 ლარის, ყოველთვიური სარჩოს სახით 800 ლარის, მომავალში გასაწევი სარეაბილიტაციო ხარჯის, მოსარჩელის დასახიჩრებასთან დაკავშირებული მომავალში მოსალოდნელი ოპერაციების ხარჯების დაკისრება და მორალური ზიანის სახით 300 000 ლარის ანაზღაურება.

კასატორმა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ მოითხოვა ი.გ-ის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ ი.გ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილია და დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ 24.05.1996წ. სკოლის დამთავრებისას, ე.წ. ,,ბოლო ზარზე’’, მასწავლებლებმა - მ. გ-მა და ც. ზ-მა წაიყვანეს მოსარჩელე და მისი კლასელები გარდაცვლილი კლასელის სასაფლაოზე. გზაში მასწავლებლებმა გააჩერეს სატვირთო ავტომანქანა (სახ. ნომ. – ...), პედაგოგები გაესაუბრენ ალკოჰოლური ნივთიერების ზემოქმედების ქვეშ მყოფ მძღოლს და მოსწავლეები, მათ შორის - მოსარჩელე, დასვეს ავტომანქანის ძარაზე. სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული 25.09.1996 წ. განაჩენით დადგენილია, რომ ავტომანქანის მძღოლი - რ. ტ-ი ალკოჰოლური ნივთიერების ზემოქმედების ქვეშ მართავდა ავტომანქანას, მან დაარღვია საგზაო მოძრაობის წესი, რის შედეგადაც ავტომანქანა გადაბრუნდა, ხოლო მოსარჩელე მოყვა ავტომანქანის ძარის ქვეშ. აღნიშნულის შედეგად მოსარჩელემ მიიღო სხეულის მძიმე დაზიანება და გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი. საქმეში დაცული მტკიცებულებებით ასევე დგინდება, რომ პედაგოგებს მ.გ-სა და ც.ზ-ს აღნიშნული ფაქტის გამო დაეკისრათ დისციპლინური პასუხისმგებლობა, კერძოდ, გამოუცხადდათ საყვედური (ტ.1, ს.ფ.26). საქმის მასალებში დაცული განათლების ახალგორის რაიონული განყოფილების გამგის ნ.პ-ის მიმართვის (ტ.1, ს.ფ.25) მიხედვით ირკვევა, რომ 1996 წლის კურსდამთავრებულთა ,,ბოლო ზარის“ ზეიმის გეგმაში შეტანილი არ იყო სკოლის გარეთ გასვლა.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (სსკ 407.2 მუხ.). კასატორის - განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ სადავოდ არ გამხდარა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი არც ერთი ფაქტობრივი გარემოება და მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებანი. საკასაციო სასამართლოში კანონით განსაზღვრულ საპრეტენზიო ვადაში წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში საქართველოს განათლების და მეცნიერების სამინისტრომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა არასწორად მოახდინა მათი შეფასება - არასწორად გააიგივა მ.გ-ისა და ც.ზ-ის ქმედებები სამინისტროს ქმედებებთან, რადგან პედაგოგები მოქმედებდნენ უფლებამოსილების გადამეტებით, როგორც ფიზიკური პირები, ამასთან არ იკვეთება პედაგოგთა ბრალი ზიანის დადგომაში და ვერ დასტურდება პედაგოგების ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა, დელიქტური პასუხისმგებლობის საფუძველი კი მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებით გამოწვეული ზიანის არსებობაა. საკასაციო პალატა არ იზიარებს სამინისტროს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მ.გ-ი და ც.ზ-ი, აჭარბებდნენ რა თავიანთ უფლებამოსილებას, მოქმედებდნენ არა როგორც სამინისტროს სისტემის დასაქმებული პირები, არამედ როგორც ფიზიკური პირები. პალატა აღნიშნავს, რომ სამსახურეობრივი მოვალეობების განხორციელების შედეგად დამდგარ ზიანად მიიჩნევა ისეთი ზიანი, რომელიც დადგა პირის მიერ შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქმედებების განხორციელებისას ან სამსახურეობრივი უფლებამოსილებების გადამეტების შემთხვევაში. როგორც წესი სწორედ უფლებამოსილების გადამეტებისას ხდება ორგანოს თანამშრომლების მიერ ზიანის მიყენება, მათ მიერ კანონის ფარგლებში განხორციელებული ქმედებები იშვიათად წარმოადგენენ ზიანის წარმომშობ ქმედებებს. უფლებამოსილების გადამეტება, გაუფრთხილებლობა ადასტურებს სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევას და არა იმას, რომ მუშაკი კერძო პირის სახით მოქმედებს. სამინისტრო თავისი საქმიანობის მიზნებს აღწევს მისი სისტემის თანამშრომლების საქმიანობის მეშვეობით, რომელთა მოქმედება სამინისტროს მოქმედებად ითვლება. პედაგოგების ქმედება დაკავშირებული იყო სასწავლო პროცესის დასრულებასთან, სკოლის დამამთავრებელი კლასის მოწაფეების სკოლის ტერიტორიის გარეთ პედაგოგებთან ერთად გასვლა თავისთავად გულისხმობდა ამ უკანასკნელთა ვალდებულებას გამოეჩინათ წინდახედულება, სიფრთხილე, ეზრუნათ მოსწავლეთა უსაფრთხოებაზე. სწორედ აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო პედაგოგებს დაეკისრათ დისციპლინური პასუხისმგებლობა. პედაგოგების ქმედება არის სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას განხორციელებული მიუხედავად იმისა, რომ ზიანი დადგა სკოლის ტერიტორიის გარეთ, შესაბამისად არსებობს სამინისტროს სკ-ის 997-ე, 1005.1 მუხლებით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების საფუძველი. პედაგოგების მიერ საკუთარი უფლებამოსილებების გადაჭარბებით განხორციელებული ქმედებები სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გააიგივა სამინისტროს ქმედებებთან, რადგან პედაგოგები სამინისტროს სისტემაში დასაქმებულ პირებს წარმოადგენენ, სკოლა, სადაც დასაქმებული იყვნენ პედაგოგები, იყო სამინისტროს დაქვემდებარებაში ფუნქციონირებადი განათლების დაწესებულება. ამდენად, სწორედ სამინისტრო წარმოადგენს პედაგოგთა მიერ სამსახურეობრივი უფლებამოსილების შესრულებისას განხორციელებული ქმედებებით გამოწვეულ ზიანზე პასუხისმგებელი სუბიექტი.

სამინისტრო საკასაციო საჩივარში ასევე უთითებს, რომ პედაგოგთა ბრალეულობა მოცემული ზიანის დადგომაში არ დასტურდება, რადგან 25.09.1996წ. განაჩენით არ არის დადგენილი პედაგოგების - მ.გ-ისა და ც.ზ-ის ბრალი. საკასაციო სასამართლო კასატორის ამ მოსაზრებას არ იზიარებს და აღნიშნავს, რომ პედაგოგების ბრალი ი.გ-ისთვის მიყენებულ ზიანში დასტურდება, რადგან მათ დაეკისრათ დისციპლინური პასუხისმგებლობა - გამოუცხადდათ საყვედური (ტ.1, ს.ფ.26). დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა პირს ეკისრება დისციპლინური გადაცდომის ჩადენისას, რაშიც თავის მხრივ მოიაზრება სამსახურეობრივ მოვალეობათა ბრალეული შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება. განსახილველ შემთხვევაში პედაგოგებმა, გადააჭარბეს რა თავიანთ უფლებამოსილებას, არაჯეროვნად შეასრულეს მათზე დაკისრებული ვალდებულებები (აღნიშნულზე ასევე მითითებულია განათლების ახალგორის რაიონული განყოფილების გამგის წერილშიც (ტ.1,ს.ფ.25)) და თავიანთი ქმედებებით უხეშად დაარღვიეს აუცილებელი ყურადღებიანობის, წინდახედულობის მოთხოვნები: მათ მოსწავლეები ჩასვეს ისეთ ავტომობილში, რომელიც არ იყო მგზავრთა გადაყვანისთვის განკუთვნილი და ამასთან, ავტომობილის მძღოლი იმყოფებოდა ალკოჰოლური ნივთიერების ზემოქმედების ქვეშ, რაც მასწავლებლებისთვის შესამჩნევი უნდა ყოფილიყო, რადგან როგორც ახალგორის რაიონის სასამართლოს 25.09.1996წ. განაჩენში ასახულ მოწმეთა ჩვენებებშია მითითებული, მძღოლი რ.ტ-ი გადმოვიდა ავტომობილიდან და ისე მიესალმა პედაგოგებს. განაჩენის შინაარსიდან ცხადი ხდება, რომ ახალგორის რაიონის სასამართლოს განხილვის საგანი იყო მძღოლის - რ.ტ-ის დანაშაულებრივი ქმედების დადგენა, შესაბამისად სასამართლო მითითებულ განაჩენში ვერ იმსჯელებდა პედაგოგების ბრალზე, რადგან ისინი არ წარმოადგენდნენ მოცემულ საქმეზე ბრალდებულ სუბიქტებს, მათი ბრალეულობის საკითხი ცალკე განხილვის საგანი უნდა ყოფილიყო, რის შესახებაც აღინიშნა კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენში, კერძოდ განაჩენში მიეთითა (ტ.1, ს.ფ. 24), რომ პედაგოგებთან დაკავშირებით კერძო განჩინება იყო გამოსატანი, რაც თავისთავად ადასტურებს პედაგოგების ქმედებაში სამართალდარღვევის არსებობას, მათ მიერ მძიმე შედეგის დადგომის ხელშემწყობი პირობის შექმნას. ამასთანავე, აღსანიშნავია, რომ სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრებისთვის სავალდებულო არ არის ზიანის მიმყენებლის ბრალის სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენა, რადგან შესაძლოა ზიანის წარმომშობი ქმედება არ შეიცავდეს დანაშაულის ნიშნებს. უფრო მეტიც, პირს სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა მაშინაც კი შეიძლება დაეკისროს, როდესაც ამ პირის მიმართ სისხლის სამართლის საქმეზე გამამართლებელი განაჩენია გამოტანილი, ამასთან ბრალის სამოქალაქო და სისხლის-სამართლებრივი გაგება არაიდენტურია. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სამინისტროს მითითება იმის შესახებ, რომ საქმეზე არ დასტურდება მ.გ-ისა და ც.ზ-ის ბრალის, როგორც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაკისრების წინაპირობის არსებობა.

საფუძველს არის მოკლებული კასატორის მოსაზრება პედაგოგთა ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის არარსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების განხორციელებასთან ერთად დელიქტური პასუხისმგებლობის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს ასევე მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. მიზეზობრივი კავშირი, ტრადიციული გაგებით, პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი აუცილებელი ელემენტია. მიზეზობრივი კავშირი მიზეზსა და შედეგს შორის აუცილებელი კავშირია, რაც გულისხმობს ორი მოვლენის არა უბრალო მუდმივ თანმიმდევრობას, არამედ შედეგის თანმიმდევრობას თავისი მიზეზის მიმართ. მიზეზობრიობის მთავარ მომენტს წარმოადგენს არსებითი კავშირი, სადაც დამოკიდებულება მიზეზსა და შედეგს შორის აქტიურ ხასიათს ატარებს. სკ-ის 412-ე მუხლის მიხედვით, ანაზღაურდება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს წარმოადგენს. პირი მხოლოდ მაშინ აგებს პასუხს მიყენებული ზიანისთვის, როცა მისი ქმედება ადეკვატურ კავშირშია დამდგარ შედეგთან. განსახილველ შემთხვევაში პედაგოგთა მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების შედეგად მოსწავლეები წაყვანილ იქნენ სკოლის ტერიტორიის გარეთ, მოსწავლეები აღმოჩნდნენ არაფხიზელ მდგომარეობაში მყოფი მძღოლის მართვის ქვეშ მყოფი სატვირთო ავტომობილის ძარაზე, სადაც სავსებით არ იყო უზრუნველყოფილი მათი უსაფრთხოება, მანქანა არ იყო განკუთვნილი მგზავრთა გადასაყვანად, მათ სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას შეექმნა მნიშვნელოვანი საფრთხე, რასაც შედეგად მოჰყვა ი.გ-ისთვის მძიმე მატერიალური და მორალური ზიანის მიყენება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დამდგარი ზიანი პედაგოგთა მიერ წინდაუხედულობის ნორმების დარღვევის რეალურ და მოსალოდნელ შედეგს წარმოადგენდა. მძღოლისა და ავტომობილის მდგომარეობის გათვალისწინებით, აღნიშნული შედეგის განჭვრეტა, შედეგის თავიდან აცილება, - პედაგოგებისთვის ობიექტურად შესაძლებელი იყო, ამდენად სახეზეა სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევა პედაგოგების მხრიდან, გაუფრთხილებლობა, რომელმაც მძიმე ზიანი გამოიწვია, რაც სკ-ის 1005-ე მუხლის თანახმად ადმინისტრაციული ორგანოსთვის მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სამინისტროს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ არ დასტურდება პედაგოგთა ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა, სწორედ პედაგოგთა ქმედებით გამოწვეული რისკის რეალიზაციას მოჰყვა ი.გ-ისთვის ზიანის მიყენება. მხოლოდ სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას აღნიშნული ზიანი არ მოჰყვებოდა, მასწავლებლებს მოსწავლეები ავტომობილის ძარაზე რომ არ აეყვანათ. ამასთანავე, კავშირი პედაგოგების გაუფრთხილებლობასა და დამდგარ შედეგს შორის არ წყდება იმის გამო, რომ ზიანი დადგა სკოლის ტერიტორიის გარეთ.

ამდენად, ხსენებულიდან გამომდინარე დგინდება, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დაქვემდებარებაში მომუშავე პედაგოგების მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილებების ბრალეული გადამეტების შედეგად ი.გ-ს მიადგა მძიმე მატერიალური და მორალური ზიანი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სხეულის დაზიანებამ, ჯანმრთელობის მოშლამ უსათუოდ გამოიწვია არა მხოლოდ მატერიალური, არამედ აგრეთვე არაქონებრივი (მორალური) ზიანის მიყენება. ამასთანავე, მოსარჩელეს შენარჩუნებული აქვს აღქმის და კომუნიკაციის უნარი, მისი ცნობიერება და ინტელექტი ჩვეულებრივი განვითარებისაა, მოსარჩელე რეგულარულად საჭიროებს მზრუნველობას. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება, სკ-ის 413.1 მუხლის მიხედვით, შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სკ-ის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ითვალისწინებს არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურებას სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სააპელაციო პალატამ ი.გ-ის მოთხოვნა მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში ცნო ხანდაზმულად, რაც შეეხება მორალური ზიანის ანაზღაურებას, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ხანდაზმული არ არის, ვინაიდან მორალური ზიანის მიყენება არ უკავშირდება უშუალოდ ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების მომენტს, მორალური ზიანი შესაძლოა მოგვიანებით, სხვადასხვა ფაქტორების ზემოქმედების შედეგად დადგეს. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი შესაძლოა არ უკავშირდებოდეს კონკრეტულ თარიღს და უშუალოდ ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების მომენტს, მორალური ზიანი შესაძლოა მოგვიანებით, მკურნალობის უშედეგობის, ხანგრძლივი უმწეო მდგომარეობის, აქტიური ცხოვრების შეუძლებლობის, ცხოვრების წესის და რიტმის შეცვლის, მკურნალობის უშედეგობის გამო ცხოვრების ხალისის დაქვეითების, ნერვიული დაძაბულობის, არასრულფასოვნების კომპლექსის და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით დადგეს (იხ. სუს 08.04.09წ. გადაწყვეტილება საქმე #ბს-972-936(3კ-08)). საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ავარიის შემდეგ ი.გ-ს ჩაუტარდა მრავალი ოპერაცია, კერძოდ: 1996წლის ივნისსა და ნოემბერში ი.გ-ს ჩაუტარდა ორი ოპერაცია ხერხემალზე, 1998 წლის მაისში - ლაპარატომია, 1999 წლის იანვარში - ორთოპედიული ოპერაცია ხერხემალზე, 1999 წლის მარტში - ოპერაცია შარდის ბუშტზე, 2002 წლის აგვისტოში, სექტემბერსა და ნოემბერში - სამი ოპერაცია მარცხენა საჯდომის ძვლის ოსტეომელიტზე, 2003 წლის ნოემბერში - ოპერაცია მარჯვენა თეძოს სახსარზე, 2005 წლის დეკემბერში - ოპერაცია მარჯვენა საჯდომის ძვლის ოსტეომელიტზე, 2008 წლის ივნისში - ოპერაცია ჰემოროიდული კვანძის მოსაშორებლად. ამასთანავე, მოსარჩელე დაავადებულია ქრონიკული ,,ც“ ჰეპატიტით, აქვს ღვიძლის ფუნქციის დარღვევა. ხსენებული ოპერაციული ჩარევების და მკურნალობის მიუხედავად მოსარჩელემ ჯანმრთელობა ვერ აღიდგინა, ის არის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი, პირველი ჯგუფის ინვალიდი, მიღებული ტრავმების შედეგად დარღვეული აქვს ორგანიზმის მნიშვნელოვანი ფუნქციები, ვერ ახერხებს თავისი შესაძლებლობების რეალიზაციას, სამსახურის დაწყებას, პირადი ცხოვრების მოწყობას. ამდენად, საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, საფუძვლიანია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მორალური ზიანის დადგომა მოცემულ შემთხვევაში არ ემთხვევა მატერიალური ზიანის მიყენების მომენტს. ამასთანავე, იმის გათვალისწინებით, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობაში იგულისხმება კანონმდებლობის მიერ დადგენილი ზღვრული ვადები, რომლის ფარგლებშიც შესაძლებელია საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევა და დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღება, ხოლო კასატორი საქმეზე დადგენილ არც ერთ ფაქტობრივ გარემოებას სადავოდ არ ხდის, საკასაციო სასამართლოს შესაძლებლად მიაჩნია მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში მოთხოვნის დაკმაყოფილება. განსახილველ საქმეში ფაქტები სადავო არ არის, რადგან როგორც სამინისტრო, ასევე ი.გ-ი, სადავოდ არ ხდიან სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, სადავოა მხოლოდ საქმეზე დადგენილი ფაქტების სამართლებრივი შეფასება. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოში კანონით განსაზღვრულ საპრეტენზიო ვადაში წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში სამინისტროს მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე არ მიუთითებია და ამ მხრივ არც სააპელაციო პალატის დასაბუთებას არ შედავებია, ხოლო სსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო საჩივრები ეხება მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობას, რასთან დაკავშირებითაც საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კანონით არ არის განსაზღვრული მორალური ზიანის ოდენობა, მორალური ზიანის ანაზღაურების თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია და მრავალ სხვადასხვა პირობაზეა დამოკიდებული, მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობას განსაზღვრავს სასამართლო გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. მოცემულ შემთხვევაში დელიქტით გამოწვეული მძიმე შედეგის გათვალისწინებით, იმის გათვალისწინებით, რომ სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უფლება არის ადამიანის აბსოლუტურ უფლება და სამართლებრივი დაცვის საგანგებო საგანი, ხოლო მიღებული ტრავმების შედეგად დარღვეულია მოსარჩელის ორგანიზმის მნიშვნელოვანი ფუნქციები, რაც განაპირობებს შრომის უნარის დაკარგვას, ყოფა-ცხოვრების არსებით გაძნელებას, თვითრეალიზებისა და სრულფასოვანი ცხოვრების შესაძლებლობის მკვეთრ შემცირებას, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მხოლოდ დარღვევის ფაქტის კონსტატაცია არ არის საკმარისი ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენებით გამოწვეული მორალური ზიანის კომპენსაციისათვის. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის - ი.გ-ის მოსაზრებას და თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ი.გ-ის სასარგებლოდ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსათვის 25 000 ლარის დაკისრება სამართლიან შესაბამისობაში არ არის მიყენებულ ზიანთან. სკ-ის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს ისეთ გარემოებებს, როგორიცაა: დამდგარი ზიანის სიმძიმე, დაზარალებულის სუბიექტური დამოკიდებულება მორალური ზიანის მიმართ, განცდების ინტენსივობა, შელახული უფლების მნიშვნელობა, მოპასუხეების მიერ მატერიალური ზიანის ანაზღაურება, ბრალის ხარისხი, დაზარალებულის ცხოვრებისეული პირობები (საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.), ქონებრივი მდგომარეობა, მკურნალობის ხანგრძლივობა, შრომის უნარის დაკარგვა, ზიანის მიყენების შედეგად მოთხოვნილებების და როგორც შედეგი - ხარჯების გაზრდა და სხვ.. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ სულიერ მდგომარეობას, მისი მიზანია არამატერიალური სიკეთის ხელყოფით გამოწვეული ტანჯვის შემსუბუქება, ნეგატიური განცდების სიმძიმისა და ინტენსივობის შემცირება. ზიანის ანაზღაურების მოცულობას განსაზღვრავს სასამართლო მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე. ამასთან, ეს მოთხოვნა მოსარჩელის მხოლოდ მოსაზრებაა და ანაზღაურების მოცულობის განსაზღვრა სასამართლოს შეხედულებით უნდა გადაწყდეს. კასატორი ი.გ-ი განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსგან ითხოვს მორალური ზიანის ანაზღაურებას 300 000 ლარის ოდენობით, რაც სცილდება გონივრული ანაზღაურების ფარგლებს. კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ პედაგოგებს არ ჰქონდათ მოსარჩელის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების განზრახვა, ამასთანავე, კომპენსაციის ოდენობა არ უნდა იყოს უსაშველოდ გაზრდილი. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ი.გ-ის მოთხოვნა ამ ნაწილში მხოლოდ ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მორალური ზიანის სამართლიანი და გონივრული ანაზღაურება 50 000 ლარის ოდენობით, რაც არ სცილდება მსგავს შემთხვევებში მორალური ზიანის ანაზღაურების სასამართლო პრაქტიკით დადგენილ საზღვრებს (იხ. მაგ. სუს 28.07.06წ. განჩინება, საქმე №ბს-1418-993(კ-05); 08.04.09წ. გადაწყვეტილება, საქმე №ბს-972-936(3კ-08)).

ი.გ-ი მოითხოვს აგრეთვე განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას, კერძოდ, სპეციალური სამედიცინო მომვლელის ხარჯის, ყოველთვიური სარჩოს, მომავალში გასაწევი სარეაბილიტაციო ხარჯის და მოსარჩელის დასახიჩრებასთან დაკავშირებული მომავალში მოსალოდნელი ოპერაციების ხარჯების დაკისრებას. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მოსარჩელეს აღნიშნული მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარი უთხრეს ხანდაზმულობის მოტივით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სკ-ის 1008-ე მუხლის მიხედვით დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა სამი წელია იმ მომენტიდან, როდესაც დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ეს ნაწილი უკავშირდება მატერიალური ზიანის მიყენების მომენტს, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამედიცინო მომვლელის ხარჯის, ყოველთვიური სარჩოს, სარეაბილიტაციო მკურნალობის ხარჯის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარი არ არის საკმარისად დასაბუთებული. მოსარჩელის მოთხოვნათა ეს ნაწილი პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებათა რიგს განეკუთვნება, რომელზედაც ვრცელდება სკ-ის 129-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ხანდაზმულობის ვადა, რომლის ათვლაც გარკვეული თავისებურებებით ხასიათდება. პერიოდულად შესასრულებელი თითოეული ვალდებულების დარღვევა ცალ-ცალკე წარმოშობს მოთხოვნის უფლებას და ცალკე ქმნის ხანდაზმულობის ვადას. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ი.გ-ი ითხოვს მიყენებული ტრავმის შედეგად მომავალში და არა წარსულში გაწეული ხარჯების ანაზღაურებას, ამასთანავე 1996 წელს მომხდარი ავარიის შედეგად დამდგარი ზიანი განგრძობადი ხასიათისაა, მიყენებული ზიანის შედეგად მოსარჩელეს გაეზარდა მოთხოვნილებები დაკავშირებული ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან და მკურნალობასთან დაკავშირებული ხარჯები. მომვლელის, სარჩოს დაკისრების მოთხოვნა შესაძლოა არ წამოიშვას დაზიანებისთანავე, ეს მოთხოვნა შესაძლოა მკურნალობის უშედეგობის გამო დადგეს, რის გამო ამგვარი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა დადგენილია არა სკ-ის 1008-ე მუხლის დანაწესით, არამედ სკ-ის 129-ე მუხლით, მოთხოვნის აღნიშნული ნაწილი ეფუძნება სკ-ის 408.2 მუხლის დანაწესს, რის გამო ამ მოთხოვნის ხანდაზმულობის დადგენა ხანდაზმულობის ზოგად წესს უნდა დაემყაროს. სარჩოს დანიშვნის სხვა შემთხვევები (მაგ.მშობლის მიერ არასრულწლოვანი შვილისთვის სარჩოს გადახდა, შვილის მიერ მშობლის რჩენის ვალდებულება), უკავშირდება მხოლოდ სარჩოს გადახდის საჭიროებას და არ არის დაკავშირებული მოთხოვნის წარმოშობის მომენტის ხანდაზმულობასთან. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხე სადავოდ არ ხდის საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ხოლო პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებებში თვითოეული პერიოდი ცალკე ხანდაზმულობის ვადას ქმნის და მოთხოვნილია არა წარსული პერიოდის, არამედ მხოლოდ სამომავლო ხარჯების ანაზღაურება, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ პერიოდულად შესასრულებელ მოთხოვნებთან დაკავშირებით უარის თქმა არ არის სათანადოდ დასაბუთებული, მით უფრო, რომ ,,შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური დაცვის შესახებ“ კანონი სპეციალური სამედიცინო მომვლელის დანიშვნას არ ზღუდავს ინვალიდობის დადგენის მომენტიდან კონკრეტული ვადით. ამდენად, მოქმედი კანონმდებლობით სათანადო საჭიროებისას პირს აქვს შესაძლებლობა მისთვის მისაღებ დროს მოითხოვოს სამედიცინო მომვლელის დანიშვნა. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ სკ-ის 409-ე მუხლის შესაბამისად, ზიანის ფულადი ანაზღაურება დარღვეული უფლების აღდგენის უკანასკნელი ღონისძიებაა, აღნიშნული შესაძლებელია მაშინ, როდესაც ერთის მხრივ შეუძლებელია ზიანის ანაზღაურება მისი ნატურით ან მაშინ, როდესაც ნატურით რესტიტუცია არათანაზომიერად დიდ ხარჯებთანაა დაკავშირებული. ,,შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური დაცვის შესახებ“ კანონის 3.1 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო უზრუნველყოფს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალურ დაცვას და უქმნის მათ საჭირო პირობებს ინდივიდუალური განვითარების, შემოქმედებით და საწარმოო შესაძლებლობების რეალიზაციისთვის, ამავე კანონის 26.1 მუხლის მიხედვით შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებს, რომლებსაც მომვლელი ან დამხმარე სჭირდებათ, სოციალური მომსახურების ორგანოები უნიშნავენ სამედიცინო ან საყოფაცხოვრებო მომსახურებას. ამდენად, კანონი ითვალისწინებს მომვლელის დანიშვნას და არა მისი მომსახურების ხარჯის ანაზღაურებას. შესაბამისად, მოცემული მოთხოვნა საჭიროებს დაზუსტებას, სასკ-ის 28¹ მუხლის თანახმად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ იგი არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით, მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემული მოთხოვნის მიმართ დაზუსტებას საჭიროებს მოპასუხეთა წრეც, რადგან აღნიშნული ვალდებულების უზრუნველყოფა საქართველოს მთავრობის 31.12.05წ. #249 დადგენილებით დამტკიცებული საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დებულების ნორმების გათვალისწინებით, სწორედ აღნიშნული სამინისტროს უფლებამოსილებას განეკუთვნება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სპეციალური სამედიცინო მომვლელის მომსახურების, ყოველთვიური სარჩოს, სარეაბილიტაციო მკურნალობის ხარჯის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში არ არის დასაბუთებული, გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, ამდენად მოთხოვნის ამ ნაწილში სახეზეა სსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ე¹“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, რაც სსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად საქმის ამ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების პირობაა.

რაც შეეხება ი.გ-ის მოთხოვნას მოსარჩელის დასახიჩრებასთან დაკავშირებული მომავალში მოსალოდნელი ოპერაციების ხარჯების ანაზღაურების შესახებ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მოთხოვნა ბუნდოვანია, პალატა თვლის, რომ ი.გ-ის ეს მოთხოვნა განსახილველი დავის გარემოებების და საქმეში დაცული მასალების გათვალისწინებით არ არის დასაუთებული და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, არ არსებობს სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ამ ნაწილში გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე, 412-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ი. გ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ:

2.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 24.04.12წ. გადაწყვეტილება საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსათვის 25 000 (ოცდახუთი ათასი) ლარის გადახდის დაკისრების ნაწილში გაუქმდეს და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

2.2. ი. გ-ის სარჩელი მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ი. გ-ის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაეკისროს 50 000 (ორმოცდაათი ათასი) ლარის გადახდა;

2.3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 24.04.12წ. გადაწყვეტილება სპეციალური სამედიცინო მომვლელის მომსახურებისთვის გათვალისწინებული ხარჯის, ყოველთვიური სარჩოს, აგრეთვე წელიწადში ერთხელ სარეაბილიტაციო მკურნალობის ხარჯის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსათვის დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმდეს, საქმე ამ ნაწილში ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სააპელაციო სასამართლოს 24.04.12წ. გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად;

4. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ლ. მურუსიძე