№ბს-668-654(კ-12) 6 ივნისი, 2013 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ ანა ვარდიძე

კასატორი _ გ. ბ-ე

წარმომადგენელი – გ. ს-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური

წარმომადგენელი – ა. თ-ე

მესამე პირი – ტ. ე-ე

წარმომადგენელი – ც. დ-ი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ივლისის განჩინება

დავის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2012 წლის 12 მარტს გ. ბ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის – სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 14 თებერვლის №882012019461-06 გადაწყვეტილებით უძრავი ნივთი (მდებარე ქ. თბილისი, ... ქუჩებს შორის №3 კორპ., ბინა №20) ტ. ე-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა. მოსარჩელის მტკიცებით, რეგისტრაცია ფორმალური და მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლების გარეშე განხორციელდა. აღნიშნული უძრავი ქონება წლების განმავლობაში მასსა და ტ. ე-ეს შორის დავის საგანს წარმოადგენს. მოსარჩელის განმარტებით, დღემდე არ არსებობს კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილება, რომელიც სადავო ბინას ტ. ე-ეს აკუთვნებს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილება, რომელიც სადავო რეგისტრაციის საფუძველი გახდა, არ ადგენს რომელიმე მხარის საკუთრებას ბინაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება გამორიცხავს ტ. ე-ესა და სამშენებლო კომპანიას შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილობას გ. ბ-ის მხრიდან. ამასთან, უზენაესი სასამართლო ასკვნის, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება ნარდობის ხელშეკრულებაა, ხოლო ნარდობა, მოსარჩელის მითითებით, საკუთრების წარმოშობის საფუძველი ვერ გახდება სადავო უძრავი ქონების მიმართ. სარეგისტრაციო სამსახურმა კი ისე განახორციელა სადავო რეგისტრაცია, რომ არ ყოფილა წარდგენილი დოკუმენტები, რომლის არსებობაც იმპერატიულად გათვალისწინებულია „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტით.

მოსარჩელის მითითებით, გარდა აღნიშნული დარღვევებისა, სარეგისტრაციო სამსახურმა საქმეში არ ჩართო გ. ბ-ე, მაშინ, როდესაც წარდგენილი დოკუმენტებიდან ირკვეოდა, რომ მიღებული გადაწყვეტილება გავლენას მოახდენდა მის ინტერესებზე.

მოსარჩელის განმარტებით, ამხანაგობაში მისი გაწევრიანება სწორედ ქ. თბილისი, ... ქუჩებს შორის №3 კორპ., №20 ბინის მიღების უფლებით მოხდა. შესაბამისად, სახეზეა ამხანაგობის ნება სადავო ბინის გ. ბ-ეზე გადაცემის თაობაზე.

ამდენად, მოსარჩელემ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 14 თებერვლის №882012019461-06 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 2 აპრილის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება ტ. ე-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ივლისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა გ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390.3.„გ“ მუხლის შესაბამისად, დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მიუთითა მათზე და დამატებით აღნიშნა შემდეგი: რეგისტრაციის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 14 თებერვლის №882012019461-06 გადაწყვეტილების თანახმად, თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს წარედგინა განცხადება (N882012019461; 17 იანვარი, 2012; განმცხადებელი: ტ. ე-ე) განცხადებით მოთხოვნილია სასამართლო (საარბიტრაჟო) აქტის საფუძველზე უფლების რეგისტრაცია, მდებარე ... ქუჩებს შორის კორპ. №3, ბინა №20 და №21 (ზონა: თბილისი, სექტორი: საბურთალო). განცხადებაზე თანდართულია: დაინტერესებული პირის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი; მომსახურების საფასურის გადახდის დამადასტურებელი საბუთი; სასამართლო (საარბიტრაჟო აქტი). „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მოთხოვნის დაკმაყოფილების თაობაზე. განიმარტა გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის, გასაჩივრების წესი და ვადა.

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, საკუთრების განყოფილება: ზონა თბილისი 01; სექტორი საბურთალო 10; კვარტალი 17; ნაკვეთი 042/026; კოდი 01/515; მისამართი: ქ. თბილისი, ქუჩა … N4/6; მესაკუთრეები: განცხადების რეგისტრაციის N882008084950, თარიღი 27/03/2008; უფლების რეგისტრაცია: თარიღი 02/04/2008; უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი: ქ. თბილისის ვაკე–საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება №2/2019; ხელშეკრულება №1/42 გაფორმებული 1996 წლის 15 ნოემბერს; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე №ას–719–678–2011; ქ. თბილისის ვაკე–საბურთალოს რაიონული სასამართლოს განჩინება საქმეზე №2/882; მესაკუთრე: ტ. ე-ე; საკუთრების ტიპი: საკუთრება; ფართი: (მშენებარე); სართული 4, კორპუსი №3, ბინა №20 და №21, ფართი: 158 კვ.მ.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებით (საქმე №ას-719-678-2011) ტ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამრთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; გ. ბ-ეს ტ. ე-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯი 1277 ლარის ოდენობით; განიმარტა, რომ საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება. აღნიშნულ დავაში მოსარჩელე გ. ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა შპს „…“ და ტ. ე-ეს შორის 1996 წლის 15 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.2. მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1) 1996 წლის 15 ნოემბერს ტ. ე-ესა და სამშენებლო კომპანია „…“ შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ იკისრა ტ. ე-ისათვის … და … ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის N3 კორპუსში, მე–4 სართულზე 1+3 ოთახიანი №20 და №21 ბინების აშენების და პირად საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება. გადასაცემი ბინების ფართი განისაზღვრა 158 კვ. მეტრით, ღირებულება 22000 აშშ დოლარით. ტ. ე-ემ სრულად გადაიხადა ბინების ღირებულება. 2) ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1997 წლის 17 დეკემბრის N43.12.217 გადაწყვეტილებით, ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ხილიანი 96–ის“ გამგეობის მიერ წარმოდგენილი კრების №13 ოქმის საფუძველზე ტ. ე-ე გაწევრიანდა ამხანაგობაში ოთხოთახიანი ბინის მიღების უფლებით. 3) 1998 წელს გ. ბ-ესა და სამშენებლო კომპანია „…“ შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც კომპანიამ აიღო ვალდებულება მოქალაქეს გამოუყოს და პირად საკუთრებაში გადასცეს … და … ქუჩებს შორის არსებულ ტერიტორიაზე მშენებარე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების კომპლექსის №3 კორპუსში, მე–4 სართულზე (ბინა 3–1 ტიპის) ბინის ფართი განისაზღვრა 100 კვ.მ.–ით, გადასახდელი თანხა 18000 აშშ დოლარით. გ. ბ-ემ ბინის ღირებულება გადაიხადა ნაწილობრივ, კერძოდ - 16000 აშშ დოლარი. 4) ქ. თბილისის საბურთალოს რაიონის გამგეობის 1999 წლის 24 ივნისის №251 განკარგულებით დაკმაყოფილდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „…“ გამგეობის მოთხოვნა და №11 ოქმის საფუძველზე ამხანაგობაში სხვა პირებთან ერთად გაწევრიანდა გ. ბ-ე სამ ოთახიანი ბინის წილით. 5) ვაკე–საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ტ. ე-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ამავე სასამართლოს 2004 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით გ. ბ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და ბათილად იქნა ცნობილი ვაკე–საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ტ. ე-ის მიმართ №20 ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში და საქმის წარმოება განახლდა. ამავე სასამართლოს 2005 წლის 14 მარტის განჩინებით ტ. ე-ის სარჩელი მოპასუხეების სამშენებლო კომპანია „…“ და ამხანაგობა „…“ მიმართ საცხოვრებელ ბინაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, დატოვებულ იქნა განუხილვევლად, რაც ტ. ე-ეს არ გაუსაჩივრებია და კანონიერ ძალაშია შესული. ასევე კანონიერ ძალაშია ვაკე–საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილება ტ. ე-ის მიმართ №21 ბინაზე (ფართი 58 კვ.მ. ) საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში. 6) დღემდე ტ. ე-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია 58 კვ.მ. ფართის მქონე №21 ბინა, რაც შეეხებოდა №20 ბინას, საჯარო რეესტრის მონაცემებით საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ არის და ეს ბინა უფლებრივად დაუტვირთავია. საკასაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ არ იქნა დადგენილი შპს „…“ და ტ. ე-ეს შორის 1996 წლის 15 ნოემბერს დადებული ხელშეკრულების სიყალბე და მოიშველია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკა (საქმე №ას-1274–1512–05; 26.01.2006წ.) ანალოგიურ საქმზე სადაც დავის გადასაწყვეტად გამოყენებულ იქნა სამოქალაქო კოდექსის 485–ე მუხლი, რომლის მიხედვით, თუ გამყიდველი ერთი და იგივე საქონელს რამდენიმე პირს მიჰყიდდა, უპირატესობა ეძლევა იმ მყიდველს, რომლის მფლობელობაშიც პირველად გადავიდა იგი, ხოლო თუ საქონელი არც ერთს არ გადასცემია, მაშინ მას, ვისთანაც ხელშეკრულება უფრო ადრე დაიდო. აღინიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია, რომ მოსარჩელე გ. ბ-ის მფლობელობაში ოდესმე იყო ან იმჟამად არის სადავო ნივთი, შესაბამისად, საქმეზე დადგენილი იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სადავო ბინის თაობაზე პირველად ხელშეკრულება გაფორმდა ტ. ე-ესთან, კიდევ ერთხელ დასტურდებოდა გ. ბ-ის სარჩელის უსაფუძვლობა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106„ბ“ მუხლის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.

სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო ანალოგიურ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინსტრაციულ საქმეთა პალატის 13.10.2011 წლის გადაწყვეტილების (საქმე №ბს–907–900(კ–11)) განმარტება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106,,ბ“ მუხლთან დაკავშირებით, კერძოდ, „მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი. ამგვარ ფაქტებს განეკუთვნება ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.“

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ საქმეზე აპელანტ გ. ბ-ესა და მესამე პირს ტ. ე-ეს შორის არსებული სამართალურთიერთობის მიმართ პრეიუდიციული ძალა გააჩნია სამოქალაქო საქმეზე გამოტანილ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებით (საქმე №ას-719-678-2011) დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ისინი დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ამდენად, უდავოა ის გარემოება, რომ გ. ბ-ე არ წარმოადგენს … (….) და … ქუჩებს შორის მდებარე №3 კორპუსის, მე–4 სართულზე განთავსებული სადავო 100 კვ.მ. ბინის მესაკუთრეს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დადასტურებულია სადავო ბინაზე მესამე პირის ტ. ე-ის საკუთრების უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახამად, ამ კანონის მიზნებისათვის გამოყენებულ ტერმინებს აქვთ შემდეგი მნიშვნელობა: ა) უძრავი ნივთი – მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე, შენობა-ნაგებობა (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული), შენობა-ნაგებობის ერთეული (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული) და ხაზობრივი ნაგებობა; გ) სარეგისტრაციო ობიექტი – უძრავი ან მოძრავი ნივთი, არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე; თ) რეგისტრაცია – ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე ამ კანონით განსაზღვრული უფლების, საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული ვალდებულების წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების, მიწის მიზნობრივი დანიშნულების და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის კატეგორიის შეცვლის, ტყის ფონდის საზღვრის დადგენის და მასში ცვლილებების შეტანის, ასევე ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლების სუბიექტისა და ობიექტის საიდენტიფიკაციო მონაცემთა აღრიცხვა შესაბამის რეესტრში, რეგისტრაციის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებით; ი) სარეგისტრაციო წარმოება – სააგენტოს საქმიანობა რეგისტრაციის მიზნით. კ) სარეგისტრაციო დოკუმენტი – სამართლებრივი აქტი, რომელიც უშუალოდ წარმოშობს ამ კანონით განსაზღვრული რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას; ლ) სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია – რეგისტრაციის მიზნით მარეგისტრირებელ ორგანოში წარსადგენი სარეგისტრაციო და სხვა დოკუმენტები.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე–5 მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი. ამავე კანონის 8.1. მუხლის შესაბამისად, სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების საფუძველია განცხადება ან უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, ხოლო ამავე ნორმის მე–2 ნაწილით, განცხადებას უნდა ერთოდეს ინსტრუქციით განსაზღვრული სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია და ინფორმაცია.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.1. მუხლის თანახმად, რეგისტრაცია წარმოებს როგორც უშუალოდ სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტების, აგრეთვე ამ დოკუმენტაციის სათანადო წესით შექმნილი ელექტრონული ასლების საფუძველზე. ამავე ნორმის მე–3 ნაწილის მიხედვით, რეგისტრაციის შედეგად მარეგისტრირებელი ორგანო ამზადებს ამონაწერს, ხოლო უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში საკუთრების უფლებადაურეგისტრირებელ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების, ასევე საკადასტრო მონაცემების ცვლილების რეგისტრაციისას – დამატებით საკადასტრო გეგმას.

მითითებული კანონის 11.1. მუხლის თანახმად, უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში რეგისტრირდება: ა) საკუთრება. ამავე ნორმის მე–2 ნაწილით, უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში, რეგისტრირებული უფლების შესახებ მონაცემების გარდა, ასევე შეიტანება უფლების სუბიექტისა და ობიექტის საიდენტიფიკაციო მონაცემები, მათ შორის, უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემები.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26.3. მუხლის თანახამად, რეგისტრაცია ბათილად ან არარად უნდა გამოცხადდეს, თუ: ა) ბათილად ან არარად იქნა ცნობილი რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება; ბ) წარმოდგენილია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული აქტი, რომელიც ადასტურებს რეგისტრაციის ბათილად ან არარად ცნობის ფაქტს; გ) არსებობს საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლები. ამავე ნორმის მე–4 ნაწილით, რეგისტრაციის ბათილად ან არარად გამოცხადების შედეგები განისაზღვრება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27.1. მუხლის თანახამად, მარეგისტრირებელი ორგანო რეგისტრაციის საკითხზე გამოსცემს გადაწყვეტილებას.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის N4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის“ მე–11 მუხლის თანახმად, სარეგისტრაციო წარმოების მხარეებს წარმოადგენენ დაინტერესებული პირი და შესაბამისი ტერიტორიული სარეგისტრაციო სამსახური. აღნიშნული „ინსტრუქციის“ 14.5. მუხლის თანახმად, თუ სარეგისტრაციო დოკუმენტაციით არ დგინდება, რომ შენობა–ნაგებობა (ინდივიდუალური ან მრავალერთეულიანი) ან მრავალერთეულიანი შენობა–ნაგებობის ერთეული მშენებარეა, მათზე უფლების რეგისტრაცია წარმოებს როგორც აშენებულზე, ხოლო ამავე ნორმის მე–8 პუნქტით, მრავალერთეულიანი შენობა–ნაგებობის ერთეულზე, მიუხედავად იმისა, სარეგისტრაციო დოკუმენტში ერთეული ფართობშია გამოხატული თუ მრავალერთეულიანი შენობა–ნაგებობის წილში, საკუთრების უფლება რეგისტრირდება ფართობის შესაბამისად. ამავე „ინსტრუქციის“ 18.1. მუხლის თანახმად, სააგენტო იღებს გადაწყვეტილებას რეგისტრაციის (მოთხოვნის დაკმაყოფილების) შესახებ, თუ არ არსებობს რეგისტრაციაზე უარის თქმის, სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ან შეწყვეტის საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება წარმოადგენს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების დამდგენ სარეგისტრაციო დოკუმენტს, ამდენად, ადმისტრაციული ორგანოს – სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ შესაბამისი სარეგისტრაციო დოკუმენტის საფუძველზე მესამე პირის ტ. ე-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია სადავო ბინაზე არის კანონშესაბამისი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტ გ. ბ-ის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები არ ქმნიდნენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების შემადგენლობას და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძველს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ბ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტლებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად შეაფასეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილება, როგორც უძრავ ნივთზე იმ საქმეში მოპასუხის ტ. ე-ის საკუთრების უფლების დამდგენი სასამართლო აქტი. კასატორის განმარტებით, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება დგინდება: ნოტარიალურად დამოწმებული და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ხელშეკრულებით; გარიგების მონაწილეთა ერთობლივი განცხადების საფუძველზე საჯარო რეესტრში განხორციელებული რეგისტრაციით; პირის მიერ უძრავი ქონების მართლზომიერი ფლობის შემთხვევაში საჯარო რეესტრის მიერ კანონით დადგენილი ლეგალიზაციის გზით. მოსარჩელის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში არც ერთ ზემოაღნიშნულ გარემოებას ადგილი არ ჰქონია. შესაბამისად, გამოდის, რომ გ. ბ-ის სარჩელი ყოფილა მოპასუხის ტ. ე-ის საკუთრების უფლების დამდგენი გადაწყვეტილების ძირითადი საფუძველი.

კასატორის მითითებით, სადავო რეგისტრაციას ასევე საფუძვლად დაედო 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულება, რომლის სიყალბის დადგენასაც იგი წლებია ცდილობს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 10 იანვრის განჩინებით გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2013 წლის 28 თებერვალს, 13:00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში არსებულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 2012 წლის 17 იანვარს ტ. ე-ემ განცხადებით მიმართა თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და უძრავ ნივთზე (მდებარე ქ. თბილისი, ... ქუჩებს შორის კორპ. №3, ბინა №20 და №21) საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. განცხადებას ერთვოდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილება (საქმე №ას-719-678-2011). თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 23 იანვრის №882012019461-03 გადაწყვეტილებით განცხადებასთან დაკავშირებით სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა იმ მოტივით, რომ ვერ ხდებოდა ქონების იდენტიფიკაცია, რის გამოც განმცხადებელს მარეგისტრირებელ ორგანოში პირადად გამოცხადება და ქონების ადგილზე იდენტიფიცირება მოეთხოვა; ასევე - დამატებით წარსადგენი იყო საქმეზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილება. 2012 წლის 6 თებერვალს ტ. ე-ემ დამატებითი განცხადებით მიმართა სარეგისტრაციო სამსახურს და მიუთითა, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი ფართი მის მიერ შეძენილი იყო 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულებით, რომლის ბათილად ცნობის მოთხოვნით წარდგენილი გ. ბ-ის სარჩელი განცხადებას თანდართული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა; საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით კი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოცხადებისთანავე შედის კანონიერ ძალაში. განცხადებას ერთვოდა აღნიშნული ხელშეკრულებაც. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 14 თებერვლის №882012019461-05 გადაწყვეტილებით სარეგისტრაციო წარმოება განახლდა და იმავე დღეს განხორციელდა ტ. ე-ის მიერ 2012 წლის 17 იანვრის განცხადებით მოთხოვნილი საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს სწორედ აღნიშნული რეგისტრაცია წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა საკუთარი მოტივაცია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებას (საქმე №ას-719-678-2011) დააფუძნეს და მიიჩნიეს, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილებით გ. ბ-ე არ წარმოადგენს ... (...) და ... ქუჩებს შორის მდებარე №3 კორპუსის, მე–4 სართულზე განთავსებული სადავო 100 კვ.მ. ბინის მესაკუთრეს და ამასთან, დადასტურებულად მიიჩნიეს სადავო ბინაზე მესამე პირის ტ. ე-ის საკუთრების უფლება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებით (საქმე №ას-719-678-2011) ტ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რომლითაც იგი 1996 წლის 15 ნოემბერს ტ. ე-ესა და სამშენებლო კომპანია შპს „...“ შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობას ითხოვდა. აღნიშნული გადაწყვეტილების ერთ-ერთი მოტივი არის ის, რომ სადავო ბინა (მდებარე ქ. თბილისი, ... ქუჩებს შორის კორპ. №3, ბინა №20) გ. ბ-ისათვის მიყიდვის დროს (1998 წლის 28 დეკემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე) უკვე დატვირთული იყო სხვა პირის - ტ. ე-ის საკუთრების უფლებით, კომპანია „...“ და ტ. ე-ეს შორის 1996 წლის 15 ნოემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ორი ხელშეკრულების კონკურენციის პირობებში სასამართლომ უპირატესობა უფრო ადრე გაფორმებულ ხელშეკრულებას მიანიჭა და არ დააკმაყოფილა გ. ბ-ის სარჩელი 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ შესაძლოა კანონიერ ძალაში შესული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილება (საქმე №ას-719-678-2011) პირდაპირ, ავტომატურ რეჟიმში არ იყოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველი, მაგრამ აღნიშნული გადაწყვეტილება იმ კუთხით არის მნიშვნელოვანი, რომ განისაზღვროს მოცემულ შემთხვევაში გ. ბ-ეს აქვს კი საკუთრების გამოთხოვის უფლება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის სწორად გადაწყვეტის მიზნით არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება ტ. ე-ის სახელზე განხორციელებული საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ბათილად ცნობის მიმართ მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის შეფასების საკითხს. მოსარჩელემ უნდა დაასაბუთოს მას რა კანონიერი ინტერესი აქვს სადავო რეგისტრაციის მიმართ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ გ. ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნას საჯარო რეესტრში უძრავ ნივთზე (მდებარე - ქ. თბილისში, ... ქუჩებს შორის №3 კორპ., ბინა №20) ტ. ე-ის სახელზე განხორციელებული საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ბათილად ცნობა წარმოადგენს. ამდენად, სახეზე გვაქვს შეცილებითი სარჩელი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შეცილებითი სარჩელის შემთხვევაში მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ის გარემოება, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მას. მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს მისი უფლების დარღვევის ფაქტი, დავაში მისი უფლებადამცავი ინტერესი და ამასთან, მან უნდა დაამტკიცოს, რომ მისი ინტერესების სფერო სწორედ მიღებული ზომების შედეგად დაირღვა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სარჩელის აღძვრის საფუძველს წარმოადგენს არა ნებისმიერი, არამედ, იურიდიული, კანონიერი დაინტერესება. კანონიერი ინტერესის არსებობა ობიექტურ მონაცემებზე უნდა იყოს დამყარებული. ასეთ მონაცემებს უპირველეს ყოვლისა წარმოადგენს სარჩელის აღძვრის საბაბის ფაქტები (უფლების დარღვევა, დარღვევის საშიშროება). კანონმდებლობა სავალდებულოდ მიიჩნევს მოსარჩელის კანონიერი ინტერესის დადასტურებას. განსახილველ შემთხვევაში კი უნდა დასტურდებოდეს გ. ბ-ის კანონიერი ინტერესი ტ. ე-ის საკუთრების უფლების მიმართ. ამასთან, მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ის გარემოება, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში მისთვის სასარგებლო შედეგი დადგება – გახდება სადავო ფართის მესაკუთრე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სადავო უძრავ ქონების მიმართ გ. ბ-ეს სამართლებრივი კავშირი 1998 წლის 28 დეკემბერს კომპანია „...“ დადებული ხელშეკრულებით წარმოეშვა, ხოლო ტ. ე-ეს - 1996 წლის 15 ნოემბრის ხელშეკრულებით (რომლის კანონიერების საკითხიც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებით (საქმე №ას-719-678-2011) გადაწყდა). ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ გ. ბ-ეს ტ. ე-ესთან შედარებით სადავო ფართის მიმართ უკეთესი სამართლებრივი უფლება არასდროს გააჩნდა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს არა იმის დადგენა, თუ რამდენად კანონიერად მოიპოვა ტ. ე-ემ სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება და შესაბამისად, რამდენად კანონიერია სადავო რეგისტრაცია, არამედ, სასამართლოს მსჯელობის საგანია გ. ბ-ის კანონიერი ინტერესი ტ. ე-ის საკუთრების უფლების მიმართ. ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სასამართლოს მსჯელობის საგანს სცილდება თუ რა სამართლებრივი საფუძვლით და რა პროცედურების დაცვით განახორციელა ტ. ე-ემ სადავო უძრავი ქონების საკუთრების უფლებით დარეგისტრირება. ამასთან, მართალია გ. ბ-ესა და ტ. ე-ეს შორის აღნიშნული ქონება წლებია დავის საგანს წარმოადგენს, მაგრამ საქმეზე დაუდასტურებელია მისი კანონიერი ინტერესი ტ. ე-ის საკუთრების უფლების მიმართ. საკასაციო სასამართლო არსებითად მიიჩნევს იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ არც საქმის მასალებიდან გამომდინარეობს და კასატორმა ვერც საკასაციო სასამართლოს სხდომებზე დაადასტურა თუ რა უშუალო და პირდაპირ ზიანს აყენებს გ. ბ-ის კანონიერ ინტერესს ტ. ე-ის სადავო უძრავ ქონებაზე განხორციელებული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაშიც გ. ბ-ე ვერ მოიპოვებს უფლებას საკუთრების უფლებით დაირეგისტრიროს სადავო ფართი, ვინაიდან, ტ. ე-ისათვის სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ბათილად ცნობის პირობებშიც გ. ბ-ე ვერ ადასტურებს სადავო ქონების მიმართ უკეთესი სამართლებრივი უფლების არსებობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში ტ. ე-ისათვის სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციით ვერ დასტურდება გ. ბ-ის საკუთრების უფლებაზე კანონიერი ინტერესის ხელყოფის ფაქტი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ივლისის განჩინება არსებითად სწორია, არ არსებობს მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი და იგი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, დატოვებულ უნდა იქნეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2012 წლის 23 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე